Bekijk profielpagina

Brussel Inside - Problemen in het zuiden

Revue
 
We zijn gewend om in termen van probleemlanden te spreken in Europa. Dat waren tot voor kort landen d
 

Brussel Inside

27 mei · Editie #37 · Bekijk online
Europa is in beweging, maar wat speelt er echt? Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt iedere week, samen met zijn collega’s in de Europese hoofdsteden, de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

We zijn gewend om in termen van probleemlanden te spreken in Europa. Dat waren tot voor kort landen die het financieel niet allemaal op orde hadden, van Griekenland tot Spanje. Maar met problemen in het zuiden hebben we het nu over een nieuwe populistische regering in Italië, waarvan niemand precies kan voorspellen wat die gaat doen. En een instabiele politieke situatie in Spanje, die zelfs tot nieuwe verkiezingen kan leiden. Terwijl de EU met angst en beven uitkijkt naar de komende maand. Hoe gaat het verder met de brexit en wie heeft de macht in Groot-Brittannië? 

Italiaanse hobbels
De nieuwe Italiaanse premier neemt een pizza mee
Is er al een nieuwe Italiaan? Het gesprek in Brussel ging deze week vooral over de nieuwe premier, over de nieuwe ministers en vooral over de vraag hoe zullen ze zich gedragen. In Italië was het vooral een gesprek over de moeizame totstandkoming van de nieuwe regering. NOS-correspondent Mustafa Marghadi noemt het de week van hobbelen en struikelen.
De Bel Paese strompelt naar een nieuwe regering. Een regering waar de rest van Europa met huivering naar kijkt. Een simpele uitleg waarom:
Italië is steeds minder een land voor jongeren | NOS op 3 - YouTube
De week begon met een bezoek van de leiders van de nieuwe coalitiegenoten Lega en Vijfsterrenbeweging aan president Mattarella. Met een regeerakkoord in de ene hand en de naam van de beoogde premier in de andere.
Normaal wordt de premierskandidaat stilgehouden, omdat de president formeel de keuze heeft. Maar Mattarella moet zich in zijn espresso hebben verslikt toen hij zag dat de leider van de Vijfsterrenbeweging buiten zijn paleis professor Guiseppe Conte naar voren schoof. Een bijna doelbewuste poging om de autoriteit van de president te ondermijnen.
En president Mattarella was al geen fan van de oude premier. Voor de vijfde keer op rij zou iemand de regering gaan leiden die gekozen was als voorman van zijn partij. Geen mandaat van het volk dus. En nu probeerden de Lega en de Vijfsterrenbeweging de nieuwe premier Conte aan hem op te dwingen door hem vast in de media voor te stellen, zodat het onvermijdelijk werd.
Even wachten
Mattarella nam subtiel wraak door de beoogde premier Conte een dagje te laten spartelen. Hij nodigde hem niet, zoals gebruikelijk, meteen uit om hem de opdracht te geven een nieuwe regering te vormen.
En in die dag, deed de bal het werk. Conte kwam door een eigen fout in de problemen. Hij had namelijk een beetje gejokt in zijn cv.
  • Yale. 
  • Cambridge. 
  • De Sorbonne.
  • NYU (New York University).
  • Het Internationale Cultuurinstituut in Wenen.
Maar Conte bleek nooit geregistreerd te zijn geweest in New York bij de NYU. En hij kon nooit rechten gestudeerd hebben in Wenen, want in het Cultuurinstituut kun je alleen talen leren.
Maar president Mattarella streek over zijn hart en nodigde Conte de volgende dag alsnog uit en benoemde hem tot alweer de 65ste premier van Italie. 
En degene die dus een regering mag vormen. Maar ook hierover ontstond irritatie bij de president. De nieuwe premier mocht niet zelf een kabinet samenstellen, dat hadden de twee partijen zelf al gedaan.
Legaleider Salvini als minister van Binnenlandse Zaken om de migratie aan te pakken. Vijfsterrenleider Di Maio als minister van Sociale Zaken om een basisinkomen voor de allerarmsten in te voeren. En de eurokritische Paolo Savona als minister van Financiën.
En daarmee wordt premier Conte in de ogen van president Mattarella niets meer dan een marionet van de echte leiders, Di Maio en Salvini. Daar zit Italië volgens de president niet op te wachten. Dat is een degradatie van de post.
Hé big spender
Daarnaast heeft het bigspender-akkoord van de nieuwe regering de financiële markten de stuipen op het lijf gejaagd.
Een eurocriticus als minister van Financiën zou de onrust alleen maar nog verder aanjagen. Ratingbureau Moody’s dreigt Italië al te downgraden. Dus blokkeert president Mattarella de keuze voor Savona als minister van Financiën voorlopig. Het gevolg: een partijleider, Salvini, die ziedend van woede is. En dat laat merken ook.
