Bekijk profielpagina

Brussel Inside - Toekomst op het spel

Revue
 
De toekomst van de Europese Unie staat op het spel; grote woorden worden niet geschuwd door politici
 

Brussel Inside

17 juni · Editie #40 · Bekijk online
Europa is in beweging, maar wat speelt er echt? Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt iedere week, samen met zijn collega’s in de Europese hoofdsteden, de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

De toekomst van de Europese Unie staat op het spel; grote woorden worden niet geschuwd door politici om de huidige crisis over migratie te omschrijven. Als het systeem van vrij reizen voor personen en goederen -Schengen - verdwijnt, dan betekent dat het einde van de EU. De woorden doen denken aan de crisis rondom de euro van een paar jaar geleden. Het is somberheid troef in de EU. 

Wie neemt het voortouw?
Vluchtelingen aan boord van de Aquarius
Het worden cruciale weken in Unie. Zijn de Europese leiders in staat om een politiek antwoord te geven op het vluchtelingenvraagstuk en de huidige asielcrisis? Komt de oplossing uit Duitsland, waar de spanning om te snijden is, misschien van de nieuwe voorzitter Oostenrijk of zetten de Italianen de boel op z'n kop? En wat gaat Oost-Europa doen?  Verderop in deze nieuwsbrief de problemen en mogelijke oplossingen. Maar eerst de politici die we de komende weken in de gaten moeten houden.
Op wie moeten we letten?

  • Angela Merkel
De Duitse bondskanselier probeert in eigen land tijd te kopen om tot een Europese oplossing te komen. Ze wijst plannen om migranten terug te sturen naar hun land van aankomst in de EU af, want dat is volgens Merkel tegen de regels, omdat eerst hun dossier moet worden bekeken en pas daarna kunnen ze worden teruggestuurd. Merkel wil een Europese oplossing, geen nationale. Probleem is dat ze op twee borden moet schaken: nationaal en Europees. 
Met het organiseren van een voor-top over de asielproblemen (zoals Bildt meldt)  met een aantal betrokken landen, dus Italië, Griekenland en Oostenrijk als komende voorzitter van de EU, wil ze proberen de discussie uit de loopgraven te halen.

