View profile

­čô║ #5 - Ya┼čl─▒lar i├žin iklim de─či┼čikli─či Lego'lar─▒, Youtube'da podcast olarak sizlerle?!

Revue
 
"Benim koyunum bile Avrupa'n─▒n koyunundan farkl─▒ yeni medya t├╝ketiyor." (Nihan Do─čat, 2009)
 

Hype Oldu!

September 13 · Issue #5 · View online
Yeni medya ilintili ilgin├ž ve hype konular─▒ derliyor, posta kutunuza b─▒rak─▒yoruz!

ÔÇťBenim koyunum bile Avrupa'n─▒n koyunundan farkl─▒ yeni medya t├╝ketiyor.ÔÇŁ (Nihan Do─čat, 2009)

├ľns├Âz
100 olduk!
Bir Youtube kanal─▒nda 100 abone g├Âr├╝nce belki ├žo─čumuz ÔÇťmehÔÇŁ diyoruz. Diyip ge├žmeyin, asl─▒nda ├žok b├╝y├╝k bir say─▒! 4 haftada 100 ki┼činin bu haftal─▒k b├╝ltene abone olmas─▒n─▒ ger├žekten beklemiyordum. Zira ben ┼č├Âyle bir d├╝┼č├╝n├╝nce, 100 arkada┼č─▒m─▒n ismini bile sayam─▒yorum (hatta var m─▒ o kadar, onu bile bilmiyorum).┬á
┼×imdiye kadar abone olan, yeni kat─▒lan, fikir veren, ileti┼čime ge├žen, okuyan, e┼čine dostuna bahseden; yani k─▒saca t├╝m Hype Oldu toplulu─ču, merhaba!┬á
Haftan─▒n tart─▒┼čmas─▒: Ge├žti─čimiz haftan─▒n konusu olan e─čitim teknolojileri ve MOOC'lardan┬áfaydalanan bir├žok ki┼či oldu─čunu, fakat bitirme konusunda genelde sorunlar ya┼čand─▒─č─▒n─▒ sizlerden duydum. Bu do─črultuda, MOOC'lar─▒n, bilgiye ula┼čmak i├žin olduk├ža rahat, ├Âzellikle h─▒zl─▒ ve kolay oldu─ču kadar da keyifli bir yol oldu─čunu, fakat sertifikasyonun o kadar da ├Ânemli olmad─▒─č─▒n─▒ anlayabiliriz. Fakat ┼čimdiye kadar iki sertifika alm─▒┼č biri olarak, bitirmenin de ├žok keyifli oldu─čunu g├Ân├╝l rahatl─▒─č─▒yla s├Âyleyebilirim :) Yan─▒tlayan herkese ├žok te┼čekk├╝rler!
Bu hafta ise ÔÇťfact-checkingÔÇŁ, yani ÔÇťvaka do─črulamaÔÇŁ konseptini tart─▒┼čal─▒m. ─░├žerik bombard─▒man─▒ ├ža─č─▒nda ya┼č─▒yoruz ve her ge├žen g├╝n birim i├žeri─če ay─▒rd─▒─č─▒m─▒z zaman azal─▒yor. Bu ba─člamda da t├╝ketti─čimiz i├žerikleri do─črulama imkan─▒m─▒z gitgide azal─▒yor. Kaynakl─▒ dahi olsa yalan yanl─▒┼č i├žeriklere de itimat etti─čimiz, hatta referans al─▒p konu┼čtu─čumuz bile maalesef s─▒k s─▒k oluyor. Siz bunun ├Ân├╝ne ge├žebilmek i├žin neler yap─▒yorsunuz?
Yan─▒tlar─▒n─▒z─▒ bekliyorum!
­čś│ Hype Oldu! her hafta ├žar┼čamba sabah─▒, heyecan─▒ ├╝st├╝nde t├╝terken posta kutunuzda.
