View profile

­čŹ╝ #20 - Kidtech ile internet reklamlar─▒ ki┼čilik karma┼čas─▒ ya┼č─▒yor!?

Revue
 
"I do not fear computers. I fear the hype of them." (Isaac Asimov, muhtemelen Ben, Robot serisini yaz
 

Hype Oldu!

February 21 · Issue #21 · View online
Yeni medya ilintili ilgin├ž ve hype konular─▒ derliyor, posta kutunuza b─▒rak─▒yoruz!

ÔÇťI do not fear computers. I fear the hype of them.ÔÇŁ┬á(Isaac Asimov, muhtemelen Ben, Robot serisini yazarken)

├ľns├Âz
Yeni bir Hype Oldu'dan herkese merhaba!
A┼č─▒r─▒ yo─čun ve zengin, hatta belki tarihi olma ihtimali ta┼č─▒yan (SpaceX konusu malum) bir haftadan sonra, yine anlams─▒zca sakin bir haftay─▒ geride b─▒rakt─▒k.
Adeta ku┼č u├žmayan bu haftadan, sine─čin ya─č─▒n─▒ s─▒kmak suretiyle sadece 3 konu ├ž─▒karabildim, onlar da g├╝ncel olaylardan ziyade, durgunluktan istifade eden ve de─čerlendirme tad─▒nda ele al─▒nan konular oldu. Yine de, ├Ânemli ve ├╝zerine d├╝┼č├╝n├╝lebilecek konular oldu─čuna g├Ân├╝lden inan─▒yorum.
Laf─▒ fazla uzatmadan, haftan─▒n g├Ârece k─▒sa olan b├╝ltenine sizleri u─čurluyorum!
Unutmadan, e─čer bu b├╝lteni be─čeniyor ve 130 k├╝s├╝r ki┼čiye ula┼čan (art─▒yoruz!) toplulu─ča yeni ki┼čilerin kat─▒lmas─▒ gerekti─čini d├╝┼č├╝n├╝yorsan─▒z, bu b├╝lteni e┼činize dostunuza y├Ânlendirmeyi ihmal etmeyin ­čĄŚ
­čś│ Hype Oldu! her hafta, genellikle ├žar┼čamba sabahlar─▒, t├╝m heyecan─▒yla posta kutunuzda.
K├╝├ž├╝k bir not olarak;┬áwww.hypeoldu.com adresinde, bu b├╝ltende okudu─čunuz yaz─▒lar─▒ k├╝├ž├╝k blog postlar─▒ ┼čeklinde de bulabilir, daha sonra yaz─▒lara g├Âz atmak isterseniz h─▒zl─▒ca ula┼čabilirsiniz. Fakat hala as─▒l mecram─▒z ve yaz─▒lar─▒n ilk yay─▒nland─▒─č─▒ ortam, tabi ki bu e-posta b├╝lteni.┬á
Youtube Red ve kimlik karma┼čas─▒
­čÄČ Spotify gibi desen de─čil, Netflix gibi de de─čil, hele Hulu hi├ž de─čil!?
2015 y─▒l─▒nda Youtube da abonelik sistemi ile ├žal─▒┼čacak olan, reklams─▒z olman─▒n yan─▒nda baz─▒ ├Âzel ve premium i├žeriklerin de sergilenece─či Youtube Red servisini duyurmu┼čtu. Ayl─▒k 9,99 dolar kar┼č─▒l─▒─č─▒ abone olunabilecek servis, ge├žen 2,5 y─▒la ve olduk├ža b├╝y├╝yen Youtube ekosistemine ra─čmen hen├╝z ├╝lkemize u─čram─▒┼č de─čil. Hatta ├╝lkemiz┬ábir yana, hala yaln─▒zca 5 ├╝lkede faal durumda.
Bu abonelik servisine temelde dahil olacak ├╝├ž fasiliteyi Google ┼ču ┼čekilde a├ž─▒klam─▒┼čt─▒: Arka planda ├žal─▒┼čabilen ve Google Play Music servisi ├╝zerinden de m├╝zik dinleyebilece─čimiz bir servis, reklams─▒z olarak t├╝m Youtube i├žeri─čine eri┼čim ve orijinal film ve dizi prod├╝ksiyonlar─▒n─▒n d├╝zenli ├╝retilece─či ve yay─▒nlanaca─č─▒ bir platform.