Matteo Salvini
Sono davvero arrabbiato.
8:59 PM - 25 May 2018
De regering zou eigenlijk op woensdag beëdigd moeten worden, maar dit hele drama maakt alles weer onzeker. En met een eurotop in juni in het verschiet zit heel Europa op duidelijkheid te wachten. Maar niemand die weet of en wanneer dat geboden kan worden.
Oude garde en jonge honden
Leiders onder vuur. Albert Rivera (links boven), Pedro Sanchez (rechts boven), Pablo Iglesias (links onder) en Mariano Rajoy (recht onder)
En er is meer onrust op de Europese zuidflank. Spanje is in rep en roer, niemand lijkt zijn plek in de Spaanse politiek nog zeker. Verandering is op til en het maakt volgens NOS-correspondent Rop Zoutberg niet uit of je van de oude garde bent of tot de jonge honden behoort.
Premier Rajoy kreeg te maken met de fall-out van de zogenoemde Gürtel-corruptiezaak. Hooggeplaatste politici en interne figuren van Rajoy’s Partido Popular (PP) kregen afgelopen week lange straffen voor hun betrokkenheid bij grootscheepse malversaties die vanaf de eeuwwisseling plaatsvonden.
Zakenman Francisco Correa - wiens achternaam door justitie in het Duits werd omgezet als hun codewoord - kreeg de hoogste straf van 51 jaar. Voormalig PP-penningmeester Luis Bárcenas en vertrouweling van Rajoy hoorde 33 jaar.
Komen er nieuwe verkiezingen?
En daarmee komt de zaak akelig dicht bij de premier. Zijn betrokkenheid bij het massaal wegsluizen van overheidsgelden en bij witwasoperaties is niet bewezen. Maar het voorkwam niet dat de Spaanse sociaal-democraten snel hun kansen roken en vrijdag een motie van wantrouwen bij het parlement indienden.
Doel van de motie van de PSOE is het installeren van een overgangsregering, die snel nieuwe verkiezingen uitschrijft. De tijdelijke regering zou onder aanvoering komen van de sociaal-democraat Pedro Sánchez.
En het kan inderdaad wel eens het einde betekenen van de minderheidsregering van Rajoy, die sinds 2016 wankel in het zadel wordt gehouden door de centrumpartij Ciudadanos. Het is nog onduidelijk wat deze laatste partij zal doen. Het snel groeiende Ciudadanos, aangevoerd door de Macron-achtige wonderboy Albert Rivera, ziet liever dat Rajoy de eer aan zichzelf houdt. En dus zo snel mogelijk verkiezingen uitschrijft. Daarmee zijn alle poten van de stoel van Rajoy wel zo langzamerhand weggezaagd.
Wat doet de man met de paardenstaart?
Maar de grote vraag is of een andere jonge held van de Spaanse politiek de val van Rajoy nog gaat meemaken. Universiteitsdocent-met-de-paardenstaart Pablo Iglesias kwam op als de onbetwistbare leider van het linkse Podemos. De partij koerste afgelopen jaren op een golf van verontwaardiging tijdens de kredietcrisis en nagelde mensen die zich zelf verrijkten steevast aan de schandpaal. Uitwassen van het kapitalisme werden die genoemd en die moesten bestreden worden.
Maar nu blijkt dat de voorman zelf het niet zo nauw neemt met de beginselen. De kritische achterban plaatst grote vraagtekens bij de aankoop van een grote buitenwoning, voor de som van zes ton. Iglesias kocht de woning in de Madrileense sierra deze maand samen met partijgenote Irene Montero.
Past dat wel bij Iglesias, die trouwens ook een zetel heeft in het Europees parlement? De lommerrijke buitenwoning met gastenverblijf en zwembad in de bergen kan hem inmiddels zo maar de kop kosten.
De ledenraad van Podemos stemt tot vandaag over de vraag of Iglesias en Montero nog geloofwaardig zijn en kunnen aanblijven aan de top van de partij. Is het antwoord van de achterban negatief dan zal de partij op zoek moeten naar een nieuwe jonge hond. Het enige dat Iglesias kan redden is de vrees dat zijn de partij stuurloos de klippen ramt en de angst om bij komende verkiezingen geen rol van betekenis te kunnen spelen. Maar echt leuk verhuizen naar de frisse lucht van de bergen is het niet meer.
Nieuwe verkiezingen in Groot-Brittannië?
Van de zuidvleugel naar het eiland. Het land van de brexit, waar het politieke moeras dieper en dieper wordt en de aanwijzingen die vanuit de EU worden geschreeuwd niet gehoord worden. Woorden als rampscenario, ramkoers en ‘waar moet dat heen’ vallen regelmatig. Hoe zit dat in Londen? Onze man Tim de Wit.
De tijd van vooruitschuiven is langzaam maar zeker voorbij. Premier May heeft er de afgelopen maanden alles aan gedaan om vooral uiterst gevoelige brexit-beslissingen uit te stellen en te vertragen om daarmee weer een nieuwe kabinetscrisis te voorkomen. Maar in juni ontkomt ze er niet meer aan.
