Profile bak

Deneyim Bülteni #10 - Başarılı İnsanların 5 Özelliği*

Herkes selam! Bu sayı ile birlikte Deneyim Bülteni'nin 10. sayısını göndermenin tatlı mutluluğu içer
Deneyim Bülteni #10 - Başarılı İnsanların 5 Özelliği*
tarafından Anıl Gökmen • Konu #12 • Tarayıcıda görüntüle
Herkes selam!
Bu sayı ile birlikte Deneyim Bülteni'nin 10. sayısını göndermenin tatlı mutluluğu içerisindeyim. Bülten kendi yerini yavaş yavaş bulurken, grubumuz da gün geçtikçe büyüyor. Aramıza yeni katılan arkadaşlar, hepiniz hoşgeldiniz!
Bu linkten önceki sayılara ulaşabilirsiz, aynı linki abone olmak isteyeceğini düşündüğünüz kişilere gönderebilirsiniz :)
Ocak ayının ilk yarısını geride bıraktık sayılır. 3o günlük deneyimler ya da zinciri kırma konseptleri benim etrafımda oldukça iyi başladı: Mert (ev arkadaşım) sigarayı bıraktı, sağlıklı besleniyor, Meric (iş arkadaşım) her gün meditasyon yapıyor, Onur (kardeşim) sabahları spor yapıyor, Tuğçe (danışmanım galiba) yogaya başladı. Ben gitar çalmayı öğrenmeye başladım, Smoke on the Water'dan bir bukle çalabilirim size isterseniz :)
Bu sayıyı da alışkanlıklara ayıracağız. Hazır henüz yeni yıl konusu tam olarak dağılmamışken, farklı alışkanlık edinme yöntemleri ve alışkanlıklarla ilgili genellemeler etrafında bir sayı bizi bekliyor.
Bülteni paylaşmaktan, olumlu - olumsuz yorumlarınızı iletmekten çekinmeyin :)
Haydi başlayalım.

1. Alışkanlıklar Gücünü Anlamak İyi Bir Fikir
Bu sene gördüğüm en güzel gün batımlarından biri, Bonjuk Bay
Bu sene gördüğüm en güzel gün batımlarından biri, Bonjuk Bay
Tam olarak şu kadar yıldır bu konuyla ilgileniyorum demek zor, fakat geçen sayıda da bahsettiğim gibi alışkanlık konusu uzun süredir ilgimi çekiyor. Alışkanlıkların yazgımız olmadığını görmek, ispat etmek benim için aşırı ilgi çekici. Diğer taraftan, bunu bilmek ve kendine bir kez göstermek özgürlük hissi ve sorumluluğu beraberinde getiriyor.
Alışkanlık konusu - tahmin edebileceğiniz gibi - bir çok alanın ve kişinin de ilgisini çeken bir konu. Bu yüzden sayısız yaklaşım var. Geçen sayıda, benim düzenli olarak hayatıma yeni alışkanlıklar katmak için uygulamaya çalıştığım iki tanesini yollamıştım. Bu sayıda, biraz daha davranışsal taraftan alışkanlıklara yaklaşan 4 model paylaşacağım sizinle.
Yaklaşım #1: Alışkanlıklar Yok Edilemez ama Modifiye Edilebilir
“Her değişim hızlı ve kolay olmayabilir. Ancak yeterince zaman ve çaba ile her alışkanlık yeniden şekillendirilebilir”
Charles Duhigg'in sayısız ödüllü, rekor süre boyunca en çok satanlar listesinde kalan Alışkanlıkların Gücü kitabı ile yayılan, en popüler alışkanlık yaklaşımlarından biri. Duhigg'in kitabını bir kaç maddede özetlemek zor, ama akılda kalabilecek olan şunlar var:
  • Beynimiz tembeldir ve enerji tasarrufu için sürekli basit kısa yollar arar. Alışkanlıklar en basit enerji tasarrufu yöntemidir (uyanık kaldığımız süre boyunca yaptığımız faaliyetlerin %40'ını beynimizin oto pilot fonksiyonu gerçekleştiriyor).
