View profile

CTRL ALT DELETE #66 - De Verlichting is de bad guy, niet technologie

Revue
 
Goedemorgen beste lezer, Vorige week was er even geen nieuwsbrief door een zware griep, excuus! Met s
 

CTRL ALT DELETE

March 25 · Issue #66 · View online
CTRL, ALT, DELETE is een tweewekelijks openbaar notitieboekje waarin je mee kunt lezen met de aantekeningen die Sanne van der Beek maakt tijdens het schrijven van haar boek over het verbeteren van onze relatie met onze smartphone. Herontwerp van onze tech én van onszelf: hoe doe je dat? Meer vind je op www.sannevanderbeek.nl

Goedemorgen beste lezer,
Vorige week was er even geen nieuwsbrief door een zware griep, excuus! Met snothersens is het nu eenmaal wat moeilijker lezen en schrijven. 
Vandaag bespreek ik het werk van macho-filosoof Matthew B. Crawford. Een Amerikaans filosoof die z'n tijd verdeelt tussen het schrijven van filosofische verhandelingen en het restaureren van klassieke motorfietsen.
Zijn standpunt van z'n boek ‘The world beyond your head. On becoming an individual in an age of distraction’ (2014): Hou nu eens op met technologie de schuld te geven van ons aandachtsprobleem. Het echte probleem zit namelijk veel dieper en heeft meer te maken met hoe we sinds de Verlichting onze individualiteit benaderen. En de oplossing zit ’m trouwens eerder in motorrijden dan in digitaal detoxen. 