Helderheid aub!
Allereerst verwachten de andere 27 EU-landen bij de top eind juni duidelijkheid op een flink aantal punten die tot nu toe struikelblokken zijn. Met name een oplossing voor de Ierse grens: hoe zorgen we dat die grens volledig openblijft na de brexit? De Britten kauwen al maanden op een oplossing, maar May heeft eindeloos gevechten moeten voeren binnen haar eigen regering om op dit punt alle ministers op één lijn te krijgen.
Alleen: de door de Britten voorgestelde optie, waarbij technische hulpmiddelen een echte grens overbodig moet maken, is door Brussel altijd weggewuifd als een illusie. Oftewel, het door May bereikte compromis in eigen land is binnen de EU lang niet goed genoeg.
En daar komt bij: de rebellie tegen May in haar eigen partij groeit. Al sinds het referendum verscheurt brexit de Conservatieve partij. De uiterst luidruchtige brexit-vleugel houdt May voortdurend onder schot om te zorgen dat ze niet teveel toegeeft in de onderhandelingen. Maar tegelijk is er ook een groep Conservatieven die juist een zo zacht mogelijke brexit probeert af te dwingen.
Welke conservatief wint?
En juist die groep kan weleens zijn slag slaan de komende weken. Het Lagerhuis moet namelijk stemmen over een aantal brexit-wetten en daaraan toegevoegde amendementen. Het Hogerhuis, de Britse senaat, dwong May namelijk in een aantal pijnlijke nederlagen een belangrijke brexit-wet over de toekomstige handelsrelatie opnieuw door het Lagerhuis te laten beoordelen. Dat zal de komende weken gebeuren.
En van zo’n 15 – of misschien wel 20 – Conservatieve parlementariërs is bekend dat ze bereid zijn met de oppositie mee te stemmen. Vanwege de flinterdunne meerderheid die May heeft, staan haar dus wederom een aantal lastige weken te wachten. En zal brexit – na een paar weken vol Royal Wedding-nieuws – de komende tijd de voorpagina’s in Groot-Brittannië weer volop gaan beheersen.
We zijn voor en tegen
De Eurobarometer
Het gaat de verkeerde kant op, dat is het gevoel van veel Europeanen en misschien wel het belangrijkste resultaat van de zogenoemde Eurobarometer. Uit eerdere onderzoeken van onder andere het Sociaal en Cultureel Planbureau weten we al dat mensen zich eerder verbonden voelen met hun eigen stad of streek dan met de EU. Vooral in Spanje voelen mensen zich vooral inwoner van de plaats waar ze wonen. Terwijl in Denemarken, Duitsland en Nederland mensen zich met hun land verbonden voelen. Zij zijn Deen, Duitser of Nederlander.
Uit datzelfde onderzoek blijkt trouwens dat Duitsers en Polen van zichzelf denken dat ze het meest van Europa begrijpen. In de Eurobarometer lezen we dat de steun in Nederland voor de EU verreweg het groots van alle Europese landen.
79 procent van de Nederlanders is voor lidmaatschap van de EU
Die steun zit wel vooral bij de hogeropgeleiden. Laagopgeleiden wenden zich steeds meer af van de Europese Unie. De tegenstanders vinden dat het teveel kost, we te afhankelijk zijn en de regels zijn onzinnig en eenheidsworst. Terwijl de voorstanders het vooral hebben over de economische voordelen, de export, de welvaart en de stabiliteit en wijzen op het feit dat je het als klein land alleen niet meer redt in de globaliserende wereld.
De analyses zijn voor de politieke partijen van belang, want over precies een jaar gaan de 27 overgebleven EU-landen naar de stembus. Het Europees Parlement heeft voor de campagne meer dan 30 miljoen euro uitgetrokken. Geld dat het parlement gaat gebruiken om Europa onder de aandacht te brengen. Een soort ‘Europa, best belangrijk’-campagne.
De politieke partijen moeten trouwens hun campagne zelf betalen. Het parlement financiert alleen evenementen waar het Europees Parlement als instituut wordt genoemd.
Of Europa volgend jaar warm zal lopen voor de verkiezingen, is nog maar de vraag. In Nederland hebben we dan net de Provinciale Staten verkiezingen achter de rug en zitten we nog midden in de strijd om de zetels in de Eerste Kamer.  In  Denemarken zijn een maand later verkiezingen, in Roemenië kiezen ze rond die tijd een president, in Bulgarije zijn ze dan bezig met gemeenteraadsverkiezingen en ook Litouwen kiest dan eveneens een nieuwe president.
België stemt op dezelfde dag als de Europese verkiezingen voor een nieuwe federale regering. Kortom, er is wat afleiding. Maar de jongste Eurobarometer is optimistisch. Twee op de drie Nederlanders vindt het heel belangrijk om te stemmen voor de Europese verkiezingen - of zegt dat althans.

