Bekijk profielpagina

Trump Weekly - vrijdag 15 december 2017

Revue
 
Dag!In deze Trump Weekly blikken we uiteraard terug op de sensationele verkiezingsoverwinning van de
 

Arjen van der Horst

15 december · Editie #89 · Bekijk online
NOS- en Nieuwsuur-correspondent Arjen van der Horst houdt je op de hoogte van al het nieuws rond Donald Trump en politiek Washington. Elke week krijg je een Trump Weekly in je mailbox.

Dag!
In deze Trump Weekly blikken we uiteraard terug op de sensationele verkiezingsoverwinning van de Democraat Doug Jones in Alabama, een staat waar Democraten al een kwart eeuw kansloos waren. Verder hebben we het over een schandaal dat als een boemerang terugkeert naar president. En: de Bullshit du Jour gaat over de ‘Oorlog tegen Kerstmis’. De Trump Weekly gaat na vandaag even met reces. We zijn weer terug in het nieuwe jaar.
Prettige Kerstdagen…
…oh wacht…
Happy Holidays!

Trumpisme vergaloppeert zich
De Republikeinse kandidaat-senator Roy Moore gaat te paard naar het stembureau in Alabama (foto: Reuters)
Verkiezingen voor een Senaatszetel in Alabama: what could possible go wrong for the Republicans? In de dieprode, ultraconservatieve staat maken Democraten al een kwart eeuw geen schijn van kans. Vorig jaar won Trump hier nog met 28 procentpunten verschil van Clinton. Maar de Republikeinen leden op 12 december een smadelijke nederlaag. En hoe!
In een van de spannendste Senaatsverkiezingen uit de recente geschiedenis trok de Democraat Doug Jones aan het langste eind. Hij won nipt (met slechts 1,5 procentpunt verschil) van zijn Republikeinse tegenstander Roy Moore, maar in werkelijkheid was dit natuurlijk een aardverschuiving. De swing richting de Democraten was in vergelijking met de presidentsverkiezingen van vorig jaar maar liefst 30 procentpunten. 
Op het moment dat deze nieuwsbrief de deur uitgaat, heeft Moore zijn verlies nog steeds niet toegegeven. President Trump toonde zich een betere verliezer en hij roept Moore nu op zijn nederlaag te erkennen.
De Democraten rekenen zich nu rijk. Ze juichen dat dit een afstraffing is van het Trumpisme. Als ze zelfs in Alabama kunnen winnen, dan is alles mogelijk. Toch? Na eerdere klinkende verkiezingsoverwinningen in Virginia en New Jersey sluiten de Democraten dit jaar positief af. Ze zien de voortekenen van een “blue wave” in de aanloop naar de tussentijdse verkiezingen van volgend jaar november. Dan staat het hele Huis van Afgevaardigden en eenderde van de Senaat op het spel.
Maar is dat wel zo? De verkiezingsoverwinning bevat zeker interessante lessen voor de Democraten. Maar deze verkiezingen waren zo uniek dat je voorzichtig moet zijn met het trekken van al te grote conclusies. Laten we inzoomen op een aantal factoren die een belangrijke rol speelden in deze verkiezingen.
Het explosieve voorpaginaverhaal van de Washington Post
Journalism matters
Tijdens de Republikeinse voorverkiezingen in Alabama had Trump zich met enige tegenzin laten overhalen om Moores tegenstander Luther Strange te steunen, die de volle steun genoot van het Republikeinse establishment. Moore won desondanks de voorverkiezingen met gemak en prompt schaarde Trump zich achter de kandidatuur van Moore.
Roy Moore was in alle opzichten een Trumpiaanse kandidaat, een politicus voor wie het begrip ‘politiek incorrect’ zo'n beetje is uitgevonden. Hij schopte tegen het establishment, zwaaide met zijn pistool tijdens campagnebijeenkomsten, verwees naar minderheden als 'roden’ en 'gelen’ en wilde homoseksualiteit strafbaar stellen. Volgens hem was Obama een moslim die in Kenia was geboren en als het aan hem lag, mochten er geen moslims plaats nemen in het Congres. Deze rol van controversiële dwarsligger speelde hij met verve en leek aan te slaan bij de kiezers van Alabama.
De Democraat Jones, pro-abortus en niet bepaald een household name in het conservatief-christelijke Alabama, leek bij voorbaat kansloos. De inwoners van Alabama kozen in 1992 voor het laatst een Democratische senator (dat is de huidige senator Richard Shelby die in 1994 overliep naar de Republikeinen). Toch won Jones en je kan gerust stellen dat dit alleen mogelijk was door de explosieve onthulling van de Washington Post. 
