Bekijk profielpagina

De DocUpdate (25 mei 2020), met o.a. Diego Maradona, Ronald Busch Reisinger of Inneryne en Noam Chomsky

Revue
 
De belangrijkste intellectueel van onze tijd, schreef The New York Times. ‘Maar hoe kan hij dan zulke
 

De DocUpdate

25 mei · Editie #154 · Bekijk online
de wekelijkse documentairenieuwsbrief

De belangrijkste intellectueel van onze tijd, schreef The New York Times. ‘Maar hoe kan hij dan zulke verschrikkelijke dingen schrijven over de Amerikaanse buitenlandpolitiek?’
Dat en nog veel meer in De DocUpdate, de nieuwsbrief waarin je wekelijks leest over documentaires die je moet én kunt zien. Ditmaal:
1.   Diego Maradona: meeslepende film over de Napolitaanse jaren van de Argentijnse stervoetballer, die naar grote hoogten stijgt en door diepe dalen moet
2.   King Of The Cruise: kostelijke docu over het zielloze leven op een enorm cruiseschip, waar een Schotse baron de (letterlijk) grote held is
3.   Maiden: enerverende film over de eerste vrouwenboot die ooit meedeed aan de Whitbread Round The World Race
4.   Door De Ogen Van Arna: Architect Van Verbinding: portret van een ambitieuze architecte, oorspronkelijk afkomstig uit het voormalig Joegoslavië, die met haar werk sociale cohesie wil bevorderen
5.   Suzi Q: biografie van een vrouw in een mannenwereld, zangeres/bassiste Suzi Quatro, die als één van de eersten door het glazen plafond van de internationale rockscene brak
6.   Ons Eiland: observerende jeugddocu over twee tienerzussen, die onvermijdelijk uit elkaar gaan groeien
7.   De klassieker: Manufacturing Consent: Noam Chomsky And The Media: epische film uit 1992 over de intellectueel die je de geestelijk vader kunt noemen van Links Amerika
Gegroet,

1. Diego Maradona (vrijdag, om 20.25 uur, op NPO3)
Het contrast kan niet groter: de man die in de beginscène van de film letterlijk is achtervolgd naar zijn grootse presentatie als nieuwe held van de Italiaanse voetbalclub SSC Napoli, verlaat de club en stad waar hij wordt vereerd als een God ruim twee uur later als een dief in de nacht. Zeven jaren (1984-1991) zijn ondertussen gepasseerd. Die periode, waarin hij eigenhandig van een provincieclub een internationale grootmacht maakte en zelf zowel volksheld als meest gehate man van het land werd, vormt het woest kloppende hart van deze puike documentaire.
Regisseur Asif Kapadia vermijdt in Diego Maradona (130 min.) zo de valkuilen van de traditionele sportbiografie, waarin eerst de jeugdjaren aan bod komen, daarna de successen van de held uitbundig worden gevierd en tot slot diens onvermijdelijke neergang zijn beslag krijgt. Sterker: Maradona’s voetballeven van vóór zijn Napolitaanse periode, dat hem nochtans langs Boca Juniors en FC Barcelona voerde, worden met enkele grove pennenstreken afgedaan. En ook de schertsfiguur die hij ná zijn carrière werd komt nauwelijks aan bod.
Kapadia concentreert zich vrijwel volledig op zijn tropenjaren in Zuid-Italië, waar Diego Maradona zichzelf vond en ook weer kwijtraakte. Zoals Johan Cruijff bij Barcelona de Catalanen hun zelfrespect teruggaf, bezorgde hij intussen Napels, het riool van Italië, en haar inwoners, de Afrikanen van Europa, geloof in zichzelf. Hij zou er een enorme prijs voor betalen. Aan de lokale tifosi, die hem gaandeweg helemaal verzwolgen, én aan de Camorra, de plaatselijke tak van Italië’s beruchte georganiseerde misdaad. De Giuliano-clan om precies te zijn. Zij voorzagen hem tevens van vrouwen en coke.