De bad guy is niet technologie, maar de Verlichting
Crawford maakt in z’n boek één ding meteen heel duidelijk: het echte probleem met de huidige aandachtsproblematiek in onze samenleving wordt NIET veroorzaakt door afleidende technologie. Deze tech ziet hij als een reactie op het fundamentelere probleem dat we niet meer weten wat of wie onze aandacht waard is:
“We are agnostic on the question of what is worth paying attention to — that is, what to value. In the absence of strongly-held answers to this question our attention remains adrift and unclaimed — we cannot, therefore, be surprised that app-peddlers and sticky websites swooped in to aggressively feast on this abundant resource.“
We zijn de antwoorden kwijtgeraakt op de vraag wat onze aandacht verdient. Dat komt o.a. door het sterke liberalisme in onze samenleving die de vaste structuren en instituten, zoals de kerk of het gezin, heeft ondermijnd en ontmanteld. En waar een existentieel gat is, daar zijn bedrijven natuurlijk als de kippen bij om dat te vullen.
“From the 1960s onwards there has been this great expansion of personal autonomy – the liberalisation of divorce laws, all manner of ways in which we have been liberated from constraints on our behaviour.” A world of constant choice means that our powers of self-control are heavily taxed.”
Maar waarom kreeg het liberalisme überhaupt zoveel macht? Crawford ziet de oorzaak in een mensbeeld waar we al sinds de 18de eeuw mee opgezadeld zitten. De schuldigen? Bacon, Hobbes, Locke en al die andere Verlichtingknakkers die het individualisme vierden en vrijheid en autonomie als het hoogste goed bestempelden. Als de waarheid uit jezelf komt en alles in de wereld slechts in relatie tot jou bestaat, waarom is aandacht – als middel tot contact met het andere, het externe – dan eigenlijk nog belangrijk?
[…] “The idea that you yourself can be the source of the norms by which you justify yourself”—the “cult of sincerity”—has made genuine relationships well-nigh impossible by making “individuality” a product of strictly internal processes. 
[…] It follows that freedom depends on standards of truth not present in an independently existing world out there but in our own minds, which mediate between self and world through “representations”; to know becomes really a matter of knowing our own minds. And since “attention is the faculty through which we encounter the world directly,” as we have retreated from the world, the role of attention has diminished. “
Aandacht hervinden door te gaan motorrijden
Dit is 'm dus, onze machofilosoof. Heel verschil met de Verlichtingsdudes hierboven
De rol van aandacht is dus sinds de Verlichting ondergeschoven aan onze behoefte om autonoom te zijn. We zien onszelf niet meer als ‘situated selfs’, zoals Crawford dat zegt. Dat wil zeggen: Ingebed in, onlosmakelijk verbonden met en altijd beïnvloed door een bepaalde context. Dát is juist datgene wat ons mensen karakteriseert volgens hem. 
Willen we weer terug naar een menselijke maat van aandacht, dan moeten we hoe paradoxaal dat ook klinkt, onszelf openstellen voor de wereld in plaats van onszelf af te schermen. We moeten volgens Crawford weer terug naar de oorspronkelijke Latijnse wortel van aandacht - het woord tenere - dat uitstrekken betekent. Aandacht als iets dat ons UIT onszelf trekt. 
Crawford pleit om onze 'ecologies of attention’ weer terug te winnen doordat we onszelf weer leren toe te leggen op gestructureerde vormen van aandacht die heel specifiek benoemen wat belangrijk is, wat niet en waarom dat zo is. Kortom, net als David Levy waar ik twee weken geleden over schreef, pleit hij ervoor om ons meer toe te leggen op ambacht, vaardigheden en processen waar je je aan moet overgeven. Denk aan het leren bespelen van een muziekinstrument, of in het geval van Crawford: te gaan motorrijden.
One element of our predicament is that we engage less than we once did in everyday activities that structure our attention.[..] The activities that I have in mind are skilled practices [like cooking an elaborate meal]. Such practices locate the possible answers to the question ‘What is to be done next?’ outside our own heads, in our relations to objects and to other people. They establish narrow and highly structured patterns of attention – which I call ecologies of attention – that can give coherence to our mental lives, however briefly. 
In such an ecology, the perception of a skilled practitioner is “tuned” to the features of the environment that are pertinent to effective action; extraneous information is dampened and irrelevant courses of action disappear. As a result, choice is simplified and momentum builds. Action becomes unimpeded. 
Aandacht herclaimen door een erotische relatie
Jaaa, nu heb ik wel je aandacht he? Ok, laat het me even uitleggen, want aan random clickbait doen we natuurlijk niet in deze nieuwsbrief.
Aandacht is fundamenteel erotisch volgens Crawford, omdat échte aandacht je dus dwingt je te richten - zelfs te verlangen naar - iets buiten jezelf:
The ancient insight that human beings are, fundamentally, erotic beings, beings who long to transcend their own boundaries, has been denied by our philosophy of autonomy, which is a philosophy of radical self-sufficiency. By recognizing our erotic nature, the world becomes available to us again because we allow ourselves to be drawn to it. Attention is erotic by nature. 
Wat Crawford betoogt, is dat we moeten beseffen dat zaken - en dat kan technologie zijn, maar ook andere mensen - kunnen dienen als een autoriteit omdat ze onze aandacht structureren. Dat klinkt voor ons moderne liberale mensjes heel eng, want mijn god, dat is toch de ultieme bedreiging…externe dingen die macht over je hebben, waaraan je je zelfs vrijwillig overgeeft. Maar juist door je ‘submissive’ op te stellen kun je vrijheid vinden: 
[…] genuine agency arises not in the context of mere choices freely made (as in shopping) but rather, somewhat paradoxically, in the context of submission to things that have their own intractable ways, whether the thing may a musical instrument, a garden, or the building of a bridge.
De motorrijder, de monteur, de glasblazer, de hockeyspeler…ze moeten zich allemaal onderwerpen aan de werkelijkheid zoals ie is - de krachten en beperkingen van hun lichaam, het materiaal of de auto die ze moeten repareren. 
En juist door je over te geven aan de werkelijkheid buiten jezelf, kun je niet alleen 'the real reclaimen’, maar heb je uiteindelijk ook de meeste controle, dus autonomie, dus vrijheid: 
When you exist outside of such ecologies, by contrast, you lose this agency and your world is instead shaped for you by other, often mechanistic means — be it Facebook’s newsfeed or the algorithm Niantic Labs deploys to locate Pokemon on your block.
En nog een Tof Tech Kunstwerk
Een vriend tipte me het nieuwste werk van James Bridle (over wie ik eerder schreef in deze nieuwsbrief) waaruit blijkt: hoeveel slimme technologie er ook in een zelfrijdende auto zit, je hebt maar een simpel zoutkringetje nodig om ’m vast te zetten…
Fijn weekend!
Did you enjoy this issue?
If you don't want these updates anymore, please unsubscribe here
If you were forwarded this newsletter and you like it, you can subscribe here
Powered by Revue