Bekijk profielpagina

Brussel Inside - Schaatsen in Bulgaarse yoghurt

Revue
 
Om te beginnen de beste wensen voor 2018. Een jaar dat begint met een nieuwe voorzitter. Bulgarije ha
 

Brussel Inside

14 januari · Editie #18 · Bekijk online
Europa is in beweging, maar wat speelt er echt? Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt iedere week, samen met zijn collega’s in de Europese hoofdsteden, de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

Om te beginnen de beste wensen voor 2018. Een jaar dat begint met een nieuwe voorzitter. Bulgarije hanteert een half jaar de voorzittershamer. Corrupt, arm, kan dat wel? Of wordt het een half jaar lang schaatsen in de Bulgaarse yoghurt? Onze correspondenten gingen op onderzoek uit. 
En het nieuwe jaar begint met een aantal stevige kluiven. Er is gedoe over de zetels van de Britten als ze de EU verlaten. Iedereen heeft wel een plan. En Nederland heeft een visprobleem. De Fransen vinden onze manier van vissen een variant op massaslachting. En dan nog een smakelijk verhaal over kaas. Mexico en Spanje maken dezelfde kaas, maar moeten er een andere naam aan geven.

Bulgarije in cockpit van de EU
Ralitsa Kovatsjeva docent aan de universiteit
Bulgarije is het komende half jaar het voorzittende land van de Europese Unie. Reden om trots te zijn? Bulgaarse jongeren zijn de armoede in hun land beu. Vier jaar geleden nog protesteerden ze op straat tegen de corruptie waarvoor ze de politieke elite in hun land verantwoordelijk houden. Maar alles bleef bij het oude.
En toch krijgt het land nu dus de Europese regie in handen. NOS-correspondenten Arjan Noorlander en Tijn Sadée waren de afgelopen dagen in de hoofdstad Sofia.
Jean-Claude Juncker: “U kunt op ons rekenen, want uw plek is in Europa. Uw plek is ook in Schengen.”
In het Cultuurpaleis, in 1981 gebouwd door de dochter van de toenmalige Bulgaarse communistische dictator Zjivkov, stak voorzitter Juncker van de Europese Commissie de Bulgaren een hart onder de riem. Het land, sinds 2007 EU-lid, is nog altijd niet welkom in de douanevrije Schengen-zone. Vooral Nederland, dat twijfelt aan de deugdelijkheid van de Bulgaarse rechtspraak en bureaucratie, ligt al jaren dwars.
De braindrain
“Onbegrijpelijk dat Juncker zich niet kritisch opstelt”, zegt Ralitsa Kovatsjeva, een kilometer verderop in de stad, op het plein voor het parlement. “Bulgarije heeft juist een strenge Europese Commissie nodig die onze politici op de vingers tikt.”
Kovatsjeva, een elegante veertiger, doceert aan de mediafaculteit van de universiteit in Sofia. Ze wijst naar de overkant van het plein waar in 2014 het studentenprotest tegen ‘de corrupte politieke kliek’ ontaardde in gewelddadige confrontaties met de oproerpolitie. Kovatsjeva steunde haar studenten op straat. “De protesten toen stemden euforisch, we voelden ons verenigd in ons streven om het land te veranderen.” Maar van die euforie is volgens haar weinig over. 
Docent aan universiteit: “Het land is weer verdeeld. Jongeren hebben de moed laten zakken. De elite houdt het land gegijzeld.”
De brain-drain is volgens Kovatsjeva enorm: veel jong talent vertrekt naar West-Europa, op zoek naar een baan en toekomstperspectief.
Het heeft Bulgarije een slecht imago bezorgd dat de gewone Bulgaar niet verdient, vindt de Nederlandse ondernemer Jeroen van Hertum die acht jaar geleden naar Bulgarije verhuisde. 
“99,9 procent van de Bulgaren zijn hardwerkende, warmhartige mensen.”
