Propagandablokkade geen succes

#166・
2.12K

abonnees

174

edities

Meld je aan voor mijn nieuwsbrief

Door je te abonneren, ga je akkoord met de Voorwaarden en Privacybeleid van Revue en begrijp je dat Nieuws van Nieuwscheckers jouw e-mailadres zal ontvangen.

Revue
 
 
7 oktober · Editie #166 · Bekijk online
Nieuws van Nieuwscheckers
Europa sloeg begin dit jaar ongekend eensgezind de handen ineen met Silicon Valley om Russische propaganda te blokkeren. Het effect van deze maatregel is echter beperkt meetbaar, blijkt uit onderzoek. Verder zagen we deze week dat George Clooney zijn politieke mening niet op zijn shirt draagt, wijzen we op satirische uitspraken over Sigrid Kaag en serveren we historische broodjes aap.

Russia Today (RT) werd geblokkeerd door de EU. Foto: kremlin.ru (CC BY 4.0)
Russia Today (RT) werd geblokkeerd door de EU. Foto: kremlin.ru (CC BY 4.0)
Onderzoek: Russische staatsmedia zijn EU-sancties te slim af
De Europese blokkade van Russische staatsmedia kort na de inval in Oekraïne was een toonbeeld van eensgezinde daadkracht. Europese politici en Silicon valley waren het zelden zo snel eens, en begin maart werden daardoor onder meer RT en Sputnik onbereikbaar via televisie, streams, apps en websites. Russische sociale media accounts en content werden verwijderd of gedegradeerd in zoekresultaten.
Dat klinkt heel effectief, maar James Pamment, directeur van het Psychological Defence Research Institute van Lund University, heeft zijn twijfels. Volgens Pamments recente analyse (pdf) wilde iedereen vooral laten zien dat ze iets goeds deden, maar het resultaat was ‘een onmeetbare chaos’. Niemand, de EU-Commissie incluis, had zicht welke maatregelen actief werden gehandhaafd en wat de algemene effecten waren.
Bedrijven achter Facebook en YouTube “legden verklaringen af over beleidsveranderingen zonder bewijs of verduidelijking van wat er in de praktijk werd gedaan. Sinds juni 2022 heeft geen enkel platform een lijst gepubliceerd van de Russische staatsmedia-accounts die binnen de EU zijn geblokkeerd.”
Het artikel doet een eerste poging om het effect van de online sancties in kaart te brengen. Pamment laat zien dat bijvoorbeeld het Facebookbereik van Russische staatsmedia-accounts inderdaad afnam. Tegelijkertijd daalde het aantal Russische posts op Facebook, wat volgens Pamment laat zien dat de focus verschoof naar andere kanalen: Telegram, Yandex, Odysee en VKontakte. Verder schoten tientallen mirrorsites van RT en Sputnik uit de grond.
Pamment waarschuwt voor het gebrek aan capaciteit om snel en accuraat het effect van online sancties te monitoren. “Het is deze dubbelzinnigheid waardoor een tegenstander als Rusland, met aanzienlijke middelen en digitale knowhow, kan blijven gedijen ondanks overweldigende inspanningen om zijn propaganda-activiteiten te verstoren.”
Factchecks door Nieuwscheckers
Boosheid door satirisch bericht over minister Kaag
Op sociale media reageerden mensen boos op een bericht dat werd gedeeld over minister Sigrid Kaag. Volgens het bericht zou ze als reactie op het torenhoge inflatiecijfer van 17 procent hebben gezegd dat geld niet gelukkig maakt. Dat klopt niet, het was een voor de grap verzonnen bericht, gepubliceerd door de satirische website Nieuwspaal. Blijkbaar had niet iedereen de grap door.
George Clooney in gephotoshopt anti-Trump-T-shirt
Ja, hij heeft een hekel aan Trump. Nee, hij droeg geen T-shirt met de tekst ‘Losers in 1865, losers in 1945, losers in 2020’, verwijzend naar Trumps verkiezingsnederlaag in 2020. De foto van George Clooney is gemanipuleerd. In werkelijkheid droeg hij op de foto een shirt van een tequilamerk. De foto is overigens gemaakt in 2015, een jaar voordat Trump president werd.
Links de gemanipuleerde foto, rechts de echte foto van George Clooney.
Links de gemanipuleerde foto, rechts de echte foto van George Clooney.
Factchecks van andere media
De video is authentiek, maar is het een haai?
Het is een steeds terugkerende hoax: na een overstroming duiken op sociale media geheid beelden op van haaien die in het water van ondergelopen straten of snelwegen zwemmen. Dus ook weer na de orkaan Ian die over Florida raasde. Onderstaande video werd vorige week veel gedeeld.
Colin McCarthy
The storm surge is so powerful from #HurricaneIan that it has brought a shark into the city streets of Fort Myers.

