View profile

Issue #88 - Waarom we zo gelukkig zijn met een foto van een zwart gat.

Revue
 
Here is a funny thing... hoe meer plezier ik vind in het schrijven van deze Revue (lees: hoe langer d
 

Fredo De Smet

April 14 · Issue #88 · View online
In deze Revue schrijf ik over de relatie mens en machine, de impact van technologie op ons leven, mijn boek Artificial Stupidity, de initiatieven van Gent M en andere projecten.

Here is a funny thing… hoe meer plezier ik vind in het schrijven van deze Revue (lees: hoe langer de mails worden), hoe meer mensen zich uitschrijven. 🤔
Goed nieuws, vandaag een vrij luchtige mail met inspiratie en korte filosofische gedachten. Niet omwille van de subscribers, maar omdat ik niet veel over Einstein en astronomie weet. Ah ja, ik heb het over de foto van het Zwarte Gat van Messier 87.
veel plezier, Fredo

But first, coffee.
Laat me beginnen met een observatie: ik heb deze week drie keer (3X!) zout in plaats van suiker in mijn koffie gedaan! Die teleurstelling, keer op keer, als de koffie zout smaakt. Starend in het zwarte gat van mijn nutteloze kop koffie, kwam ik bij een vraag die ik me al vaak gesteld heb. Waarom stel ik zo veel vertrouwen in een drankje dat pikzwart is?
Een minuut later staat er een foto van de koffietas op Instagram en ben ik een fragment uit Twin Peaks aan het bekijken. Wat een heerlijke afleiding is internet toch.
Fredo De Smet on Instagram: “Messier 87.” Fredo De Smet on Instagram: “Messier 87.”
Messier 87, zo heet het sterrenstelsel waarin het zwarte gat gefotografeerd werd. Het wordt ook wel Virgo A genoemd, zo leert Wikipedia me, of gewoon M87. Wat me bij M83 bracht, de Franse synth pop band. Zou de naam dan verwijzen naar… En ja, M83 is a spiral galaxy in the constellation Hydra. Vandaar die spacey tunes en titels. 😲
Is het je trouwens ook al opgevallen hoe elegant de taal van de ruimte is? Doordat het moeilijk of (bijna) onmogelijk is om beelden te maken van de ruimte, is de beeldvorming er rond erg kleurrijk. Dat merkt ook de kunstcriticus Orit Gat op in dit mooie stukje op Frieze.
Orit Gat on The First Image of a Black Hole | Frieze
De foto van het zwarte werd eigenlijk 2 jaar geleden al gemaakt. Hij is nu pas ontwikkeld. Hiervoor werd technologie van een jonge MIT onderzoekster gebruikt. In haar TED Talk uit 2017 legt ze uit hoe dat gebeurt. Het is opmerkelijk hoeveel argumenten ze geeft om te illustreren dat de foto geen projectie van een beeld is dat (cultureel) al bestond. Het is bovendien wijs dat het algortime van een jonge dame komt, en niet van een oude man in een blauw pak.
De gebeurtenis confronteert ons trouwens met een filosofische paradox: kunnen we iets waarnemen en/of uitdrukken dat buiten de taal of cultuur ligt? Ludwig Wittgenstein (*1889) geloofde van niet. “Waarover men niet spreken kan, moet men zwijgen” schreef hij ooit. Hij stelde hiermee de vraag of we überhaupt iets kunnen begrijpen dat buiten het ons bekend taalspel ligt? Dit is maar een klein deel van het oeuvre van Wittgenstein, de Oostenrijkse filosoof-stotteraar (ja, echt) die werkte rond de bijzondere relatie tussen taal, betekenis en de werkelijkheid. Een relatie die in het post-truth tijdperk weer bijzondere aandacht verdient. Of: Waarom we zo gelukkig zijn met een foto van een zwart gat.
Maar dus: kunnen we dingen waarnemen of concepten bedenken waarvan we zelf nog geen beeld van gevormd hebben? Het antwoord van Katie Bouman (*1989) en de exacte wetenschap in haar kielzog: ja, natuurlijk.
Katie Bouman: How to take a picture of a black hole | TED Talk Katie Bouman: How to take a picture of a black hole | TED Talk
Hoe een jonge vrouw het boegbeeld van de wetenschap werd - De Standaard
PHILOSOPHY - Ludwig Wittgenstein
"We have seen what we thought was unseeable"
Het blijft een merkwaardig verhaal. Op basis van een netwerk van telescopen werd een virtuele telescoop (Event Horizon Telescope) zo groot als de aarde geconstrueerd. De foto kon dus enkel gemaakt worden via samenwerking (en op voorwaarde dat het overal goed weer was). Wist je trouwens dat de observatie-data zo groot was dat deze per vliegtuig verzonden moest worden? En zo kwamen we, twee jaar later, tot een foto van een ding dat in wezen onzichtbaar is: “we have seen what we thought was unseeable” klonk het op de voorstelling van de foto.
Why this black hole photo is such a big deal
De illusie van het waarnemen is een interessant cultureel thema. Van Oscar Wilde’s Picture of Dorian Gray tot Dave Eggers’ The Circle. Eén van mijn favoriete literaire verhalen binnen dit thema is maar halve pagina lang! In “On Exactitude in Science” schrijft Jorge Luis Borges (*1899) over een landkaart die even groot is als het land zelf. Wat zou Borges van van Google Maps gedacht hebben, vraag ik me dan af.
Het blijft ongelooflijk dat velen absurde ideeën (bv een wereldwijd netwerk, virtuele realiteiten, kunstmatige intelligentie) vandaag realiteit geworden zijn. Wist je trouwens dat je - google mapsgewijs - alle actieve vliegtuigen kan volgen op een kaart? Websites zoals Radarbox24 tonen de positie van alle vliegtuigen in de lucht. Over de gehele wereld. Er is zelf een cockpit view.
Interfaces als deze tonen een onvoorstelbare rijkdom aan informatie. Maar toch moet je ook hier de vraag stellen: wat zien we hier niet? Militaire vluchten bijvoorbeeld. Welke politieke macht zorgt ervoor dat we sommige vluchten niet kunnen zien. Het is een concept wat in de computerwereld Bonini’s paradox genoemd wordt. The map is not the territory. Of zoals de dichter Paul Valery (*1871) zei: Ce qui est simple est toujours faux. Ce qui ne l’est pas est inutilisable.
AirNav RadarBox - Live Flight Tracker and Airport Status AirNav RadarBox - Live Flight Tracker and Airport Status
Het onzichtbare tonen is ook wat kunstenaar Frederik De Wilde doet met zijn werk Horizontal Depth3. De bijtitel “This In Not the Place We Go to Die. It’s Where We Are Born” klinkt als een fragment uit de film Interstellar. Het werk is tot vandaag te zien in de tentoonstelling Minimalism: Space. Light. Object. in het National Gallery in Singapore en het maakt letterlijk een zwart gat in het museum.
Frederik De Wilde on Instagram: “The original blackest-black is #instagram proof. You have to see it to experience it!" Frederik De Wilde on Instagram: “The original blackest-black is #instagram proof. You have to see it to experience it!"
CLOT Magazine | FREDERIK DE WILDE, revealing the inaudible, intangible, and invisible.
Did you enjoy this issue?
If you don't want these updates anymore, please unsubscribe here
If you were forwarded this newsletter and you like it, you can subscribe here
Powered by Revue
Gent M - 9050 - België