  • Horst Seehofer
De Duitse minister van Binnenlandse Zaken, Migratie en Heimat en oud voorzitter van de Beierse CSU. Hij heeft een eigen migratieplan, dat er op neerkomt dat migranten meteen worden teruggestuurd aan de grens; nooit meer een zomer zoals in 2015. Hij stelt zich de laatste maanden scherper en verongelijkter op. Steeds vaker lees je in de Duitse media:  “Er spielt wieder die beleidigte Leberwurst.” Seehofer heeft samen met de CSU wel het lot van de coalitie en Merkel in handen.
  • Emmanuel Macron
De Franse president heeft net z'n meningsverschil met de Italiaanse premier bijgelegd. Komende week bezoekt Macron Angela Merkel en hij wil dat de EU-top een succes wordt. Macron heeft nog een ander belang, want de regeringsleiders zouden ook praten over hervormingen van onder andere de eurozone. Dat gedeelte dreigt overschaduwd te worden door de hernieuwde asielcrisis.
  • Matteo Salvini
Salvini is minister van Binnenlandse Zaken en vice-premier in de nieuwe Italiaanse regering. Hij wordt gezien als de feitelijke chef van het kabinet en is de man die het schip Aquarius met aan boord meer dan 600 vluchtelingen weigerde toe te laten tot de Italiaanse havens. De minister wil dat de EU vluchtelingen overneemt en dat er geen in zijn land aankomen. De Italiaan eigert vooralsnog ook nieuwe schepen die op weg zijn naar Italië. 
  • Giuseppe Conte
Conte is de echte premier van Italië en wordt gezien als een marionet van Salvini, maar zal wel aanwezig zijn op de EU top eind juni. Hij heeft al gezegd dat Italië op 1 juli met een nieuw vluchtelingenplan komt. 
  • Sebastiaan Kurz
Kurz is premier van Oostenrijk en vanaf 1 juli voorzitter van de Europese Unie. Hij wil een nieuwe as in Europa van landen die de strijd aan willen tegen illegale migratie. De as bestaat volgens de premier uit Italië, Oostenrijk en Duitsland. Kurz is vast van plan om de problemen tijdens het Oostenrijks voorzitterschap op te lossen.
  • Herbert Kickl
De Oostenrijkse minister van Binnenlandse Zaken organiseert half juli een speciale bijeenkomst over de asielproblemen met zijn Europese collega’s. Kickl is de man achter de recente sluiting van zeven moskeeën in Oostenrijk en werkt met onder andere Hongarije en Denemarken aan plannen om vluchtelingen die in de EU aankomen in speciale kampen buiten de EU op te vangen.
  • Dimitris Avramopoulos
De Griekse eurocommissaris moet leiding geven aan de discussie namens Brussel, maar slaagt er vooralsnog niet in om de landen op één lijn te krijgen. Avramopoulos heeft plannen gemaakt voor uniforme asielprocedures, gezamenlijke criteria, lijsten met veilige landen waar migranten naar terug  gestuurd kunnen worden en verplichte spreiding van vluchtelingen over de EU-landen, wanneer er een nieuwe crisis komt. Wie niet wil opvangen moet betalen dus. Al die plannen zijn afgewezen door de lidstaten. De Griek kondigde deze week nog aan dat er extra geld bijkomt voor bewaking van de buitengrenzen. 
  • Mark Rutte
Hij wordt steeds vaker genoemd als een bemiddelaar en bedenker van compromissen. Vooral de rol van de premier bij het afsluiten van de Turkije-deal heeft in de EU veel indruk gemaakt. Vanuit het Europees Parlement wordt een klemmend beroep gedaan op Rutte (zie hieronder). Rutte zegt zelf alleen te willen bemiddelen. Wel wil hij dat Duitsland de tijd neemt voor een compromis.
Rutte heeft wel een probleem: er varen op de Middellandse Zee schepen die vluchtelingen oppikken onder Nederlandse vlag. Dat maakt een gesprek met de Italianen niet makkelijker.
  • Victor Orban
De Hongaarse leider is de stem van Oost-Europa; de man die geen enkele enkele vluchteling wil toelaten en bereid is om het spel hard te spelen. Noemt plannen om migranten te spreiden over de EU massa deportaties. Steunde recentelijk de verkiezingscampagne in Slovenië en is aangesloten bij de Europese Christendemocratische Partij van Merkel, maar ook het CDA. Bij elk compromis zal hij nodig zijn.
Het draait om Duitsland
De hoofdrolspelers Seehofer en Merkel
De toekomst van het Europese asielbeleid wordt de komende dagen grotendeels in Duitsland beslist. Alle politieke wapens zijn in de strijd gegooid. Niet alleen hangt de geur van een kabinetscrisis in Berlijn ook de samenwerking tussen de zusterpartijen CDU en CSU staat op het spel. Iets wat sinds de dagen van Franz Josef Strauss in de jaren 70 niet meer aan de orde is geweest. NOS-correspondent Beau Heimensen over de Duitse strijd.
Een compromis tussen bondskanselier Merkel en haar minister van Binnenlandse Zaken Seehofer lijkt voorlopig nog ver weg. Na meerdere spoedvergaderingen, nachtelijke gesprekken en een afgelaste persconferentie zijn ze het niet eens geworden over het nieuwe asielbeleid.
Morgen besluit de Beierse partijtop van de CSU of ze ermee akkoord gaat dat Seehofer zijn eigen plan doorvoert, zonder instemming van Merkel. Als Seehofer vervolgens dat besluit doorvoert, zou dat het einde van de coalitie kunnen kunnen betekenen en daarmee een einde van de zusteralliantie CDU/CSU. 
De kern van het conflict
