Bekijk profielpagina

Brussel Inside - Schokkend Europa

Revue
 
Terwijl in Brussel de eerste voorzichtige plannen voor een noodfonds worden gepresenteerd, bedoeld om
 

Brussel Inside

3 juni · Editie #38 · Bekijk online
Europa is in beweging, maar wat speelt er echt? Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt iedere week, samen met zijn collega’s in de Europese hoofdsteden, de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

Terwijl in Brussel de eerste voorzichtige plannen voor een noodfonds worden gepresenteerd, bedoeld om lichte economische schokken op te vangen, ontstaat in Rome alsnog een Italiaanse regering die voor een enorme schok kan zorgen door zich niks aan te trekken van de Europese afspraken. De nieuwsbrief staat deze week in het teken van Europese plannen, financiële correcties en politieke werkelijkheid.

Een fonds van niks
Eurocommissaris Moscovici
Hij zag het met al zijn Franse zelfvertrouwen al voor zich: een baan als Europese minister van Financiën - de eerste in de geschiedenis - die de hele economie en de euro zou redden. Met een grote zak geld om de hele economie naar zijn hand te zetten. NOS-correspondent Arjan Noorlander over de ambities van een Franse eurocommissaris Pierre Moscovici. 
Van die grote idealen komt nog weinig terecht, vooral omdat Noord-Europa hem die ruimte niet geeft en geen macht aan Brussel wil overdragen. De standpunten zijn redelijk helder. Toch kwam er deze week een nieuwe poging van de eurocommissaris van Financiën om zijn grote ambities leven in te blazen; een schokfonds voor de euro.
De redder in nood
Nou ja, een schokfondsje: in zijn plan wordt er een pot voorgesteld van 30 miljard euro om schokken in de Europese economie op te vangen. Een plotselinge stroom vluchtelingen, een aardbeving, een omvallende economie: Moscovici kan de eerste financiële klappen die dat oplevert opvangen met zijn pot met geld, om te voorkomen dat een land onderuit gaat en de euro in gevaar komt. 
Maar bij echt grote economische schokken is 30 miljard zo op. Voor de redding van het relatief kleine Griekenland waren honderden miljarden nodig, het fonds is vooral een symbolische eerste stap. Moscovici probeert een systeem op te zetten waarin de EU collectief verantwoordelijk is voor elkaars toekomst.
Lelijk compromis
Het voorstel is een nachtmerrie voor premier Rutte. Hij is fel tegen een Europees schokfonds, omdat het de prikkel weghaalt voor een land om zelf orde op zaken te stellen, de EU komt immers toch wel helpen bij problemen. Rutte vreest de rekening die Noord-Europa gaat betalen voor het telkenmale redden van het zuiden. Het Nederlandse uitgangspunt is dat ieder land de eigen zaken helemaal op orde moet hebben, met eigen buffers, en dat pas daarna de andere landen over het hart zullen wrijven om een ander in nood te helpen.
De Italiaanse verkiezingsuitslag laat zien dat dit standpunt ook niet zonder risico is. Het gebrek aan solidariteit binnen de eurolanden geeft Italianen het idee dat de loyaliteit in Europa weinig voorstelt en zij keren zich tegen de euro en de afspraken. 
Ook dat ondermijnt het vertrouwen in de euro. In de logica van Moscovici heb je voor dit soort situaties een schokfonds nodig. De onwil leidt vooralsnog tot een lelijk politiek compromis. 
Een voorstel voor een fonds van niks, dat te klein is voor voorstanders en te groot voor tegenstanders. 
Moscovici zegt dat het zaadje nu bescheiden geplant is, maar premier Rutte zal er alles aan doen om dat zaadje te vertrappen. Het stabiliseren van de euro blijkt in de praktijk moeilijk, omdat de meningen tussen de verschillende eurolanden veel te ver uit elkaar liggen.
Verschil van mening is op zich niet erg in deze economisch rustige tijd, maar de kans is groot dat aan die rust een einde komt als het nieuwe Italiaanse kabinet na de zomer op stoom komt.
De Griekse crisis voorbij
Paul De Grauwe

En die economische rust kan helemaal verstoord worden als de financiële markten zich met de politieke discussie gaan bemoeien. De eerste voorzichtige tekenen zijn zichtbaar, hoewel de onrust vooralsnog beperkt is. 
De markten zijn wel nerveus, merkt ook professor Paul De Grauwe van de London School of Economics and Political Science. Het is niet vergelijkbaar met de Griekse crisis, zegt hij.
Paul De Grauwe: “De Italiaanse crisis is veel erger.”