Facebook Live in het parlement
Het Europees Parlement probeert ondertussen wel om er alles aan te doen om bekend te raken. Bekende wereldburgers komen regelmatig langs. Recent de Franse president Macron en de baas van Facebook, Mark Zuckerberg.
Maar bij de hoorzitting met de baas van Facebook ging van alles mis. Om te beginnen stond al in de media dat hij zou komen toen er nog niet eens een mailtje (een brief is een beetje ouderwets) de deur uit was. 
Het dagelijks bestuur bij het parlement, zeg maar de medewerkers van de voorzitter, de Italiaan Antonio Tajani, waren als de dood dat Zuckerberg eerst ergens anders in Europa zou verschijnen. Ze wilden koste wat het kost voorkomen dat hij zou verschijnen bij de Europese Commissie, de Europese Raad of erger: bij een nationaal parlement.
En dus werd het niet alleen een race tegen de klok, maar ook een spel om iedereen te snel af te zijn. Maar Zuckerberg was niet bereid om zomaar te komen, hij wilde wel wat garanties. Uiteindelijk gingen de fractievoorzitters van de verschillende Europese partijen daarmee akkoord. Het gesprek zou achter gesloten deuren plaatsvinden met de specialisten uit het parlement.
Gek genoeg waren aanvankelijk de liberalen en de groenen, die later luid protesteerden, aanvankelijk niet zo fel tegen. Dat zou ze de mogelijkheid geven om hun versie van de hoorzitting naar buiten de brengen. Een kwestie van goed spinnen, zoals dat in vaktaal heet.
Maar die misschien wel aantrekkelijke gedachte verloor het van het realisme, en vooral Guy Verhofstadt sloeg daarna flink op de trom. Resultaat: het werd openbaar, via een livestream (dat dan weer wel) en de fractievoorzitters mochten zelf de vragen stellen. 
Het uiteindelijke resultaat werd een tegenvallend verhoor, waarbij de fractievoorzitters vooral zelf aan het woord waren en de mogelijkheid om de baas van Facebook het vuur aan de schenen te leggen, verdampte.  De voorzitter zelf noemde het niettemin een groot succes en wees vooral op het feit dat Zuckerberg toch maar mooi in het Europees Parlement was geweest.
Arjan Noorlander
Deze Europarlementariër had dus Zuckerberg kritisch moeten ondervragen vandaag. Maar ze sprong achteraf snel op en..... selfie... https://t.co/qONO0NWlae
8:39 PM - 22 May 2018
Mark Rutte is trouwens de volgende prominente gast. Op 13 juni in Straatsburg komt hij zijn visie op de EU vertellen. 
Even terugkomen, jongens en meisjes
Alle medewerkers van de nieuwsbrief waren deze week in Nederland. Terug voor een journalistieke discussie over de koers, zoals de ambassadeurs ook regelmatig doen. In de videobrief Europa deze Week kunt u ze zien. Het gaat over de plek van Europa in de wereld, over de komende verkiezingen en vooral over de onderwerpen die de komende tijd het nieuws zullen beheersen. Kijk alvast de teaser met Arjan Noorlander.
Europa deze week de correspondenten - YouTube
En verder
Maandag een nieuwe Brussel bij Nacht met Tijn Sadée. Het Europees Parlement vergadert in Straatsburg. En de ministers van Buitenlandse Zaken komen in Brussel bij elkaar. 
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Auke Alders, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Jeroen Wollaars, Beau Heimensen, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Frank Renout, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Hans Brom en Thomas Spekschoor.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.