K├╝├ž├╝k bir not olarak;┬áwww.hypeoldu.com adresinde, bu b├╝ltende okudu─čunuz yaz─▒lar─▒ k├╝├ž├╝k blog postlar─▒ ┼čeklinde de bulabilir, daha sonra yaz─▒lara g├Âz atmak isterseniz h─▒zl─▒ca ula┼čabilirsiniz. Fakat hala as─▒l mecram─▒z ve yaz─▒lar─▒n ilk yay─▒nland─▒─č─▒ ortam, tabi ki bu e-posta b├╝lteni.┬á
Irma & Harvey, felaket filmi de─čil miydi?
­čśĘ Amerikan ana ak─▒m medyas─▒n─▒n iklim de─či┼čikli─či konusunu yok saymas─▒ inan─▒lmaz.
├ťzerinde mizah ve goygoy yap─▒lmayacak kadar ciddi bir y─▒k─▒m ya┼čan─▒yor son g├╝nlerde Kuzey Amerika'da. Irma ve Harvey Kas─▒rgalar─▒, bir├žok eyalette onlarca can ald─▒ ve milyonlarca dolarl─▒k zarara yol a├žt─▒, hatta Irma Kas─▒rgas─▒ i├žin daha ├Ânce konu┼čulmam─▒┼č bir ÔÇť6. kategoriÔÇŁ ┼čiddeti ├Âneriliyor. Bu kas─▒rgalar tabi ki do─čal olaylar, fakat bu ola─čan├╝st├╝ ┼čiddete insan katk─▒s─▒n─▒n %30 civar─▒n─▒ bulabilece─či de konu┼čuluyor.
De─činmek istedi─čim ise, %30 gibi bir insan katk─▒s─▒ndan bahsedebilirken, ABC ve NBC gibi iki ana ak─▒m medya firmas─▒n─▒n, iklim de─či┼čikli─či konusuna┬ákas─▒rgalar s├╝resince bir kez bile yer vermemi┼č olmas─▒. Milyonlarca ki┼čiye bir├žok kanaldan ula┼čan bu medya a─člar─▒, burada b├╝y├╝k bir hikaye anlat─▒m─▒n─▒ m─▒ g├Âzden ka├ž─▒r─▒yor, yoksa (komplo teorisyeni olmak istemiyorum ama) ├ževre konusu ger├žekten de reklamverenlerin ilgisini mi ├žekmiyor?┬á
Haber kaynaklar─▒nda hype olan (ABD'deki polis ┼čiddeti gibi) konular─▒n toplumda kar┼č─▒l─▒k bularak sosyal aksiyonlara d├Ân├╝┼čmesi, art─▒k al─▒┼čt─▒─č─▒m─▒z bir kavram. Fakat konu ├ževre olunca, y─▒llard─▒r bir ┼čekilde ├╝st├╝n├╝n kapanmas─▒ da bir ger├žek gibi duruyor.
­čîŐ┬áHabercilik son y─▒llarda olduk├ža ilgin├ž bir konuma geldi. Bir yanda en b├╝y├╝k mecralar sosyal medya kanallar─▒ oldu ve habere eri┼čim inan─▒lmaz kolayla┼čt─▒, di─čer yanda da clickbait ve yalan dolan habercilik gibi elementler, kaliteyi ge├žtim i├žeri─či yok etti. San─▒r─▒m yeni medyada habercili─čin en b├╝y├╝k sorunu fact-checking'i i├žselle┼čtirememek olacak.
Evet kaz─▒k kadar─▒m ve evet hala Lego istiyorum.
­čśŹ R├╝ya gibi de─čil mi sizce de?
