View profile

CTRL ALT DELETE #91: De grote hoop en vergiffenis editie

Revue
 
Goedemorgen beste lezer, Is het met kerst niet eens tijd om het over vergiffenis, hoop en compassie t
 

CTRL ALT DELETE

December 23 · Issue #91 · View online
CTRL, ALT, DELETE is een tweewekelijks openbaar notitieboekje waarin je mee kunt lezen met de aantekeningen die Sanne van der Beek maakt tijdens het schrijven van haar boek over het verbeteren van onze relatie met onze smartphone. Herontwerp van onze tech én van onszelf: hoe doe je dat? Meer vind je op www.sannevanderbeek.nl

Goedemorgen beste lezer,
Is het met kerst niet eens tijd om het over vergiffenis, hoop en compassie te hebben? En met oud&nieuw in zicht, het toch ook maar over verantwoordelijkheid en (burger)plicht?
Ik las afgelopen week namelijk het nieuwe boek ‘Leven in media’ van hoogleraar mediastudies Mark Deuze dat net uit is. Deuze ergert zich mateloos aan de manier waar we nu machteloos worden gemaakt door de discussie die nu over onze media* wordt gevoerd. Is er niet een manier om de risico’s en gevaren te erkennen en toch ook hoopvol te blijven? 
* Deuze gebruikt in zijn boek voornamelijk het woord media, maar volgens mij ligt dat erg in de lijn hoe ik normaal gesproken in deze nieuwsbrief onze dagelijkse technologie omschrijf.