Kafan─▒z kar─▒┼čt─▒, de─čil mi? Benim de ├Âyle. Youtube Red'in i├žinde bulundu─ču kimlik karma┼čas─▒ bir yana, zaman─▒nda Spotify ve Netflix gibi uzaktan imrenerek bakt─▒─č─▒m─▒z servislerin geli┼čini bekledi─čimiz g├╝nler ile Youtube Red'in uzaktan yak─▒ndan bir ilgisi yok. Hala zaman zaman VPN ile Pandora (yaln─▒zca ABD'de hizmet veren bir algoritmik radyo) dinleyen ve Youtube'da g├╝nde en az yar─▒m saat ge├žiren birisi olarak Youtube Red'in esamesini bile hala duymuyor olmam─▒z ├žok da b├╝y├╝k bir s├╝rpriz olmasa gerek.
Rakamlar da bu durumun aksini g├Âstermiyor. Toplamda sadece 1,5 milyon para ├Âdeyen kullan─▒c─▒ya sahip Youtube Red (kar┼č─▒la┼čt─▒rma i├žin, ├╝lkemizin en pop├╝ler yay─▒nc─▒lar─▒ndan Enes Batur'un yakla┼č─▒k 6,5 milyon, Bar─▒┼č ├ľzcan'─▒n ise 1,2 milyon abonesi var), haliyle Youtube'un t├╝m gelirleri aras─▒nda kayda de─čer bir gelir ├╝retemiyor.┬á
Yay─▒nc─▒lar taraf─▒nda ise durum biraz daha tart─▒┼čmal─▒. Ayda yakla┼č─▒k 1 milyar izlemeye ula┼čan birka├ž yay─▒nc─▒ ile yap─▒lan g├Âr├╝┼čmelerden, t├╝m gelirlerinin yakla┼č─▒k %7'sinin Youtube Red aboneleri taraf─▒ndan geldi─či bilgisi edinilmi┼č. Bunun da sebebi, Youtube'un Red kullan─▒c─▒lar─▒n─▒n izledikleri ├╝st├╝nden farkl─▒ bir gelir payla┼č─▒m─▒na gitmesi. Bu anlamda potansiyel bir gelecekte yay─▒nc─▒lar─▒n da kullan─▒c─▒lar─▒ Youtube Red'e davet etti─či bir d├╝nya d├╝┼č├╝n├╝lebilir.┬á
Bir di─čer yanda ise Youtube, orijinal i├žerik i┼čine Netflix gibi ├╝reticilerin yan─▒nda olduk├ža c─▒l─▒z kalacak yat─▒r─▒mlar yapmaya devam ediyor. Bu s─▒rada sorunlar da bitmiyor tabi ki, dalgal─▒ gelir payla┼č─▒m─▒ ve tart─▒┼čmal─▒ i├žeriklere verilen reklam durumlar─▒ndan dolay─▒ yay─▒nc─▒lar─▒n da birer iki┼čer Youtube'u terk etti─činden de zaman─▒nda┬ábahsetmi┼čtim. ÔÇťCommunity managementÔÇŁ zor zanaat, umar─▒m internetin gidi┼čat─▒n─▒ de─či┼čtiren bu mecra da ┼č─▒p diye mundar olmaz.
­čĺ╗┬áYoutube, bir ┼čekilde ÔÇťmedium is the messageÔÇŁ mottosundan da faydalanarak 2010'lar─▒n ileti┼čim k├╝lliyat─▒na kesinlikle ge├žti. Kitle ileti┼čiminin demokratikle┼čmesi konusunda ├ža─č atlad─▒─č─▒m─▒z bir d├Ânemin belki de ba┼člat─▒c─▒s─▒ olan Youtube'un gidi┼čat─▒ beni yava┼čtan korkutuyor. Umar─▒m k─▒sa zamanda daha derli toplu bir ┼čekilde hem ├╝reticileri hem de izleyicileri daha memnun edebilirler. Zira┬áGoogle her ne kadar Android, Chrome, e-posta veya harita gibi olduk├ža ba┼čar─▒l─▒ yan ├╝r├╝nler ├ž─▒karm─▒┼č bir firma olsa da, ├╝r├╝n geli┼čtirme sonras─▒ ortaya ├ž─▒kan ├╝r├╝n├╝ y├Ânetme ve tutundurma konular─▒nda pek de iyi bir imaj ├žizmiyor.┬á
─░nternet reklamlar─▒, Adblock ve otokontrol
­čô▒ Resimdeki arkada┼č─▒m─▒z reklamlar─▒ engellemi┼č ve keyifle geziyor gibi duruyor.