Lego ge├žti─čimiz g├╝nlerde,┬áy─▒llar sonra gelen k├órl─▒l─▒k d├╝┼č├╝┼č├╝ haberiyle g├╝ndeme geldi. Tabi ki bu durum i┼čten ├ž─▒karmalar, organizasyon de─či┼čiklikleri ve yeni stratejiler gibi sonu├žlar do─čurmaya ba┼člam─▒┼č bile. Fakat bizim konumuz, Lego'nun ya┼čad─▒─č─▒ d├╝┼č├╝┼č de─čil, bir d├Ânem iflas─▒n e┼či─čine gelen sevgili k├╝├ž├╝k tu─člalar─▒n, yeni medya anlay─▒┼č─▒n─▒n da g├╝zel bir yeri olan y├╝kseli┼č ve k├╝llerden do─čma hikayesi.┬á
99-2003 y─▒llar─▒nda, Lego'nun bize ├╝niversitede ÔÇťbelgeseli izleyin de end├╝stri m├╝hendisli─či g├Âr├╝nÔÇŁ diye ├Ârnek g├Âsterilmedi─či d├Ânemde, me─čer maliyeti do─čru d├╝zg├╝n hesaplanamayan, zarar─▒na oldu─ču fark edilmeyen ├╝r├╝nler sat─▒l─▒rm─▒┼č. Kurtulu┼ču┬áyeni tasar─▒mc─▒lar ve serilerde arayan Lego, k├óbus gibi ├╝r├╝nler ├ž─▒kararak iyice k├Ât├╝ye gitmi┼č.┬á
Sonras─▒nda ba┼ča gelen yeni CEO Knudstorp ise, firman─▒n ├╝r├╝n gam─▒n─▒ k─▒rp─▒yor ve ana ├╝r├╝nle ilgili olmayan t├╝m i┼č kollar─▒n─▒ kesip at─▒yor (oyun k─▒sm─▒ da buna dahil). Di─čer yap─▒lanlar─▒n yan─▒ s─▒ra, ge├žmi┼č y─▒llardan kalan ender olumlu i┼člerden olan Star Wars markal─▒ serilerin ba┼čar─▒s─▒n─▒ g├Âz ├Ân├╝ne alarak, tematik paketlere ve outsource edilerek daha da ba┼čar─▒l─▒ hale getirilen oyunlara odaklan─▒yorlar. Ke┼čfettikleri ├Ânemli deneyim ise takdire ┼čayan: ÔÇťVideo oyununu yar─▒m saat oynayan ├žocuklar─▒, hal─▒n─▒n ├╝st├╝nde oynad─▒klar─▒ fig├╝rleri yapmaya ├žal─▒┼č─▒rken g├Ârmeye ba┼člad─▒k.ÔÇŁ
­čÄ« ÔÇťOmnichannel'─▒n ├ÂnemiÔÇŁ kli┼česine d├╝┼čmek istemiyorum, fakat Lego 360 derecelik deneyim olu┼čturma konusunda ger├žekten ├žok g├╝zel bir ├Ârnek. ÔÇťLovemarkÔÇŁ olma konusunu kenara b─▒rak─▒rsak; yaratt─▒klar─▒ e─člence ve pop├╝ler k├╝lt├╝r unsuru i├žeriklerin hepsiyle, ana ├╝r├╝nleri olan setleri desteklemeleri ve bariz bir sahip olma iste─či yaratmalar─▒ derinlemesine incelenmesi gereken bir konu. Bir yandan da m├╝thi┼č bir ileti┼čim tonuyla kendi tarzlar─▒n─▒ oturtmalar─▒ da unutulmamal─▒ tabi.
Youtube s─▒rf logoyu de─či┼čtirse iyiymi┼č...