🎥@BradHabuda https://t.co/RHY0kK5RHR
Maar is ‘ie echt? Zien we hier echt een haai zwemmen in de straten van Fort Myers? Snopes ging op onderzoek uit en wist de maker en de originele beelden te achterhalen. Conclusie: de beelden zijn echt. Maar Snopes is er niet van overtuigd dat we een haai zien:
“Though the animal in the video appears to be a shark, and may well be a shark, we have no way to verify that, and it may not be possible to do so given the poor quality of the image.”
Ook de deskundigen die AP sprak waren er niet zeker van dat de vis in de video een haai is.
Geen dagje strand voor WEF-oprichter Klaus Schwab
Het is een sprekend beeld: een kalende, vrijwel naakte man die over het strand van Florida paradeert. Op Facebook wordt beweerd dat het gaat om Klaus Schwab, de oprichter van het World Economic Forum (en hoofdpersoon in populaire complottheorieën). DPA identificeerde de excentrieke badgast echter als Max Schwab, een man uit Florida die regelmatig op de boulevard te vinden is.
Rechtszaak tegen vaccins vond nooit plaats
In het Amerikaanse Hooggerechtshof zou een zaak tegen covid-19-vaccins zijn gewonnen. Advocaat en bekend covid-19 scepticus Robert F. Kennedy Jr zou volgens berichten op sociale media de rechtbank er van hebben overtuigd dat vaccins onherstelbare schade veroorzaken. Zowel het Hooggerechtshof als Children’s Health Defense, een organisatie onder leiding van Kennedy Jr., ontkennen het bestaan van de rechtszaak. [Factcheck Nederland AFP]
Checktip: screenshots van tweets verifiëren
Regelmatig gaan er screenshots van tweets rond op sociale media. Omdat het screenshots zijn, is niet altijd direct duidelijk of de tweet wel echt is. Je kan zo'n screenshot namelijk makkelijk zelf fabriceren, bijvoorbeeld met Photoshop. Nieuwschecker Leon legt in een explainer stap voor stap uit hoe je kunt achterhalen of een screenshot van een tweet echt is.
Luistertip: Rampvlucht
De geheimzinnigheid rond de Bijlmervliegtuigramp in 1992 zorgde voor veel speculaties en complottheorieën. Want waarom was de cockpit voice recorder onvindbaar? Welke lading zat in het vliegtuig en waar waren de vrachtbrieven? En wie waren de mannen in witte pakken die getuigen ‘s avonds zagen op de rampplek? De podcast Rampvlucht blikt terug op de zoektocht van journalisten naar antwoorden op deze vragen.
Varken in bed: sterke verhalen van vroeger
Krantenjongens in de VS, 1910
Krantenjongens in de VS, 1910
Twee virale krantenverhalen van meer dan een eeuw geleden, allebei met een Russisch tintje. Een Russische boer werd beroofd van een varken. Hij wist zeker wie de dieven waren: kozakken van de grenswacht die ‘s avonds rondhingen bij zijn boerderij en van wie er een het hield met zijn dienstbode. De boer beklaagde zich bij de kapitein van de kozakken en wees het huisje aan waar het varken volgens hem verborgen werd gehouden. Daar troffen ze een groep huilende vrouwen die met kozakken rond een bed stonden met een laken erover: ‘Vadertje is gestorven.’ 
Toen de boer en de kapitein vertrokken waren, haalden de kozakken het laken van het bed en sneden het varken dat eronder verborgen was in stukken – het feestmaal kon beginnen. 