  • Alışkanlıklar yok edilemez fakat çalışma sistemi anlaşılarak değiştirilebilir. Alışkanlıkların 3 evresi vardır: ipucu, rutin, ödül (alışkanlık: sabahları kahve içmek - ipucu, sabah uyanmak; rutin, kahve makinasını tuşuna basmak; ödül, mis gibi kahve kokusu)
  • Alışkanlıklarınızı değiştirmenin yöntemi; alışkanlığınızı anlamak (ipuçları neler, rutin nedir, mevcut ödül nedir), rutini değiştirmek, yeni ödüller denemektir. Kahve örneğinden devam edersek, amacımız kafeini bırakmaksa kafeinsiz kahve, kahve yerine geçecek yeni bir rutin - diyelim ki meditasyon - bu konuyu halledebilir.
  • Diğer bir iddaalı tespit ise; iradenin aynı fiziksel kaslar gibi kullanıldıkça geliştirilen, ancak aynı zamanda da yorulabilen bir güç olduğu. Eğer irade gücünüzü ciddi şekilde kullanmanız gereken bir değişiklik hedefliyorsanız, irade gücünüzü ekonomik kullanmanızı önerebilirim (bu kitabın yaklaşımına göre).
Benim yorumum, bu methodu kötü alışkanlıkları bırakmak (bu metodun deyimi ile modifiye etmek) için kullanabileceğiniz yönünde.
Bu arada kitabın vaadi “yaptığımız şeyleri neden yaptığımızı anlamak”. Yani sadece, gelin kötü alışkanlıklarınızı bırakın tarzında bir kişisel gelişim kitabı değil. Bence gayet net bir kitap. Yazar hipotezini ortaya koyarken bir çok kişisel, toplumsal ve profesyonel örnek veriyor. Örneğin, P&G'nin pazarlama taktiği, Michael Phelps'in öyküsü, Martin Luther King'in yöntemi örneklerden bir kaçı.
Kitabı internetten 30 TL civarına satın alabilir, ya da İngilizce okumak isterseniz bana mail atabilirsiniz.
Tuğçe'nin dükkanı  Pattis:)
Tuğçe'nin dükkanı Pattis:)
Yaklaşım #2: Büyük Değişiklikleri Unutun, Küçük Alışkanlıklardan Başlayın
Doktor Fogg'un davranış modeline göre; bir alışkanlığın oluşması için yeterli motivasyonun, imkanların (zaman, para, fiziksel yeterlilik, yetenek vb.) ve doğru tetikleyicilerin bir araya gelmesi gerekiyor. Bu üç faktörü düzenli şekilde bir araya getirmenin yolu ise küçük alışkanlıklar yöntemi. Nedir bu küçük alışkanlıklar peki?
  • Günde en az bir kere yaptığınız (yapacağınız),
  • Çok yeterlilik gerektirmeyen,
  • Yapması 30 saniyeden az süren (bence 5 dakika kadar kabul edilebilir) alışkanlıklar, Fogg'a göre küçük alışkanlık sınıfına giriyor.
Metodun sihiri “xx'i yaptıktan sonra, yy'i yapacağım” rutininde saklı. Yani mevcut davranışlarınızı çapa olarak kullanarak işleri kolaylaştırıyorsunuz (örneğin, sabah kahvesinden sonra 10 şınav çekeceğim).
Bu method günlük kazanmak istediğin rutinler için süper işliyor.
Daha detaylı incelemek isterseniz, Dr. Fogg'un TED videosu ve websitesi.
Diğer iki yaklaşım:
  • Merak ve Dikkat (mindfulness) ile kötü alışkanlıkları bırakmak - Judson Brewer: Sadece dikkat vererek ve tekrar kalıplarını (pattern'i nasıl çevireceğimi bilemedim) bir alışkanlığı bırakabilirsiniz. Sigara içenlere sadece, kaç dakika sigara içtikleri, kaç dakika içtikleri, sigara içme nedenleri, o sırada havanın - ağızlarının tadının nasıl olduğuna dikkat etmeleri ve raporlamaları isteniyor. Sonuç enteresan: Türkçe Ted videosunu bırakıyorum
  • Daha önce yazdığım Gretchen Rubin kişilik envanteri göre rutininizi farklılaştırmak: Örneğin eğer bu envantere göre “obligor” çıkıyorsanız, spora bir arkadaşınız ya da bir hoca ile başlamak iyi bir fikir olabilir. Testi tekrar yapmak isterseniz link burada
2. 21 Günde Alışkanlık Edinmek Bir Mittir :)
Kapadokya - 2018
Kapadokya - 2018
Yeni bir alışkanlık edinme konusu ne zaman açılsa 21 gün kuralından otomatik olarak bahsedilir. Ne kuralmış gerçekten! “Eğer 21 gün boyunca bir davranışı tekrarlarsanız, o davranış alışkanlığa dönüşür.”.