Diego komt gaandeweg steeds nadrukkelijker tegenover Maradona te staan. Het lievige jongetje uit een volksbuurt tegenover het larger than life-personage. Bij de één voelde je je thuis, vertelt zijn personal trainer Fernando Signorini. Die ander probeerde je te mijden als de pest. Samen met Diego’s zus, de vrouwen uit z’n leven, teamgenoot en volbloed-Napolitaan Ciro Ferrara, clubfunctionarissen, fans, sportjournalisten en Diego zelf (of is het toch Maradona?) plaatst hij het buitengewone verhaal van het Argentijnse straatschoffie in zijn context.
Net als in zijn eerdere films (Ayrton) Senna en Amy (Winehouse) laat Kapadia intussen de beelden het werk doen. Alle geïnterviewden blijven volledig off screen. Het prachtige archiefmateriaal dat de filmmaker heeft verzameld van zijn protagonist is bovendien daadkrachtig gemonteerd en met slicke muziek flink op temperatuur gebracht. De filmmaker bouwt er een enerverende vertelling mee, een tragisch exposé over een (bijna) fatale combinatie van talent, succes en roem.
In zekere zin geldt ook voor ‘Diego’ het aloude adagio: Napels zien en dan sterven… En ‘Maradona’ staat nu al ruim 25 jaar op zijn graf te dansen.
Trailer Diego Maradona
2. King Of The Cruise (maandag, om 20.25 uur, op NPO2)
Halal Amsterdam
Halal Amsterdam
‘Ik heb mensen die naar me toekomen en zeggen: jij bent de interessantste persoon die ik ooit heb ontmoet’, vertelt Ronald Reisinger, alsof het niets voorstelt. ‘En dat is inclusief Hillary Clinton.’ Reisinger, die in werkelijkheid een hele trits officiële namen heeft, is niets minder dan de King Of The Cruise (73 min.), de figuur waarmee iedereen op het kolossale cruiseschip een praatje wil maken.
Zóóóó’n interessante man, vinden de Russische dames aan boord. Een baron. Uit Schotland. Vandaar die kilt. Met zijn eigen kasteel, ook. Ascog Castle. Uit de dertiende eeuw. Het jaar 1250, om precies te zijn. Afstammeling bovendien van de familie die Budweiser-bier maakte. Volgens eigen zeggen werd hij niet met een zilveren lepel in zijn mond geboren. Maar met een gouden.
Baron Ronald Busch Reisinger van Inneryne. Is hij echt van adel of gewoon een fantastische fabulant? En wat moeten al zijn sterke verhalen verhullen? De zwaarlijvige Schot schuifelt over het schip, langs het massa-entertainment dat daarop wordt geboden aan welgestelden, en schiet her en der mensen aan, die hij probeert te verrassen met smeuïge verhalen en smakelijke anekdotes.
Regisseur Sophie Dros maakt van Reisinger een tragikomische figuur, de gedroomde hoofdpersoon voor een weldadige film over de schijn van het zijn. Die vervat ze verder in grootse beelden van het luxueuze schip, de oneindige zee en het wezenloze vermaak dat alle passagiers de dag door helpt. Aalgladde we-wachten-op-verbinding-met-Wimbledon muzak maakt de zaak helemaal af.
Trefzeker schetst Dros een volledig geplastificeerde wereld, waarin decadentie en leegte elkaar perfect in evenwicht houden en figuren als Ronnie Reisinger nét voldoende houvast vinden.
KIJK HIER: King Of The Cruise (tv-versie)
3. Maiden (Netflix)
Als een zeepaard van Troje voeren ze in 1989 plotseling een absoluut mannenbolwerk binnen. Tot dat moment hadden vrouwen een ondergeschikte rol gespeeld in de Whitbread Round The World Race, de grootste zeilwedstrijd van de wereld die eenmaal per drie jaar plaatsvindt. Koken, mochten ze. Of schoonmaken.
Totdat de 24-jarige Tracy Edwards, die de race al eens in de keuken van een mannenschip had doorgebracht, met een eigen boot en een volledig vrouwelijke crew wilde gaan deelnemen. Het benodigde geld daarvoor kwam, uiteindelijk, van koning Hoessein van Jordanië. En Sarah Ferguson, de hertogin van Yorke, had het schip alvast heel toepasselijk Maiden (93 min.) gedoopt.
