View profile

CTRL ALT DELETE #87 - Bouwen aan de nieuwe aandachtseconomie

Revue
 
Goedemorgen beste lezer, Je weet het, de afgelopen weken ben ik bezig geweest om uit te zoeken welke
 

CTRL ALT DELETE

October 21 · Issue #87 · View online
CTRL, ALT, DELETE is een tweewekelijks openbaar notitieboekje waarin je mee kunt lezen met de aantekeningen die Sanne van der Beek maakt tijdens het schrijven van haar boek over het verbeteren van onze relatie met onze smartphone. Herontwerp van onze tech én van onszelf: hoe doe je dat? Meer vind je op www.sannevanderbeek.nl

Goedemorgen beste lezer,
Je weet het, de afgelopen weken ben ik bezig geweest om uit te zoeken welke mogelijkheden we zouden hebben om de almacht van de Frightfull Five te doorbreken. Maar misschien moeten we dat niet willen, maar moeten we proberen om een nieuwe aandachtseconomie op te bouwen waarin een dergelijke monopoliewerking niet mogelijk is. Wat zou hiervan dan het fundament kunnen zijn? De blockchain.
O, en: je merkt misschien wel dat de nieuwsbrieven de laatste tijd tweewekelijks verschijnen en ook dat ik systematischer thema’s uitspit i.p.v. me te concentreren op de actualiteit. Dat heeft alles te maken met het feit dat ik rondom de thema’s van deze nieuwsbrief een boek aan het schrijven ben: een spannend en intensief proces!