Hat─▒rlars─▒n─▒z, internette g├Ârd├╝─č├╝m├╝z reklamlar birka├ž y─▒l ├Ânce ├ž─▒─čr─▒ndan ├ž─▒km─▒┼č durumdayd─▒. Her taraftan f─▒rlayan tonlarca reklam─▒n aras─▒nda olup olmad─▒k ┼čeylere t─▒klamadan bakaca─č─▒m─▒za bak─▒p, okuyaca─č─▒m─▒z─▒ okuyup ├ž─▒kmak ger├žekten g├╝├ž hale gelmi┼čti.┬á
Tam da bu d├Ânemlerde adblock kavram─▒ iyice yayg─▒nla┼čmaya ba┼člam─▒┼čt─▒. ─░nternetin ger├žek bir ├ž├Âpl├╝k halini ald─▒─č─▒ bu d├Ânemde k─▒sa s├╝rede devasa hype ya┼čayan adblock, her taray─▒c─▒n─▒n de─či┼čilmezi oldu ve baz─▒ tart─▒┼čmalar─▒ da beraberinde getirdi.┬á
ÔÇť─░├žeri─čini t├╝ketti─čimiz mecran─▒n ├╝st├╝ndeki reklamlar─▒ engelleyerek gelir ├╝retmesinin ├Ân├╝ne ge├žmek ne kadar etikÔÇŁ sorusu bir d├Ânem ├žok├ža tart─▒┼č─▒ld─▒. Fakat mecralar da i┼čin ciddi ciddi suyunu ├ž─▒kard─▒─č─▒n─▒n fark─▒ndayd─▒. Click-bait ba┼čl─▒klar ve sa├žma sapan f─▒rlayan reklamlar konusu, reklamverenler taraf─▒ndan da ele al─▒n─▒nca online mecralardaki reklamlar zamanla belli ba┼čl─▒ standartlara (nispeten) oturdu, fakat bir ba┼čka alan─▒n da do─čmas─▒n─▒ sa─člad─▒.┬á
Bir tarafta ayl─▒k abonelik ├╝creti kar┼č─▒l─▒─č─▒nda reklam g├Ârmedi─čimiz Spotify ve Netflix gibi mecralar canlan─▒rken, yaz─▒ tabanl─▒ i├žerik ├╝reticiler de daha makul ve okunabilir i├žerik pazarlamas─▒ y├Ântemlerini takip ettiler. Di─čer yanda ise ÔÇťlimited paywallÔÇŁ olarak tabir etti─čimiz, para ├Âdemedik├že (veya bazen o sayfada adblock'u inaktifle┼čtirmedik├že) ├Ârne─čin ayda 3 makale g├Âr├╝nt├╝lemenize izin veren sistemler de ortaya ├ž─▒kmaya ba┼člad─▒.┬á
Tabi ki reklamdansa ÔÇťpaywallÔÇŁ konulmas─▒, daha ├Ânce taray─▒c─▒lara eklenti olarak kurulan reklam engelleyicilerinin son y─▒llarda taray─▒c─▒lar─▒n ├╝zerinde standart olarak gelmesiyle, yay─▒nc─▒lar i├žin neredeyse ka├ž─▒n─▒lmaz oldu. En son, ge├žti─čimiz g├╝nlerde Safari ve Opera gibi taray─▒c─▒lar─▒n ard─▒ndan, d├╝nyan─▒n en ├žok kullan─▒lan taray─▒c─▒s─▒ Chrome'un ├╝st├╝nde reklam engellem ├Âzelli─činin gelmesiyle, mecralar─▒n yeniden kendilerine ├žeki d├╝zen vermesi ka├ž─▒n─▒lmaz oldu.┬á
Her ne kadar (kendisi de ├Âz├╝nde bir reklam ┼čirketi olan) Google'─▒n g├╝tt├╝─č├╝ ÔÇťrahats─▒z edici reklamÔÇŁ anlay─▒┼č─▒n─▒n g├Ârece yumu┼čak oldu─ču ortaya ├ž─▒ksa da, mecralar─▒n Google'─▒n yay─▒nlad─▒─č─▒ rehberin s─▒n─▒rlar─▒n─▒n i├žinde kalmak i├žin (denetimler daha resmen ba┼člamasa da) ├Âzel gayret g├Âsterdi─či ortaya ├ž─▒kt─▒. Zira Safari ya da Firefox, hatta Microsoft Edge gibi taray─▒c─▒lar─▒ pek kimse sallamasa da, Google'─▒n elinde ÔÇťarama motorunda g├ÂstermemeÔÇŁ gibi, zaman─▒nda kullanmaktan da ├žekinmedi─čini bildi─čimiz ├žok ciddi bir sopa var.┬á