Die vrouwenboot zou de eerste etappe van het Britse Southampton naar Punta Del Este in Uruguay niet gaan uitvaren, spraken insiders toentertijd uit. De twaalf crewleden, onder wie de Nederlandse Tanja Visser, hadden helemaal niets te zoeken in zo’n loodzware race, zo was het idee. Zelf dachten en denken ze daar heel anders over. Voor de camera van Alex Holmes doen de vrouwen bijna dertig jaar na dato hun relaas over de negen maanden die ze op het woelige water zouden doorbrengen.
De filmmaker vermengt hun herinneringen met opwindende beelden vanaf de boot en smeedt zo een behoorlijk enerverend geheel, dat de ervaring aan boord heel aardig invoelbaar maakt. En zoals dat gaat in dit soort verhalen stijgen de heldinnen, na de nodige uitdagingen en ontberingen, uiteindelijk boven zichzelf uit en leren ze elkaar én zichzelf beter kennen. Waarna als vanzelf ook het respect van al die sceptische mannen volgt.
Trailer Maiden
4. Door De Ogen Van Arna: Architect Van Verbinding (woensdag, om 22.50 uur, op NPO2)
BNNVARA
BNNVARA
Vanuit de architectuur wil Arna Mackic de sociale cohesie bevorderen. In dat opzicht kan haar huidige thuisbasis Amsterdam, volgens haar een gesegregeerde gemeenschap, nog wel wat leren van de stad waar ze werd geboren: Mostar in Bosnië-Herzegovina. Mackic was vier toen er in 1992 oorlog uitbrak in het voormalig Joegoslavië. Een jaar later moest ze vluchten. Ze zou uiteindelijk in Zoetermeer terecht komen.
Intussen werd in haar geboorteland het idee van een inclusieve stad aan flarden geschoten: de oude brug, van waar stadsbewoners vroeger de Neretva-rivier indoken. Het was niets minder dan ‘een aanval op de multi-etniciteit van de stad’, aldus Mackic. De ziel moest kapot. In het huidige Mostar heeft ze nu plannen voor een duikmonument, waarmee het oude ritueel nieuw leven kan worden ingeblazen. ‘De meest logische manier om mensen weer met elkaar in contact te brengen.’
Nu is er juist op die plek echter een Kroatisch nationaal theater verrezen, een symbool van alles wat ze wil bestrijden. En dus zal Arna vooral in Nederland bruggen moeten bouwen. Letterlijk. In Groningen bijvoorbeeld, waar ze meedingt naar een prestigieuze opdracht. Deze documentaire van Frederick Mansell en Laurens Samsom kijkt mee Door De Ogen Van Arna: Architect Van Verbinding (55 min.) en laat zien wat zij (voor haar geestesoog) ziet,
Dan worden de tralies van de allang gesloten Bijlmerbajes in Amsterdam, waar de ambitieuze architecte kantoor houdt, bijvoorbeeld ineens veel meer dan een geprononceerd stukje stadsgeschiedenis. Zeker als je bedenkt dat de voormalige gevangeniscellen duidelijk zichtbaar zijn voor de bewoners van een nabijgelegen asielzoekerscentrum. Welke boodschap geef je nieuwkomers in Nederland op deze manier mee?
Mansell en Samsom volgen Mackic terwijl ze stedenbouwkundige plannen ontwikkelt, steden in Nederland en Bosnië bezoekt en op allerlei plekken lezingen geeft. Dat levert zeker interessante observaties op, maar maakt de film ook wel wat praterig. Waarbij het aansprekende persoonlijke verhaal van hun protagoniste bovendien tamelijk rationeel wordt afgehandeld. Haar persoonlijk leven blijft sowieso grotendeels buiten beeld. Door De Ogen Van Arna wordt daardoor een portret, dat vooral aan het hoofd appelleert en slechts een enkele keer het hart beroert.
