Bekijk profielpagina

Antisemitische complottheorie herleeft door oorlog Oekraïne

Revue
 
 
13 mei · Editie #148 · Bekijk online
Nieuws van Nieuwscheckers
Een antisemitische complottheorie over het volk van de Khazaren, dat ooit woonde in wat nu Oekraïne is, wordt door Duitstalige Telegramgebruikers ingezet om de Russische invasie te rechtvaardigen. Desinformatie was een prominente factor in de aanloop naar de Filipijnse verkiezingen.

Complottheorie over Khazaren herleeft door oorlog in Oekraine
Sinds de Russische invasie in Oekraïne beleeft een vrij obscure antisemitische complottheorie een opleving op sociale media. Volgens deze pseudohistorische fantasie wordt Oekraïne geregeerd door de ‘Khazaarse Mafia’, een geheime elite die afstamt van de Khazaren. De Khazaren waren een volk waarvan de leiders zich in de achtste eeuw bekeerden tot het jodendom. Hun grondgebied overlapte met dat van de huidige staat Oekraïne.
Op sociale media gebruiken antisemitische complotdenkers ‘Khazaarse Mafia’ (of: KM) als synoniem voor ‘Asjkenazische Joden’ of kortweg ‘Joden’. Als rechtvaardiging voor de Russische invasie in Oekraïne komt de theorie steeds vaker voor in Duitstalige Telegramkanalen, aldus een onderzoek van ISD Global dat vorige week verscheen. De ‘Khazaren’ worden – net als Joden van oudsher - beschuldigd van rituele kindermoord en geïdentificeerd als de ‘nazi’s’ die Poetin als voorwendsel aanvoerde voor de oorlog.
Ook op Nederlandse complotsites en in Nederlandse Twitterberichten duiken regelmatig beschuldigingen op aan het adres van de imaginaire Khazaarse (ook wel: Khazariaanse) Mafia.
Nieuwscheckers: Telegramkanaal Zelensky postte inderdaad foto van soldaat met SS-doodshoofd
Een doodshoofdsymbool, gebruikt door de SS tijdens de Tweede Wereldoorlog, zou op officiële socialemediakanalen van de Oekraïense overheid zijn verschenen. Dit beweerde blckbx in een artikel van 10 mei. Een foto van een militair met het doodshoofd op zijn uniform werd inderdaad op het officiële Telegramkanaal van Zelensky gepost, maar kort daarna verwijderd. Lees de hele factcheck bij Nieuwscheckers.
Factchecks van andere media
Nee, dit is geen seksvideo van president Biden
Op Twitter gaat een video rond van Joe Biden waarin expliciete beelden van de Amerikaanse president te zien zouden zijn, afkomstig van de laptop van Bidens zoon, Hunter. Knack kwam erachter dat het niet om Biden gaat in de pornovideo. Een aanwijzing hiervoor zit in het veel gedeelde screenshot van de video. De lay-out verwijst namelijk naar internetfora als 4chan of 8chan, fora waar de QAnon-complottheorie voor het eerst werd gedeeld. De beelden uit de zogenaamde video van Biden passen bij de inhoud van de QAnon-theorie. Wie de video volledig bekijkt, ziet dat de man uit de video duidelijk niet Joe Biden is. 
Onjuiste berichten over een AFP-rapport naar aanleiding van de Filipijnse verkiezingen
In de aanloop naar de Filipijnse verkiezingen ging er veel desinformatie rond. AFP kwam erachter dat er specifiek een afbeelding viraal ging op TikTok, waarop een artikel te zien is van The Standard, een Engelstalige krant in Hong Kong. De kop luidt: “Filipinos fall for fake history”. Het bijschrift beweert dat de “yellow-pinks” in het verleden leugens verkondigde voor het belang van de eigen partij. Hiermee wordt het kamp van vice-president Leni Robredo bedoeld. Robredo is de rivaal van de winnende Marcos. Het artikel van The Standard is echter uit de context gehaald en laat een AFP-verslag zien over een pro-Marcos misinformatiecampagne.
Screenshot van het gedeelde bericht op TikTok
Screenshot van het gedeelde bericht op TikTok
Desinformatie in verkiezingstijd Filipijnen
Dat Ferdinand Marcos Jr. de Filipijnse presidentsverkiezingen heeft gewonnen, komt niet als een verrassing. Peilingen wezen al maanden op een solide voorsprong ten opzichte van zijn rivaal, de zittende vice-president, Leni Robredo. Marcos kreeg tweemaal zoveel stemmen als Robredo, na een campagne waarin sociale media een hoofdrol speelden.