Het leidde afgelopen donderdag tot een ongekende situatie in Berlijn. Een historische dag noemde de voorzitter van de Bondsdag Wolfgang Schäuble het. Het conflict gaat over het terugsturen van migranten aan de Duitse grens. 
Seehofer wil dat asielzoekers die al in een ander EU-land geregistreerd staan, aan de Duitse grens kunnen worden teruggestuurd. Merkel is daar al jaren op tegen. 
Het druist in tegen haar vluchtelingenbeleid. De bondskanselier wil een Europese oplossing en vraagt daarom twee weken extra tijd, tot aan de EU- top eind deze maand. Merkel weet dat het lastig is, zo niet onmogelijk, om binnen twee weken tot nieuwe afspraken te komen over een Europees asielbeleid. Ze noemt het dan ook ambitieus. Maar de angst dat andere landen ook massaal vluchtelingen terug zullen sturen naar landen als Italië en Griekenland is voor Merkel nog veel groter. En dan heb je de poppen in de EU helemaal aan het dansen, want zowel Italië als Griekenland zitten daar niet op te wachten en kunnen die extra stroom vluchtelingen ook niet aan. Bovendien bestaat dan de kans dat vluchtelingen helemaal niet meer worden geregistreerd.
De nieuwe Italiaanse premier Conte, komt na een eerder bezoek aan Parijs, maandag langs in Berlijn. Hij wil dat andere landen binnen de EU meer vluchtelingen opvangen. Daar is Merkel het op zich wel mee eens, maar als de Italianen beginnen over opvang in kampen buiten de EU dan kan dat niet meteen op applaus van de bondskanselier rekenen.
Wel is de verwachting dat ze net als eerder de Franse president Macron, premier Rutte en eurocommissaris Timmermans een soort excuus maakt richting de Italianen.
Macron: “Europa is niet solidair genoeg geweest met de Italianen.”
Haast of geen haast
De snelheid die wordt geëist door de CSU, die nog voor de EU-top duidelijkheid willen hebben, wordt niet helemaal gedeeld door de Italianen, die willen pas op 1 juli met een nieuw asielplan komen.
Twee politieke strategieën kruisen hier elkaar. De CSU wil een zo'n hard mogelijk plan en vreest dat Merkel op de EU-top een compromis in elkaar sleutelt dat niet hard is, maar ook weer niet helemaal  te verwerpen valt. En de Italianen hebben hun hoop gevestigd op de nieuwe Oostenrijkse voorzitter Kurz, die bezig is met plannen om migranten op plekken buiten de EU op te vangen. 
De electroschok
Minister Borrell (links) en Rop Zoutberg (rechts) - Foto Joris Hentenaar
De toekomst van Europa hangt af van het migrantenvraagstuk. Hoe het verdergaat met de EU ligt uiteindelijk aan het vermogen de vluchtelingenkwestie op te lossen. Daarbij is het voor een land als Spanje niet interessant om kleine allianties te sluiten. Het moet juist grote akkoorden aangaan met Frankrijk en Duitsland.
Alleen zo kan er een doorbraak komen, hoorde onze man in Spanje Rop Zoutberg tijdens een ontmoeting met Josep Borrell. De 71-jarige minister is nog maar net aangetreden na de machtswisseling in Spanje. Daar verdiende Borrell decennia geleden zijn sporen in de regeringen van Felipe González. Later was hij voorzitter van het Europees parlement.
De nieuwe minister van Buitenlandse Zaken wilde tijdens zijn ontmoeting in Madrid met internationale correspondenten niet geciteerd worden. Maar zijn woorden mochten zeker naar buiten komen. Waar ging de briefing over? Opnieuw Catalonië, waar Borrell zelf ook vandaan komt.
Keer op keer herhaalde hij licht geïrriteerd dat hij niet de minister van Catalaanse zaken is. Maar dat het volgens hem tijd wordt in het buitenland het beeld van Spanje te corrigeren. 
Al te veel hangt de stank van dictator Franco over de Catalaanse kwestie, meende Borrell. Het wordt tijd te lucht te klaren.
Na een omweg via de buurlanden Portugal en Marokko ging de bijeenkomst vooral over het migrantendrama. Tijdens de persbijeenkomst was het vluchtelingenschip Aquarius maar net onderweg naar Valencia. De weigering van Italië de 629 migranten toe te laten wordt volgens Borrell een verhitte kwestie.
We doen het één keer
Want hoe dan ook, Italië kan niet op het standpunt blijven havens te sluiten. Die grens maakt immers deel uit van de Schengenafspraak, hamerde Borrell. Wanneer zijn ambtgenoot Salvini blijvend de Italiaanse havens blokkeert dan hebben ook andere lidstaten daarover iets te zeggen.
Overigens ziet Borrell het in Spanje binnenhalen van de Aquarius migranten als een grote uitzondering. Wij leggen deze 629 mensen stuk voor stuk op de tafel van de Europese top in Brussel, zo verzekerde Borrell. Europa wacht volgens de minister een elektroshock.
Dat laatste woord gebuikte hij een aantal keren.
Hup Holland hup
Premier Rutte in Straatsburg
De leiders van de grote fracties in het Europees parlement willen dat premier Rutte een belangrijke rol speelt bij het oplossen van de grote problemen in Europa. De leider van de nuchtere landen, aanvoerder van de Hanzebond, noordelijke rebel, de chef van de nettobetalers, moet een soort nieuwe verlosser worden.
De leider van de Sociaaldemocraten in het parlement de Duitser Bullmann smeekte bijna om actief te worden.
“Nederland we hebben jullie nodig. Kom in de eerste linie.”
Het is een geluid dat de laatste tijd regelmatig in Duitsland te horen is. Nederland moet weer zichtbaar worden en Rutte dient daarbij het voortouw te nemen. 
