Profile bak

Blok Zinciri #8 - Lightning Network

Revue
 
 

Hakan'ın Blockchain & Bitcoin & Altcoin Yazıları

18 Kasım · Konu #15 · Tarayıcıda görüntüle

Blok Zinciri


Blok Zinciri(Blockchain) Teknolojisine Giriş- 8
Bitcoin yavaş.Bitcoin pahalı.
Bitcoin'de işlemlerin bloka eklenmesi için madencilere bir ücret ödeniyor. Bu ücretin herhangi bir sınırı yok. Ne kadar fazla ödeme yaparsınız, işleminizin gerçekleşmesi o kadar hızlı olacaktır. Gelinen noktada Bitcoin'e olan talep arttı ve artmaya devam ediyor. bu yüzden yığılmalar olmaya başladı ve bu da gönderim ücretlerini arttırdı. Bu da ciddi bir sorun olarak karşımızda duruyor.
Bu sorunu aşmak için çeşitli yöntemler düşünüldü, konuşuldu ve test edildi. Gelinen noktada Lightning Network çok konuşulmaya başlandı. Genel olarak duyulmaya başlanması Litecoin ile oldu ve son zamanlarda da LTC-BTC arası coin aktarımı olan Atomic Swap özelliğini test ettiği için gündeme geldi. Fork olayından sonra Bitcoin'in ölçeklenebilirlik sorununu çözeceği söyleniyor.
Lightning Network Nedir?
Fikir şu; yapılan her işlemi (transaction) zincire eklemesek? Akıllı Sözleşme kullanıp iki cüzdan arasında ayrı bir kanal açsak ve bu kanal zincirin dışında tutulsa, bu iki cüzdan arasındaki işlemler tamamlandıktan sonra (yani açılan kanal kapatıldıktan sonra) son durumu blok zincirine eklesek olur mu? 
Oldu. Çokta güzel oldu. :)
Nasıl Çalışıyor?
Diyelim ki, Ahmet ve Buse birbirlerine para göndermek istiyorlar. Bunun için kendi aralarında, istenildiği zaman kapatılabilecek bir Payment Channel (ödeme kanalı) yaratıyorlar. Bu kanalı karşılıklı olarak imzalanan Akıllı Sözleşme ile bir multi-signature cüzdan oluşturuyorlar ve sözleşme üzerinde bu kanalın açık kalacağı süreyi de tayin ediyorlar. Bu süre 1 saat de olabilir, 1 ay da. Bu süre zarfında istedikleri gibi para gönderimini oluşan bu yeni kanal üzerinden şimşek hızında gerçekleştirebiliyorlar, çünkü bu kanal üzerinde yapılan işlemler için herhangi bir madenciye gerek yok, direkt olarak basit bir bilgisayarın bile çalıştırabileceği akıllı sözleşmeler üzerinden gerçekleştiriliyor. 
Biraz daha detaylandırarak Bitcoin üzerinden adım adım gidelim;
1- Ahmet ve Buse, kendi aralarında Lightning Network üzerinde Akıllı Sözleşme imzalayarak çift yönlü ödeme kanalı (bidirectional payment channel) oluştururlar.
-- 1 --
-- 1 --
Oluşturulan kanal üzerinde taraflar belirlenen miktarlarda BTC yollarlar. Eğer bu miktar sözleşme üzerinde belirlenen süre zarfında yollanmazsa kanal oluşmayacaktır.
Bu örnekte iki taraf da 5'er BTC yolladılar ve toplam 10 BTC Lightning Network (LN) üzerinde donduruldu.
2- Ahmet, Buse'ye 2 BTC yollamak istiyor. Bunun için LN'ye istek göndererek LN üzerindeki muhasebe defterlerinde (Ledger) kaydırma (shifting) yapmasını istiyor. 
-- 2.1 --
-- 2.1 --
LN üzerinde Ahmet'in 5 BTC'sinden 2 BTC Buse'ye aktarılıyor ve Buse'nin 7 BTC'si olmuş oluyor. 5+5=10 iken artık 3+7=10 oluyor. Bu işlem saniyeler içinde gerçekleşmektedir.
-- 2.2 --
-- 2.2 --
Kutu (LN) bu durumda açılamaz durumdadır. Açılması için her iki tarafın da onaylaması gerekmektedir.
