View profile

Issue #98 - in tijden van polarisatie

Revue
 
Hi, ken je dat gevoel? In een gesprek of boek leer je een andere interpretatie van de wereld kennen.
 

Fredo De Smet

November 3 · Issue #98 · View online
Wekelijkse obsessies over cultuur en technologie (en alles wat er tussen ligt). Padvinderij in de veranderende maatschappij.

Hi,
ken je dat gevoel?
In een gesprek of boek leer je een andere interpretatie van de wereld kennen. Een kijk, waarvan je het vermoeden had dat hij bestond, maar de woorden zelf nog niet had gevonden. Heerlijk! 😲
Omgekeerd gebeurt het ook (in mijn geval vaker).
Je wil een andere kijk op de situatie schetsen maar het wil niet lukken. Hoe je het ook probeert te vertellen, het lijkt niet te lukken om door het denkbeeld van de ander te breken. Frustrerend! 😬
In dat geval heb je met incommensurabiliteit te maken. Ofte, de begripsverwarring die ontstaat bij een paradigma wissel.
“Hoezo, je hebt een tv-programma gezien, zonder dat het op televisie was?” Hashtag Youtube.
Anyway, deze maand leerde ik een nieuw paradigma rond conflicten kennen. En dat is handig, want de tagline van Media Fast Forward 2019 is Opposites Attract.
Daarom zal ik het in deze Revue over polarisatie hebben.
Hopelijk heb je er wat aan,
Fredo