Blockchain to run the world
Ok, tot dusver hebben we de gevaren van de monopoliepositie van de Frightful Five bekeken. En waarom het door de nieuwe natuur van de digitale economie het lastig is om ze te reguleren zonder ook de voordelen voor de gebruikers te vernietigen. Want juist hun schaalvoordeel zorgt ervoor dat je een goed product krijgt: hoe meer data je bezit, hoe beter je product wordt. Kortom: we zoeken de heilige graal: een veilige plek waar onze data bij elkaar kunnen blijven, maar die ook niet in handen is van één instantie of bedrijf.
Enter Blockchain. De afgelopen weken verschenen in de internationale media verschillende artikelen (bv in Newsweek, Forbes, en deze column op Forbes) over de potentie van deze technologie bij het indammen van de Frightful Five en het bouwen aan een meer eerlijke aandachtseconomie.
First things first: wat is die blockchain nu eigenlijk? Blockchain is bekend geworden als de technologie achter de cryptocurrency Bitcoin. Blockchain wordt dan ook nog vaak beschreven als een openbaar register, een gedeeld kasboek waarin alle transacties openlijk worden vastgelegd zodat iedereen deze kan inzien en controleren. Belangrijk is dat er geen centrale instantie is die de transacties in de blockchain bijhoudt, dat doen alle deelnemers volgens een strikt protocol en door algemene consensus. Op die manier is het schier onmogelijk om met transacties te rommelen. The Economist heeft de Blockchain dan ook eens de ultieme vertrouwensmachine genoemd.
De Bitcoin als digitale munt die functioneert zonder dat er een centraal banksysteem aan te pas komt, is op dit moment het bekendste product dat op de blockchain gebouwd is. Maar je kunt je voorstellen dat op een dergelijke verzameling afspraken, een protocol genoemd, er veel meer soorten producten of diensten gebouwd zouden kunnen worden dan alleen de bitcoin:
These new blockchains need not work in exactly the way that bitcoin’s does. Many of them could tweak its model by, for example, finding alternatives to its energy-intensive “mining” process, which pays participants newly minted bitcoins in return for providing the computing power needed to maintain the ledger. A group of vetted participants within an industry might instead agree to join a private blockchain, say, that needs less security. Blockchains can also implement business rules, such as transactions that take place only if two or more parties endorse them, or if another transaction has been completed first.
Maar het hoofdprincipe van de blockchain blijft hetzelfde: alle handelingen die je verricht, alle data die je creëert, worden opgeslagen in het publiek toegankelijke systeem, en niet “in de kluis” van de dienst die je gebruikt. Bedrijven kunnen je data met jouw toestemming controleren op echtheid of gebruiken, maar worden er geen eigenaar van. En wees niet bang: het is niet zo dat iedereen toegang heeft tot alle informatie die via blockchaintechnologie is opgeslagen. De blockchain is namelijk een sterk beveiligde database met zo’n krachtige versleuteling, dat een hacker meer mogelijke combinaties moet nalopen dan er zandkorrels in het heelal zijn.
Het feit dat jij eigenaar blijft van je data maakt dat het relatief makkelijk is om van een dienst over te stappen naar een concurrerende dienst. Het verschil tussen hoe blockchain functioneert ten opzichte van hoe het internet dat doet, wordt dan ook wel eens beschreven als dat de blockchain een dikke protocol-laag vol met dikke data-koolhydraten en eiwitten heeft waarop een dunne applicatielaag van diensten en producten functioneert die lean&mean zijn omdat daar nu eenmaal geen data inzitten. De Blockchain kan op deze manier - in de woorden van Paul Bessems,  CEO bij Weconet Blockchain Technologies, en schrijver van het boek Blockchain Organiseren - gaan functioneren als een infrastructuur, een wegennet waar publiekelijk gebruik van kan worden gemaakt 
Blockchain voor een nieuwe aandachtseconomie
Wat kan Blockchain nu betekenen voor het bouwen van een nieuwe aandachtseconomie? Laat me beginnen met te stellen dat het nog steeds een ‘aandachts’- economie is: je aandacht blijft het betaalmiddel.
Het grote verschil is echter dat jij zelf eigenaar blijft van je data. Alles, van je profiel, je relaties, je berichten, je privacy-instellingen — zit (veilig versleuteld) in een publiek toegankelijk systeem. Paul Bessems denkt dat je een Personal Data Service krijgt. Daarin zitten al je persoonlijke data en je bepaalt zelf of en hoe je die gegevens deelt. Bij het bestellen van bijvoorbeeld een boek bij Bol.com betekent dat, dat Bol.com jouw adresgegevens versleuteld binnenkrijgt, alleen voor het doel van de verzending. Ze kunnen die niet opslaan op hun server.
Dat heeft nogal wat gevolgen. Allereerst reduceert het diensten als Facebook tot….em…een dienst, in plaats van een hele wereld waar je niet meer uit kunt stappen. Bij de keuze van een sociaal netwerk kún je alsnog voor Facebook kiezen, bijvoorbeeld omdat je de interface goed ontworpen vindt, of de aangeboden advertenties relevant voor je zijn. Maar je kunt ook voor een ander sociaal netwerk kiezen, zónder je data, en je vrienden, kwijt te raken.
Ben je het niet eens met de voorwaarden die het platform stelt? Weg ben je. Dat maakt, dat gebruikers meer zeggenschap krijgen over hun data, maar dus ook potentieel over wat ze consumeren, op welke manier en welke inhoud ze zelf aanbieden. Jij bent zelf aan zet. 
Ook het financiële verdienmodel komt op de kop te staan. Er is wel eens berekend dat het gebruiken van Google Search ongeveer 9 dollar per jaar per persoon kost, terwijl je persoonlijke data ongeveer 1000 dollar per jaar waard zijn in de verkoop aan adverteerders. Als jij straks beter zelf kunt bepalen of je je data weggeeft om gebruik te kunnen maken van diensten als Google of Facebook, zullen naar verwachting maar weinig gebruikers dat op zo’n verregaande wijze doen als nu het geval is. Misschien ga je dan toch met een abonnement betalen voor je Google Search, al is dat natuurlijk vele malen minder lucratief voor de Frightful Five. Volgens Paul Bessems is dit dus eigenlijk geen realistisch toekomstscenario, zo halen de Frighful Five hun hele verdienmodel onderuit.