Zijn bedrijf Strypes, dat software ontwikkelt voor machines, begon “met een paar man” op een zolderkamer in Sofia. Nu telt het bedrijf 180 hoogopgeleide Bulgaarse werknemers. 
“Bij de start was het natuurlijk aantrekkelijk, vanwege de lage lonen hier. Maar inmiddels betalen we salarissen die vergelijkbaar zijn met die in Nederland.”
In vlot Bulgaars praat Van Hertum met zijn personeel op het dakterras, de enige plek waar nog mag worden gerookt. Hij wijst naar de pistes op de bergflanken. “Vanuit het centrum sta ik in een half uur op de ski’s.”
Moeten het samen doen
Hij heeft het Balkanland snel zien veranderen, in positieve zin. Tegelijk baart de corruptie Van Hertum ook zorgen. Maar het is volgens hem geen reden om de Bulgaren op afstand te houden. “Nu straks na de brexit het Verenigd Koninkrijk de EU verlaat zijn we des te meer op elkaar aangewezen.” West-Europa en Oost-Europa, "we zullen het toch echt samen moeten doen.”
En: Brussel heeft al genoeg aan haar hoofd. Zolang Bulgarije zich niet al te lastig opstelt, komt het Balkanland er mee weg.
Bulgarije reportage Arjan Noorlander/Hans Burgers
Neen is ja bij Bulgaren
Het filmpje over Bulgaars voorzitterschap. Let op na 20 seconden,.
Zoals elk land dat voorzitter wordt, heeft ook Bulgarije een mooi wervend filmpje gemaakt om het land aan te prijzen. Het principe is eenvoudig, jonge mensen, een grapje over de taal. Maar of dat in deze tijd nog kan? Kijk en oordeel zelf. Na ongeveer twintig seconden wordt uitgelegd dat als een meisje in Bulgarije nee zegt ze ja bedoelt. Het zorgt in Brussel in ieder geval voor veel reacties. 
Verdwijnen de zetels?
De Bulgaren mogen proberen om het gevecht om de zetels die de Britten straks achterlaten in het Europees Parlement in goede banen te leiden. Voor nog geen enkel plan bestaat een meerderheid. Het is op kousenvoeten lopen. Komende week in Straatsburg, waar het parlement vergadert, wordt er in de wandelgangen veel over gesproken. Niemand durft het nog aan om met een concreet voorstel te komen.
Globaal zijn er drie plannen.
  1. Alle 73 Britse zetels verdwijnen
  2. Er komen Europese lijsten, met Europese kandidaten
  3. Een deel van de zetels verdwijnt, zodat 699 zetels overblijven
Formeel wordt in Brussel gesproken over de kiesakte. Zeg maar de wet die de verkiezingen regelt. Om die kiesakte te veranderen, is unanimiteit vereist.
Zo wil Duitsland dat er bij de volgende Europese verkiezingen een kiesdrempel komt. Nederland is daar fel op tegen, maar we hebben niet veel medestanders. Recentelijk heeft ook Spanje gezegd dat ze met een kiesdrempel kunnen leven. 
Dan is er verder nog een discussie over wie er mag stemmen. Hongarije wil dat alle Hongaren die buiten het moederland wonen op Hongaarse partijen mogen stemmen. Ierland is daar fel op tegen, omdat door het Goede Vrijdag-akkoord ook Noord-Ieren dan op Ierse kandidaten kunnen stemmen.
Stemmen zonder grenzen
En er is nog het idee van de transnationale lijsten, oftewel stemmen op een Italiaan, een Bulgaar of een Deense kandidaat. Stemmen zonder grenzen. De Fransen zijn daar groot voorstander van en willen daar een aantal van de Britse zetels (73 in totaal) voor gebruiken. Nederland staat ook bij dit idee niet echt te volksdansen.
Alle partijen, zowel in het Europees Parlement als bij de landen, zijn het er wel over eens dat het volgende parlement niet meer dan 700 leden mag tellen. 699 zetels is het maximum. Inclusief de voorzitter kom je dan op 700 uit. Nederland wil dus- reken even mee - het liefst 678 leden, maar daar is geen enkel enthousiasme voor. 