Er zijn talloze aanwijzingen dat de verkiezingen zijn beïnvloed door jarenlange, structurele desinformatiecampagnes, gericht op het beschadigen van tegenkandidaten en het oppoetsen van reputaties. De voorbije jaren hebben Marcos Jr. en zijn aanhangers een ‘rebranding’ uitgevoerd van dictatuur onder het bewind van Marcos’ vader, ondertussen mensenrechtenschendingen en plundering van de staatskas naar de achtergrond duwend.
Tussen 1965 en 1986 zouden onder het presidentschap van Marcos senior een goudgerande periode zijn geweest met economische voorspoed en stabiliteit. Zo zou de oude Marcos het familiefortuin hebben vergaard als succesvol advocaat.
De invloed van sociale media in de Filipijnen is groot, door sterk dalende invloed van traditionele nieuwskanalen. Onderzoek van factcheck-organisatie Tsek.ph liet zien dat met name Robredo doelwit was van negatieve socialemediacampagnes, terwijl Marcos Jr. vaker positief werd belicht. De site van Tsek.ph geeft een interessant overzicht van tientallen factchecks van Filipijns nepnieuws en desinformatie. John Oliver neemt in deze video de schaamteloze revisie van Marcos’ familiegeschiedenis op de hak.
En verder over Oekraïne...
  • Nadat Russische autoriteiten honderden websites blokkeerden in maart, besloten verschillende Russen over te gaan op een privénetwerk. Een analyse van The Washington Post veronderstelt dat de toenemende downloads in privénetwerken een uitdaging zijn voor Poetin.
  • Het Amerikaanse satellietbedrijf Maxar beschikt over veel beelden die pro-Russische claims weten te weerleggen. [NRC]
  • OSINT wordt in de huidige oorlog ook steeds vaker gebruikt door amateurs. Leken worden steeds vaardiger in het gebruik van openbare bronnen, maar dit brengt ook risico’s met zich mee. [De Groene Amsterdammer]
  • Online oplichters gebruikten honderden nepwebsites van zogenaamde liefdadigheidsinstellingen om mensen te misleiden die wilden doneren aan Oekraïne. Dat heeft een onderzoek van de BBC uitgewezen.
  • Media-staatssecretaris Gunay Uslu is het met de EU eens dat de Russische zenders RT en Sputnik in Nederland verboden moeten worden vanwege de desinformatie die zij verspreiden. De NVJ vindt dit niet verstandig met het oog op vrijheid van meningsuiting. [Villamedia]
En verder...
  • Tarlach McGonagle, hoogleraar mediarecht en informatiesamenleving aan de Universiteit Leiden, vindt dat mensenrechten de basis moeten zijn voor het maken van een online beleid. In het huidige online klimaat speelt desinformatie een te grote rol, maar dit kan worden voorkomen. Op 9 mei sprak McGonagle zijn oratie uit.
  • Facebookklokkenluiders beweren dat Facebook vorig jaar opzettelijk tijdelijk uit de lucht was in Australië om de News Media Bargaining Code te omzeilen voordat deze wet werd aangenomen. [The Conversation]
  • Houden browserextensies iemand weg van nepnieuwssites? Een nieuwe studie toont aan dat dit soort extensies een beperkt effect hebben op de kwaliteit van het nieuwsaanbod en dat ze niet leiden tot minder interactie met nepnieuwssites. [NiemanLab]
Agenda: Van feiten checken naar argumenten checken
  • Feiten worden steeds vaker neergezet als ‘alternatieve feiten’. Nepnieuws zit de mainstream media constant dwars. Kunnen we aan de taal van dit type nieuws zien of het klopt wat er wordt gezegd? Vier experts op het gebied van argumentatie, taal en factchecken discussiëren over deze kwestie op maandag 23 mei bij SPUI25 in Amsterdam. Wil je daar graag bij zijn? Hier schrijf je je in. 
Stuur tips
Heb je tips, vragen of suggesties? Mail ons dan op nieuwscheckersleiden@gmail.com of stuur een tweet, DM of Messengerbericht naar @nieuwscheckers.
Een prettig weekend!
Alexander, Peter, Maaike, Jord, Arno, Leon en Sofie
Vond je deze editie leuk?
Klik hier om je uit te schrijven.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Nieuwscheckers met Revue.
http://www.nieuwscheckers.nl