View profile

CTRL ALT DELETE #64 - Waarom je niet tot 10 kunt tellen en het alfabet kunt opzeggen

Revue
 
Goedemorgen beste lezer,  Vandaag zoom ik in op het o zo veroordeelde multitasken en toon dat we hier
 

CTRL ALT DELETE

March 4 · Issue #64 · View online
CTRL, ALT, DELETE is een tweewekelijks openbaar notitieboekje waarin je mee kunt lezen met de aantekeningen die Sanne van der Beek maakt tijdens het schrijven van haar boek over het verbeteren van onze relatie met onze smartphone. Herontwerp van onze tech én van onszelf: hoe doe je dat? Meer vind je op www.sannevanderbeek.nl

Goedemorgen beste lezer, 
Vandaag zoom ik in op het o zo veroordeelde multitasken en toon dat we hier eigenlijk heel verkeerd over praten. Om te laten zien hoe technologie er zonder multitasken uit kan zien introduceer ik Zenware. 
En zoals je kunt zien is dit eigenlijk stiekem deel 2 van de ideeën van Alex Pang, die ik in de vorige nieuwsbrief behandelde. Heb je die gemist? (foei!) No worries, je hebt het niet nodig om onderstaande nieuwsbrief te begrijpen, maar ik vind hem wél een superinteressante denker dus lees het zeker op een later moment even terug. 