KIJK HIER: Door De Ogen Van Arna: Architect Van Verbinding
5. Suzi Q (zaterdag, om 22.15 uur, op NPO2)
NTR
NTR
‘Mogen we voor je gaat zitten even het achterwerk van het jaar zien?’, vraagt talkshowhost Russell Harty aan zijn gast Suzi Quatro. De Amerikaanse zangeres/bassiste draait zich inderdaad om in haar spijkerbroek, waarna de gastheer haar een ferme tik op de billen geeft. Zijn publiek moet er smakelijk om lachen.
Nee, in de jaren zeventig was het bepaald niet vanzelfsprekend dat je als vrouw serieus werd genomen in de popbusiness en seksisme was werkelijk overal. De hoofdpersoon van Suzi Q (75 min.), type stoere rockchick, kreeg er constant mee te maken. Kerels namen haar niet serieus of beschouwden haar vooral als ‘eye candy’.
Als een echte wegbereider speelde Quatro in de jaren zestig in één van de eerste meidenbands: The Pleasure Seekers, samen met haar zussen Patti en Arlene (met wie ze tegenwoordig een moeizame relatie heeft). Daarna volgde een succesvolle solocarrière. Met een flinke stroom hits, zoals Can The Can, If You Can’t Give Me Love en Stumblin’ In, een duet met Smokie-zanger Chris Norman.
En altijd weer moest ze zich, getuige deze degelijke biografie van Liam Firmager, verantwoorden voor het feit dat ze geen man was. Met die worsteling heeft Quatro wel het plat geplaveid voor vrouwen in de rock & roll, stellen prominente navolgers als Deborah Harry (Blondie), Joan Jett (The Runaways) en Kathy Valentine (The Go-Go’s)
In die invalshoek zit ook de voornaamste meerwaarde van deze tv-docu, die verder trouw het vaste stramien van popdocu’s volgt en netjes chronologisch Quatro’s loopbaan doorloopt met de zangeres zelf, intimi en collega’s.
KIJK HIER: Suzi Q
6. Ons Eiland (zondag, om 19.25 uur, op NPO3)
KRO-NCRV
KRO-NCRV
‘Mirte is eigenlijk mijn grote zus’, zegt Shanna (10). ‘Maar het voelt soms als mijn kleinere zus.’ De dertienjarige Mirte heeft het syndroom van Down. En dat begint steeds beter voelbaar te worden. Waar de twee zussen tot dusver grotendeels gelijk opgingen, begint er nu afstand te ontstaan. Shanna denkt soms aan haar toekomst, Mirte leeft volledig in het hier en nu.
Op Ons Eiland (15 min.), een idyllische plek waar ze vakantie vieren, kunnen de twee meiden nog volledig zichzelf zijn. Ze stoeien, vangen vlinders en maken een kampvuur. Filmmaakster Lennah Koster slaat de twee van dichtbij gade. De fraaie omgeving dient intussen als verbeelding van wat een onbekommerde jeugd lijkt te zijn geweest. Totdat Shanna Mirte letterlijk achter zich laat en een moment voor zichzelf wil hebben…
De interactie tussen de twee zussen vormt het hart van deze kleine coming of age-docu, die verder geen interviews of andere personages bevat. Twee meisjes, nu nog samen. Waarbij Shanna, offscreen, hardop nadenkt over wat het leven voor hen in petto heeft. Zo slaagt Koster erin om echt door te dringen tot de belevingswereld van de zussen, die met dromerige muziek bovendien van een nostalgisch tintje wordt voorzien.
Van een jeugd die nooit voorbij gaat - en straks toch voorbij zal blijken te zijn.
KIJK HIER: Ons Eiland
7. De klassieker: Manufacturing Consent: Noam Chomsky And The Media (YouTube)
De belangrijkste intellectueel van onze tijd, staat er op de achterkant van één van zijn boeken. Maar dat is typische uitgeverspraat, aldus de man zelf. Hij verwijst naar het artikel uit The New York Times, waaruit het citaat afkomstig is. Daarin wordt hij inderdaad de belangrijkste levende intellectueel genoemd. Gevolgd door een minder vlijende zin: ‘Maar hoe kan hij dan zulke verschrikkelijke dingen schrijven over de Amerikaanse buitenlandpolitiek?’ Het is Noam Chomsky ten voeten uit, dat hij die nuancering onmiddellijk zelf aanbrengt bij een publiek optreden. Tot groot genoegen van zijn toehoorders. Chomsky stelt overal vragen bij. Óók, zeker, bij zichzelf.
