Bekijk profielpagina

🔎 ‘Koersen op je intuïtie? Thinking Fast and Slow’ - Editie #8

Goedemorgen, Twee boeken die ik recent heb gelezen - The Righteous Mind van Jonathan Haidt en Thinkin
🔎 ‘Koersen op je intuïtie? Thinking Fast and Slow’ - Editie #8
Door Victor Mendels  • Editie #8 • Bekijk online
Goedemorgen,
Twee boeken die ik recent heb gelezen - The Righteous Mind van Jonathan Haidt en Thinking, Fast and Slow van Daniel Kahneman - bieden een aantal verrassende inzichten in hoe onze geest functioneert. Beter gezegd, hoe mensen denken en besluiten nemen. Als je van boeken houdt is het zeer zeker een aanrader. Misschien zelfs wel verplichte kost voor iedereen die zich met aanbestedingen en complexe offertes bezig houdt…

Thinking Fast And Slow (Ons Feilbare Denken), waar gaat het over?
Nobelprijswinnaar Daniel Kahneman geldt als een van de grondleggers van de gedragseconomie. Aan de hand van prachtige anekdotes en voorbeelden laat Kahneman zien hoe ons brein ons in de maling kan nemen. En hoe dit ons belemmert in het maken van de juiste keuzes.
In zijn boek legt Kahneman uit dat we twee denksystemen hebben: een snelle, intuïtieve manier en een langzame, weloverwogen manier.
Systeem 1 werkt automatisch en snel op basis van indrukken, ingevingen, intenties en gevoelens. Het gebruik van Systeem 1 kost weinig inspanning en kan moeilijk onder controle gehouden worden.
Systeem 2 zorgt voor bewuste aandacht voor mentale inspanning, het rationele. Dit kost energie en wordt gebruikt om indrukken van systeem 1 te onderdrukken wat zorgt voor zelfbeheersing.
Altijd prijs is deze vraag: hoeveel dieren nam Mozes mee in de ark? Ook de bijbelkenners zullen vermoedelijk antwoorden: twee van elke soort. Zij zitten ernaast. Ze denken na te denken. Maar hun verstand ligt even een dutje te doen.
We denken bij belangrijke beslissingen dat we weloverwogen en goed doordachte besluiten nemen, uiteraard gebaseerd op systeem 2. Daniel Kahneman laat in zijn onderzoeken echter zien dat het snelle denken (gebaseerd op systeem 1) veel vaker gebruikt wordt dan we zelf in de gaten hebben.
Neem nu het volgende:
17 × 24
Je ziet direct dat dit een vermenigvuldiging is. Je weet ook dat de rekensom snel is op te lossen, met een papiertje, rekenmachine of uit je hoofd. Je hebt waarschijnlijk ook een vaag idee van wat de uitkomst ongeveer is – niet 12.609 of 123. Maar zonder iets langer over de som na te denken kun je niet met zekerheid zeggen of het antwoord 560 is. Je hebt niet direct een exact antwoord klaar en je bent je bewust van je keuze om de rekensom wel of niet op te lossen.
Als je de som nog niet hebt opgelost, kun je dit nu alsnog doen, in elk geval deels. Je ervaart nu langzaam denken en doorloopt een reeks van stappen.
Allereerst moet je uit je geheugen het programma voor vermenigvuldigen opdiepen, destijds op school geleerd, en op de som toepassen. De berekening verloopt niet al te gemakkelijk. Je moet bepaalde gegevens in je geheugen opslaan, omdat je moet bijhouden waar je bent in de berekening en wat je nog moet doen, en tegelijkertijd moet je bepaalde tussenuitkomsten onthouden.
De berekening vindt niet alleen in je hersenen plaats, ook je lichaam doet mee. Je spieren spannen zich iets aan, je bloeddruk stijgt en je hartslag loopt op. Als iemand je nauwlettend in de gaten houdt, zal hij of zij zien dat je pupillen groter worden. Zodra je de juiste uitkomst (408 overigens) hebt gevonden of je poging hebt gestaakt, krijgen je pupillen weer hun normale omvang. Dit proces is een mentale taak: weloverwogen, inspannend en ordelijk – kenmerken van systeem 2 denken.
Bij aanbestedingen en complexe verwervingstrajecten wordt de beoordelingsprocedure vaak uitgevoerd door een ‘multidisciplinair’ beoordelingsteam dat een advies zal uitbrengen aan de interne opdrachtgever. Mijn punt: Daniel Kahneman laat ons zien dat, zelfs als we denken dat we het juiste besluit nemen en dit met argumenten kunnen onderbouwen, wij systematisch afwijken van een rationele redenering.
De neiging bestaat om besluiten niet altijd zorgvuldig en objectief af te wegen, doordat mensen de gepresenteerde informatie mede inkleuren naar hun eigen (persoonlijke) omstandigheden.
Ik begrijp dat een advies om beslissingen toch vooral op Systeem 2 te enten erg makkelijk is. Aanbestedende diensten en commerciële organisaties behandelen veel complexe trajecten tegelijktijdig en staan continue onder tijdsruk. De werkdruk is gewoon hoog. Daarom vraag ik mij af of beoordelingsteams zich wel kunnen onttrekken aan de jachtigheid van Systeem 1. Worden ze daartoe wel voldoende in de gelegenheid gesteld?
In de woorden van de vermaarde Italiaanse advocaat Piero Calamandrei (1889-1956):
“Ik vrees de rechter die te zeker van zijn zaak is, die zijn beslissing snel neemt, die een haastige conclusie trekt zonder tussenkomst van reflectie en deemoed.”
Ons brein is toegerust om snel en intuïtief bepaalde zaken in te schatten. Dat is vaak efficiënt, maar soms kunnen we er ook helemaal naast zitten.
Genoeg stof tot nadenken, volgende week schrijf ik over de Brexit en The Righteous Mind van Jonathan Haidt.
Heb een fijne week!
Victor


Hoe vond je deze editie?
Victor Mendels

Hier deel ik kennis en inzichten over allerlei onderwerpen die mij interesseren, waaronder de 'wereld' van aanbesteden en daar voorbij.

Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Victor Mendels met Revue.