İngiltere ve Amerika'daki seçkin üniversitelerin yayınladığı raporlar gösteriyor ki, yeni alışkanlık edinme ile ilgili 21 gün gibi bir kıstas yok. Yeni alışkanlıkları kazanma süresi; kişi, motivasyon, yetenek ve kazanılmak istenen davranışlar gibi faktörlere bağlı olarak 2 hafta gibi kısa bir süreden 6 ay kadar uzun bir süreye kadar çeşitlilik gösteriyor. Başka bir araştırmaya göre, eğer alışkanlık edinme süresi ortalama olarak hesaplanacak olsa, bu sürenin 66 gün olacağını söylüyor.
Peki nedir bu efsanenin kaynağı? Bana kalırsa hepimiz 21 gün tekrar ettiğimiz bir şeyin alışkanlık olacağı gerçeğini inanmak istiyoruz, ilk neden bu. Bazı psikoloji kaynaklarının söylediğine göre 21 gün cerrah Dr. Maltz'in hastalarının yeni görüntülerine alışma süresi olarak ortaya attığı süre. Yani davranış bilimi ile ilgili bir araştırma ya da tespit değil.
Farklı yaklaşımlar elbette var, fakat hakim modeller alışkanlığın 3 fazının olduğunu söylüyor, çoğu alışkanlık edinme metodu bu fazı kullanıyor ya da fazın bir yanına daha fazla odaklanıyor. Bu üç faz:
  • Uyarılma ya da tetiklenme (cue, reminder, trigger)
  • Davranış (routine, action, answer)
  • Ödül (reward)
Aynı zamanda, yeni alışkanlıklara ilişkiler gibi bakmak mümkün. Yani çoğu alışkanlık edinme 3 tatlı sert fazdan geçiyor:
  1. Cicim ayı: “Ben bu işi yaparım, çok da bir şey yokmuş”
  2. Mücadele: Zorlanmanın, dolayısı ile kıyaslamanın, “belki de ben böyleyim” ve gerçekten istiyor muyum / yaptığım fedakarlığa değer mi sorgulanmasının yapıldığı dönem.
  3. Yeni normal: İlişkinizin, pardon alışkanlığınız akışına girdiğini dönem. Ancak, büyük düzen değişiklikleri, “ben oldum” şımarıklığı ve iradenin önüne geçen “ben böyleyim” her zaman 2. faza dönme ihtimali yaratabilen şeyler.
21 gün boyunca yaptığınız bir şey, yeterli bilinç - istek ve istikrarla yapılmazsa nasıl alışkanlığa dönüşsün gerçekten :)
Habit Formation: The 21-Day Myth
3. Başarılı İnsanların Sahip Olduğu 5 Alışkanlık
Papa'nın Dublin ziyareti sırasında, 2018
Papa'nın Dublin ziyareti sırasında, 2018
Sanıyorum ki bu sayı, aynı zamanda e-posta konusu olan bu başlıktan dolayı en çok okunma oranına erişen bülten olacaktır. Geyik bu ya, başlığı genç CEO'ların ortak özellikleri diye atsam bile olurdu.
Arkadaşlar, üzülerek söylemeliyim ki bizi başarıya götürecek alışkanlıklar kombinasyonu diye bir şey maalesef yok. Ya da ben böyle listeler yapmaya sıcak bakmıyorum diyelim :)
Bunun yerine alışkanlık dünyasına genel bir bakış yapalım, böylece kendi hoşunuza giden, sizin için çalışacak kombinasyonu daha rahat bulabilirsiniz.