­čśÉ Yeni logoyu g├Âr├╝nce "ee ne de─či┼čti ki" diyen bir tek ben miyim? (foto: TNW)
Hemen k─▒saca de─činip ge├želim, eski logoyu g├Ârene kadar logonun yenilendi─čini ciddi ciddi anlamad─▒m. Tasar─▒mc─▒ de─čilim (hatta bilen bilir tasar─▒mdan zerre de anlam─▒yorum) fakat ├Ânceden ikon olarak kullan─▒lan g├Ârseli logo olarak getirmek ÔÇťde─či┼čiklikÔÇŁ hype'─▒n─▒ bo┼ča harcamak ve yumu┼čak bir ge├ži┼č yapmak gibi geldi bana bir pazarlamac─▒ g├Âz├╝yle.┬á
De─či┼čen bir di─čer ├Ânemli nokta ise, g├╝n├╝m├╝z├╝n en b├╝y├╝k mecralar─▒ndan olan Youtube'un video de─čerlendirme ve i├žeri─če uygun reklam g├Âsterme konsepti i├žin kulland─▒─č─▒ yapay zekan─▒n┬ái├žerik ├╝reticiler nezdinde cozutmaya ba┼člamas─▒. Firmalar, ┼čiddet ve nefret s├Âylemi gibi hassas i├žeriklerle reklamlar─▒n─▒n an─▒lmas─▒n─▒ istemedi─či i├žin; Youtube kendi geli┼čtirdi─či yapay zeka uygulamas─▒yla i├žerikleri g├Âr├╝nt├╝, ses ve ba┼čl─▒k gibi bazlarda denetliyor ve filtreliyor.┬á
Haliyle Youtuber'lar taraf─▒nda da ┼čiddet i├žerebilen dil veya g├Ârsel i├žeren oyunlar, ter├Ârizm i├žeren haberler ve benzer drama yap─▒mlar gibi i├žerikler d├╝nyan─▒n ger├žekleri oldu─ču i├žin s├Âz konusu. ┼×ikayet edilen ise, yapay zekan─▒n yeterince ak─▒ll─▒ olmamas─▒ ve itiraz mekanizmas─▒n─▒n i┼čler olmad─▒─č─▒ y├Ân├╝nde. Bir yandan Youtube'a hak da veren yay─▒nc─▒lar, yine de d├╝┼čen reklam gelirlerinden olduk├ža ┼čikayet├ži. Hatta oyuncu i├žerik ├╝reticilerin b├╝y├╝k k─▒sm─▒n─▒n Twitch gibi hype'─▒ y├╝ksek mecralara kayd─▒─č─▒ epeydir konu┼čuluyor.
Bir taraftan m├╝kemmele yak─▒n bir algoritmayla (bu algoritma Google Brain olarak ge├žiyormu┼č) saatlerce kitleyen izleyici taraf─▒ varken, bence en ├Ânemli nokta olan reklam i┼či k─▒sa s├╝rede ├ž├Âz├╝lmezse, Youtube ciddi ├╝reticileri kaybedecek gibi duruyor.
­čĺ░┬á─░lk Hype Oldu'da Facebook Watch'tan bahsetmi┼č, Facebook'un halihaz─▒rdaki video izleme fasilitesinin bu ┼čekilde yeniden markala┼čmas─▒n─▒┬áa├ž─▒k├žas─▒ ├žok da anlamland─▒ramam─▒┼čt─▒m. Fakat biraz daha i┼čin i├žine girince, Youtube'un i├žerik ├╝reticilerle k├Ât├╝ye giden ili┼čkilerini d├╝┼č├╝n├╝rsek, mant─▒kl─▒ bir hamle oldu─čunu s├Âyleyebiliriz sanki.
Podcast dinlemek marjinalli─čini kaybediyor!
Bence d├╝zenli podcast dinleme oranlar─▒n─▒n ciddiyetinde hemfikiriz ­čÄž
T├╝rkiye'deki podcast dinleme oranlar─▒ konusunda birka├ž y├╝zeysel fikrim olsa da, hen├╝z net bir rapor ortada yok. Fakat ABD'deki podcast dinleme al─▒┼čkanl─▒klar─▒n─▒n gitgide y├╝kseldi─čini s├Âylemek olduk├ža m├╝mk├╝n. Yap─▒lan bir ara┼čt─▒rmaya g├Âre, ÔÇťd├╝zenli podcast dinlemeÔÇŁ oranlar─▒ her y─▒l belirgin ┼čekilde art─▒yor. Bunun d─▒┼č─▒nda, benim en dikkatimi ├žeken noktalardan biri de, ÔÇťpodcastingÔÇŁ kavram─▒n─▒n ABD'lilerin %60'─▒ taraf─▒ndan bilinmesi. Bu da yakla┼č─▒k 168 milyon ki┼či ediyor. Kavram─▒ bilen ki┼čilerin %40'─▒n─▒n da d├╝zenli dinleyici olmas─▒, pazarlamac─▒lar─▒n hemen dikkatini ├žekmi┼čtir bence.