Waarom we niet meer over multitasking moeten praten
Ok, laten we beginnen met een gloeiend heet hangijzer als je het hebt over onze relatie rondom technologie en onze aandacht: multitasking. Gewetensvraag: hoe vaak multitask jij op een dag? Daarmee bedoel ik dingen als even alvast een email versturen tijdens een vergadering, of een binnenkomend appje checken tijdens een gesprek met een vriend of tussen twee internetpagina’s heen en weer springen terwijl je met iemand in Facebook chat. Ja, dat dacht ik al…
We zijn inmiddels wel gewend dat we voortdurend input binnenkrijgen op een dag en gestoord worden, maar - zoals Pang dat zo mooi beschrijft - “tegenwoordig worden de verstoringen zelfs verstoord”. 
Waarom dat een probleem is wordt uitgebreid onderzocht. Zo blijkt uit onderzoek van Gloria Mark dat je na een verstoring gemiddeld 23 (!) minuten nodig hebt om weer in je volle focus te zijn van datgene waarmee je bezig was. Na elke verstoring of onderbreking heb je bijvoorbeeld al een paar minuten nodig om je te herinneren wat je ook weer aan het doen was, om je gedachten op een rijtje te zetten en weer aan de slag te gaan
Maar eigenlijk is het doodzonde dat we dit probleem als multitasking benoemen. Want zo zie je namelijk het echte probleem eigenlijk niet goed. Wat wij als multitasking - verschillende dingen tegelijk doen - benoemen is namelijk eigenlijk switch-tasking:
…je brein schakelt tussen verschillende activiteiten, moet zijn focus voortdurend anders richten en laat de ene taak volledig ongemoeid terwijl het met de andere taak verdergaat.
En waarom dat een probleem is kun je heel makkelijk ervaren. Doe dit eens (Nee, echt…probeer het eens!) : combineer twee supersimpele taken die elk vierjarig kind vloeiend kan - het tot 10 tellen en de letters van het alfabet opzeggen. Dus: 1A, 2B…etc. 
Zoals je gemerkt hebt kun je deze taken niet meer automatisch doen, zodra je ze met elkaar vermengd. Ik raakte zelfs even in de war en moest mezelf echt even herpakken. Wat denk je dat het verschil is als je de krantkoppen leest terwijl je naar een serie zit te kijken? 
We denken dat het ons geweldig goed afgaat, dat soort multi/switchtasking, maar het experiment toont dat het ons eigenlijk ongelofelijk veel energie kost en je meer fouten maakt. En nu kun je je vast voorstellen waarom dit switchtasking tot gevaarlijke situaties kan leiden doordat als je telefoneert op de fiets je je aandacht verwisselt van het verkeer naar je gesprek of je creativiteit vermindert doordat je geen energie hebt om nieuwe associaties te leggen. Deelnemen aan een vergadering terwijl je een e-mail naar een vriend schrijft activeert niet verschillende hersengebieden. Beide taken wedijveren om aandacht van hetzelfde hersengebied.
Maar we moeten wél over positief multitasking praten
Een tweede reden waarom het doodzonde is dat we over multitasking praten terwijl we eigenlijk switchtasking bedoelen, is dat er ook heel productief en positief multitasking bestaat. Volgens sommige archeologen is het succes van de homo sapiens te danken aan zijn vermogen om te multitasken. Om dit helder te maken verhaalt Pang in zijn boek over hoe jagers in de steentijd bijlen en andere wapens maakten door stenen lemmeten aan houten heften vast te maken. Voor het aan elkaar vast maken van deze twee delen waren sterke kleefmiddelen nodig, die de jagers van verwarmde natuurlijke ingrediënten maakten. 
Een onderzoeksteam heeft geprobeerd om dit kleefmiddel na te maken en kwam erachter dat wanneer zeer kleine hoeveelheden bijenwas en zandkorrels aan het mengsel van gomhars en oker werden toegevoegd, het kleefmiddel gestabiliseerd werd als het te dun of juist te dik was. Het team kwam er ook achter dat het zelfs in het laboratorium verre van eenvoudig was om een dergelijk kleefmiddel na te maken.
Dus om succesvol te zijn moesten de makers van kleefmiddelen in de steentijd weten hoe hun ingrediënten op verhitting reageerden en ze moesten vaststellen wat de optimale verhittingstemperatuur voor elke portie was en bepalen of de additieven nodig waren en in welke hoeveelheden. Met andere woorden, ze moesten in staat zijn om te voorspellen hoe verschillende ingrediënten zich zouden gedragen, hun brouwsels voortdurend in de gaten houden en het recept op precies de juiste wijze aanpassen om een ramp (en verspilling) te voorkomen. Al dat voorspellen, observeren en improviseren, concludeerde het onderzoeksteam, zou zonder multitasking en abstract denken onmogelijk zijn geweest.