Bunlar─▒n yan─▒ s─▒ra, reklam engelleyen kitlenin demografisine de bak─▒ld─▒─č─▒nda; genellikle internetle yo─čun ┼čekilde ha┼č─▒r ne┼čir, bol miktarda okuyan ve medya t├╝keten bir kitle oldu─ču ortaya ├ž─▒k─▒yor. Bu anlamda her ne kadar pek s├╝rpriz i├žermese de, reklam engelleme mevzusunun ayr─▒ bir davran─▒┼čsal ayra├ž olarak kullan─▒lmas─▒ da m├╝mk├╝n tabii.
­čĄö┬áReklam konusuna akademik olarak e─čilen bir ki┼či olarak, reklam ile ilgili en benimsedi─čim tan─▒m ÔÇťmesaja ikna etme sanat─▒ÔÇŁ oldu─ču y├Ân├╝nde. ─░knay─▒ ortaya ├ž─▒karacak olan ├Â─črenmenin ise, genel olarak kabul g├Ârm├╝┼č ├╝├ž temel y├Ântemi bulunuyor: ├Âd├╝l-ceza, s├╝rekli tekrar ve bili┼čsel i┼čleme. ├ľd├╝l-ceza konseptini Pavlov'dan tan─▒yoruz, s├╝rekli tekrar da yine TV ve radyo spotlar─▒ndan a┼čina oldu─čumuz bir y├Ântem. Fakat bili┼čsel i┼čleme ile ├Â─črenme, di─čerlerine g├Âre ├žok daha yak─▒n zamanda tart─▒┼č─▒lan bir alan. Bu anlamda, mecran─▒n da iletilen mesaj ├╝zerindeki pay─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝rsek internet ├╝st├╝ndeki bir reklam─▒n bizi geleneksel y├Ântemlerle ikna etmeye ├žal─▒┼čmas─▒ bana en basit tabiriyle ÔÇťsalak yerine kondu─čumuÔÇŁ hissettiriyor. Biraz ak─▒l koyulmas─▒n─▒ bekliyoruz ey yay─▒nc─▒lar, ├žok mu zor!
Kidtech: ├çocuklara y├Ânelik dijital i├žerik teknolojileri?!
­čĺ░ ├çocuklara reklam g├Âstermek ne kadar etik, hala emin de─čilim.
2017 y─▒l─▒, ├žocuklara y├Ânelik dijital i├žerik ve ├╝r├╝nler ile ilgili tart─▒┼čmal─▒ konularla ge├žti. Youtube'da ├žocuklar i├žin uygunsuz olabilecek i├žerikler ve Facebook'un Messenger Kids uygulamas─▒ndan ben de ge├žen y─▒l bahsetmi┼čtim.┬á
Google ve Facebook'un ayn─▒ y─▒l girdi─čini g├Ârd├╝─č├╝m├╝z bir alanda ciddi f─▒rsatlar oldu─čunu g├Ârmemek de olduk├ža zor. Kidtech olarak adland─▒r─▒lmaya ba┼članan bu sekt├Âr, genel olarak ├žocuklara y├Ânelik g├╝venli ve aile kontrol├╝n├╝ i├žerebilecek reklam ve etkile┼čim uygulamalar─▒n─▒ i├žeriyor. ├ľrne─čin, SuperAwesome bu alanda ├žal─▒┼čan ve ├╝st ├╝ste olduk├ža geli┼čen metrikler ortaya koyan bir firma.
