Keep on rockin' in the free world

#133・
1.96K

abonnees

153

edities

Meld je aan voor mijn nieuwsbrief

By subscribing, you agree with Revue’s Voorwaarden and Privacybeleid and understand that Nieuws van Nieuwscheckers will receive your email address.

Revue
 
 
28 januari · Editie #133 · Bekijk online
Nieuws van Nieuwscheckers
De muziek van Neil Young is niet meer te beluisteren op Spotify. De reden? Podcasts op Spotify met misinformatie over vaccins. Hoe dat zit, lees je in onze nieuwsbrief van deze week. Verder aandacht voor een hardnekkige hoax over McDonalds die deze week opdook in Groningen, en minister Kuipers die kritiek kreeg op de cijfers die hij gebruikte tijdens de coronapersconferentie.

Minister Kuipers onder vuur vanwege té positieve cijfers
Na zijn eerste coronapersconferentie oogstte de nieuwe minister Ernst Kuipers volop lof voor zijn rustige en bekwame optreden. Dat was na zijn tweede persconferentie deze week wel anders. Hij kwam onder vuur te liggen vanwege twee zaken die misleidend bleken.
1. Te weinig geboosterde patiënten in Kuipers’ visualisatie
Als eerste was er de visualisatie waarmee Kuipers wilde laten zien dat mensen met een boosterprik veel minder risico lopen om met corona in het ziekenhuis te belanden. Dat klopt weliswaar, maar Kuipers’ visualisatie toonde de huidige vaccinatiecijfers (links in de afbeelding hieronder), tegenover de opnamecijfers van de periode half november tot half januari, toen nog maar weinig Nederlanders een derde prik hadden ontvangen. Volgens de meest recente RIVM-cijfers (tussen 1 en 13 januari) is zo'n vijf procent van alle huidige coronapatiënten in het ziekenhuis geboosterd. De visualisatie had dus vijf groene poppetjes moeten tonen in plaats van anderhalve. 
Je kan er meer over lezen bij NRC en de Volkskrant.
NRC maakte een aangepaste visualisatie met de juiste weergave van het aandeel geboosterde patiënten dat met corona in het ziekenhuis ligt.
NRC maakte een aangepaste visualisatie met de juiste weergave van het aandeel geboosterde patiënten dat met corona in het ziekenhuis ligt.
2. Overschatting effect van coronapas
En dan was er ook nog de uitspraak van Kuipers over het nut van de coronapas (of het coronatoegangsbewijs). Volgens de minister zou die pas het aantal besmettingen met 15 procent remmen. Hij verwees daarvoor naar een onlangs verschenen onderzoek van onder andere de TU Delft. Daarin wordt inderdaad die 15 procent genoemd, maar die geldt als de coronapas ook verplicht wordt voor toegang tot de werkvloer, de supermarkt en andere winkels. Plekken dus waarvoor nu geen coronapas nodig is. Om die 15 procent te halen zouden alle ongevaccineerden bovendien thuis moeten blijven, maar volgens het rapport zal een grote groep dat niet doen.
Je kan er meer over lezen bij Trouw en de Volkskrant.
Neil Young eist dat Spotify optreedt tegen misinformatie over vaccins
“Spotify can have Rogan or Young. Not both.”
Met die woorden in een open brief wilde rocklegende Neil Young zijn steentje bijdragen aan het tegengaan van misinformatie over vaccins op het audioplatform. Hij dreigde al zijn muziek te laten weghalen als Spotify de door miljoenen mensen beluisterde podcast van podcast-hostJoe Rogan niet zou verwijderen. In zijn ogen zou Rogan mensen op het verkeerde zetten met foutieve informatie over vaccinaties.
De eis tot censuur van Neil Young lijkt wellicht vreemd - een van zijn bekendste liedjes heet Keep on rockin’ in the free world - maar dat de Canadese artiest zo getergd uit de hoek komt, heeft er vermoedelijk mee te maken dat hij als jong kind in 1951 getroffen werd door polio en enkele dagen in isolatie in een ziekenhuis moest verblijven. Zijn herstel duurde meerdere maanden. Polio kan leiden tot verlamming en soms zelfs de dood. In 1955, vier jaar na Youngs infectie, kwam een poliovaccin in Canada beschikbaar.
