View profile

arkeo.bülten - ayasofya...

kısa bir ara sonrası, arkeo.bülten'in dördüncü sayısından herkese merhaba! bu bülten türkiye'den ve d
arkeo.bülten
arkeo.bülten - ayasofya...
By arkeo.bülten • Issue #4 • View online
kısa bir ara sonrası, arkeo.bülten'in dördüncü sayısından herkese merhaba! bu bülten türkiye'den ve dünyadan arkeoloji ile kültürel miras üzerine haberlerin yer alacağı, zaman zaman güncel makalelerin paylaşılacağı bir bülten olma amacıyla yola çıktı. izlemekten ve okumaktan keyif aldığım içerikleri de ekleyerek, sizin için de keyifli bir bülten oluşturmayı umuyorum. abone olmayı unutmayın!
bültene dair eleştirileriniz ve önerileriniz çok değerli, lütfen aklınızdakileri benimle paylaşın: arkeobulten@gmail.com

türkiye
fotoğraf: murad sezer-reuters
fotoğraf: murad sezer-reuters
ayasofya, 24 temmuz'da cami olarak ibadete açılacak
  • belirli aralıklarla ülke gündeminin merkezinde yer alan ayasofya'nın statüsü tartışması, danıştay'ın, ayasofya'nın camiden müzeye dönüştürülmesine dair 1934 tarihli bakanlar kurulu kararını iptal etmesinin ardından, dünya gündemine de yayılarak sürüyor.
neler oldu?
  • sürekli vakıflar tarihi eserlere ve çevreye hizmet derneği, ayasofya konusunda ilk davayı 2005 yılında açtı. bu davada da yine 1934 tarihli kararnamenin iptali ve yürürlüğünün durdurulması talep edildi ancak danıştay 10'uncu dairesi bu istemi reddetti.
  • 2008 yılında yapılan bir başka girişim de yine aynı daire tarafından ayasofya'nın müze olarak kullanılmasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmişti. danıştay idari dava daireleri kurulu, daire'nin bu kararını onamıştı.
  • dernek, 2016'da tekrar danıştay'a dava açmıştı. dernek ayrıca, bu dönemde anayasa mahkemesi'ne “din ve vicdan hürriyetinin ihlal edildiği” gerekçesiyle bireysel başvuru da yaptı.
  • 2018 yılında anayasa mahkemesi ise ayasofya'nın namaz kılınması için ibadete açılması talebini reddederek, başvuruyu “incelenmeksizin kişi bakımından yetkisizlik” nedeniyle kabul edilemez bulmuştu.
  • ayasofya’nın müzeye çevrilmesine ilişkin kararın iptali istenirken karardaki Atatürk imzasının sahte olduğu da iddia edildi. ve gözler 2 temmuz’da verilecek karara çevrildi.
  • 10 temmuz'da danıştay 10. dairesi, ayasofya'nın camiden müzeye dönüştürülmesine dair 24 kasım 1934 tarihli bakanlar kurulu kararını iptal etti. danıştay'ın bu kararıyla ayasofya'da ibadetin önü açıldı.
  • erdoğan, ayasofya'nın ibadete açılmasına ilişkin cumhurbaşkanlığı kararını imzaladığını “hayırlı olsun” ifadeleriyle duyurdu. kararda “ayasoyfa camiinin yönetiminin 22/6/1965 tarihli ve 633 sayılı diyanet işleri başkanlığı kuruluş ve görevleri hakkında kanunun 35 inci maddesi gereğince diyanet işleri başkanlığına devredilerek ibadete açılmasına karar verilmiştir” denildi.
  • kararın ardından ulusa sesleniş konuşması yapan erdoğan, 24 temmuz cuma günü, cuma namazıyla birlikte ayasofya'yı ibadete açmayı planladıklarını söyledi.
  • diyanet, ayasofya'da bulunan resimlerin namazı engellemediğini, ancak namaz esnasında resimlerin perdelenmesi ya da karartılması gerektiğini açıkladı.
dünya
fotoğraf: ozan köse-afp
fotoğraf: ozan köse-afp
rusya