Youtube hala i├žerikleri ├žocuklara uygunlu─ča g├Âre filtreleyedursun (slime der susar─▒m), Facebook'un Messenger Kids uygulamas─▒n─▒n geli┼čtirilme s├╝reci ile ilgili olduk├ža skandal bir haberi de bu hafta g├╝ndeme geldi.┬á
Habere g├Âre┬áFacebook 18 ay─▒n─▒ Messenger Kids'in geli┼čtirilmesine ve ├žocuklar i├žin uygun hale getirilmesi i├žin uzmanlar e┼čli─činde ├žal─▒┼č─▒lmas─▒na ay─▒rd─▒─č─▒n─▒ s├Âylese de, arka arkaya konu┼čan ve ├╝nl├╝ uzmanlardan olu┼čan sivil toplum ├Ârg├╝tleri hi├žbir ┼čekilde konudan haberdar olmad─▒klar─▒n─▒ s├Âyledi. Hatta, 100 kadar ├žocuk sa─čl─▒─č─▒ savunucusunun Mark Zuckerberg'e ula┼č─▒p uygulamay─▒ kald─▒rmas─▒ y├Ân├╝nde talepte bulundu─ču dahi ortaya ├ž─▒kt─▒.┬á
Her ne kadar bunlar m├╝nferit olaylar gibi yorumlanabilecek olsa da, Facebook bu konuyla ilgili bir a├ž─▒klama yay─▒nlayarak i┼č birli─či yap─▒lan ├že┼čitli ÔÇťba─č─▒ms─▒zÔÇŁ topluluklar─▒ yay─▒nlad─▒. Fakat skandal burada ba┼čl─▒yor, Facebook'un yay─▒nlad─▒─č─▒ bu topluluklar─▒n hepsiyle ├že┼čitli finansal ili┼čkileri bulunuyor. ├ľyle ki, kimilerine zaman i├žinde milyonlarca dolar ba─č─▒┼čta dahi bulunmu┼č.
Bunun g├Âz├╝mdeki en b├╝y├╝k ├Ânemi; her g├╝n kulland─▒─č─▒m─▒z uygulamalar─▒n g├Âz g├Âre g├Âre kartelle┼čmesi anlam─▒na gelmesi. Komplo teorilerine tabi ki girmek istemiyorum, bu ili┼čkilere ra─čmen ger├žekten ge├žerli sonu├žlar da ortaya ├ž─▒km─▒┼č olabilir. Fakat ne olursa olsun, firmalar─▒n bu denli g├╝├žlenmesinin naho┼č ve y├Ânlendirici sonu├žlar─▒ olabilece─čini akl─▒m─▒zdan ├ž─▒karmasak iyi olur.┬á
Konuyla ilgili ilk akl─▒ma gelen de, ├žikolata firmalar─▒n─▒n ara┼čt─▒rma destekleriyle ortaya ├ž─▒kar─▒lan ve manip├╝latif reklamlarla s├╝slenen, bitter ├žikolatan─▒n ├žok sa─čl─▒kl─▒ oldu─čuna y├Ânelik i├žerikler. Detay─▒n─▒ merak ediyorsan─▒z, sizi Vox'un ÔÇťHow did chocolate became a healthy foodÔÇŁ ara┼čt─▒rmas─▒n─▒n┬ávideosuna alal─▒m.
