Profile bak

Blok Zinciri #6 - Akıllı Sözleşmeler

Revue
 
 

Hakan'ın Blockchain & Bitcoin & Altcoin Yazıları

22 Ekim · Konu #9 · Tarayıcıda görüntüle

Blok Zinciri


Blok Zinciri(Blockchain) Teknolojisine Giriş- 6
Selamlar. Geçen yazımda mutabakat ve PoS, PoW gibi kavramlardan bahsetmiştim. Bu yazı da ise en sevdiğim konulardan Akıllı Sözleşmelerden bahsedeceğim. İyi okumalar.
Akıllı Sözleşmeler
Bu fikri 1994 yılında ilk ortaya atan hukukçu akademisyen ve kriptografi uzmanı olan Nick Szabo‘dur. Ortaya attığı fikir şudur; sözleşmeler bilgisayar kodu haline dönüştürülebilir, saklanır ve sistem üzerinde kopyalanır ve blok zinciri çalıştıran bilgisayar ağı tarafından denetlenirse para transferinden, hizmet sektörüne kadar bir çok alanda kullanılabilir. 
Bu fikrin ilk örneği Bitcoin'dir. Fakat kod yazarak sözleşme yazmayı insanlara gösteren ve “kısmen başarılı” olan örneği 2014 yılında ortaya çıkan Ethereum'dur.
Peki Nedir Bu Akıllı Sözleşme?
Akıllı sözleşme, blok zincir ağında saklanan bir kod parçasıdır. Sözleşmeyi kullanan tüm tarafların kabul ettiği koşulları belirtir ve gerekli şartlar yerine getirildiğinde bazı eylemler yapılır. 
Kolay anlaşılması için yine bir örnek üzerinden gidelim.
Bir ev beğendiniz ve satın almak istiyorsunuz. Satıcı taraf diyor ki; “Parayı bir gün önceden EFT ile yolla, sonra tapu işlemlerine başlarız.” Satıcı tarafa güvenmek için bir sebep olmadığını düşünüp reddediyorsunuz. Bu sefer siz bir teklifte bulunuyorsunuz, “O zaman tapu dairesinde parayı nakit olarak elden vereyim.” diyorsunuz. Satıcı taraf güvenemediğinden (para sahte olabilir ya da o kadar parayı elden almak istemeyebilir.) teklifi reddediyor. Tek bir seçenek kalıyor, bankaya gidip “Bloke Çek” çıkartmak, bu işlemin ücreti de az-buz değil. Ayrıca üçüncü şahıslara da (noter, memurlar vs) ihtiyaç duyulacak ve bunlar da çok masraf çıkaracaktır. Tam bir güvensizlik ortamı. 
Eğer Akıllı Sözleşme kullanırsanız senaryo şöyle olacak;
Evi beğendiniz ve satın almak istiyorsunuz. Satıcı veya siz akıllı sözleşme yazdınız. Bu sözleşmeyi incelediniz, her ikiniz de imzaladıysanız artık blok zincirinin içine yerleşmiş demektir. Sözleşmeye göre, eğer para satıcının hesabını geçtiyse (veya coin cüzdanınıza), tapu otomatik olarak alıcının üzerine geçirilecektir. Artık tek yapmanız gereken, parayı (coini) satıcının hesabına (cüzdanına) yollamak, geri kalan her şeyi blok zinciri dakikalar hatta saniyeler içerisinde gerçekleştirecek ve tapuyu sizin üzerinize geçirecektir. Üçüncü şahıslar yok, güvensizlik ortamı yok, param gitti mi geldi mi, tapuya ne oldu derdi yok. 
Bitcoin içerisinde her kullanıcı kendi hesabına sahiptir ve hesaptan hesaba bitcoin yollayabilir. Ethereum'un Bitcoin'den en büyük farkı, Ethereum içerisinde her kullanıcının kendi hesabı vardır ve hesaptan hesaba işlem (transaction) gönderebilir. İşte bu işlem(transaction) eğer talimat içeriyorsa buna Akıllı Sözleşme diyoruz. Akıllı Sözleşme dediğim gibi aslında birer bilgisayar kodudur, yani mantıktır
Eğer para geldi ise tapuyu devret.Eğer elma ve armutlar pazara geldi ise 2'şer kilo al.Eğer para geldi ise kitapları ve ayakkabıyı kargoya ver.