  • danıştay'ın ayasofya'ya müze statüsü verilmesini öngören 1934 tarihli bakanlar kurulu kararının iptaline karar vermesine yönelik ilk uluslararası tepki rus ortodoks kilisesi'nden geldi. kilise'nin sözcüsü vladimir legoyda, “rus ortodoks kilisesi ile diğer ortodoks kiliselerinin endişelerine kulak verilmemiş olması çok üzücü” dedi.
  • rusya federasyon konseyi dış ilişkiler komitesi başkan yardımcısı andrey klimov, ayasofya'nın statüsünün müzeden camiye dönüştürülmesine rağmen türk siyasetçilerin rusya'dan gidenler de dahil hristiyanların ayasofya'ya girmeye devam edebileceği konusunda güvence verdiğini söyledi.
  • rusya dışişleri bakan yardımcısı sergey verşinin, ankara’nın ayasofya’yı camiye dönüştürmesi kararının türkiye’nin kendi içişleri meselesi olduğunu ifade etti.
unesco
  • birleşmiş milletler eğitim, bilim ve kültür örgütü (unesco) ayasofya’nın camiye çevrilmesine ilişkin “türkiye’nin bu anıtın statüsünü değiştirme kararından dolayı üzgünüz” ifadelerini kullandı.
  • yapılan yazılı açıklamada, ayasofya'nın dünya kültür mirası statüsünün gözden geçirileceği belirtildi.
yunanistan
  • yunanistan kültür bakanlığı, kararın ‘bütün uygar dünyaya karşı bir provokasyon’ olduğunu söyledi. yunanistan kültür bakanı lina mendoni'nin imzasını taşıyan açıklamada, “erdoğan’ın bu milliyetçi davranışı, ülkesini 600 yıl geriye götürdü. kimse türkiye’nin iç işlerine karışmıyor. fakat türkiye topraklarından ayasofya, tüm insanlığa mal olmuş bir anıttır” ifadeleri kullanıldı.
  • yunanistan'da yunan çözümü (greek solution (Ελληνική Λύση)) adlı sağcı bir siyasi parti, Mustafa Kemal Atatürk'ün selanik'te doğduğu evin pontus-rum soykırımı anısına bir müzeye dönüştürülmesi çağrısında bulundu.
  • aşırı sağcı bir grup ayasofya'nın statüsünün değiştirilmesi kararını türkiye'nin atina büyükelçiliği'nin önünde protesto etti. protestocular büyükelçilik önünde “tüm camileri kapatın” sloganları attı.
  • ayasofya'nın müzeden camiye dönüştürülmesine tepki gösteren yunanistan başbakanı miçotakis, “türkiye'nin bu gereksiz, dar görüşlü girişimi karşısında, yunanistan vereceği karşılığı tüm düzeylerde değerlendirmektedir” açıklamasını yaptı.
  • yunanistan kuzey ege bölge valisi costas moutzouris, ayasofya müzesinin camiye çevrilmesinin ardından atina’nın midilli adası’ndaki valide camisindeki restorasyon çalışmalarını durdurmasını istedi.
avrupa birliği
  • avrupa birliği dışişleri ve güvenlik politikası yüksek temsilcisi josep borrell, danıştay'ın ayasofya'ya müze statüsü kazandıran 1934 tarihli bakanlar kurulu kararını iptal etmesi ve idarenin diyanet işleri başkanlığı'na devredilmesini “üzücü” bulduklarını dile getirdi.
  • brüksel'de yapılan avrupa birliği (ab) dışişleri bakanları toplantısında, türkiye'nin ayasofya'nın statüsünün değiştirmesine ilişkin karar kınandı.
  • “ab konseyi, türkiye'nin bu kadar simgesel bir anıtı camiye dönüştürme kararını kınamaktadır” açıklamasını yapan borrell, birliğin dışişleri bakanlarının, türkiye'nin kararı acilen gözden geçirerek tersine çevirmesine yönelik çağrısını aktardı.
abd
  • abd dışişleri bakanlığı, türk hükümetinin ayasofya’nın statüsünü değiştirme kararından hayal kırıklığı duyduklarını açıkladı.
  • bakanlık sözcüsü morgan ortagus yaptığı yazılı açıklamada, “ayasofya'nın statüsünün değiştirilmesi kararından hayal kırıklığına uğradık. Bu yapı, zengin kültürel tarihine istinaden unesco dünya mirası listesi ve istanbul’un tarihi yerlerinin önemli bir parçasıdır” dedi.