3- Transfer işlemi bittikten sonra taraflar kanalı kapatmak için sinyal verirler. Sinyal sonucunda LN değiştirilmiş kayıtları blok zincirine eklenmesi için işleme koyar. Madenciler tarafından onaylandıktan sonra blok zincirine eklenir.
———————
Bu teknolojinin güzel ve onu güçlü yapan tarafı, aynı kişinin birden fazla ödeme kanalı açmasına olanak sağlamasıdır. 
Yukarıdaki örneğimize Cenk'i de dahil edelim ve 3 kişilik bir senaryo oluşturursak.
Ahmet ve Buse arasında zaten bir kanal yaratmıştık. Buse, ayrıca Cenk ile 5'er BTC'lik başka bir ödeme kanalı oluştursun. Dikkat edin, Ahmet ile Cenk arasında herhangi bir ödeme kanalı bulunmamaktadır.
Bu durumda Ahmet, Buse üzerinden Cenk'e 2 BTC yollayabilir. 
Bunun için Ahmet, Buse'ye Cenk'e 2 BTC ödünç vermesini ister ve bunun üzerine Buse, Cenk'e 2 BTC ödünç verir.
Ardından Ahmet, Buse'ye 2 BTC'yi yollar ve işlem gerçekleşmiş olur.
Anlamanızı kolaylaştırmak için “yollar” veya “ödünç verir” diyorum fakat aslında işlemler başlamadan önce zaten belli miktar BTC ile ödeme kanalı oluşturmuş oluyorsunuz, daha sonra LN'ye yolladığımız isteklerle LN, Ledger üzerine kaydırma yaparak işlemi gerçekleştiriyor. 
———————
Bu teknoloji sadece tabii ki Bitcoin özelinde kullanılmıyor. Bütün blockchain uygulamalarında bu sistemin entegre edilebileceği söyleniyor. Bunun için Lightning Network şu sıralar yoğun çalışma içerisindeymiş.
Eleştiriler
Anlatıklarım kulağa hoş gelebilir fakat bu teknolojisinin can yakan tarafları da var. Eleştirilerden biri, LN'nin merkezi olmayan (decentralized) mimarisini bozacağı yönünde. Örnekte de verdiğim bir kişinin birden fazla kanal açması mantığı, aslında bir bakıma mikro düzeyde bir merkeze bağlıymış izlenimi veriyor. Eğer bu uygulanırsa blockchainin “%100 merkezsiz” söylemi tartışmaya açılıyor.
Bir diğer eleştiri ise, bu teknolojinin Bitcoin'in ölçeklendirme sorununa çözüm olamayacağı yönündedir. Yine örnekte verdiğim gibi üç kişiden oluşan BTC transferi senaryosunu, milyonlara vurduğunuzda aslında söylendiği gibi pek de efektif olmayacağı söyleniyor. Şöyle ki; 1 kişinin 10 kişiyle kanal açtığını düşünün, o 10 kişinin de başka bir 10 kişiyle kanal açtığını düşünün, o 10 kişinin de başka bir 10 kişiyle kanal açtığını ve bunun 6 kez devam ettiğini düşünürsek. 106 yani 1.000.000 kişinin bağlantıda olduğunu düşünürüz. Bu katmanların altındaki kişi yukarıdaki kişiye BTC göndermek istediğinde 5 katman atlamak zorunda kalacaktır. Yukarıda da söylediğim gibi Ahmet'e Cenk'e para yollamadan önce Buse Cenk'e bi nevi ödünç para vermektedir. Bunun gibi 5 katman boyunca bu ödünç verme olayı, temelde işi kolaylaştırmak yerine işin içinden çıkılmaz bir hale dönüştürebilir. Bu konu hakkında çalışmaların hala sürdüğü söyleniyor.
———————
Bir bültenin daha sonuna geldik. Blok zinciri ve kripto-paralar hakkında yazmaya devam edeceğim.
Hoşça Kalın.
Hakan.
Bağış için Bitcoin adresim: 1HakanAVD8X8r2bS9j9fVWB2d7gT5d8uYy 
Bu konuyu sevdin mi?
Abonelikten çıkmak için buraya tıkla.
Bu bülteni yönlendirirseniz ve beğenirseniz, abone olabilirsiniz: buraya.
Revue kullanılarak iletildi