Op 9 november publiceerde de Post een gedetailleerd en goed onderbouwd verhaal, waarin Moore werd beschuldigd van ontucht met een minderjarige. Later zouden meerdere vrouwen naar buiten treden die Moore beschuldigden van seksueel wangedrag met tieners. Die verhalen leverden uiteindelijk de nekslag voor Moore.
Black votes matter
Jubelende aanhangers van Doug Jones. Zwarten vrouwen in Alabama speelden een cruciale rol bij de winst van de Democraat (foto: Reuters)
Vier factoren speelden een cruciale rol in deze sensationele uitslag:
  • Moore won de witte kiezers met overtuigende marges in Alabama. Hij kreeg 68% procent van de witte kiezers achter zich, maar het was niet genoeg. De opkomst onder witte kiezers, vooral die op het platteland, was lager dan bij de presidentsverkiezingen van vorig jaar. De meeste kiezers die op Moore stemden, geloofden niet in de beschuldigingen tegen Moore. Niettemin bleven veel witte kiezers thuis. 
  • Bij Democraten zag je juist het tegengestelde effect. Alle negatieve publiciteit rond Moore verhoogde hun afschuw en motiveerde hen naar de stembus te gaan. De opkomst onder Democratische kiezers, die geconcentreerd zijn in de steden, was dan ook aanmerkelijk hoger. Niet alleen de beschuldigingen tegen Moore speelden een rol, maar ook het Trump Effect, zo blijkt uit exit-polls. Het is opvallend dat Trump zelfs in Alabama niet onverdeeld populair is. Uit peilingen blijkt dat 48% van de Albamanians ontevreden is over Trump, terwijl evenveel inwoners (ook 48%) tevreden zijn. Veel kiezers trokken deze week naar de stembus om Trump, net als in Virginia eerder, een signaal te geven. 
  • Zogeheten write-in kandidaten kregen 1,7 procent van de stemmen. Dat zijn kandidaten die niet op het stembiljet stonden, maar die kiezers zelf op het stembiljet erbij schreven. Dit waren Republikeinse kiezers die een hekel hadden aan Moore, maar die ook weer niet op een Democraat wilden stemmen. Het lijkt een verwaarloosbaar getal, maar als je bedenkt dat het verschil tussen Jones en Moore slecht 1,5 procentpunt was, speelde het wel degelijk een rol.  
  • Veruit de belangrijkste factor was de stem van Afro-Amerikanen. Ze maakten bij deze verkiezingen 29 procent uit van het electoraat en stemden in grote meerderheid op Jones. Bij de presidentsverkiezingen van vorig jaar bleven veel zwarte kiezers in Alabama nog thuis, maar nu kwamen ze massaal opdagen. Vooral de rol van zwarte vrouwen, die 18 procent uitmaken van de totale kiezers, was doorslaggevend: 98 procent van deze groep stemde op Jones.
De Democraat Doug Jones viert zijn overwinning (foto: Reuters)
Het slechte nieuws voor de Republikeinen is...
…dat Roy Moore heeft verloren. Hun flinterdunne meerderheid in de Senaat is nog verder geslonken. De Republikeinen hebben nu slechts 51 van de 100 zetels. Het verklaart waarom de GOP zoveel haast maakt met de stemming over hun grootscheepse belastinghervorming. Het Huis van Afgevaardigden en de Senaat hebben al ingestemd met hun afzonderlijke belastingplannen en het is nu voor de Republikeinen zaak beide plannen samen te smelten in één wetsvoorstel. 
Eerder deze week bereikten ze een akkoord over een definitief voorstel waarover beide huizen van het Congres moeten stemmen. Doug Jones wordt op zijn vroegst pas in januari beëdigd als senator. De Republikeinse senator Marco Rubio heeft laten weten dat hij niet kan instemmen met het nieuwe belastingplan in de huidige vorm. Ook drie andere Republikeinen (Mike Lee, Susan Collins en Jeff Flake) hebben zo hun twijfels. 
Nu nog kunnen de Republikeinen twee tegenstemmers uit de eigen gelederen veroorloven. Vandaar dat ze dit voorstel nog voor de Kerst in stemming willen brengen, voordat Doug Jones plaatsneemt in de Senaat. De verwezenlijking van een belangrijke Republikeinse verkiezingsbelofte is daarmee nog steeds mogelijk. Maar hoe dan ook, Republikeinen zullen steeds meer moeite krijgen hun politieke agenda uit te voeren met zo'n krappe meerderheid.   