  • abd'de kasım ayında düzenlenecek başkanlık seçimlerinde demokrat parti adayı joe biden, ayasofya'nın müzeden camiye dönüştürülmesi için 1934 tarihli bakanlar kurulu kararının iptal edilmesinden dolayı ‘derin üzüntü duyduğunu’ ifade etti. biden, “bu kıymetli yerin mevcut müze statüsünün korunmasını şiddetle tavsiye ediyorum” dedi.
  • federal hükümete bağlı uluslararası dini özgürlükler komisyonu (uscirf) danıştay’ın ayasofya kararını kınadı. yapılan yazılı açıklamada, “ayasofya gibi bir mimari harikanın siyasallaştırılmasını kınıyoruz. türk hükümetinin kendi dini azınlık toplumunun hislerini yok sayarak bu adımı atmış olması üzücü” denildi.
dünya kiliseler birliği: acı ve dehşet duyuyoruz
  • hristiyanlık inancının farklı kollarını temsil eden 350 kiliseyi çatısı altında bulunduran dünya kiliseler birliği, erdoğan'a bir mektup yazarak ayasofya kararından dolayı “acı ve dehşet” duyduklarını söyledi. birlik, bu kararın farklı inançtan mensup kişiler arasında diyalog kurma çabalarına zarar verdiğini öne sürdü.
papa: büyük acı duyuyorum
  • katolik kilisesi lideri papa francesco, ayasofya'nın statüsünün değiştirilmesi ile ilgili olarak ilk kez yorum yaptı ve “deniz aklımı uzaklara götürüyor, istanbul'a. ayasofya'yı düşünüyorum ve büyük acı duyuyorum” dedi.
ne izlesek?
bbc türkçe'den esra yalçınalp ve aylin yazan'ın hazırladığı videoda:
  • yaklaşık 1500 yıldır ayakta duran bu mabet nasıl yapıldı, yaklaşık 1500 yıllık tarihi boyunca nasıl el değiştirdi? siyasiler neden belli aralıklarla ayasofya'nın camiye çevrilmesini gündeme taşıyor? türkiye'de kamuoyu camiye çevrilmesine nasıl bakıyor? gibi soruların yanıtlarını izleyebilirsiniz.
  • sanat tarihçisi hayri fehmi yılmaz tarihi boyutunu, altınbaş üniversitesi'nden prof. dr. ahmet kasım han siyasi boyutunu, hürriyet daily news ankara temsilcisi serkan demirtaş uluslararası boyutunu anlatıyor:
Ayasofya tartışması: Kilise, cami ve müze - 1500 yıllık tarihi ve siyasi önemi
Ayasofya tartışması: Kilise, cami ve müze - 1500 yıllık tarihi ve siyasi önemi
ne okusak?
1800'lerden bir Ayasofya gravürü
1800'lerden bir Ayasofya gravürü
  • cumhuriyet gazetesi yazarı özgen acar son 10 köşesinde, doğu roma imparatorluğu (bizans) döneminde 532’lerde gündeme gelen ayasofya'nın günümüze kadarki hikâyesini anlatıyor:
  • ayasofya 1: o yıllarda “mimar” sözcü galiba pek kullanılmadığı için aydın’dan “teknisyen-teorisyen” anthemios ve milet’ten “tasarımcı-fizikçi” isodoros istanbul’a getirilir! ikisi bu görkemli yapı için kolları sıvarlar…
  • yazarın ayasofya dizisinin tamamını buradan okuyabilirsiniz.
ayasofya'ya içeriden bakmak
  • bizans İmparatoru 1. jüstinyen’in emriyle 537 yılında kilise olarak kurulmuştu bu yapı. jüstinyen, roma döneminin eserlerini aşan bir yapıt bırakmak istiyordu geride.
  • kilise bitip de içine ilk girdiğinde imparatorun “ah solomon! seni geçtim” dediği söylenir.
arkeo.bülten hakkında
ayça han‘ın hazırladığı bu bülten the guardian foundatiton tarafından desteklenen newslabturkey eğitim projesinin bir çıktısıdır.
Did you enjoy this issue?
arkeo.bülten

arkeoloji haberleri, videolar, okumalar...

If you don't want these updates anymore, please unsubscribe here.
If you were forwarded this newsletter and you like it, you can subscribe here.
Powered by Revue
istanbul