Het aantal Nederlandse Europarlementariërs wordt in de rekenmodellen die momenteel rondgaan zelfs uitgebreid. Nu hebben we 26 leden en dat kunnen er 28 worden. Volgens verschillende ambtenaren en politici die zich er mee bezig houden hebben een aantal landen, waaronder Nederland op dit moment te weinig politici in het parlement. 
De regeringsleiders willen in februari besluiten nemen over de verkiezingen van volgend jaar. Dat is al redelijk laat, want de spelregels moeten niet alleen op Europees niveau worden aangepast, alle EU-parlementen moeten er ook nog hun goedkeuring aan geven. 
Eén ding lijkt wel onvermijdelijk. De partijen komen allemaal met een Spitzenkandidaat, oftewel een kandidaat die als hun partij de verkiezingen wint daarna voorzitter van de Europese Commissie wordt.  
De zee wordt een woestijn
Minister Schouten van Landbouw op een viskotter
Nederlandse vissers zijn de Japanse walvisvaarders van de zee. Overal waar de Nederlandse vissersboten zijn geweest, is een ware slachting aangericht. De Fransen zijn duidelijk in hun opvattingen. De zee wordt een woestijn door de Hollanders.
En dus willen de Franse vissers dat de EU een Nederlandse methode verbiedt.
Het gaat om het zogenoemde pulsvissen. Pulsvissen is een vrij nieuwe techniek die gebruikt wordt om bodemvissen naar boven te lokken. Vroeger sleepten vissers zware kettingen over de zeebodem om dat voor elkaar te krijgen. Nu doen ze hetzelfde met veel lichtere kabels die kleine elektrische schokjes afgeven. Daardoor schrikken de vissen en zwemmen ze omhoog. Een methode met grote voordelen:
  •  Er is minder brandstof nodig
  •  De vissers hebben minder bijvangst 
  •  De zeebodem wordt niet omgewoeld
NOS-bureau Europa-verslaggever Thomas Spekschoor ging naar het troosteloze vissershaventje van Calais in Noord-Frankrijk. Daar haalt Benoît Lasquellec voor de laatste keer de netten uit zijn vissersboot. Hij houdt ermee op en verkoopt zijn boot met pijn in zijn hart. “We vangen geen tong meer. Het gaat hier heel slecht met de zee. Financieel is dit niet vol te houden.” En de schuldigen zijn voor hem wel duidelijk. “De Nederlanders.”
Benoît is zeker niet de enige. De vissers in Noord-Frankrijk hebben het moeilijk. In Calais lagen tien jaar geleden nog zo’n vijftien vissersbootjes, zeggen oudere vissers. Nu Benoît ermee ophoudt zijn het er nog maar zeven. De Nederlanders krijgen de schuld, omdat zij massaal voor de Franse kust pulsvissen.
Benoît : “Als je na de Nederlanders komt, dan is de zee een woestijn. Er is niets meer, helemaal niets. Ze elektrocuteren alles, het plankton, het voedsel. De vissen zijn vaak al dood voordat we ze vangen.” 
Zijn collega Josse Martin ving deze week maar een paar kilo vis. “De Nederlandse boten interesseert dat niet. Dat zijn geen vissers, maar financiële instellingen. Als ze de zee hier hebben leeggevist, gaan ze gewoon weer ergens anders naar toe.”
Europees Parlement
De strijd wordt komende week in het Europees Parlement gestreden. Inzet van de Fransen: een totaalverbod op pulsvisserij. Voor de Nederlandse vissers zou dat een financiële ramp zijn. Ze hebben miljoenen geïnvesteerd in de pulsvisserij.