­čŹ╝ ┼×├Âyle bir dilemma var: Bir tarafta bu tarz ba─č─▒┼člar sayesinde bilim fonlan─▒yor ve yeni ara┼čt─▒rmalar yap─▒labiliyor. Fakat di─čer yanda da bu ba─č─▒┼člar, ara┼čt─▒rmalar─▒n kolayca ÔÇťbiasedÔÇŁ olmas─▒n─▒, yani etki alt─▒nda kalmas─▒n─▒ sa─člayabiliyor. Bilimin yaln─▒zca kamu taraf─▒ndan fonlanmas─▒ art─▒k g├╝n├╝m├╝z kapitalist d├╝nyas─▒nda tabi ki imkans─▒z, fakat en az─▒ndan bu tarz hassas konularda daha detayl─▒ ve ba─č─▒ms─▒z ├žal─▒┼čmalar─▒n da yap─▒lmas─▒na kesinlikle ├Âzen g├Âstermek gerekiyor. Neticede ├žocuk istismar─▒ denilen konu yaln─▒zca fiziki olarak yap─▒lan bir ┼čey de─čil, dolay─▒s─▒yla anne babalara da art─▒k eskisinden ├žok ├žok daha fazla g├Ârev d├╝┼č├╝yor.┬á
G├Âz atmal─▒k ­čĹÇ
  • Black Mirror'─▒n son b├Âl├╝m├╝, ili┼čkilerin ne kadar s├╝rece─čini ├Âne s├╝ren bir cihaz etraf─▒nda seyrediyordu. Sevgililer G├╝n├╝ ├╝st├╝ne tabi ki i├žerik pazarlamas─▒n─▒ bamba┼čka bir noktaya ta┼č─▒yan Netflix'in bundan faydalanmamas─▒n─▒ beklemek haks─▒zl─▒k olurdu. Dizide bahsi ge├žen cihaz─▒n online versiyonunu kurcalamak i├žin buradan, hakk─▒ndaki haber i├žin buradan buyrun.
  • Ba─č─▒ms─▒z oyun geli┼čtirici Alper ─░skender'in bu hafta yay─▒nlad─▒─č─▒, ÔÇť├╝retkenlikÔÇŁ ├╝zerine olan uzun, bol referansl─▒ fakat bir o kadar da zengin ve faydal─▒ yaz─▒s─▒na g├Âz atman─▒z─▒ mutlaka tavsiye ediyorum. Genellikle ÔÇťproductivityÔÇŁ konusunun bu kadar k├Âp├╝rmesini biraz gereksiz bulan biri olarak olduk├ža be─čendi─čimi s├Âylemeliyim.
  • Uzun y─▒llard─▒r ├Ânce Ek┼či S├Âzl├╝k'ten, sonra Medium'dan takip etti─čim Immanuel Tolstoyevski, genellikle felsefe etraf─▒nda olduk├ža keyifli yaz─▒lar yaz─▒yor. Fakat payla┼čmak istedi─čim yaz─▒, son g├╝nlerin olduk├ža pop├╝ler konular─▒ndan olan Uber ve taksilerle ilgili. Olay─▒n sadece maganda taksicilerden ibaret olmad─▒─č─▒n─▒, d├Ânem ko┼čullar─▒n─▒ da g├Âzeterek ele ald─▒─č─▒ yaz─▒n─▒n, g├╝ndem olaylar─▒n─▒ de─čerlendirirken de farkl─▒ bir g├Âzle bakmay─▒ tetikleyebilece─čine inan─▒yorum. ├ťstelik bu yaz─▒s─▒, normalde tarz─▒ olan destan format─▒na g├Âre olduk├ža k─▒sa :)
Kapan─▒┼č
Bu b├╝lteni sonuna kadar okudu─čunuz i├žin te┼čekk├╝rler ­čśŹ┬á
Dilerseniz en alttaki ├že┼čitli butonlar─▒ kullanarak payla┼čabilir, ya da ilgisini ├žekecek arkada┼člar─▒n─▒za basit├že bu maili ÔÇťforwardlayabilirsinizÔÇŁ.
B├╝ltenle ilgili fikir, g├Âr├╝┼č ve ├Ânerilerinizi bu e-postay─▒ do─črudan yan─▒tlayarak bana hemen iletebilirsiniz.┬á
Yan─▒ s─▒ra, ilgin├ž veya hype :) oldu─čunu d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝n├╝z konular─▒ iletirseniz, okumaktan ve ├╝zerine konu┼čmaktan b├╝y├╝k mutluluk duyar─▒m (ger├žekten duyar─▒m, yaz─▒n yani).┬á
G├Âr├╝┼čmek ├╝zere, hype's─▒z kalmay─▒n ­čśś
Mert.
Did you enjoy this issue?
If you don't want these updates anymore, please unsubscribe here
If you were forwarded this newsletter and you like it, you can subscribe here
Powered by Revue
Kad─▒k├Ây, Istanbul