Het goede nieuws voor de Republikeinen is...
…dat Roy Moore heeft verloren. De meeste Republikeinen in de Senaat moesten niets van Moore hebben. De controversiële Moore had de oorlog verklaard aan het Republikeinse establishment. Hij had zich voorgenomen Senaatsleider Mitch McConnell van de troon te stoten. Zijn komst naar Washington zou een burgeroorlog ontketenen in de Republikeinse Senaatsfractie. Veel Republikeinen reageerden dan ook oprecht opgelucht op de winst van Doug Jones. 
De Republikeinse senator Jeff Flake reageert op de winst van de Democraat Jones
Verder was dit een pijnlijke nederlaag voor Steve Bannon. De voormalige strateeg van president Trump is hoofdredacteur van de nieuws- en opiniesite Breitbart en hij is een invloedrijke stem in Trump Country. Ook al heeft Bannon geen officiële functie in het Witte Huis meer, hij spreekt nog wekelijks met de president. Zijn voornaamste missie is de Republikeinse partij van binnenuit te veranderen en hij wil de partijtop in het Congres een kopje kleiner maken.
De Breitbart-voorman voerde de afgelopen weken actief campagne voor Roy Moore. Het was ook Bannon die Trump overhaalde zich achter Moore te scharen, ondanks alle beschuldigingen van seksueel wangedrag. Dat heeft verkeerd uitgepakt voor beide mannen. Voor het Republikeinse establishment is dit een kans een wig te drijven tussen Bannon en de president. (Bannon geeft overigens niet zomaar op. Hij bereidt zich alweer voor op de volgende slag tegen de Republikeinse leiders.)
Bovendien hebben de Democraten met het verlies van Moore een potent argument verloren, hoe tegenstrijdig dat ook klinkt. Politiek Washington is in de ban van #MeToo-schandalen, waarin zowel Republikeinse als Democratische Congresleden zijn verwikkeld. De Democraten hebben inmiddels schoon schip gemaakt. Twee Democraten die beschuldigd waren van seksueel wangedrag (John Conyers, Al Franken) zijn uit de partij geduwd. Dat was deels ingegeven door politieke calculatie.
Moore was wat dat betreft een kolossaal risico voor de Republikeinen. Trump had zijn volle gewicht achter zijn kandidatuur gegooid. De Republikeinse partijtop, die eerder nog om het vertrek van Moore had geroepen, besloot in de laatste weken van de campagne Moore alsnog te steunen. Als Moore had gewonnen, was dat dankbare munitie geweest voor de Democraten. Ze konden de Republikeinen verwijten dat ze in zee gingen met een hoogst dubieuze politicus. Dat argument kunnen ze niet langer gebruiken. 
Wat betekent dit voor het Trumpisme?
De man die een hekel heeft aan verliezen, heeft tot twee keer toe gegokt en twee keer verloren. Eerste steunde hij Luther Strange in de Republikeinse voorverkiezingen, maar die verloor kansloos van Moore. Vervolgens gooide Trump zijn volle gewicht achter Moore, maar die verloor op spectaculaire wijze van Jones. Trump probeerde nog zijn eigen versie van de waarheid te bakken. 
Natuurlijk! De president had altijd geweten dat Moore niet kon winnen! Dat is uiteraard bullshit (sorry, de bullshit du jour gaat deze keer over een ander thema). Trump had nooit gezegd dat Moore kansloos was. Je zou kunnen zeggen: so what? Wat maakt dit voor hem persoonlijk uit, zeker nu een belangrijke overwinning (het belastingplan) binnen handbereik ligt.
Toch moet dit Trump zorgen baren. Wat interessant is aan deze uitslag, is de manier waarop Moore de verkiezingen probeerde te winnen. Hij koos voor een 100 procent Trumpiaanse campagne. Toen hij beschuldigd werd van seksueel wangedrag, maakte hij de vrouwen uit voor leugenaars, net zoals Trump dat een jaar geleden deed toen de president zelf door meerdere vrouwen beschuldigd werd van aanranding en ongewenste intimiteiten (daarover later meer). 
Net als Trump probeerde Moore van de beschuldigingen een wapen te maken: het was allemaal fake news, een samenzwering van het Republikeinse establishment en een heksenjacht van de linkse media. Vorig jaar werkte het voor Trump. Dit jaar werkte deze Trumpiaanse aanpak niet voor Moore. Er zijn dus duidelijk grenzen aan Trumpisme.  
Feestende Democraten in Alabama (foto: Reuters)
Welke lessen kunnen de Democraten hieruit trekken?