Alışkanlık takip etme uygulaması Couch.me'nin verileri kullanılarak yayınlanan araştırmaya göre en çok kazanılmak istenen alışkanlıklar; erken kalkmak, spor yapmak, çalışmak (study) ve meditasyon yapmak. Geçen seneye göre en çok artan alışkanlıklar ise şöyle:
  • Uyku düzenini iyileştirmek (erken kalkmak, alarmsız kalkmak vb.),
  • Sağlıklı beslenmek (no fast-food, yemek pişirmek vb.)
  • İyi biri olma (konuştuğundan çok dinle, tanımadığın insanlara iyilik, yardım etme vb.)
The 115 Most Popular Habits to Track in 2019 – Better Humans
4. Tamamiyle orijinal hiç bir şey yoktur! - Taklit vs Esinlenme
Everything is a Remix Remastered (2015 HD)
Everything is a Remix Remastered (2015 HD)
Benim yeni edinmek istediğim alışkanlıkların çoğu üretmek üzerine kurulu olmaya başladı. Doğal olarak okuduğum, izlediğim, dinlediğim kaynaklarla düşüncelerim şekillendiği için ortaya çıkarmak istediğim her şeyde bir özgünlük sorusu akla geliyor. Beğendiğim fotoğrafçıların fotoğraflarını taklit mi ediyorum - yoksa sadece esinleniyor muyum?
Everything is a remix video serisi bu konuya değinen müthiş bir içerik. Kil Bill'den Star Wars'a; Bob Dylan'dan Led Zeplin'e kadar süper ilgi çekici örnekler videoyu taçlandırıyor.
Özet olarak, bu yaklaşıma göre orijinal hiç bir şey yok. En çok kutlanan yaratıcılar ödünç alıyor (bazen çalıyor), kopyalıyor ve değiştiriyor. Bu konseptin sahibi Kirby Ferguson'a göre her yaratıcı üretim sürecinde üç adım bulunuyor. Detaylar aşağıdaki videoda.
  1. Kopyalamak
  2. Dönüştürmek
  3. Kombine etmek
Bu bölümün mesajı net - eğer tamamen orijinal hiç bir şey yok ise yeni bir şeylere başlamak için mutlak özgünlüğü beklemek anlamsız. Etkilediğiniz şeylerle işe başlamak güzel bir fikir.
Kirby Ferguson: Remiksi benimseyin | TED Talk
5. Bu Aralar
Bu aralar kafa yorduğum şey: Bültende felsefe ile ilgili içerikler girmek konusu. Bu aralar bolca felsefe akımlarında vakit geçiriyorum. Stoacılık, Epicürcülük kıyasları ile mutluluğu inceleriz belki.
Bu aralar yaptığım şey: Her gün sabah 6:00'da kalkma rutinine geri döndüm. Spor yapıp, gitar çalışmak son günlerde en çok konsantrate olduğum şeyler. Bir Pink Floyd şarkısı çalana kadar böyle devam :)
Bu aralar beni harekete geçiren şey: Hayatınızdaki haftalar konsepti (Our life in weeks). Hayatımız boyunca sınırsız haftamız varmış gibi bir hissiyatımız var. Oysaki sağa doğru 54, aşağıda doğru 80 yıllık bir takvim tablosu hayal ettiğinizde resmen sayılı gün kaldığını fark ediyorsunuz :) Bu konuyu işleyeceğiz, şimdiden okumak isteyenler için süper bir içerik bırakıyorum.
Bu aralar okuduğum şey: Kazancakis'in Zorba'sını tekrar okuyorum: “ Ne makine şu insan be; içine ekmek, şarap, balık, turp koyuyorsun. İç çekmeleri, gülüşler ve düşler çıkıyor…”
Herkese iyi haftalar - gelecek sayıda görüşürüz!
Bu konuyu sevdin mi?
Anıl Gökmen
tarafından Anıl Gökmen

Her ay farklı bir deneyim teması. Farklı yaşam tarzı denemeleri, deneyim notları, öneriler ve öznel yorumlamalar arada bir bir e-mailinde

Güncellemeleri artık almak istemiyorsanız abonelikten çıkabilirsiniz buradan.
Bu bülteni yönlendirirseniz ve beğenirseniz, abone olabilirsiniz: buradan.
Revue kullanılarak iletildi