Wetenschappelijk is er weinig bewijs voor de stelling van de Fransen dat pulsvissen al het zeeleven vernietigt. Maar hun lobby bij Franse Europarlementariërs maakt de kans groot dat een verbod er komt. Van links tot rechts zijn de Franse politici het erover eens dat pulsvissen moet worden bestreden. En tot afgrijzen van de Nederlandse Europarlementariërs wordt daarbij geen middel geschuwd. 
Peter van Dalen
Fake news campagne tegen pulsvisserij. Met de collega Europarlementariërs @AnnieSchreijer @jhuitema @a_jongerius doen we wat we kunnen om dit tij te keren https://t.co/2Nxf2WcLQm
1:30 PM - 11 Jan 2018
De kans is groot dat Nederland de strijd gaat verliezen in het Europees Parlement. Voorzichtig lijkt zich een meerderheid af te tekenen voor een flinke beperking van de pulsvisserij. 
Minister Schouten van Landbouw en Visserij ziet het met lede ogen aan. 
“In deze discussie wordt er op basis van sentimenten gesproken. Dit is het vissen van de toekomst. Dit moeten we omarmen en niet bestrijden.”
Voor Benoît in Calais zal het niet veel meer uitmaken. Hij gaat sowieso een andere baan zoeken, hoeveel pijn het ook doet. 
“Ik heb deze boot van mijn ouders gekocht. Ik heb altijd carrière willen maken als visser, maar dat is nu afgelopen. Door het elektrisch vissen.”
Franse vissers zijn boos - YouTube
Dag Jeroen
De bel is officieel overgedragen. Jeroen Dijsselbloem had jarenlang een bel om orde te houden als voorzitter van de eurogroep. En zo'n overdracht gaat altijd gepaard met afscheidsinterviews. Deze keer geen opzienbarende uitspraken over drank, verstokte rokers of vrouwen, maar de onthulling wat hij in januari 2015 in het oor van de Griekse minister Varoufakis fluisterde. 
“You just killed the troika”  
Dat zou hij gezegd hebben, aldus het interview in de Financial Times. Helemaal nieuw is het nieuws ook niet. In een Nieuwsuur-reportage van Arjan Noorlander geeft Dijsselbloem het ook al min of meer toe. En Conny Keesen schrijft in haar boek - worstelen aan de rand van Europa - met Eva Wiessing over de Griekse crisis ook al dat dit de woorden waren die Dijsselbloem gebruikte.  
Drooglegging Litouwen
Alle alcoholadvertenties moesten met de hand worden overgeplakt
Nu we toch bij uitspraken over drank zijn aangeland. Het zijn niet de Scandinaviërs of de Schotten, ook niet de Fransen of Italianen die het meest drinken in de EU, het zijn de inwoners van Litouwen die de meeste drank achterover slaan. 
Om het drankmisbruik een halt toe te roepen heeft de regering van Litouwen daarom besloten om de leeftijd waarop je mag drinken te verhogen naar 20 jaar. Het enige andere land waar jongeren pas vanaf die leeftijd mogen drinken is IJsland. 
Daarnaast is er sinds 1 januari een verbod op alcoholreclame op zowel radio, tv als in de kranten en tijdschriften. Omdat nog niet alle uitgevers zich meteen aan de nieuwe wet hielden, werden heel veel advertenties met de hand van stickers voorzien, zodat ze toch verkocht konden worden. 
Zo was de Vogue, maar ook de National Geographic wel te koop, maar dan met heel veel stickers over de oorspronkelijke advertenties geplakt. Volgens een woordvoerder van Vogue lukt het niet om een speciale editie uit te brengen voor een land, waar slechts 500 exemplaren worden verkocht.
Stabilocratie
Een mooi nieuw woord, dat nog niet eens is opgenomen in het nieuwe eurocratische zakwoordenboek. Stabiliteit en vrede wordt op de Balkan verkozen boven het naleven van democratische waarden en dat noemen we dus stabilocratie
Maar dat is wel gevaarlijk, zo waarschuwen de Brits Lords in een rapport dat deze week is verschenen. Er zijn geen onafhankelijke rechters, geen vrije media en baantjes worden via de regerende partijen geregeld. Dat zet de deur open voor ongewenste invloeden van buitenaf, zeggen de Lords, waarmee ze vooral Rusland bedoelen. 