Marcel Fratzscher
Ein Vertrauensverlust in den Märkten zu Italien könnte -anders als 2012 - dieses Mal wirklich in einer tiefen Krise enden, denn die #EZB hat jetzt viel weniger Optionen und OMT könnte unrealistisch sein. https://t.co/M6GsWBsW4M #in
2:06 PM - 30 May 2018
Italië is veel groter, heeft een economie die omvangrijker is dan die van Griekenland en verbindingen met de belangrijkste motoren van de EU-economie. De obligaties, soms ook wel de staatsbon genoemd, zijn in het bezit van banken in verschillende landen. En als de waarde daarvan daalt, door politieke onzekerheid, dan treft dat dus ook landen als Frankrijk, Duitsland en Nederland.
Volgens De Grauwe is de huidige instabiele situatie het gevolg van het navelstaren van de andere EU-landen. “We hadden de Italianen moeten helpen. Het land had veel meer moeten investeren, terwijl de noordelijke landen vooral hamerden op begrotingsevenwicht. En begrotingsevenwicht bereik je alleen door te bezuinigen.”
De professor Europese studies denkt dat Italië helemaal niet het land is van de luie mensen die niet bereid zijn om de handen uit de mouwen te steken. “Er is echt heel veel hervormd in het land, maar waar het nu om gaat is de vraag of we bereid zijn om solidair te zijn met de Italianen.”
“Italië gaat langs de rand van de afgrond. En nu is de vraag of we bereid zijn om te helpen.”
De crisis is op zich makkelijk op te lossen, denkt hij. Gewoon de geldkraan open zetten. “Het lot hangt in feite af van zes mannen in Frankfurt. Het bestuur van de Europese Centrale Bank.”
Juist dat gegeven maakt de Italianen razend. Gevangen zitten in een Duitse kooi van bezuinigen en afhankelijkheid. Het interview dat Bondskanselier Merkel vandaag gaf aan de Frankfurter Algemeine Zeitung, waarin ze waarschuwt dat de EU geen schuldenunie mag worden, zal ook niet helpen om dat gevoel weg te nemen. Ons interview met De Grauwe is te zien is onze wekelijkse videobrief die te zien is via NPO Politiek.
Europa deze week; de videobrief
Professor De Grauwe - YouTube
Even wat positief nieuws
Genoeg gesomberd over Italië. Vanwege de nationale feestdag (zaterdag) publiceerde Eurostat, het Europese CBS, een aantal aardige cijfers over het land.
Zo kan je goed oud worden in Italië. Vrouwen gemiddeld 85,6 jaar en mannen 81 jaar. Is Italië de top-exporteur van tomaten en kleren. Exporteert het heel erg veel appels en is het geliefd bij toeristen. Dat en nog meer weetjes op de speciale Italië-gefeliciteerd-pagina.
Het handelsconflict
De productie van Harley Davidson-motoren
Nog even terug naar het schokfonds. Dat zou dus gebruikt kunnen worden om de gevolgen van een dip in de economie op te vangen, maar ook om de bijwerkingen van een handelsoorlog te verminderen. Dan is het goed om de cijfers van het handelsconflict met de VS op een rij te zetten.
  • In het ergste scenario kost het de hele EU 6,4 miljard euro…
  • …en verliest Nederland 600 miljoen euro
De EU-tegenmaatregelen:
  • Heffingen op spijkerbroeken, Harleys en whiskey: die kosten de VS 2,8 miljard euro.
  • Het tweede deel van de heffingen (mag pas later opgelegd worden vanwege Wereldhandelsorganisatie-regels): die kosten de VS 3,6 miljard euro.
In theorie zou het schokfonds gebruikt kunnen worden om de eerste klappen van een handelsconflict op te vangen. Maar zoals gezegd: over het schokfonds moet de EU eerst nog besluiten nemen. Net als over de handelsoorlog trouwens, want de EU-tegenmaatregelen moeten de komende weken worden goedgekeurd door de nationale parlementen, inclusief het Nederlandse parlement.
Een schok door de landbouw
Het was een beetje de week van de financiële plannen, want behalve het schokfonds werden ook nieuwe landbouwplannen naar buiten gebracht. En ook bij deze plannen geen staande ovaties. Thomas Spekschoor van NOS-Bureau Europa over de vraag of het roer nu wel of niet omgaat in de landbouw.