Nogmaals, de uitslag in een enkele staat (en zeker in een ultraconservatieve staat als Alabama) zegt weinig over de landelijke verhoudingen. We hebben al eerder geconstateerd dat de Democratische partij leiderloos en inspiratieloos is, dus het is nog lang geen Kumbaya voor links Amerika. Maar het loont de moeite de Trump Weekly van een maand geleden na te lezen, toen er gouverneursverkiezingen waren in Virginia en New Jersey. Er zijn zeker een paar interessante observaties te maken.

  • Democraten hebben geen aansluiting bij witte kiezers uit de arbeidersklasse en het platteland. Net als in Virginia koos deze kiezersgroep in Alabama massaal voor de Republikeinen. Dat blijft de grote zwakte voor de Democraten. 
  • De verkiezingen in Alabama bevestigen andermaal dat de Democraten een partij zijn geworden van de grote steden. 
  • Desalniettemin is er wel degelijk beweging in het electorale landschap. Er waren dit jaar verschillende special elections voor Congreszetels. Of ze nu wonnen of niet, bij alle verkiezingen was er een duidelijk shift richting de Democraten. Als die verschuiving zich herhaalt bij de tussentijdse verkiezingen in november volgend jaar, kunnen de Democraten het Huis van Afgevaardigden en/of de Senaat heroveren.
  • Die verschuiving is deels een gevolg van het Trump Effect. Met Trump in het Witte Huis zijn Democraten extra gemotiveerd om naar de stembus te gaan. Het verklaart de hogere opkomstcijfers onder Democraten in Alabama en Virginia.
Bij alle zeven verkiezingen om Congreszetels dit jaar was er een duidelijke verschuiving richting de Democraten waarneembaar (bron: FiveThirtyEight)
Het interessantste slagveld zijn de buitenwijken van de grote steden. In suburbia wonen veel Republikeinse kiezers van het Mitt Romney-type: wit, hoogopgeleid, zakelijk en welvarend. Ze vinden lagere belastingen en een kleinere overheid belangrijk, maar ze maken zich wat minder druk om typische cultuurthema’s, zoals wapenbezit, geloofsvrijheid en abortus. 
Zowel in Virginia als Alabama zagen we bij deze kiezersgroep een belangrijke verschuiving ten opzichte van vorig jaar. Tijdens de presidentsverkiezingen kozen veel van de Republikeinse kiezers in de buitenwijken nog voor Trump (zij het vaak met dichtgeknepen neus). In Virginia staken dit jaar veel Republikeinen in de buitenwijken over naar de Democraten. In Alabama waren er minder overlopers, maar de opkomst onder deze kiezersgroep was aanmerkelijk lager en dat bezegelde het verlies van Moore.
Dat biedt mogelijkheden voor de Democraten en moet de Republikeinen zorgen baren. Mijn voorspelling (for what it’s worth): de partijen leveren volgend jaar in de buitenwijken de beslissende slag in de strijd om het Congres.
President Trump vs senator Gillibrand
De Democratische senator Kirsten Gillibrand eist Trumps aftreden (foto: Reuters)
Kirsten Gillibrand was jarenlang een roepende in de woestijn in de Amerikaanse politiek. De senator uit New York is een grote voorvechter van vrouwenrechten en pleit al jaren voor strengere wetten tegen seksueel misbruik, tot nu toe zonder veel succes. Maar in de nasleep van alle #MeToo-verhalen is zij een krachtige stem geworden in Washington. 
Gillibrand richt nu haar pijlen op de president zelf. Trump kwam vorig jaar in zware problemen toen een bandopname opdook waarin hij toegaf dat hij vrouwen aanrandde (en dat hij ermee weg kwam). 
“I just start kissing them. It’s like a magnet. Just kiss. I don’t even wait. And when you’re a star, they let you do it. You can do anything. Grab’em by the pussy.”
Donald Trump on tape: I grab women "by the pussy”
Na deze bandopname kwamen negentien vrouwen naar voren die Trump beschuldigden van ongewenste intimiteiten en aanranding. Trump maakte ze allemaal uit voor leugenaars en dreigde ze zelfs voor de rechter te slepen. Na de verkiezingsoverwinning van Trump werd het stil rond deze vrouwen. Een van hen heeft Trump voor de rechter gesleept, maar de overige achttien hielden grotendeels hun mond uit angst voor represailles. Niet langer meer. Aangespoord door alle #MeToo-verhalen treden ze weer in de publiciteit (zie ook deze video). Drie van de vrouwen hielden deze week een persconferentie in Washington.