Podcast, benim de en sevdi─čim yeni medya mecralar─▒ndan birisi. Ev tipi basit ├╝retimlerden dev prod├╝ks├╝yonlara bir├žok i├žerik ├╝retici var, fakat g├╝zel yan─▒ biraz ├Âzenle hepsi dinlenebilir halde ├ž─▒k─▒yor. ─░lk hype'─▒ ├╝nl├╝ polisiye podcast SerialÔÇśa dayanan mecran─▒n ABD'de geldi─či yere neredeyse ana ak─▒m diyebiliriz. Fakat T├╝rkiye'de bahsi ge├žen say─▒lara ve oranlara hen├╝z ├žok uzak olsak da,┬áyine bir├žok g├╝zel olu┼čum s├Âz konusu.
­čÄĄ ─░yi bir podcast dinleyicisi oldu─čumu s├Âyleyebilecek kadar uzun zamand─▒r podcast dinliyorum, hatta konuk olmu┼člu─čum bile var :) (inan─▒lmaz keyifli, bir ┼čey, zaten ├žocukken de radyocu olmak isterdim) Podcast konusu asl─▒nda ba┼čl─▒ ba┼č─▒na bir dosya konusu olmay─▒ hak eden bir konu benim i├žin. Hen├╝z k├╝├ž├╝k bir ekosistem olmas─▒n─▒n da faydas─▒yla bir├žok de─čerli insanla tan─▒┼čt─▒m, etkinliklere kat─▒ld─▒m ve en ├Ânemlisi dinlerken hep ├žok keyif ald─▒m ve tonla ┼čey ├Â─črendim. Bu anlamda en be─čendi─čim yerli podcast'ler olan Giri┼čimci Muhabbeti, Geekstra, Serbest Oyun ─░malat─▒ ve Tasar─▒mc─▒ ve Geli┼čtirici Sohbetleri'ne (Youtube kanal─▒ asl─▒nda ama podcast uygulamalar─▒nda da var) g├Âz atman─▒z─▒ ┼čiddetle tavsiye ederim.┬á
Ya┼čl─▒lara uzaklar yak─▒n olmas─▒n m─▒?
VR kit'ler ile bir yerlerde gezmek ger├žekten e─členceli ­čĄŚ
Y├╝ksek lisansta ald─▒─č─▒m UX Design dersinde ben hep ÔÇťkullan─▒c─▒ deneyimini iyile┼čtirerek daha p├╝r├╝zs├╝z sat─▒┼č s├╝re├žleriÔÇŁ konseptiyle yakla┼č─▒rken; hocam ise, bir dijital i├žerikte ya da mecrada ya┼čl─▒lar─▒, engellileri veya basit├že o dili bilmeyenleri bile deneyim odakl─▒ ┼čekilde d├╝┼č├╝nmemiz gerekti─čini belirtiyordu. Yine ilk ba┼čta bu durumu bile k├ór odakl─▒ d├╝┼č├╝nsem de, sonras─▒nda her kullan─▒c─▒n─▒n, her t├╝keticinin p├╝r├╝zs├╝z ve keyifli bir deneyim hak etti─čini fark etmek olduk├ža ├Ânemli.┬á
Bunu niye mi anlatt─▒m; a├ž─▒k├žas─▒ VR kit'lerinin ufak tefek oyuncaklar oldu─čunu ve bir s├╝re oynan─▒p at─▒lacak ┼čeyler oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yorum uzun zamand─▒r i├žten i├že. Google Cardboard (┼čimdiki Daydream) ekibinde ├žal─▒┼čan sevgili Alper sa─čolsun, uzun zamand─▒r evde bir VR kit'im var ve ilk seferden sonra neredeyse hi├ž kullanmad─▒m. Tamam ├žok e─členceli bir deneyim ama her g├╝n kullan─▒lacak bir ┼čey de de─čil gibi.
Fakat Intel'in Brezilya'daki baz─▒ ya┼čl─▒lar ile yapt─▒─č─▒ seyahat hayallerini ger├že─če d├Ân├╝┼čt├╝rme projesi, bu fikrimi de─či┼čtirdi. Bizim i├žin ÔÇťmeh i┼čte Google Maps, ne varÔÇŁ olan deneyimler, basit bir ┼čekilde imkan─▒ olmayanlar i├žin m├╝thi┼č de─čerli bir hale gelebiliyor. Dolay─▒s─▒yla, bu proje de VR'─▒n bu tarz sosyal sorumluluk i┼člerinde dahi (├╝stelik ├žo─čumuz i├žin ├žok s─▒radan uygulamalarla) ne kadar etkili ve duygulara dokunan bir deneyim olu┼čturabilece─čini ispatl─▒yor.