In de documentaire Manufacturing Consent: Noam Chomsky And The Media (167 min.) plaatst hij levensgrote kanttekeningen bij het verkrijgen - of in Chomsky’s termen - fabriceren van maatschappelijke consensus. En daarmee het knevelen van de democratie. Met het gevaar dat er een dictatuur met zijn volstrekt eigen mythen ontstaat. Necessary illusions, aldus Noam Chomsky. Op die manier wordt er bij de gewone man steun verworven voor de agenda van de grote bedrijven die stiekem de wereld runnen. Chomsky is in dat kader uiterst kritisch op de massamedia. Zij verzorgen in zijn ogen, soms zonder dat ze het zelf in de gaten hebben, de propaganda van de grote concerns, waarvan ze vaak zelf nog onderdeel zijn ook.
Deze erg lijvige film uit 1992 houdt het midden tussen maatschappijkritiek, biografie en alternatieve geschiedschrijving. Waarbij elementen uit Chomsky’s leven (zijn Joodse achtergrond, het feit dat hij werd gepest op de basisschool en zijn activisme in de Vietnam-tijd) worden verweven met zijn ideeën over politiek, recht en oorlog. Taal is daarbij van eminent belang voor de linguïst en speelt ook een belangrijke rol in deze documentaire van Mark Achbar en Peter Wintonick. Het gesproken woord, in het bijzonder. In de vorm van talloze toespraken, interviews en debatten met de omstreden linkse denker (zoals met de Nederlandse VVD-politicus Frits Bolkestein, die Chomsky voor complotdenker uitmaakt).
Interessante materie, dat zeker, maar in Manufacturing Consent, met bijna drie uur speeltijd, wel wat overcompleet gepresenteerd. Al had Noam Chomsky zo’n dertig jaar geleden ook al hele zinnige dingen te zeggen over de wereld van nu, waarin bijvoorbeeld nog steeds op allerlei plekken would be-sterke leiders in het zadel worden geholpen of gehouden door gezagsgetrouwe functionarissen en burgers en een slaafse pers hun boodschap zonder enige nuancering uitdraagt. Wat de grootste levende intellectueel, die inmiddels dik in de negentig is, over zulke onderwerpen heeft te melden, stemt nog altijd tot nadenken.
KIJK HIER: Manufacturing Consent: Noam Chomsky And The Media
Tot slot
Donderdag herhaalt NPO3 De Wereld Aan Je Voeten, waarin Michiel van Erp enkele Utrechtse jongeren volgt van hun tiende tot en met hun achttiende levensjaar.
Op die avond is op Canvas Gerschwin: The American Classic te zien. Zondag wordt op de Vlaamse zender The Last Survivors vertoond.
Over deze nieuwsbrief
dedocupdate.com
dedocupdate.com
Als je geen nieuwsbrief hebt ontvangen (bijvoorbeeld omdat je spamfilter hem heeft onderschept), kun je altijd terecht bij het chronologische overzicht van alle nieuwsbrieven. Daar kun je ook de nieuwste DocUpdate vinden. Bedenk: zonder tegenbericht verschijnt er elke week een DocUpdate.
En mocht je inspiratie of achtergrondinformatie kunnen gebruiken, kijk dan op de DocUpdate-website, waarop bijna duizend documentaires, met kijklinks, zijn te vinden. Via de zoekbalk rechtsboven kun je zoeken op titel, maker, thema en trefwoord.
Elke zondag bespreek ik in de nieuwsbrief de 2Doc Weekly actuele documentaires die je kunt bekijken bij de NPO en andere platforms. Schrijf je hier in.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door De DocUpdate met Revue.
https://www.getrevue.co/profile/helmut-boeijen