Guy Verhofstadt: “Het is nu of nooit voor de Europese Unie.”
De liberale fractieleider in het Europees Parlement vindt het goed dat premier Rutte nu een pleidooi houdt voor een meer perfécte Unie.  “Daarmee komen we los van die eindeloze discussie over meer of minder EU. Het gaat om een andere Unie, omdat de wereldorde nu ook een andere is.”
Er zijn antwoorden nodig op de grote vragen. ”We kunnen niet verder met deze EU, die niet in staat is oplossingen te formuleren voor migratiecrisis, beveiliging buitengrenzen en de volgende financiële crisis.”
Verhofstadt is ook bang voor wat hij noemt de vijfde colonne, waarmee hij doelt op leiders als Orban, Kacsinsky, Wilders en Farage, die in zijn woorden Europa willen vernietigen.
Verhofstadt spreekt over het juiste moment. Manfred Weber de fractievoorzitter van de Europese Christendemocraten  noemt het een kruispunt. “Wij beslissen nu over onze toekomst.” Volgens Weber is het enige antwoord dat de EU aan mensen als de Amerikaanse president Trump kan geven: EU. Hij noemt de Unie een alternatief voor Trump. “Het nationale egoïsme overheerst tegenwoordig de wereld, dan is het goed om daar iets tegenover te zetten.”
Weber maakt zich wel zorgen over de toenemende invloed van Rusland, China en andere landen op de besluitvorming in de EU.
“Je kunt tegenwoordig landen landen kopen om standpunten binnen de EU te blokkeren.”
Hij wil dan ook dat de besluitvorming binnen de EU verandert, zodat het voortaan niet meer mogelijk is - op buitenlands beleid - dat één land besluiten tegen kan houden. “De huidige besluitvorming is ronduit zwak en moet anders”,  aldus Weber. 
Manfred Weber
We must take our fate into our own hands. Partnership against egoism: Europe is at a crossroads, we have to decide in which direction we want to go. The answer must be cooperation & bridge building. Debate with Dutch @MinPres Mark Rutte #FutureofEurope https://t.co/O4iZKTbODr
11:54 AM - 13 Jun 2018
Europa deze week
Meer over de speech van premier Rutte in het Europees Parlement kunt u zien in de wekelijkse videobrief. De reacties van de Nederlandse Europarlementariërs en een uitgebreid gesprek met de de premier.
Premier Rutte in EP - YouTube
Nog lange weg voor Noord-Macedonië
Foto Lieuwe van Slooten
Conflicten kunnen ook opgelost worden. De voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië bereikte een akkoord met Griekenland over een nieuwe naam. Het land moet voortaan Noord-Macedonië gaan heten. Maar daarmee is de discussie nog lang niet ten einde. Er heerst onvrede bij zowel de Grieken als de Macedoniërs. In beide landen is het laatste woord er nog niet over gezegd.
Bekijk het filmpje van een demonstratie Athene, waar uitgelegd wordt dat het Slavische volk uit Noord-Macedonië geen recht heeft op die naam, omdat alleen Grieken die naam mogen gebruiken als afstammelingen van Alexander de Grote. 
Demonstratie in Athene - YouTube
Bij de  NAVO en de Europese Unie waren ze deze week zeer tevreden met de nieuwe naam. Een nieuwe naam, of beter gezegd, het oplossen van het conflict met Griekenland was altijd een voorwaarde van beide organisaties. Zonder oplossing geen gesprekken over toetreding tot de Unie of het bondgenootschap.
Jens Stoltenberg
.@eucopresident and I welcome the agreement between @tsipras_eu and @Zoran_Zaev on the name dispute. This agreement sets an example on how to consolidate peace and stability. Our statement: https://t.co/Vh6ZJI9Q2e https://t.co/yzpQMJHBVY
7:11 PM - 13 Jun 2018
Een nieuwe naam is echter geen garantie dat Noord-Macedonië aan de onderhandelingen kan beginnen. Frankrijk en Nederland hebben zo hun bedenkingen. Voordat de EU met kandidaat lidstaten gaat onderhandelen moeten die landen in ieder geval aan een aantal basis voorwaarden hebben voldaan. De corruptie moet zijn teruggedrongen en diverse wetten nog aangepast.
Het was de bedoeling dat de EU-leiders op de top eind juni zouden beslissen dat de toetredingsonderhandelingen met Macedonië zouden kunnen beginnen. Maar steeds meer landen willen het besluit uitstellen tot in ieder geval na de brexit van maart volgend jaar. Voordeel daarvan is dat niemand tegen Noord-Macedonië hoeft te zeggen dat de nieuwe naam pas het begin van een ingrijpende veranderingen zal zijn. 
En verder
Het reisseizoen is aangebroken. Deze week ontmoeten Merkel en Macron elkaar om te kijken wat er op de Europese top besproken kan worden en of het dus mogelijk is om overeenstemming te bereiken over een nieuw vluchtelingenplan. De Belgische premier Michel reist deze week naar zowel Parijs als Berlijn. 
Donald Tusk komt vanaf deze week eveneens in actie. De voorzitter van de Europese Raad moet kijken waar de blokkades liggen en wie mogelijkerwijs bereid is tot compromissen.
Gewoon vanuit Brussel komt Tijn Sadée ons maandagavond op de radio bijpraten in de rubriek Brussel bij Nacht. 
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Jeroen Wollaars, Beau Heimensen, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Frank Renout, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Hans Brom en Thomas Spekschoor.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.