Dit soort multitasking verschilt dus enorm van switchtasking. Waar je bij switchtasking wisselt met je aandacht tussen twee verschillende activiteiten, is multitasking het vermogen om verschillende delen van een proces in je gedachten te kunnen houden en hiertussen te wisselen. In deze vorm van multitasking kun je helemaal opgaan, is vaak intellectueel uitdagend, productief en geeft ons een goed gevoel.
Modern multitasking is bijvoorbeeld koken: 
We hebben dan meerdere pannetjes op het vuur staan, het water mag niet overkoken, het vuur moet precies op de juiste hoogte staan en we moeten van elk onderdeel van de maaltijd de bereidingstijd goed in de gaten houden. 
Of het genieten van een opera: 
je brein moet de muziek, het plot, de gezongen tekst en het toneelspel verwerken en samenvoegen tot een rijk gevulde boodschap
Waarom de 150 functies van Word niet werken
Een screenshot uit Ommwriter
Ok, dus yay voor multitasking (dat onze kracht is en ons definieert als mens), nay tegen switchtasking (waarin we verschrikkelijk slecht zijn). Hiermee hebben we dus de voorwaarde geformuleerd voor een zinvol herontwerp van onze technologie. 
Laten we eens inzoomen op een stukje technologie dat precies dat doet - switchtasking onmogelijk maakt en multitasking juist stimuleert -   Zenware.
Zenware bestaat uit softwareprogramma’s waarvan de meest bekende schrijfprogramma’s zijn zoals Freedom, Ommwriter, DarkRoom. Er zitten twee interessante aspecten aan Zenware.
Het eerste aspect draait om hoe Zenware-programma’s je dwingen tot singletasking en focus. Dat doen ze op verschillende manieren. Sommige programma’s zorgen ervoor dat het programma waarmee je aan het werk bent en waar je dus je focus wilt hebben, veel duidelijker op de voorgrond treedt. De andere programma’s zijn nog wel aanwezig, maar in de periferie van je bewustzijn. En zo zorgen dit soort Zenware-programma’s voor concentratie op de belangrijkste van verschillende taken, niet om het aantal dingen dat je aan het doen bent te verkleinen.
Backdrop en Think stellen je in staat om verschillende programma’s open te hebben staan, maar alleen het programma waarmee je bezig bent is zichtbaar; alle andere programma’s worden achter een virtueel leeg scherm geplaatst. HazeOver en Isolator zijn minder extreem. Zij ‘dimmen’ de programma’s of vensters die wel openstaan maar niet in gebruik zijn. Shoo Apps reflecteert je eigen concentratie naar je terug door de programma’s die je gedurende de afgelopen twee minuten hebt gebruikt duidelijker zichtbaar te laten zijn.
Andere programma’s verbreken radicaal je verbinding met het internet. Zo sluit Freedom bijvoorbeeld tot maximaal 8 uur radicaal je toegang tot internet af. En wat je ook tussendoor zou willen opzoeken - je kunt niets doen om weer toegang te krijgen, behalve je hele computer opnieuw opstarten. SelfControl voorkomt zelfs dat je weer met internet verbinding kunt maken als je de computer opnieuw hebt opgestart. 
Sommige Zenware-programma’s zijn plug-ins voor je browser. Zo zorgen Chrome Nanny en StayFocusd ervoor dat je bepaalde websites die je geblokkeerd hebt niet of gedurende een bepaalde beperkte tijd kunt bezoeken. SelfControl stelt je in staat om je email uit te zetten en blokkeert sites die je op de zwarte lijst hebt gezet en Antisocial beperkt je toegang tot sociale media-sites. 
Het tweede aspect waarom Zenware interessant is, is de manier waarop veel van deze programma’s zijn ontworpen: gericht op één taak, waardoor ze supersimpel in elkaar steken en eigenlijk zo veel meer volgens de menselijke maat functioneren. 
Kijk maar eens naar de screenshot van Ommwriter hierboven. Er zijn geen menubalken, geen lettertypen waar je uit kunnen kiezen, geen statusupdates of emailnotificaties die vanuit de periferie om aandacht vragen. Een heel verschil met Word dat is ontworpen volgens het WYSIWYG (What You See Is What You Get) principe. Dat wil zeggen: wat je op het scherm ziet moet er zo veel mogelijk uitzien als het uiteindelijke product met ALLE mogelijkheden: 
Mijn exemplaar van Microsoft Word heeft bijvoorbeeld elf tabs in de menubalk staan. Tien van die tabs bevatten bij elkaar 150 commando’s en functies, variërend van Open en Opslaan tot Item markeren en Afdruk samenvoegen. De elfde tab bevat tweehonderd lettertypes en dan tel ik de verschillende varianten (bold, italic enzovoort) van elk lettertype niet eens mee. En als rolmenu’s niet helemaal jouw ding zijn, zijn sommige functies grafisch toegankelijk via een strook die zich boven aan je document bevindt. Andere functies zijn bereikbaar via een toolbox die zich aan de zijkant van het scherm bevindt. Daarnaast zijn er ook functies met een zijbalk aan de linkerrand van je document. Tenslotte zijn er vijf verschillende manieren waarop ik mijn document kan bekijken: Afdrukweergave, Lezen in volledig scherm, Weblay-out, Overzicht en Concept.