Bilgisayar Kodları Kanun Hükmünde
Normal bir sözleşmeyi okurken, imzaladığınıza güvenip güvenmediğiniz konusunda çeşitli faktörler önemli bir rol oynamaktadır. En önemli kısmı, sözleşmeye yazılmış olanların anlaşılmasıdır. Akıllı Sözleşme, her ne kadar kod olsa da üzerinde anlaşmaya varılan sözleşme hukuksal dili ile hüküm ve koşullarını ortaya koymalıdır. Bu sebeple, bu hukuksal dili ve yasal sistem tarafından nasıl yorumlandığını anlamak önemlidir.
Bu sözleşmeleri ileride yazmak daha kolaylaşacaktır fakat unutmayın ki bu sözleşmeleri sınırlandıran “yazılı kanunlar” hala varlığını devam ettirecektir yani sözleşme yazarken dikkat etmek zorundasınız. Bu durum aslında avukatlığın nasıl Yazılım Mühendisliğine yakınsayacağını da göstermektedir. Avukatların kod yazmaya başlayacakları dönem pek de uzak değil gibi.
Peki akıllı sözleşme neye benzer merak ediyorsanız Bancor'un ilk kullanıcılarına imzalattığı sözleşmeyi görmek için burayı ziyaret edebilirsiniz. 
Güvenlik
Kullanılan yapının, teknolojinin ve sözleşme dilinin doğru anlaşılamamasından kaynaklanan hatalı uygulamalar en büyük güvenlik tehdidini oluşturuyor. Singapur Ulusal Üniversitesi (National University of Singapore) tarafından yapılan akademik bir çalışmada Ethereum üzerinde tanımlı 19.366 akıllı sözleşmeden 8.833 tanesinde sözleşmenin manipüle edilip sonucunda kazanç elde edilebilecek güvenlik açıklarının olduğu tespit edilmiştir. Yani, kötü yazılmış sözleşmeler en büyük tehdittir.
Nerelerde kullanılabilir?
  • Dijital kimlikler (ör. Web siteleri) 
  • Altın, petrol ve emlak gibi varlıklar 
  • Bir ülkenin para birimi ve diğer yeni para birimi türleri 
  • Hisse senedi, ipotek ve tahviller gibi finansal araçlar 
  • Kumar ve bahis (Kusursuz bir şekilde adil )
  • Veri depolama pazarına ilişkin kurallar 
Kısacası hayatımızın her alanında bu teknolojiyi kullanabiliriz. Zaten ilerideki yazılarımda da Blockchain'in endüstri üzerindeki yıkıcı etkisinden bahsetmeden edemeyeceğim. :)
Sona gelirken…
Akıllı sözleşmeler, blok zinciri konusundaki en önemli ve aslında hayatımızı değiştirecek olan en önemli meseledir diyebilirim. Bu postada da elimden geldiğince basite indirgeyerek bahsetmeye çalıştım umarım beğenmişsiniz ve biraz da olsa bilgilenmişsinizdir. 
Bir önceki postada size sıfırdan bir akıllı sözleşme yazabileceğimi söylemiştim fakat getrevue üzerinde renklendirme vs yapılamadığından doğru ve düzgün bir şekilde size anlatamayacağımı anladım ve vazgeçtim. Ama bu yazmayacağız anlamına gelmiyor tabii ki. Ethereum konusuna derinlemesine daldığımızda bir video çekmeyi düşünüyorum, bu video aynı zamanda temel bir eğitim videosu da olacak, oldukça tatmin edici ve eğlenceli bir video olacak kanaatindeyim. :)
Son olarak da e-bültenimizin landing page'ini yaptım. https://tireyd.com adresini ziyaret edebilirsiniz.
Hoşça Kalın. 
Hakan.
Beğenmeyi ve paylaşmayı unutmayın.
Bu konuyu sevdin mi?
Abonelikten çıkmak için buraya tıkla.
Bu bülteni yönlendirirseniz ve beğenirseniz, abone olabilirsiniz: buraya.
Revue kullanılarak iletildi