Is het een grote koersverandering, of een klein tikje tegen het stuur? Dat is de centrale vraag. Minder subsidies, minder directe inkomenssteun en meer milieubeleid, dat is de kern. Nederland pleit in Brussel al tijden voor die aanpassingen, maar in Den Haag wordt niemand heel warm van de nieuwe plannen
CDA-Europarlementariër Annie Schreijer: “Dit ondermijnt de voedselzekerheid. Nederlandse boeren krijgen 30 procent minder dan Duitse boeren, dat kan niet waar zijn.”
Het landbouwbeleid moet moderner worden, dat hebben de regeringsleiders afgesproken. Moderner betekent voor Nederland minder geld, nog steeds gaat een derde van de EU-begroting op aan landbouwsubsidies. Moderner betekent ook meer geld voor een groenere productie (milieu).
Jan Huitema
Het Europees landbouwbeleid moet met zijn tijd mee. De net gepresenteerde voorstellen van de Europese Commissie zijn nog teveel gericht op inkomensondersteuning. Ik wil juist volop inzetten op innovatie en concurrentiepositie Europese boer. #boerenverstand #GLB 1/2
12:42 PM - 1 Jun 2018
De belangen zijn groot evenals de tegenstellingen. Boeren in Oost-Europa, delen van Frankrijk en Italië zijn veel afhankelijker van de Europese subsidies dan Nederlandse boeren. De voorgestelde bezuinigingen op het landbouwbudget vallen nog mee. Het is 5 procent geworden, waar aanvankelijk veel hogere percentages werden genoemd. Zo wordt er gekort op de directe inkomenssteun aan boeren die velen een doorn in het oog is. 
Boeren krijgen al geld uit Brussel, nog voordat ze een liter melk of een kilo aardappelen hebben verkocht. De Commissie gaat die subsidies nu afbouwen, maar als boeren daardoor echt in de problemen komen, krijgen landen de vrijheid om andere EU-subsidies in te zetten om de boeren toch op het oude niveau uit te blijven betalen, zodat niemand onder de armoedegrens zakt. 
Meer bezuinigen mag
Die vrijheid werkt ook de andere kant op. Stel dat Nederland harder wil bezuinigen op directe inkomenssteun aan boeren, dan kan de regering besluiten om een deel van het geld dat daarvoor was gereserveerd door te schuiven naar andere subsidiepotjes. Zorgelijk, zegt boerenorganisatie LTO. Voor je het weet besluit de Nederlandse regering om 15 procent te korten op de subsidies, terwijl Duitsland besluit er 15 procent bij op te gooien.
LTO: als Nederlandse boer kun je dan moeilijker concurreren.
In grote lijnen verandert er bitter weinig aan het landbouwbeleid van de EU. Slechts één groep moet zich echt grote zorgen maken: de hele grote boeren die jaarlijks meer dan een ton subsidie krijgen. In Nederland zijn dat er zo’n honderd. De Europese Commissie wil daarvan af. Grote boeren moeten hun eigen broek maar ophouden, de subsidies moeten bij kleinere en middelgrote boeren terecht komen.
Vice-premier Schouten heeft een dubbel gevoel over de voorstellen. Ze is positief over de mogelijkheid om flexibel beleid te voeren, maar voelt er weinig voor om Nederlands geld naar ander lidstaten over te hevelen. 
Batterijen in de lift
Het besef dat Europa op veel terreinen minder afhankelijk moet worden van zowel China als de VS blijft niet alleen bij woorden. Een half jaar geleden werd in Brussel de noodklok geluid over de batterijen. Wanneer we willen omschakelen naar een schonere vorm van energie dan is daar meer opslagcapaciteit voor nodig. En meer batterijen waar bijvoorbeeld auto’s op kunnen rijden. En die batterijen worden tot op heden nauwelijks in de EU gemaakt.
Het Belgische bedrijf Umicore kondigde eerder al aan om meer dan 600 miljoen euro in een nieuw te bouwen fabriek te willen investeren. Met name Antwerpen hoopte de productie, goed voor meer dan 400 arbeidsplaatsen, binnen haar grenzen te krijgen.
Maar het bedrijf heeft uiteindelijk gekozen voor Nysa, in Polen. De criteria voor de keuzen waren helder.