­čĺČ Basit├že d├╝┼č├╝nelim, Facebook ve Whatsapp'─▒n bizim i├žin anlam─▒yla en yak─▒n─▒m─▒zdaki ailelerimiz i├žin anlam─▒ bamba┼čka. Bizim jenerasyon (millenial'─▒m yakla┼čmay─▒n, ─▒s─▒r─▒r─▒m!) i├žin genel olarak bir ÔÇťpersonal brandingÔÇŁ mecras─▒yken, ya┼č─▒ ve konumu (anne baba olunca anlayacak m─▒y─▒z acaba) itibariyle daha duygusal olan ki┼čiler i├žin asl─▒nda ÔÇťsevgisini g├Âsterebilece─čiÔÇŁ ekstra bir mecra. Deneyimleri d├╝┼č├╝n├╝rken yapt─▒─č─▒m─▒z genellemeleri biraz da bu y├Ânde, hangi duygular─▒ tatmin etti─či do─črultusunda tartmam─▒z gerekiyor asl─▒nda belki de.
G├Âz atmal─▒k ­čĹÇ
  • Televizyonun 90. ya┼č─▒n─▒ 7 Eyl├╝l'de kutlad─▒k. Ana ak─▒m medya konusunda ├ž─▒─č─▒r a├žan, hala evimizin ba┼čk├Â┼česinde yeri olan TV'nin ge├žmi┼čine g├Âz atmak isterseniz the History of TV size g├Âre.
  • ├çin'deki kad─▒n e-sports tak─▒mlar─▒na yap─▒lan yat─▒r─▒mlar─▒n b├╝y├╝mesi ve kar┼č─▒l─▒─č─▒ ile ilgili Quartz'dan g├╝zel bir dosya.
  • 140journos'taki Whatsapp tart─▒┼čmalar─▒nda, bu hafta kutupla┼čan medya konu┼čulmu┼č. Yanl─▒ haberin dayat─▒lmas─▒ m─▒ yoksa istenmesi mi daha b├╝y├╝k problem bilemiyorum ama, g├╝zel bir tart─▒┼čma oldu─ču kesin.
  • Google News ekibi, Google'lanan ÔÇťhow-toÔÇŁ sorular─▒n─▒ nefis bir data g├Ârselle┼čtirme ├žal─▒┼čmas─▒ ile anlatm─▒┼č. Yeni nesil hikaye anlat─▒m─▒ i├žin de olduk├ža iyi bir ├Ârnek olmu┼č.
Kapan─▒┼č
Bu b├╝lteni sonuna kadar okudu─čunuz i├žin te┼čekk├╝rler ­čśŹ┬á
Dilerseniz en alttaki ├že┼čitli butonlar─▒ kullanarak payla┼čabilir, ya da ilgisini ├žekecek arkada┼člar─▒n─▒za basit├že bu maili ÔÇťforwardlayabilirsinizÔÇŁ.
B├╝ltenle ilgili fikir, g├Âr├╝┼č ve ├Ânerilerinizi bu e-postay─▒ do─črudan yan─▒tlayarak bana hemen iletebilirsiniz.┬á
Yan─▒ s─▒ra, ilgin├ž veya hype :) oldu─čunu d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝n├╝z konular─▒ iletirseniz, okumaktan ve ├╝zerine konu┼čmaktan b├╝y├╝k mutluluk duyar─▒m (ger├žekten duyar─▒m, yaz─▒n yani).┬á
Bir sonraki hafta g├Âr├╝┼čmek ├╝zere, hype's─▒z kalmay─▒n ­čśś
Mert.
Did you enjoy this issue?
If you don't want these updates anymore, please unsubscribe here
If you were forwarded this newsletter and you like it, you can subscribe here
Powered by Revue
Kad─▒k├Ây, Istanbul