Neil Young tijdens een concert in 2009. Foto: NRK P3 (CC BY-NC-SA 2.0).
Neil Young tijdens een concert in 2009. Foto: NRK P3 (CC BY-NC-SA 2.0).
Neil Young richtte zijn pijlen op de podcast van Joe Rogan, omdat deze podcaster twee interviews had gehouden met de twee vaccinsceptici Peter McCullough en Robert Malone. Eerder hadden academici, artsen en verpleegkundigen in een open brief Spotify opgeroepen om actie te ondernemen tegen de podcast van Rogan.
De Amerikaanse gezondheidswetenschapper Vinay Prasad schreef een lezenswaardige reactie. Hij vindt het kwalijk dat opgeroepen wordt tot het censureren van kritische wetenschappers. Bijvoorbeeld omdat in een onzekere en steeds veranderende situatie zoals de huidige coronapandemie, helemaal niet zeker is wat wel en niet waar is. Bovendien is het in zijn ogen gevaarlijk om techbedrijven als Spotify de macht van censuur in handen te geven:
“The same tools used to suppress scientific “misinformation” may someday be used to solidify political power and stifle dissent.”
Als je benieuwd bent welke uitspraken in de omstreden podcastafleveringen van Joe Rogan wel en niet kloppen, dan is het lezen van het artikel van Prasad ook de moeite waard, want hij zet ze op een rij, met bijbehorende uitleg.
De muziek van Neil Young is inmiddels verdwenen van Spotify . 😢 
Complodcasts op Spotify - ook in Nederland
De ophef over Spotify lokte in Nederland een reactie uit van de nieuwe staatssecretaris van Digitalisering Alexandra van Huffelen: Spotify moet zich volgens haar aansluiten bij de EU-gedragscode voor socialemediaplatforms. Ze zei dat mede naar aanleiding van een inventarisatie van onjuiste informatie op Spotify door BNR Nieuwsradio. BNR wijst erop dat podcasts van Lange Frans en Jorn Luka die van YouTube geweerd zijn, wel te vinden zijn op Spotify.
Het gaat daarbij niet alleen om onjuiste informatie over COVID-19, maar ook om de verregaande complottheorieën van David Icke (virussen bestaan niet en buitenaardse reptielen regeren de wereld) en het new age-antisemitisme van Marcel Messing, beide welkom bij Luka - en op Spotify.
Nieuwschecker Peter Burger hekelde op BNR het lakse beleid van Spotify op dit punt. Het bedrijf is al eerder gewezen op complodcasts en antisemitisme, bijvoorbeeld door Sky News in december. Minstens een van de antisemitische podcasts die Spotify daarop verwijderde, staat sinds 26 januari weer op het platform. (Meer over Spotify en de vraag of platforms onjuiste informatie moeten verwijderen in de uitzending van Nieuwsuur gisteravond en bij de NOS.)
De noodzaak van tegengeluid op sociale media
Als we het dan toch hebben over de vraag hoe we het beste kunnen omgaan met misinformatie, de arts Bernard Leenstra schreef daar deze week een interessant opiniestuk over dat verscheen in Trouw. Hij constateert dat coronafabels weliswaar door nieuwsmedia worden weerlegd, maar dat vaccintwijfelaars niet of nauwelijks een krant lezen, niet naar journalistieke programma’s op tv kijken en nooit de website van het RIVM bezoek. Zij halen al hun informatie van sociale media.
Het probleem is volgens Leenstra dat de verspreiders van desinformatie geen tegenwicht wordt geboden. In zijn visie moet er tegengeluid komen: door te reageren op berichten met desinformatie of berichten met vragen over corona direct te beantwoorden
Het direct reageren op desinformatie is een manier om de samenleving te beschermen voor de schadelijke gevolgen ervan en tegelijk de vrijheid van meningsuiting te respecteren.