  1. Voldoende technisch geschoold personeel
  2. Betaalbare lonen en lage energiekosten
  3. Voldoende duurzame elektriciteit.
En dus kiest het bedrijf voor Polen. Ter vergelijking: de loonkosten van een werknemer in Polen zijn, volgens gegevens van het Europese bureau voor de statistiek Eurostat, 9,30 euro per uur. Een werknemer in België kost gemiddeld 44,80 euro per uur.
Het bedrijf zegt zelf dat ze verder voor Polen hebben gekozen omdat de afzetmarkt voor batterijen, die in elektrische auto’s en vrachtwagens worden gebruikt, ook richting Oost-Europa aan het verschuiven is. Umicore gaat trouwens ook een batterijfabriek bouwen in China.
Deze week werd ook de grootste batterij van Europa geopend. Eneco en Mitsubishi hebben vlak bij de grens met Denemarken in het Duitse Jardelund een enorme batterij gebouwd. 
Even wat technische gegevens. Het vermogen bedraagt 48 MW en de capaciteit is 50MWh (dat is bijna duizend maal de accu van de Tesla Model 3). De EnspireME (zo heet de batterij) moet zorgen dat de pieken en dalen in de energievoorziening worden opgevangen. Veel energie wordt namelijk opgewekt door wind en zon en dat is nogal afhankelijk van het weer. Door energie in de batterij op te vangen kan meteen geleverd worden als het te weinig waait of druilerig, weer zonder zonneschijn is.
Bovendien staat de superbatterij naast de energiesnelweg van Duitsland, zodat in een flits de opgeslagen energie z'n weg kan vinden naar bijvoorbeeld Beieren of naar Nederland als er behoefte is aan stroom.
Een nieuwe Orbán in Slovenië?
Verkiezingsdebat Slovenië
Vandaag zijn er verkiezingen in Slovenië en de kans is groot dat ook daar de populisten winnen. Een migranten-vrij land, dat is het thema waarmee Janez Janša aan kop gaat. Hij wordt vaak met de Hongaarse premier Orbán vergeleken, omdat hij niet alleen een communistische overlever is, maar ook dezelfde nationalistische thema’s kiest. Orbán was ook te gast bij een van de verkiezingsbijeenkomsten van Janša en hield daar een vlammend betoog
In de Sloveense media wordt zelfs gezegd dat Orbán een deel van de campagne financiert. 
Euronews heeft een goed overzicht van de verkiezingsthema’s alle partijen die meedoen, inclusief de partij van pensioengerechtigden.
Wie de uitslagen wil volgen, natuurlijk via nos.nl en Mitra Nazar twittert. - ook voor ander Balkan-nieuws. 
De Hongaarse premier Orban (met SDS vlag) en recht partijleider Janša
De vraag van de week
Ook deze week weer een vraag. De vraag is van G.W. Begthel:
Wanneer kunnen we op Europese lijsten stemmen i.p.v op nationale?
Voorlopig nog niet. Er was een voorstel om dat mogelijk te maken, maar een meerderheid van het Europees Parlement vond het geen goed idee. Maar het voorstel zal voor de verkiezingen van 2024 zeker terug komen.
En verder deze week
Komende week wordt er in Griekenland geprotesteerd tegen Macedonië. Er is nog geen nieuwe naam voor het land dat nu als de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië door het leven gaat, maar de zorgen in Griekenland zijn groot. De minister van Buitenlandse Zaken Nikos Kotzias is al aangeklaagd wegens landverraad.
In het parlement wordt gesproken over de verschillende milieuzones in Europa. Als automobilist weet je niet meer waar je wel en waar je niet mag rijden. Wordt het tijd voor Europese afspraken? 
De Benelux bestaat zestig jaar. Tijd voor een feestje. En maandag in Luxemburg spreken de ministers met elkaar over het Europese asielbeleid. 
En natuurlijk maandagavond Brussel bij Nacht, verzorgd door NOS Bureau Europa. 
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Jeroen Wollaars, Beau Heimensen, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Frank Renout, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Hans Brom en Thomas Spekschoor.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.