View profile

Mee met media 📰 📱 💻 - #40 Online oorlogsvoering door foutieve factchecks, onderzoek naar nieuwstitels, en een interview met een journalistiek icoon.

Revue
 
 

Mee met media 📰 📱 💻

March 12 · Issue #40 · View online

Nieuwsbrief over all things #media, #onderzoek en #innovatie.


Deze editie: Online oorlogsvoering door foutieve factchecks, onderzoek naar nieuwstitels, en een interview met een journalistiek icoon.

Vooraf: De wereld ziet er anders uit sinds 24 februari. De oorlog in Oekraïne raakt ons diep. Deze nieuwsbrief kleurt daarom blauw-geel, en we willen graag onze steun uitspreken aan iedereen die lijdt onder deze zinloze oorlog. Er is aan de KU Leuven een noodfonds opgericht waardoor er onder meer hulp en opvang kan worden aangeboden aan Oekraïense studenten en wetenschappers.
Online oorlogsvoering door foutieve factchecks 🚫
Nieuw in het arsenaal van de Russen in de oorlog: foutieve factchecks. Jawel, zogezegde berichten die nieuws ontkrachten, maar die dus onjuist of inaccuraat zijn. Craig Silverman en Jeff Kao hebben het fenomeen onderzocht en concluderen dat deze ‘factchecks’ regelmatig op de Russische staatstelevisie worden uitgezonden om desinformatie te verspreiden.
Silverman en Kao zijn de foutieve factchecks op het spoor gekomen door zich te verdiepen in allerlei tweets van pro-Russische groeperingen. Zo was er een filmpje gedeeld met twee naast elkaar geplaatste video’s van een enorme explosie in een stedelijk gebied. Russischtalige bijschriften beweerden dat één video was verspreid door Oekraïense propagandisten die zeiden dat het een Russische raketaanval toonde in Kharkiv, de op een na grootste stad van het land.
Maar, zoals bijschriften in de tweede video uitlegden, de beelden toonden in werkelijkheid een dodelijke explosie van een wapendepot in hetzelfde gebied terug in 2017. De boodschap was duidelijk: vertrouw de beelden van vermeende Russische raketaanvallen niet. Oekraïners verspreiden leugens over wat er echt aan de hand is, en pro-Russische groepen ontkrachten ze.
Silverman en Kao dachten dat het weer een typisch voorbeeld was van nuttige fact-checking in oorlogstijd, maar er was een probleem, namelijk dat er weinig tot geen bewijs was dat de video die beweert dat de explosie een raketaanval was, ooit heeft gecirculeerd. In plaats daarvan lijkt de debunking video zelf deel uit te maken van een nieuwe Russische campagne die desinformatie verspreidt door ze te vermommen als fact-checking.
De foutieve factchecks blijken aan te slaan. De video’s zijn meer dan 1 miljoen keer bekeken op de berichtenapp Telegram, en ze hebben duizenden ‘likes’ en ‘retweets’ gekregen op Twitter. Conclusie? De oorlog woedt niet alleen hevig offline, maar ook online.
In the Ukraine Conflict, Fake Fact-Checks Are Being Used to Spread Disinformation In the Ukraine Conflict, Fake Fact-Checks Are Being Used to Spread Disinformation
Onderzoek naar nieuwstitels 🧪
Online kan alles aangepast worden. Handig als je als journalist in een nieuwsverhaal bijvoorbeeld een typefout hebt gemaakt of een verkeerde naam bij een foto hebt geplaatst. Met een kleine moeite is zo’n fout rechtgezet, iets wat in gedrukte media niet mogelijk is. De vraag is in hoeverre dit soort van ‘post-publication edits’ voorkomt en in welke vorm. Een recente studie van onderzoekers aan de Stony Brooke University in New York onderzochten aanpassingen aan nieuwstitels.
Een focus op nieuwstitels is verdedigbaar aangezien zij de kop vormen van een artikel, de aandacht van de lezer trekken en voor sommige lezers zelfs het enige deel zijn van het artikel dat ze écht lezen. Inzicht in hoe nieuwstitels vormgegeven worden, is dus cruciaal om te begrijpen hoe nieuwsconsumenten het nieuws verwerken.
De onderzoekers hebben meer dan 400.000 titels geanalyseerd en concludeerden dat bijna een op de tien ervan minstens een keer werd aangepast na publicatie. En die aanpassingen blijken vaak ingrijpender dan louter het corrigeren van een typefout. Het gaat in ongeveer de helft van alle aanpassingen om inhoudelijke veranderingen zoals het toevoegen of verwijderen van subjectieve of emotionele woorden, het korter of net langer maken van de titels.
Met ons eigen onderzoeksproject naar de circulatie van wetenschapsnieuws willen we net als deze studie begrijpen hoe nieuws aangepast wordt bij de omzetting van het ene platform naar het andere, bijvoorbeeld van online nieuwsartikel naar een bericht op Facebook. En ook hier hebben we grote aandacht voor de nieuwstitels. Hierover later zeker meer!