Leenstra ziet hier een rol voor de Twijfeltelefoon (waar mensen telefonsich terecht kunnen met vragen over vaccinatie), maar wij van Nieuwscheckers denken dat hier ook een missie ligt voor factcheckers. En ja, ook Nieuwscheckers zou zich graag veel meer profileren op sociale media om meer mensen te bereiken. [Nieuwscheckers]
Factchecks van Nieuwscheckers
Koopkracht gepensioneerden in tien jaar niet met 25 maar met 4,7 procent afgenomen
De koopkracht van gepensioneerden is tijdens tien jaar Rutte met 25 procent gedaald, beweerde PVV-Kamerlid Tony van Dijck tijdens een Kamerdebat op 14 december 2021. Uit cijfers van het CBS en de Universiteit Leiden blijkt echter dat het om een daling van 4,7 procent gaat, al kan de koopkrachtdaling in individuele gevallen wel hoger uitpakken. [Nieuwscheckers]
Melkproductie Nederlandse koe is sinds 2001 niet met vijftig maar met twintig procent gegroeid
De melkproductie van Nederlandse koeien is aan het stijgen. Volgens Leonie Vestering, Tweede Kamerlid van de Partij voor de Dieren, stijgt de melkproductie zo hard dat een koe vandaag de dag in haar leven bijna de helft meer melk produceert dan twintig jaar geleden. Dat is onjuist: de melkproductie stijgt weliswaar, maar minder hard. De gemiddelde jaarlijkse melkproductie per koe is sinds 2001 met ruim twintig procent gegroeid. [Nieuwscheckers]
Factchecks van andere media
Coronamaatregel in Frans sanatorium
Mensen van over de hele wereld dachten dat de plaatsing van de schermen op bovenstaande foto een overdreven coronamaatregel is in een zwembad, maar het gaat om een sanatorium in Frankrijk waar mensen met een kwetsbare gezondheid in behandeling zijn. [Knack]
Voetballer werd niet onwel door coronavaccin
Een video van een voetballer die ter aarde stortte tijdens een voetbalwedstrijd werd gedeeld op sociale media. Onmiddelijk doken er insinuaties op: zou deze voetballer onwel zijn geworden door een coronavaccin? Dat is niet zo, want de video is uit 2019, toen er nog helemaal geen coronavaccins waren. Factchecker Brecht Castel van Knack legt stap voor stap uit hoe hij dit vaststelde. Lees zijn factcheck zodat je weet hoe je dit zelf kan uitzoeken.
Meer Peters als ceo dan vrouwen als ceo in Nederland
Afgelopen week veranderden veel vrouwen hun naam in Peter op LinkedIn naar aanleiding van een oproep van Women Inc. en BrandedU. De twee belangenorganisaties, die opkomen voor de emancipatie van vrouwen, wilden met de actie aandacht vragen voor de representatie van vrouwen aan de top van het Nederlandse bedrijfsleven en het gebrek daaraan. Volgens Women Inc. zijn er meer ceo’s die Peter heten, dan dat er vrouwelijke bestuursvoorzitters zijn. De organisatie baseerde zich op een eigen dataset aan de hand van een overzicht van Managementscope. NRC liep de dataset na en concludeerde dat de bewering klopt: er zijn meer mannen aan de top van het bedrijfsleven die Peter heten dan dat er vrouwen zijn die die functie vervullen in Nederland.
Terugkerende hoax over McDonalds
Een Groningse Facebookpagina met duizenden volgers verspreidde afgelopen week het onzinverhaal dat Jamie Oliver een rechtszaak zou hebben gewonnen tegen McDonalds omdat het bedrijf hamburgers van zeer giftig vlees zou verkopen. Zeer giftig, omdat het vlees zou worden gewassen met ammoniakwaterstof. ‘Gelul, leugens, laster, jokkebrokken, quatsch’, schrijft de Groningse nieuwssite Sikkom.
Het is een hoaxverhaal dat om de zoveel tijd weer opduikt, ook al zijn er al lang factchecks verschenen die het verhaal weerleggen. Zo is dit verhaal in het Nederlands ontkracht door Factcheck Vlaanderen in 2019 en door DPA Factchecking in 2021. Wie in de factcheckdatabase van Google zoekt, vindt al snel meer dan tien factchecks in andere talen.
