View profile

Curated Culture #49: Tech-tegelwijsheid: Verbeter technologie, begin bij jezelf

Revue
 
'Verbeter technologie, begin bij jezelf', is de tech-tegeltjeswijsheid van de week. Om betere technol
 

CTRL ALT DELETE

October 29 · Issue #50 · View online
CTRL, ALT, DELETE is een tweewekelijks openbaar notitieboekje waarin je mee kunt lezen met de aantekeningen die Sanne van der Beek maakt tijdens het schrijven van haar boek over het verbeteren van onze relatie met onze smartphone. Herontwerp van onze tech én van onszelf: hoe doe je dat? Meer vind je op www.sannevanderbeek.nl

‘Verbeter technologie, begin bij jezelf’, is de tech-tegeltjeswijsheid van de week. Om betere technologie te krijgen, die ons dient, moeten we eerst weten wat we willen. Wat zijn onze normen en waarden eigenlijk? Wat beschouwen we als essentieel menselijk en willen we dus eigenlijk niet aan technologie afstaan? Het devies om een goede relatie met onze technologie te krijgen blijkt te liggen in de eeuwenoude spreuk: ken uzelf…

Door technologie krijgen we geen betere wereld
Goed, het tijdperk van ongebeiteld techno-optimisme ligt inmiddels wel achter ons. We zijn ons te zeer bewust van alle machtssystemen en ongewenste effecten van onze technologie om nog naïef te kunnen geloven in de democratiserende werking van social media, om maar een voorbeeld te noemen. 
Maar de assumptie dat je met goede tech de wereld kunt verbeteren, blijft vaak doorschemeren bij de opkomst van een nieuwe technologie. Naast het feit dat het natuurlijk een uiterst fijne gedachte is, ligt er een andere oorzaak aan dit soort verborgen denken ten grondslag. Namelijk: technologie wordt nog te weinig aan ONS gekoppeld. 
We trappen vaak in de val van ‘solutionism’ om de mooie term van tech-criticus Evgeny Morozov te gebruiken uit zijn boek 'To save everything, click here. The folly of technological solutionism’ , omdat we technologie als een neutraal gegeven beschouwen, een tool om iets te produceren of een probleem op te lossen, in plaats van een extensie van de menselijke waardencontexten waarbinnen ze opereert. Als je dat laatste wél meeneemt, dan kun je zo zien waarom 'giving people a new media platform cannot ‘solve’ the ‘problem’ of civic apathy if the platform’s affordances and values are shaped by the same political conditions as the problem.’ En dat is meteen ook de reden van de andere fout in het solutionism-denken: iedereen beschouwen als identiek, waardoor de (uit)werking van een technologie gelijk zou zijn. 
Kortom: het wordt de hoogste tijd om in het denken over technologie bij onszelf te starten. Shannon Vallor, professor filosofie, trekt dit zelfs nog verder door in haar boek 'Technology and the Virtues’, dat net uit is. We moeten onszelf beter leren kennen, weten wat onze normen en waarden zijn én wat deze nog waard zijn in de huidige tech-tijd, en daar onze technologie aan afmeten. Zo kom je er pas achter welke technologie je in je leven wilt, op welke manier en hoe onze technologie ons kan verrijken. We moeten kortom een 'techno-morele waardenethiek’ gaan bedrijven:
It is not technologies themselves that determine whether or not we flourish socially, but rather the habits, skills, and virtues we have cultivated, with or without their help. Once we acquire those habits, skills, and virtues, we are not only better able to avoid harm in new social media environments, we are able to use new media in ways that further enrich our well-being. [….] without technomoral virtues, we will lack the ability to determine individually or collectively which goals and means of surveillance are wise and worth pursuing.
Deugden voor de tech-mens
“We need more than better technologies, we also need better humans: skills, resoning abilities to manage techno-social power. We don’t have that now. How does the set of virtues for 21th century look like?“