Als gebruiker zou je ook kunnen gaan verdienen aan de aandacht die anderen aan je content besteden. Blockchain technologie is bij uitstek geschikt voor het hanteren van transacties. Kijk ik een vlogje van jou? Dan betaal ik je rechtstreeks een geldbedragje, in plaats van dat mijn aandacht zich uitbetaalt in advertentie-inkomsten voor YouTube waarvan jij als gebruiker dan weer een fractie krijgt. Dat kan een vast bedrag zijn, maar het is ook denkbaar dat gebruikers betalen voor hoeveel ze je content waard vinden, waardoor een kwaliteitsfeedbackloop kan ontstaan. Je zou zelfs de rekenkracht van je computer kunnen inzetten voor het runnen van Blockchain-Facebook/Google/Amazon, en daarvoor betaald krijgen. Of dus ervoor kiezen om bepaalde data van jezelf te delen met een organisatie en daarvoor betaald krijgen. 
Blockchain: uiterst effectief, super inefficiënt
Je ziet het, Blockchain heeft behoorlijk wat potentie als bouwsteen voor een alternatieve gedecentraliseerde aandachtseconomie, maar het is niet onverdeeld de Grote Redder. Eerder schreef ik al over hoe de MIT mediagroep twijfelt aan de succespotentie van gedecentraliseerde netwerken omdat veel werk bij de gebruikers op het bordje terecht komt. Ook gaat de evolutie van de Blockchain tot nu toe nog redelijk langzaam en zijn er nog geen echt grote investeerders geïnteresseerd. Vooralsnog is er maar één blockchain-toepassing die voor gebruik op grote schaal geschikt is en dat is de bitcoin en z’n broertjes en zusjes: de zogenaamde alt-coins.
Goed, dat kan natuurlijk nog veranderen. Maar een belangrijk bezwaar zou ‘m juist in de daadwerkelijke werking van de Blockchain zelf kunnen zitten: het mechanisme waardoor de veiligheid en betrouwbaarheid juist ultiem kan worden gewaarborgd, maar het mechanisme wel enorm inefficiënt wordt.
Blockchain-expert Ronald Mulder legt het helder uit in z'n blogs over de potentie van de blockchain-technologie (z'n Medium blog-serie hierover is trouwens een echte aanrader)
Een belangrijke rol in de Blockchain is weggelegd voor de zogenaamde miners. Miners verzamelen transacties, stellen deze samen tot een block en proberen dit block aan de bestaande blockchain vast te klinken. Dat doen ze door een versleuteling, een hash, van het block te berekenen. Deze hash vormt dan vervolgens weer één van de inputs voor een volgend block aan de Blockchain.
Als er een block is gemined, gaan de miners verder met een nieuw block. Het duurt gemiddeld tien minuten om een block te minen. Dat moet je zo zien: verspreid over de hele wereld staan duizenden computers te rekenen en één keer in de tien minuten “wint” één van die computers de berekening van de hash. De rest heeft dan dus eigenlijk voor niets staan werken.
Zodra een schakel is gemined, is het eigenlijk niet meer mogelijk om daar nog iets in te veranderen. Omdat de hash input geeft voor de schakel daarna, moet je niet alleen de specifieke schakel berekenen die je wilt veranderen, maar ook de schakels die daarna komen. Met net zoveel computerkracht als het hele bitcoin-netwerk zou je daar veertig minuten voor nodig hebben. En in die veertig minuten zijn er al weer nieuwe blokken aan de “echte” blockchain toegevoegd.
Wat belangrijk is om te begrijpen is, dat de betrouwbaarheid van de Blockchain voortkomt uit de enorme hoeveelheid werk die nodig is om een schakel te creëren, laat staan een hele ketting. Blockchain is dus uiterst effectief, maar super inefficiënt. En daarom schrijft Ronald Mulder dan ook:
“De bitcoin-blockchain is speciaal ontworpen om de centrale partij, de bank, overbodig te maken — of anders gezegd: voor situaties waarin je zo’n partij niet kunt of wilt gebruiken. Als er wél een centrale autoriteit is, die door alle partijen vertrouwd wordt, kan deze partij een centraal register bijhouden en dat is vele, vele malen efficiënter.”
Digitale Kunst Kijk Tips tijdens de Dutch Design Week
Dit weekend huppel ik in Eindhoven rond op de Dutch Design Week. Ofja…huppelen? Het is meer racen, want er is zoveel te zien. Dit zijn de digitale kunst-kijk-dingen die ik in elk geval probeer mee te pikken. Mocht je in Eindhoven zijn, of nog wat leuks zoeken om een regenachtig weekend mee te vullen:
- HUBOT. Gisteren opende het eerste uitzendbureau ter wereld voor mens én robots. Ik solliciteerde alvast voor de baan van algoritmisch orgaan designer.
- We Know How You Feel. Stel je voor dat Netflix straks door middel van een hartslagmeter in je smartwatch weet in welke bui je bent? Wil je op maat bediend worden, passend bij je gemoedstoestand of hou je je emoties liever voor jezelf? VPRO Medialab legt de emotie-data van haar bezoekers bloot in deze installatie.
- Het Algoritmisch Historisch Museum. SETUP vraagt zich af:  Hadden we in drie beladen historische thema’s (slavernij en medische wetenschap in de 18e eeuw, de strijd voor algemeen kiesrecht in de 19e eeuw en verzuiling en seksuele moraal in de jaren ‘50 van de 20e eeuw) met de zelfbevestigende feedbackloop van algoritmes wel kunnen afrekenen met het onrecht, de ongelijkheid of de beklemmende moraal?
- Materialising the Internet. Waar heb je het eigenlijk nu nog over als je het over het internet hebt? Is dat nog wel verbonden aan onze devices, of dringt het ook op allerlei andere manieren door? Pssst, als je goed kijkt kun je zelfs een afbeelding van een pixelated-Sanne ontdekken in deze expo…
Fijn weekend!
Did you enjoy this issue?
If you don't want these updates anymore, please unsubscribe here
If you were forwarded this newsletter and you like it, you can subscribe here
Powered by Revue