Overigens doen over McDonalds meer sterke verhalen de ronde, bijvoorbeeld dat de meeste ontbijtgerechten van de fastfoodketen helemaal geen echte eieren bevatten. Reader’s Digest zette een aantal van die verhalen op een rij en vertelt er ook bij wat er wel en niet aan klopt.
Annique Mossou (Bellingcat): ‘‘Ik kijk crime series over de meest gruwelijke moorden om in slaap te kunnen vallen’’
Annique Mossou (1986) werkt voor Bellingcat, het open-source intelligence (OSINT-)team dat wereldwijd bekend werd door onderzoek naar de Russische eenheid die vlucht MH17 uit de lucht schoot. Mossou doet zelf onderzoek naar QAnon-netwerken in Nederland. In 2020 sloot zij zich aan bij Bellingcat, na jarenlange ervaring binnen de politie. Ze is nog altijd tevreden met haar overstap. Bij de politie kreeg ze in een hogere functie vooral te maken met politiek en had ze het gevoel niets meer bij te kunnen dragen: ‘Zij leggen genocides in Afrika bloot. What am I doing here, what’s going wrong?’ In het interview vertelt ze over haar huidige werk en de OSINT-gemeenschap. [Nieuwscheckers]
En verder...
  • Jean Dohmen legt in het Financieel Dagblad uit waar de term ‘The Great Reset’ vandaan komt en hoe het via Trumpaanhangers ook in Nederland een prominente complottheorie werd. [FD]
  • Via de app Telegram sturen aanhangers van Forum voor Democratie bedreigingen richting politieke tegenstanders. Ook delen ze adresgegevens. [NRC]
  • Hoofdofficier van justitie Michiel Zwinkels maakt zich zorgen over de ondermijning van de rechtsstaat door bedreigingen en intimidaties van antioverheidsactivisten en complotdenkers. Hij roept op tot debat. [NU.nl]
  • Twee amendementen die zijn ingebracht op de voorgestelde Digital Services Act (DSA) zullen de deur op een kier houden voor grote desinformatiecampagnes. Hier waarschuwt EU DisinfoLab, dat zich met desinformatiebestrijding bezighoudt, voor. [Villamedia]
  • De Waalse overheid wil mensen waarschuwen voor valse berichten over vaccinaties, maar zij stichtte alleen maar verwarring over wat waar is en wat niet. [De Morgen]
  • Rusland geeft miljoenen uit aan informatiecampagnes die vol nepnieuws staan over Oekraïne. Het Europees Parlement vindt dat er actie moet worden ondernomen. [Trouw]
Oproep gemeenteraadsverkiezingen
In maart mogen we weer naar de stembus, want dan worden nieuwe gemeenteraadsleden gekozen. Het zou best eens kunnen dat trollen, nepaccounts en misinformatie de verkiezingscampagne zullen verstoren. Daarom gaat Pointer, de onderzoeksredactie van KRONCRV, hier onderzoek naar doen. De redactie is nu al op zoek naar tips. Zie je vreemde accounts op Twitter, Facebook of Instagram berichten sturen over lokale problemen in jouw gemeente? Worden raadsleden of wethouders bestookt door anonieme trollen? Of heb je een vermoeden dat een lokale politicus meerdere fictieve personages op sociale media heeft? Maak er melding van bij Pointer!
Met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen is ook Nieuwscheckers nieuwsgierig naar onjuiste beweringen tijdens de verkiezingscampagne. Zie jij die langskomen in jouw gemeente? Bijvoorbeeld in een verkiezingsprogramma of op sociale media? Meld ze bij ons via nieuwscheckersleiden@gmail.com of stuur een tweet naar @nieuwscheckers. Wie weet kunnen we ermee aan de slag om ze te factchecken. Ter herinnering: vorige week publiceerden we al een factcheck van een bewering uit het verkiezingsprogramma van de Leidse Partij Sleutelstad.
Een goed weekend!
Alexander, Peter, Maaike, Jord, Arno en Sofie
Vond je deze editie leuk?
Klik hier om je uit te schrijven.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Nieuwscheckers met Revue.
http://www.nieuwscheckers.nl