Wil je echt persé tot achter de komma je document kunnen vormgeven? Hebben we dit ooit gewild?
Zenware toont hoe onze technologie uit de pas is gaan lopen met ons. In de 34 jaar dat Microsoft Word bestaat is de wet van Moore - die stelt dat de kracht van computers elke twee jaar verdubbelt - 17 keer in werking getreden. Maar ons schrijfproces gaat niet duizend keer sneller, is niet gecompliceerder geworden en we kunnen ook zeker niet duizend keer zoveel lezen. Met Zenware keren we dan ook weer terug naar de menselijke maat: 
Zenware probeert niet het probleem dat schrijven zo complex is op te lossen door bepaalde taken te automatiseren en ook niet om je productiviteit te vergroten met behulp van allerlei functies. Het onderbreekt de bestaande werkgewoontes van gebruikers zo min mogelijk, dwingt hen ertoe om een aantal nieuwe commando’s en concepten te leren en minimaliseert de cognitieve last van de software zelf. Het elimineert externe vormen van afleiding, waardoor een groter deel van de geest beschikbaar is om productief te multitasken.
Een zentuin is geen zentuin als niemand erin staat
En noch is een zentuin, een zentuin als ie via USB opgeladen moet worden..
Pang benadrukt in z'n boek nog een ander interessant aspect van Zenware. De reden waarom Zenware werkt is dat mensen ervoor KIEZEN. Ze kiezen op vrijwillige basis ervoor om hun afleiding voor een periode op te geven. 
Zenware is deels nuttig vanwege de ‘sobere’ eigenschappen, maar ook omdat Zenware jouw vastbeslotenheid om je te concentreren vertegenwoordigt.
Dat verklaart ook waarom de betaalde versie van Freedom zelfs succesvoller is dan de onbetaalde versie. Mensen sluiten een contract met zichzelf af. Als je het programma downloadt, geef je aan dat je digitale afleiding serieus neemt en er iets aan wilt doen. Hoe meer geld je investeert in je belofte aan jezelf, hoe zwaarder het wordt om deze te breken.
Dat klinkt megalogisch, i know, maar toch is het ontzettend belangrijk om deze stap even te isoleren. Want hieruit blijkt een essentieel punt. Namelijk dat het niet alleen een kwestie is van het ontwikkelen van beter ontworpen technologie. De transactie tussen de persoon en de technologie, en dus niet de technologie zelf, is de sleutel. Of, om het in boeddhistische termen uit te drukken: Een zentuin is geen zentuin als niemand zich in die tuin bevindt.
Pang heeft in zijn boek een grappig hoofdstuk over boeddhistische monniken die inmiddels hebben ontdekt dat ze de boodschap van hun geloof maar al te goed kunnen verspreiden via youtubevideo’s of Facebookpagina’s. Zo komt het niet alleen bij meer mensen terecht, maar kan het ook wortelen in hun dagelijkse rituelen. 
De monniken blijken niet echt onder de indruk te zijn van Zenware. De interesse in zelfcontrole is prijzenswaardig, maar het “weerspiegelt ook de onjuiste aanname dat afleiding door uiterlijke omstandigheden in plaats van innerlijke geestelijke omstandigheden wordt veroorzaakt.”
Afleiding bestaat met of zonder het bestaan van pc’s […] Externe vormen van afleiding, zoals technologieën, zijn veel gemakkelijker om mee om te gaan dan vormen van afleiding die uit de geest voortkomen.  […] Programma’s en blokkeringen zijn oké, maar uiteindelijk moeten we onze eigen wilskracht versterken. […]Er bestaat geen quick fix.
Conclusie: we hebben een nieuwe taal nodig
Hoe meer ik schrijf over deze materie, hoe helderder het me wordt hoe belangrijk het is om in de goede bewoordingen te praten over wat er nu mis is met onze technologie. Anders gooi je het badeendje (en wees eerlijk…dat is het leukste ding van in bad gaan!) met het badwater weg door alle technologie tot één grote zondebok te maken. Maar ook kun je zo niet komen tot goede conclusies en aanzetten tot hoe het ook anders ontworpen kan worden. Waar zit nu echt het probleem? In het badeendje of in het feit dat je teveel badschuim erin geflikkerd hebt?
Fijn weekend!
Did you enjoy this issue?
If you don't want these updates anymore, please unsubscribe here
If you were forwarded this newsletter and you like it, you can subscribe here
Powered by Revue