Dit verhaal verscheen als nieuwsbericht in 1893 en 1894 in een groot aantal Nederlandse kranten. In de jaren erna keerde het nog een paar keer terug, gesitueerd in telkens andere plaatsen. Lees er meer over op de website van Peter Burger, die werkt aan een boek over virale verhalen van vroeger.  
Nog ouder is het bericht over een crime passionel, dat ook begint in Rusland. Wat was het geheim van de Russische vrouw die in 1848 in Parijse salons schitterde en een gouden ketting met een sleutel droeg? Na haar dood in 1870 haalde zij ook in Nederland de krant. Zij woonde op een landgoed bij Versailles, waar haar bejaarde echtgenoot haar twee weken per jaar bezocht. Na zijn overlijden kwijnde ze weg. ‘Men vermoedt dat zij vrijwillig de hongerdood stierf.’ Vanwaar die sleutel? Het hele verhaal lees je hier.
En verder...
  • Fascinerende reportage van een verslaggever van Omroep Rijnmond die een spiritueel congres bezocht waar overheid, wetenschap en media gewantrouwd worden omdat zij handelen in opdracht van de elite en meehelpen hoaxes over klimaat en corona te verspreiden. 
  • Valse berichten op sociale media zorgden ervoor dat hindoes en moslims met elkaar op de vuist gingen in de Engelse stad Leicester. Opmerkelijk: de opruiende berichten kwamen van de andere kant van de wereld, namelijk India. [Context]
  • Rusland heeft de toegang tot het audioplatform SoundCloud geblokkeerd omdat er volgens de Russische mediatoezichthouder valse informatie over de oorlog in Oekraïne wordt verspreid. [NU.nl]
  • Een Amerikaanse vrouw geloofde in de meest krankzinnige complottheorieën, tot iemand haar vertelde dat de aarde plat is. Dat deed haar besluiten om alle waanideeën waarin ze geloofde, in twijfel te trekken. [PBS]
  • Ook Turkije bereidt een wet voor die het verspreiden van nepnieuws moet verbieden. Critici vrezen dat de wet gebruik zal worden om kritische journalisten het zwijgen op te leggen. [AP]
  • De afgelopen jaren is in Nederland en Vlaanderen sprake van een enorme toename van het aantal extreemrechtse Telegramkanalen waar complottheorieën over migranten en corona worden gedeeld. [UvA]
  • RTL Nieuws blikt nog eens terug op het nieuws van het vermeende Haarlemse verbod op vleesreclame dat de hele wereld rondging door een verkeerde voorstelling van zaken (Nieuwscheckers schreef er eerder al over). “De nuance haalde het hijgerige nieuws onderuit, zo spannend was het niet.”
  • Overigens heeft RTL Nieuws zelf het ‘hijgerige’ nieuwsbericht nog online staan op het moment dat we deze nieuwsbrief schrijven.
Agenda
Sociale media: Terug van weggeweest
Grote kans dat het Twitter-account van Nieuwscheckers je bekend voorkomt, maar wist je dat we sinds kort ook weer actief zijn op Instagram en Facebook? Vergeet ons niet te volgen voor dit soort handige samenvattingen!
Nieuwscheckers op Instagram
Nieuwscheckers op Instagram
Dat was ‘m weer voor deze week, volgende week de volgende in je mailbox!
Alexander, Peter, Michelle, Arno, Maaike en Leon
Vond je deze editie leuk?
Klik hier om je uit te schrijven.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Nieuwscheckers met Revue.
http://www.nieuwscheckers.nl