Het rapport is een waarschuwing aan de Europese Unie. De Europese Commissie heeft juist laten doorschemeren dat met name Servië en Montenegro in 2025 lid kunnen worden van de EU. Bulgarije organiseert, als voorzitter, in mei een speciale top met de regeringsleiders over de Balkan en een maand eerder in april komt er een lijvig rapport uit met daarin een analyse van de gesprekken. Dan weten we ook of het democratie, stabilocratie of iets anders wordt. 
We waarschuwen nog een keer
Tot die tijd blijft de EU waarschuwen. De voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker greep het bezoek van de Sloveense president Borut Pahor deze week aan om nog maar eens te zeggen dat het grensconflict tussen Slovenië en Kroatië opgelost moet worden.
Even de Duitsers helpen
Het nieuws uit Duitsland is dat de GroKo, de grote coalitie vorm begint te krijgen. Het kan nog misgaan, maar de gesprekken gaan verder.
Ondertussen wordt van alle kanten geprobeerd om die Duitse formatie te beïnvloeden. De Britse ministers Davis (van brexit-zaken) en Hammond (Financiën), maakten deze week een roadtrip door het land. Centrale vraag aan het Duitse bedrijfsleven en de politiek: help ons om een zachte brexit te realiseren. 
Philip Hammond
Arrived in Berlin and I'm looking forward to speaking at Die Welt’s economic summit of Germany's business leaders later this evening. https://t.co/kf0J7s4RWs
6:12 PM - 10 Jan 2018
Ze schakelden de media in, in dit geval de Frankfurter Allgemeine Zeitung om de boodschap uit te dragen. 
Davis en Hammond: “We willen het meest ambitieuze handelsakkoord ter wereld, inclusief vrije toegang van de Britse financiële industrie tot de EU.”
Volgens de twee bewindslieden heeft met name de Duitse economie belang bij een goede relatie met Groot-Brittannië na de scheiding. Dat klopt, want uit recent onderzoek blijkt dat de Duitsers zelfs afhankelijker van de Britten zijn dan Nederland. 
De handel tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk bedraagt jaarlijks zo'n 750 miljard euro en een kwart daarvan wordt bepaald door de import en ­export tussen Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. 
Nog een bemoeial
Ook de Hongaarse premier Victor Orbán bemoeit zich met het land van Merkel. Hij hield een politieke toespraak bij de zusterpartij van de CDU, de Beierse CSU en trok flink van leer. Het binnenhalen van nog meer vluchtelingen in de Europese Unie leidt tot ‘parallelle maatschappijen’.
Orbán: “De EU pleeg culturele zelfmoord.”
Tegen het Duitse blad Bild zei hij dat hij de strijd voor behoud van de christelijke identiteit wil voeren.
De CSU wil dat vluchtelingen pas na drie jaar in plaats van na vijftien maanden bijstand krijgen en vindt dat er veel te veel vluchtelingen zijn opgenomen in de Bondsrepubliek.
Orbán nam in Duitsland ook alvast een voorschot op de pittige discussie over geld die de komende maanden gevoerd gaat worden. De EU moet een nieuwe begroting opstellen en er zijn plannen om landen die te weinig vluchtelingen opnemen, minder geld uit de steunfondsen te geven. Te korten dus. Ook landen die frauderen met geld, moeten gekort worden op de subsidies. 
Orbán: “Die fondsen zijn geen geschenk. Het is een recht in ruil voor het openstellen van de Hongaarse markt voor de rest van de EU.”
 Volgende week komt de Eurocommissaris die de nieuwe begroting moet opstellen - Oettinger - naar Nederland.