Polarisatie
Net als vorig jaar mag ik Media Fast Forward cureren. Dit is het innovatie festival van VRT met tal van sprekers en sessies, start-ups en demo’s. Allemaal over technologie en media. Dit jaar kozen we voor het eerst een centraal thema voor het evenement. Een maatschappelijke uitdaging die op scherp gesteld wordt door de invloed van technologie en media.
Onder de noemer Opposites Attract willen we het over polarisatie hebben, en hoe de technologie en mediasector daarmee omgaat. We kunnen immers niet ontkennen dat we zelf polariserend zijn.
Daarom scan ik de voorbije maanden de actualiteit op interessante lectuur over polarisatie. Enkele ervan deel ik hier.
Al die genuanceerde uitspraken...
Vorige week stond er een bijzonder mooi interview met Sarah Vandeursen in De Standaard. Ze spreekt erg kwetsbaar over zichzelf en over haar werk bij De Ideale Wereld. Voor DIW gaat ze op zoek naar de stem van het volk in Ninove.
Mijn belangrijkste vaststelling is dat mensen er eigenlijk heel genuanceerd zijn. Tv is monteren en wij knippen er de meest extreme uitspraken uit. Daar moeten we soms echt naar zoeken. We zijn Terzake niet, De ideale wereld gaat voor humor. Ik zou graag eens een aflevering willen maken met al die genuanceerde uitspraken die we weggegooid hebben. Gewoon om ieders geloof in de mensheid te herstellen.” De Standaard - 26 okt.
Sarah Vandeursen - De Standaard Sarah Vandeursen - De Standaard
Een samenleving zonder conflict.
Filosofie magazine bracht een special uit rond vrouwelijke denkers. Geen verrassing dat hier interessante zaken over polarisatie en conflict in staan. In het artikel pleit Chantal Mouffe ervoor om het conflict op te zoeken. Deze Belgische filosofe vindt dat we beter moeten worden in conflicten.
“Een samenleving zonder spanning en conflict kan alleen ontstaan door repressie. Zo’n samenleving is er één zonder pluralisme, want pluralisme veronderstelt dat de sociale orde en haar machtsrelaties kunnen worden aangevochten.” Filosofie Magazine - Vrouwelijke Denkers (tip!)
De banaliteit van het kwaad.
Wanneer worden de sociale media sociaal? | De Tijd
Inzicht in het wij-zij denken.
Het begint dus bij het verschil te erkennen tussen een conflict en polarisatie, zo schrijft Bart Brandsma. Hij wil daarom inzicht geven in de dynamiek van het wij-zij denken, wat ook de ondertitel van zijn boek is. In deze talk legt hij de basis concepten van polarisatie uit.
  • Hoe de pushers het conflict aanwakkeren.
  • Hoe er brandstof op het conflict komt.
  • Hoe de joiners een kant kiezen.
  • Hoe de silent majority verkleint.
Het is deze silent majority die Sarah Vandeursen in beeld wil brengen. Ik hoop dat ze het ook doet, want als de majority een minority wordt, ontstaat een zondebok mechanisme. En dan wordt de polarisatie totaal.
En ja, we zijn volgens mij ook in Vlaanderen bijna zo ver. Probeer maar eens geen mening over het klimaat te hebben. 💣
Het meest interessante hoofdstuk van Brandsma’s boek gaat over de vraag waarom we überhaupt conflicten hebben. De ‘normale’ theorie verklaart een conflict vanuit de idee dat mensen verschillen. Mensen botsen met elkaar omdat ze anders zijn. Vervolgens ontstaat een conflict omdat we dit anders zijn niet op een vreedzame manier kunnen oplossen.
Als we praten (bijvoorbeeld in de media) over dit conflict, hebben we het vooral over het anders zijn. Elk gesprek over het conflict focust dus op het probleem en niet op de oplossing. (Of zap eens naar de 7de dag terwijl je deze mail leest ⚔️). Brandsma wijst er op dat deze manier om naar conflicten te kijken koren op de molen van polarisatie is.
Hij brengt daarom een alternatieve versie om naar conflict te kijken. Een ander paradigma om polarisatie te begrijpen. Dat van Rene Girard en de mimetische begeerte. Volgens Girard zijn onze keuzes en verlangens niet oorspronkelijk maar bemiddeld. Voorbeeld: je bent op restaurant en er is maar één portie van de dagschotel met verse kabeljauw. Als jouw partner deze kiest, is de kans groot dat jij dat ook wil, ook al was je niet van plan vis te eten… Kortweg komt de theorie neer op het idee dat onze verlangens niet voortkomen uit wie we zijn, maar wie we willen zijn. Dat laatste gebeurt volgens Girard op basis van mimesis of nabootsing. En aangezien we vervolgens niet allemaal kunnen krijgen wat we verlangen, ontstaan er conflicten.
Het brengt de schrijver ertoe om te besluiten dat conflict een deel van het leven is. Vrede is daarom niet de afwezigheid van conflicten, maar een zinvol omgaan met een heleboel conflicten.
Dat is de paradigma wissel. 🥁
Unboxing video's.
Dit lijkt allemaal erg filosofisch. En dat is het ook. Maar de mimetische begeerte kennen we vandaag in de vorm van unboxing video’s. Een razend populair format op Youtube. De laatste unboxing video die ik bekeek is die van de Airpods pro (die ik ondertussen ook kocht 🤷‍♂️).
kijktip! De meest originele Unboxing video’s zijn ongetwijfeld die van Dylan Marron. Hij tovert geen producten uit een doos, maar abstracte begrippen van de internet media age zoals Islamophobia en Liberal Elitism.
Dylan Marron kreeg veel online haat over zich heen door grapjes als deze. Hij besloot om niet terug te roepen maar om het gesprek aan te gaan met de haters. Hij nam de gesprekken op voor de podcast: Conversation with People who Hate me. Hierover komt hij vertellen op 12 december op Media Fast Forward. Een podcast om te depolariseren.
Ook in de Vlaamse media hoor je meer en meer de roep naar minder polarisatie. Het meest opvallende signaal kwam recent van Dimitri Antonissen, hoofdredacteur van Het Laatste Nieuws. Opvallend omdat HLN bekend staat als een uitlaatklep voor nijdige Vlamingen. Maar zo ziet de hoofdredacteur van de krant dat niet. Luister maar eens naar dit mooie gesprek in Zwijgen is geen optie.
Dimitri Antonissen wil met HLN polarisering uit de wereld helpen - Zwijgen is geen optie
Op Media Fast Forward gaat Dimitri Antonissen samen met Griet Decraen (VRT), Nicholas Lataire (DPG) en Kris Vanmarsenille (GVA) in debat over media en technologie in tijden van polarisatie. Het is een gesprek waar ik al maanden naar uitkijk. Zeker nu Yasmien Naciri en Thomas Smolders bevestigd hebben dit uur te modereren.
Did you enjoy this issue?
If you don't want these updates anymore, please unsubscribe here.
If you were forwarded this newsletter and you like it, you can subscribe here.
Powered by Revue
Gent M - 9050 - België