Accepteer het: we kunnen het nooit goed doen
Dit gevoel begin ik steeds meer te krijgen nadat ik nu al meer dan een jaar lang talloze boeken, blogs en podcasts heb gelezen over onze relatie met onze smartphone. Steeds weer kom je die twee kampen tegen. 
Aan de ene kant om het in de woorden van Deuze uit te drukken:
{…} zij die de zegeningen van technologie […] tellen en ons eraan herinneren dat we als mensheid niet zo succesvol zouden zijn zonder machines aan onze zijde. […] Aan de andere kant een grote groep twijfelaars en doemdenkers voor wie onze afhankelijkheid van machines en verslaving aan media uitermate zorgwekkend zijn.
Deuze vindt beide standpunten problematisch omdat je daardoor het gevoel kunt krijgen het nooit goed te kunnen doen. En wat doe je als je het gevoel hebt het toch niet goed te kunnen doen? Juist, dan laten de meeste mensen het maar gewoon achterwege om erover na te denken en beweeg je in struisvogelpositie toch maar mee met de ontwikkelingen zoals ze zijn, in plaats van ze actief proberen bij te sturen. 
Daaraan wil ik nog toevoegen dat de discussie ons niet alleen in een machteloze positie brengt, maar ook het gevaar herbergt om de werkelijkheid te simplificeren. Beide kampen bevatten namelijk de waarheid. Ja, het leven in media brengt ons mogelijkheden en het zou stom zijn om die onszelf te ontzeggen. Als dat al kan, want wie kan nu nog werkelijk buiten media leven? En ja, we zullen ons leven in media veel actiever moeten gaan bijsturen, want anders word je meegevoerd door andermans belangen. 
Hoe dan ook, wat altijd zal blijven, en wat we dus ook zullen moeten accepteren, is de ‘ongemakkelijke relatie tussen comfort en onbehagen’ die elke technologie in ons leven brengt. In Deuzes woorden:
Technologie in het algemeen en media in het bijzonder introduceren zowel comfort als onbehagen in ons leven - het een gaat niet zonder het ander.
Met het gemak die technologie ons brengt, stijgt tegelijkertijd ons ongemak en de druk die we voelen om het toch maar vooral 'goed’ te doen omdat onze afhankelijkheid van technologie stelselmatig toeneemt. 
Stap 2: wees meer empathisch naar jezelf en naar tech
Goed, nu je hebt geaccepteerd dat comfort en onbehagen horen bij een leven met technologie, is het tijd voor stap 2. Het is tijd om jezelf te vergeven voor je mediagedrag. En niet te vergeten ook ophouden met technologie de schuld te geven van alle negatieve gevolgen: 
In dit proces is het verleidelijk om alles waar we ons zorgen over maken op de machines om ons heen te projecten. […] Het is gemakkelijker om de smartphone, het internet en een computerspel de schuld te geven van verslaving, pesterij en gewelddadigheid dan te erkennen dat begeerte, afgunst en agressie deel uitmaken van onze eigen psyche. 
Stel je nu voor dat je het namelijk eens van een andere kant bekijkt? En je de populariteit van onze huidige technologie verklaart doordat het ontzettend goed aansluit bij onze menselijke behoeftes en kracht in plaats van het alleen te framen in de menselijke kwetsbaarheden?
Stel dat je het kijken naar vlogjes bijvoorbeeld niet alleen beziet vanuit ‘hersenloos entertainment’, maar ook als een manier om je identiteit te ontdekken door jezelf te vergelijken met de levens van anderen en zo op een veilige manier andere mogelijke levens of emoties uit kunt proberen? En ook hierin bestaan de twee waarheden naast elkaar: jezelf vergelijken met anderen is een natuurlijke menselijke behoefte en nuttig, maar het kan ook doorslaan in gevoelens van minderwaardigheid natuurlijk. 
Kortom, als je de mens als beginpunt neemt bij het denken over technologie, zie je dat onze technologie ook bij uitstek menselijke eigenschappen en verlangens dient: het gevoel ergens bij te willen horen, het vormen van je identiteit o.a. door jezelf te vergelijken met anderen, en een medium voor zelfexpressie. Deuze schrijft daarom: 
Het succes van elk media kan daarom tot op zekere hoogte verklaard worden vanuit de mate waarin het ons in staat stelt sociabel te zijn. […]  In onze haast om een apparaat (inclusief het gebruik en de gebruikers) te beoordelen en bekritiseren, gaan we soms voorbij aan het simpele gegeven dat het mensen in staat stelt met elkaar in contact te komen en dat dit uitstekend past bij de sociale dieren die we zijn.
We moeten onszelf dus kunnen vergeven voor ons mediagebruik, stelt Deuze. Natuurlijk besteden we veel tijd en energie aan media, juist omdat we mensen zijn: 
Het is niet vreemd dat we zo dol zijn op media. aangezien ze zo'n fundamentele rol spelen bij de manier waarop we onszelf laten horen en zien, hoe we vorm en betekenis geven aan wie we zijn en waar we bij horen, en hoe we via media in contact komen met de meest heftige emoties. 
Is het feit dat je tegenwoordig zo slecht zonder je smartphone kunt, een teken van verslaving of een teken dat je als mens niet kunt zonder verbinding met anderen, en dat dit steeds meer via media gebeurt? (Ja, inderdaad, het komt er weer op neer dat beiden waar zijn).
Wees super(wo)man! (voor zover mogelijk...)
Maar daarmee is de kous niet af. Vergiffenis is slechts een beginpunt om een ander gesprek te openen over het leven in media. Een gesprek dat uitgaat van de hoopvolle kanten van technologie, en onze kracht. Niet om je te verliezen in heerlijke comfortabele naïviteit, maar juist als empowerment om je de kracht te geven verantwoordelijkheid te nemen voor een goed leven in media. 
Dat begint met het stellen van de juiste vragen: 
De vraag is niet of dit goed of slecht is, maar wat we hiermee kunnen of zelfs moeten. Welke werkelijkheid willen we eigenlijk en hoe nemen we de verantwoordelijkheid om deze realiteit samen te verwezenlijken?
Hoe kun je nu verantwoordelijk leven in media? Allereerst door te beseffen dat je verantwoordelijk bent, niet alleen voor je eigen leven, maar ook voor dat van anderen, juist in een media-werkelijkheid waarin we zo nauw met anderen verbonden zijn. We zijn niet alleen ooggetuige meer, maar ook vormgever. We kunnen niet alleen consument zijn, we moeten ons ook bewust zijn van onze (burger)plicht. 
Dat betekent voor Deuze je bewust zijn van de communicatiemacht die we hebben in media: 
Welk verhaal vind ik belangrijk om te delen met de wereld, wat wil ik eigenlijk van deze mediawereld en hoe kan ik daar verantwoordelijkheid voor nemen? 
Kortom: laten we ons vooral gaan focussen op wat we WEL willen in plaats van alleen te praten over wat we NIET willen. 
Wil je niet leven in een wereld waarin fakenews een feit is? Dan geef niet alleen Facebook de schuld, maar besef dat je je nieuws niet via een sociaal medium als Facebook moet consumeren, onderwijs je in de juiste betrouwbare bronnen en ondersteun kwaliteitsjournalistiek.  Wil je niet leven in een filterbubble? Dan neem ook zelf de verantwoordelijkheid om je breed te informeren. 
Het kost moeite om goed te leven in media, zoals Deuze schrijft. Maarja, what else is new? Het kost sowieso moeite om goed te leven, om je waarden en normen te implementeren, om te begrijpen hoe zaken in de wereld werken - en nog moeilijker: hoe jijzelf in elkaar steekt. Het kost moeite om niet alleen plezierig te leven, maar ook zinvol. Om lange termijn en korte termijn met elkaar te combineren. Voor de meeste mensen geldt dat je je best doet, en je het met discipline, gewoontes, wilskracht en slimme trucjes een beetje probeert te redden…en daarbij vaak faalt en het de volgende dag maar weer opnieuw probeert. 
En voor nu: een heel fijne kerst gewenst...
…met deze Wall-E achtige kerstreclame (aangeraden door de heuse kerst-influencer Saskia) waaruit blijkt: in welke technologische wereld we ook komen te leven, kerst zal altijd blijven bestaan.
EDEKA Weihnachtsspot „Weihnachten 2117“ - YouTube
Did you enjoy this issue?
If you don't want these updates anymore, please unsubscribe here
If you were forwarded this newsletter and you like it, you can subscribe here
Powered by Revue