In haar boek grijp Vallor terug op allerlei deugdethici door de eeuwen heen - van Aristoteles tot Boeddha. En hoewel ethische principes uit het verleden als grondlegger kunnen dienen, moeten we vooral kijken naar voor welke ethische uitdagingen we nu staan, juist in onze specifieke context die door technologie getekend wordt. Zo vindt Vallor eerlijkheid een belangrijke waarde in een samenleving waarin je veel soorten informatie te verwerken krijgt. Of zelfdiscipline om te kiezen voor ’gezonde technologie’ in plaats van voor technologie die alleen je aandacht opeist. 
Yet precisely because honesty, humility, and moral perspective with regard to one’s own life are such challenging virtues to cultivate, we need to resist media habits that make these valuable qualities any harder to cultivate than they already are.
Zorgrobots: wat houdt zorg nu écht in?
Wat betekent het beoefenen van een techno-morele deugdethiek eigenlijk? En wat kan het ons opleveren? Laten we daarvoor inzoomen op een concreet voorbeeld: de zorgrobot.
Zorgrobots, zoals Alice hierboven, worden op steeds grotere schaal ingezet in de zorg. In landen zoals Japan waar door het grote aantal ouderen de druk op de zorg steeds meer oploopt, gebeurt dit zelfs in zeer rap tempo. De zorgrobots kunnen voor allerlei taken worden ingezet: hulp bij transport/douchen/aankleden/verstrekken van medicatie, het monitoren van de gezondheid of gewoon als gezelschap. 
Onomstreden is de inzet van zorgrobots zeker niet, zo beschrijft Vallor in haar boek: 
Many ethicists worry that carebots objectify the elderly and other patients as “problems” to be solved by technological means. Others highlight the effects carebots could have on the capabilities, freedom, autonomy, and/or dignity of those being cared for, effects that include possibilities both welcome and worrisome. Another question is whether carebots will enhance or reduce patients’ engagement with their physical and social surroundings, and whether their meaningful contact with families and friends will be reduced.
Bovenstaande biedt al handvaten om de waarde van een zorgrobot aan af te meten. Maar het is onvoldoende, als we niet de invulling van ons concept van zorg meenemen, voor degenen die verzorgd worden én voor de degenen die de zorg geven. 
Carebot ethics remains incomplete until we have also considered the possible impact of carebot practices on human habits, virtues, and vices, especially those of caregivers. That is, we must understand how carebots might affect our own abilities to flourish as persons capable of care, creatures whose moral status is deeply rooted in relations of caring virtue.
Wat biedt het beoefenen van de waarde ‘zorg’ ons? Nou, zo schrijft Vallorm, we leren bijvoorbeeld de betekenis en het belang van wederkerigheid. Jij zorgt voor mij als ik dat nodig heb, ik doe dat voor jou. Ook leren we empathie te hebben. En dat zijn dingen die je alleen écht leert begrijpen door het te ervaren: als zorgbehoeftige en als verzorger. We moeten vaak genoeg de waarde 'zorg’ beoefenen om ons deze lessen eigen te kunnen maken. 
Als je zo naar de technologie van zorgrobots kijkt, zie je de gevaren - het ontzorgen op een manier dat we deze belangrijke lessen missen - maar ook de kansen. Robots kunnen ons juist ontzorgen op een manier dat we meer aandacht kunnen besteden aan het beoefenen van de waarde 'zorg’. Bijvoorbeeld door ’s nachts te monitoren, of zware fysieke zorgtaken gedeeltelijk over te nemen. Zorgrobots die echt zorgen, volgens onze criteria. 
Tips? Graag!
Zoals je merkt zijn m'n gedachten over hoe we een betere relatie met technologie kunnen krijgen nog een work in progress. Dat maakt het dan ook soms ontzettend moeilijk - maar ook heel nuttig - om het te verwoorden in deze nieuwsbrief. Mocht je interessante lees-/kijktips hebben, dan hoor ik ze graag! 
En voor nu: Fijn weekend!
Did you enjoy this issue?
If you don't want these updates anymore, please unsubscribe here
If you were forwarded this newsletter and you like it, you can subscribe here
Powered by Revue