Interview met een journalistiek icoon 📰
Martin Baron is een begrip in de Amerikaanse journalistiek. In het midden van de coronapandemie nam hij afscheid van The Washington Post, de krant waar hij bijna tien jaar hoofdredacteur van was. Tijdens de vijf decennia die hij op redacties doorbracht, heeft hij de journalistiek ingrijpend zien veranderen. Hannes heeft met hem gesproken voor het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek (SVDJ). Drie zaken die zijn blijven hangen:
Hij waarschuwt voor de vertrouwenscrisis in de journalistiek.
‘Aan het begin van de pandemie hoopte ik eigenlijk dat dit het moment voor de media zou kunnen zijn om weer aan geloofwaardigheid te winnen. Ik dacht: dit is een echte gezondheidscrisis, dus mensen hebben behoefte aan betrouwbare informatie van gezaghebbende bronnen uit de medische wereld. Dat was meteen ook de strategie bij de Post: prioriteit geven aan zulke bronnen. Maar eerlijk gezegd werkte het niet op die manier. Net zoals heel veel onderwerpen vandaag de dag in de Verenigde Staten werd ook de pandemie gepolitiseerd.’
Hij zegt dat mensen zijn gaan beseffen dat polarisering verkoopt.
‘Het wekt emotie op, en dat betekent intrinsiek dat de waarheid niet altijd op de eerste plaats komt. Het continu verspreiden van nepnieuws en desinformatie valt ook onder die toegenomen polarisatie. En als mensen het niet meer eens kunnen worden over wat de basale feiten zijn, is dat volgens mij gevaarlijk voor een democratie. Hoe krijgen we mensen zover dat ze het eens worden over de basisprincipes van de wetenschap? Hoe is het mogelijk dat een podcastmaker als Joe Rogan meer wordt geloofd dan iemand die zijn leven heeft gewijd aan het wetenschappelijk bestuderen van virussen? Daar moet heel grondig onderzoek naar worden gedaan.’
Hij vindt dat Jeff Bezos, sinds 2012 eigenaar van The Post, de krant ingrijpend heeft veranderd.
‘Hij heeft er samen met de leidinggevenden van de krant voor gezorgd dat de abonnementsformules grondig werden aangepast. Het moest goedkoper en toegankelijker. Er was intern wat weerstand rond die overname, maar vanaf het eerste moment heeft Bezos erop gehamerd dat gedegen journalistiek op de eerste plaats moest blijven staan. (…) We hebben ook de garantie gekregen dat we altijd kritisch over Amazon mochten schrijven, want dat is nu eenmaal wat een krant moet doen. Zijn tweede prioriteit was en is technologisch onafhankelijk worden. Dat betekent: eigen tools ontwikkelen die gebruikt kunnen worden om onze berichtgeving beter te maken.’
Voormalig hoofdredacteur The Washington Post: ‘De vertrouwenscrisis in de journalistiek is nog nooit zo groot geweest’ Voormalig hoofdredacteur The Washington Post: ‘De vertrouwenscrisis in de journalistiek is nog nooit zo groot geweest’
Dat was ‘m voor nu,
Fijn weekend!
Hannes & Michaël
🔊 Een luistertip. Essayist Bas Heijne en politicoloog Simon van Teutem maken voor NRC een nieuwe podcast die de grote crises van onze tijd bespreekt. Ze hebben hun start niet gemist, en zorgen in deze aflevering voor een diepgravende analyse over de oorlog in Oekraïne. Radicaliseringsexpert Beatrice de Graaf is te gast en bespreekt het conflict vanuit een psychologisch-historisch perspectief.
🇺🇦 Een leestip. Zowel De Volkskrant en The Financial Times hebben de kringen van Vladimir Poetin doorgelicht. Van de siloviki (oude vrienden) over zijn vertrouwelingen tot de oligarchen. In beide artikelen worden de sancties van de Europese Unie, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten heel gedetailleerd beschreven.
🔎 Een lees- en kijktip. Nieuwscheckers, het factcheckcollectief van de Universiteit van Leiden, heeft een specifieke sectie op hun website met ‘checktips’. Doordat er onwezenlijk veel informatie over de oorlog in Oekraïne verschijnt, is het soms van belang om eerst goed na te gaan waar een foto of een video vandaan komt. Een gewaarschuwde lezer is er twee waard!
Sinds kort is het EDMO-project gestart, het is een gloednieuwe Vlaams-Nederlands netwerk tegen #disinformatie, voor en door fact-checkers, mediabedrijven, academici en andere experts. De laatste ontwikkelingen kan je hier volgen.
Did you enjoy this issue?
In order to unsubscribe, click here.
If you were forwarded this newsletter and you like it, you can subscribe here.
Powered by Revue