Spaanse kaasgevecht met Mexico
Foto Rop Zoutberg
Het vlot niet zo met de pogingen van de EU om een handelsakkoord met Mexico af te sluiten. En dat komt, zo bericht onze man in Madrid - Rop Zoutberg - door de manchegokaas.
Spanje wil dat Mexico erkent dat de bollen manchego geografisch afkomstig zijn uit hun regio La Mancha. Het probleem is echter dat ook Mexicaanse kaasboeren de naam manchego gebruiken.
En dus gaan de argumenten over en weer aan de onderhandelingstafel. Zo zou de Mexicaanse variant van manchego behoorlijk anders zijn dan de Europese, omdat niet schapen- maar koeienmelk voor de productie wordt gebruikt. Ook zou de soortnaam in Mexico zo ingeburgerd zijn dat een verbod op de naam manchego flinke gevolgen heeft. De Mexicanen vrezen verliezen die kunnen oplopen tot meer dan 200 miljoen euro als hun variant uit de schappen verdwijnt.
Twintig kazen
Maar Europa blijft bij de onderhandelingen over het handelsverdrag de erkenning vragen van meer dan 300 producten die uit allerlei landen van de Unie afkomstig zijn. Daaronder bevinden zich 57 kazen, die volgens Europa direct zijn terug te voeren op een bepaalde regio binnen de unie. Behalve manchego gaat het ook om namen als Roquefort of Parmigiano-Reggiano.
Over zeker twintig kazen is nog altijd ruzie. Vaak waren het Europeanen zelf die zich vestigden in Zuid-Amerika en er de namen uit hun continent voor allerlei producten invoerden. Door het dreigende verbod dat nog langer te doen, vertraagt de boel behoorlijk, bromt de Mexicaanse staatssecretaris van Handel. 
“Waarom doen de Europeanen zo moeilijk, waar komt die obsessie vandaan om de Mexicaanse zuivelmarkt koste wat het kost binnen te dringen?” 
Het was de bedoeling om eind vorig jaar een handelsakkoord af te sluiten. Dat is trouwens ook voordelig voor de Mexicaanse consument. Door het verdwijnen straks van een aantal importheffingen op Europese kazen zullen prijzen in Mexicaanse supermarkten tussen de 15 en 30 procent dalen, zo is de verwachting.
Het eerste vrijhandelsakkoord tussen Mexico en de EU werd rond de eeuwwisseling opgesteld. De hoop is dat het nog deze maand lukt de ruzie over de Europese kazen te slechten.
Niet zeggen dat ik er ben
Een bijzonder bezoek deze week van Judith Sargentini aan Hongarije. Eerder werd ze geweigerd. De GroenLinks-politica zou namens het EP onderzoeken of er EU-geld is misbruikt in het land. 
Maar deze week was ze wel welkom. Hoewel welkom niet helemaal het goede woord is. Ze werd door de Hongaarse media stevig aangepakt. De minister van Buitenlandse Zaken noemde haar bezoek zelfs een groot theaterstuk (tekst en video’s in het Hongaars). Om de Hongaren niet voor het hoofd te stoten, had Sargentini geen media-aandacht gezocht, maar de Hongaarse media hadden haar snel in de gaten en ondervroegen haar meer dan kritisch. 
Plastic agenda
Deze week komt de Europese Commissie met een plastic plan. Doel is om het gebruik van plastic in de EU terug te dringen. En om meer plastic opnieuw te gebruiken. Nu zijn er nog heel veel verschillende soorten plastic (harde en zachte) en niet alle soorten zijn te recyclen. Dus moet er een soort plasticnorm komen, waardoor hergebruik makkelijk wordt. 
Maandag op de radio in Brussel bij Nacht een lang gesprek met Frans Timmermans. Timmermans baarde deze week trouwens opzien in Brussel door bij een nieuwjaarsreceptie getooid met een wit-grijsachtige baard te verschijnen. 
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Jeroen Wollaars, Judith van de Hulsbeek, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Frank Renout, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Hans Burgers en Thomas Spekschoor.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.