Persconferentie van drie vrouwen die Trump hebben beschuldigd
Ze vragen het Congres een onderzoek te beginnen naar alle beschuldigingen tegen Trump. Senator Gillibrand, die al eerder om het vertrek van partijgenoot Al Franken had gevraagd, ging diezelfde dag nog een stap verder: ze eist het aftreden van de president. Dat ontlokte een woedende tweet van Trump.
Vooral de opmerking dat Gillibrand “would do anything for them”, leidde tot verontwaardigde reacties. De tweet had een duidelijke seksistische ondertoon, ook al ontkende Trumps woordvoerster dat in alle toonaarden. Senator Elizabeth Warren, ook een geliefd doelwit van Trump, liet er echter geen misverstand over bestaan hoe ze de woorden van Trump interpreteert.
Het is onmogelijk te voorspellen waar dit toe zal leiden. Tal van prominente Amerikanen in de media, de entertainmentindustrie en de politiek hebben inmiddels hun baan verloren door alle beschuldigingen van seksueel wangedrag. Trump wordt vaak Teflon Donald genoemd vanwege zijn ogenschijnlijk onverwoestbare anti-aanbaklaag waartegen elk schandaal lijkt af te ketsen. Het valt nog maar te bezien of de president echt in de problemen komt door de beschuldigingen (lees ook dit uitstekende stuk). Maar één ding is zeker: met #MeToo komen alle beschuldigingen als een boemerang weer terug naar Trump. 
Bullshit du Jour
Ik keek dit jaar enigszins geamuseerd toe hoe de zogenaamde ‘Oorlog tegen Kerstmis’ is overgewaaid naar Nederland. Nemen we nu echt alle bullshit over uit de Verenigde Staten? Mijn joodse buren zeggen even makkelijk “Merry Christmas”, zoals mijn christelijke buren er ook totaal geen moeite mee hebben om “Happy Hanukkah” te zeggen als het joodse feest in aantocht is. Andere Amerikanen zeggen weer “Happy Holidays” en velen gebruiken alles door elkaar. What’s the big deal?
Maar goed, dit is Amerika. Wie er wél aanstoot aan nemen, zijn de kruisridders van de Amerikaanse cultuuroorlogen. Dat bedrijven en winkels in hun kerstwensen “Happy Holidays” zeggen, zien sommige conservatieven als een aanslag op hun christelijke waarden. In alle hysterie van het hypergepolariseerde Amerika is dit voor hen het zoveelste bewijs van een politiek-correct complot van progressieven tegen 'echte’ Amerikanen. Toppunt van kritiek was president Obama (je weet wel, die moslim uit Kenia) die op zijn jaarlijkse Kerstkaart iedereen “Happy Holidays” toewenste. Quelle horreur! 
De Kerstkaart van president Obama in 2016
President Trump, die feilloos de gevoeligheden van zijn achterban aanvoelt, wierp zich dan ook snel op als de beschermheer van het zalige Kersfeest. Dat was op zich al ironisch. Tot de verkiezingen van afgelopen jaar had de president (een notoire schuinsmarcheerder die al aan zijn derde huwelijk toe is) zich nooit laten betrappen op enige christelijke affiniteit of religieuze waarden. Hij ging nooit naar de kerk en gaf toe dat hij God nog nooit om vergiffenis had gevraagd, een doodzonde in evangelisch Amerika.  
Maar goed, vorig jaar, een maand na zijn verkiezingsoverwinning, verklaarde hij plechtig dat hij hoogstpersoonlijk de ‘Oorlog tegen Kerstmis’ had beëindigd. De tijden van “Happy Holidays” waren voorbij. “We’re gonna start saying ‘Merry Christmas’ again”, zei hij tegenover een juichende massa van trouwe fans.
Trump: "We're saying 'Merry Christmas' again"
Die boodschap lijkt echter niet helemaal te zijn aangekomen bij zijn eigen familie. Trumps dochter Ivanka wenste deze week iedereen vrolijk nog “Happy Holidays” toe.
Even ‘politiek correct’ was Trumps eigen bedrijf met het eindejaarsfeest voor zijn personeel. Kerstbomen en kerstballen waren er genoeg in Trump Tower en aanwezig waren Trumps zoons Donald Jr. en Eric. Maar de Trump Organization sprak liever van een 'holiday party’ dan een 'Christmas party’. 
En zo is dit een passende afsluiting van deze laatste Trump Weekly van 2017. Iedereen een Merry Christmas/Happy Holidays/Happy Hanukkah/Happy Kwanzaa/Happy Festivus en een Gelukkig Nieuwjaar toegewenst. 
Peace!
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Arjen van der Horst met Revue.