Mokusatsu

#48・
37K

abonnees

62

edities

Meld je aan voor mijn nieuwsbrief

By subscribing, you agree with Revue’s Terms of Service and Privacy Policy and understand that NOS Tweede Wereldoorlog will receive your email address.

NOS Tweede Wereldoorlog
Onze 48ste nieuwsbrief begint met de vertaalfout die leidde tot de atoomaanval op Japan. Daarnaast kijken we naar hoe de jeugd in deze na-oorlogse periode opgroeide en komt de lading van het gezonken klokkenschip weer boven water.
Het wordt wel de meest rampzalige vertaalfout uit de geschiedenis genoemd, het Japanse antwoord op het laatste ultimatum van de geallieerden. Met het geheim van een geslaagde atoomproef in zijn achterhoofd dreigde president Truman Japan vanuit Potsdam met de volledige vernietiging als er niet onvoorwaardelijk gecapituleerd zou worden. De Japanse premier reageerde met het woord “mokusatsu”, dat eigenlijk onvertaalbaar is in het Engels. Het kan het Japanse equivalent van “geen commentaar” zijn, maar ook “met minachting negeren”. De Amerikanen vatten het op als een resolute afwijzing van het dreigement. Daarmee was Truman overtuigd dat de inzet van kernwapens nodig zou zijn.
Japanse krijgsgevangene op Okinawa
Japanse krijgsgevangene op Okinawa
In het Duitse Potsdam, waar de Grote Drie bijeen zijn, vindt deze week ook een wisseling van de wacht plaats. Premier Churchill blijkt te zijn verslagen bij de verkiezingen, zijn opvolger Attlee neemt meteen zijn plaats in bij de besprekingen op topniveau.
Het abrupte afscheid van Churchill zou niet definitief zijn: in 1951 zou hij Attlee weer opvolgen en nog vier jaar regeren.
Het vertrek van de oorlogspremier geeft misschien aan dat iedereen graag afscheid neemt van deze periode, hoewel de strijd in Azië natuurlijk nog voortduurt. Ook in Nederland vinden er veranderingen plaats: generaals Crerar en Foulkes die de strijd hier hebben geleid, keren terug naar huis. Crerar wordt als een held ingehaald als hij per troepenschip aankomt.
Canadian Army Newsreel No. 86
Canadian Army Newsreel No. 86
Veel landgenoten van de generaals moeten nog wachten op vervoer naar huis. De geallieerde landen hebben in vier jaar tijd miljoenen militairen naar Europa vervoerd, die kunnen niet allemaal ineens naar huis. Het streven is om zoveel mogelijk mensen met Kerst (!) thuis te hebben, maar zelfs dan zijn er nog achterblijvers in Europa.
Inmiddels zorgt men ook voor de militairen die niet meer zullen thuiskomen: bij Arnhem worden de vele veldgraven geruimd waar bij Market Garden gesneuvelden inderhaast begraven werden. De Britten hebben de traditie alle gesneuvelden in de buurt van de slagvelden te begraven, de Amerikanen hebben een enorme verzamelplaats in Margraten. Het duurt nog tot 1946 voordat de eerste Duitse gesneuvelden hun plek krijgen op begraafplaats Ysselsteyn, waar ruim 30.000 doden uit heel Nederland naartoe worden gebracht.
Niet alleen voor militairen regelt men een eervolle herbegrafenis, ook verzetshelden worden nog steeds geborgen. Deze week is het leider Johannes Post die wordt teruggevonden.
Johannes Post bereikte al snel na de oorlog een heldenstatus. Anne de Vries schreef in 1948 een boek over hem: De levensroman van Johannes Post. Door dit boek kreeg de gereformeerde verzetsman een bijna mythische status. Hele generaties groeiden op met dit boek. Voor de kinderen van de in 1944 gefusilleerde Post was het niet makkelijk om te leven met een vader die ze amper kenden maar die heel Nederland in zijn armen heeft gesloten. Ze hebben 76 jaar na zijn dood nog veel vragen. Hoe kon mijn vader ons in de steek laten, vraagt Trijneke Blom-Post zich af.
Filmmaker Geertjan Lassche maakte in 2019 een documentaire over de erfenis van de verzetsheld.
Hilda Eikelboom Post vertelt, dochter van verzetsheld Johannes Post
Hilda Eikelboom Post vertelt, dochter van verzetsheld Johannes Post
In het museum in het Drentse Nieuwlande – het dorp waar Post vandaan kwam- is er ook veel aandacht voor hem.
Net zoals het uiteengeslagen gezin van Post weer na al die jaren zal moeten wennen aan het samenleven, zijn er meer kinderen die tijdens de oorlog verwilderd zijn. Scholen waren dicht, structuur ontbrak, ouders waren soms weggevoerd of ondergedoken, veel was toegestaan om in leven te blijven. Opvoedkundigen maken zich zorgen hoe deze generatie weer in het gareel gekregen kan worden. In Utrecht wordt er zelfs een symposium gehouden om ervaringen uit te wisselen.
Niet alleen de losgeslagen moraal is een risico voor de jeugd, kinderen staan ook nog altijd bloot aan lichamelijke gevaren. Geregeld komen er jongeren om doordat ze met achtergebleven munitie spelen, uit baldadigheid of onwetendheid. Het lijkt mooi vuurwerk, maar kan ineens verkeerd aflopen.
Volwassenen houden zich bezig met een ander probleem: de oogst dreigt te mislukken door de nasleep van de oorlog. Er zijn te weinig mannen, er is niet geplant of de akkers liggen vol mijnen. Initiatieven van stadsbewoners om te komen oogsten lopen op weinig uit. Gelukkig voor sommige gezinnen waren bekenden op Curaçao in staat noodpakketten te sturen.
Oorlogsberichten
Andere berichten deze week:
Niet gebruikt op de site
Deze foto konden we niet op de site gebruiken bij ons verhaal over de gevaren van achtergebleven munitie, omdat hij uit december 1945 stamt. Deze jongen moest door de ladderwagen van de brandweer worden gered van een met mijnen omgeven bunker.
75 jaar later: WO II en bevrijdingsnieuws uit 2020
Nog altijd zijn er in de dodencellen van het Oranjehotel teksten van terdoodveroordeelde verzetslieden te lezen. Teksten die opgesloten collaborateurs na de oorlog achterlieten, blijken destijds te zijn weggewerkt. Dankzij nieuw onderzoek is een inscriptie van een NSB-burgemeester weer leesbaar.
76 jaar na de mislukte aanslag op Hitler vertelt de zoon van een van de daders zijn verhaal aan Nieuwsuur.
En nu de NS compensatie biedt aan gedeporteerden uit de oorlog vindt een nabestaande dat ook de Deutsche Bahn een regeling moet treffen.
Vooruitblik
Volgende week breekt echt de laatste maand van de oorlog aan, ook voor Nederlands-Indië. We berichten over de eerste atoombom op Hiroshima, zien de drie Nederlandse prinsesjes terugkeren naar Nederland en kijken naar welke grove misstanden er heersen bij de hechtenis van landverraders.
Tot zover de nieuwsbrief van deze week. Stuur hem vooral door. Op- en aanmerkingen zijn altijd van harte welkom. Complimenten en tips worden in dank aanvaard, op vragen zullen we zo veel mogelijk proberen te antwoorden.
The English edition of our newsletter can be found here.
Tot volgende week en blijf ons ondertussen volgen op nos.nl/75jaarbevrijding en ons Instagram-account 75 jaar bevrijding.