Bekijk profielpagina

Brussel Inside - Niets is wat het lijkt

Revue
 
Het is pas voorbij als de dikke dame gaat zingen. It ain't over till the fat lady sings. Oftewel niet
 

Brussel Inside

20 oktober · Editie #109 · Bekijk online
Op 1 december begint een nieuwe Europese Commissie en het gevecht over de verdeling van het geld - de nieuwe begroting - is begonnen. En of ze het in Brussel (en Londen) willen of niet: de brexit-discussie is nog lang niet voorbij. Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt samen met zijn collega’s in Europese hoofdsteden de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

Het is pas voorbij als de dikke dame gaat zingen. It ain’t over till the fat lady sings. Oftewel niets is wat het lijkt en je moet altijd tot de laatste minuut wachten voordat het echt voorbij is. Dat is zo'n beetje de samenvatting van de brexit-discussie.
In deze nieuwsbrief analyse, terugblik en natuurlijk ook die andere onderwerpen waar voorlopig geen punt achter wordt gezet zoals de discussie over het geld, de hand moet op de knip en de uitbreiding van de EU.
En Rop Zoutberg neemt ons mee naar de wereld achter de rellen in Barcelona.
Aantal woorden: 2958
Leestijd ruim veertien minuten
Blijf ons volgen @BrusselInside

Niets is wat het lijkt
Niets is wat het lijkt, er is altijd wel een mol in de zaal bij de brexit-debatten. Bijna was er een deal, zodat het Verenigd Koninkrijk uit de EU kon vertrekken, maar in het zicht van de haven bleek er toch weer een obstakel te zijn. Een groep parlementariërs onder leiding van Oliver Letwin vertrouwde het niet en wilde een extra slot op de deur. Een beveiliging om te voorkomen dat het Verenigd Koninkrijk alsnog zonder deal uit de Europese Unie stapt.
Dat zou in theorie mogelijk zijn geweest door eerst gisteren (zaterdag) de nieuwe overeenkomst met de EU goed te keuren en daarna als het geratificeerd wordt de steun in te trekken, waarna automatisch het no-deal scenario in werking treedt.
Het leidt tot humor bij de cartoonisten, zoals Matt (hierboven), maar vooral tot bijtende koppen vandaag in de zondagkranten.
Vernederend, zo luidt de kop van de Sunday Mirror. ‘Zwetsende Boris opnieuw verslagen’. The Sunday Times heeft het over een nieuw slagveld dat wordt geopend en Jonhson gaat de strijd aan met de brexit-vernielers. The Daily Mail heeft het over het gekkenhuis House of fools. Verder worden zinnen gebruikt als we hadden kunnen beginnen te genezen na ons verblijf in het brexit-vagevuur. The Sunday Express sluit zich daar bij aan. “Waarom laten ze ons niet vertrekken.” In The Guardian wordt gevraagd om een tweede referendum en de redactie kiest voor een grote foto van de anti-brexit demonstratie in Londen. Daarnaast vind je in die krant ook een goed overzicht van nog veel meer zondagkranten.
Een van de meest bekeken filmpjes is het vertrek van Jacob Rees -Mogg uit het parlement samen met zijn zoon. Hij wordt fors uitgejouwd door demonstranten.
Protesters heckle Jacob Rees-Mogg and young son
Wat nu?
Premier Johnson heeft maar liefst drie brieven aan de EU geschreven. Hier de tekst. De eerste brief is geen brief, maar een fotokopie van de wet (Benn-Act) die hem verplicht uitstel aan te vragen, omdat er gisteren geen goedgekeurde overeenkomst over het vertrek lag. Opmerkelijk: de naam premier Johnson staat er wel onder, maar niet z'n handtekening. Hij voldoet formeel wel aan de wet, maar de juridische vraag is of een brief zonder handtekening wel echt is.
Dan is er nog een brief van de ambassadeur van het Verenigd Koninkrijk in Brussel die het allemaal nog eens uitlegt en een derde brief, wel met handtekening van de premier, waarin hij schrijft dat verder uitstel verlenen een vergissing zou zijn.
De EU neemt nu de tijd, omdat komende week de regering van Johnson gaat proberen om de overeenkomst die eerder met de EU werd gesloten om te zetten in wetten. Als het Britse parlement die komende week goedkeurt kan het Verenigd Koninkrijk in theorie nog steeds op 31 oktober uit de EU stappen. En het is zelfs mogelijk om een paar dagen later te vertrekken. De creativiteit om de tijd stop te zetten is vrij groot in Brussel.
De diplomaten van de 27 EU-landen vergaderen vandaag (zondag) al.
Donald Tusk
The extension request has just arrived. I will now start consulting EU leaders on how to react. #Brexit
11:00 PM - 19 Oct 2019
En de voorzitter van de Raad Donald Tusk gaat de komende dagen met de andere leiders bellen. Premier Rutte heeft ondertussen al gesproken met Johnson. Het enige inhoudelijke wat we daar over weten is dat hij hem veel succes heeft gewenst.
De aanloop
Donald Tusk na afloop van zijn laatste EU-top
En het zag er allemaal nog wel zo goed uit de laatste dagen. Voor het eerst klonk er hoop aan de Europese kant. Onderhandelaars zagen mogelijkheden nadat er lang geen beweging was geweest. Het waren bewogen dagen.
De week begint met optimistische geluiden. Er is hoop, het kan maar zo, zegt iedereen die we aan het begin van de week spreken. Er is nog wel veel werk te verzetten. Diplomaten worden langzamerhand nerveus. Vergaderingen verzet, maar erger nog ze hebben geen teksten in handen. En teksten zijn van groot belang in de Brusselse wereld.
Het gevoel over de kans van slagen gaat heen en weer. Van bijna rond, tot mijlenver weg. Op donderdagochtend zegt een diplomaat tegen een zaal met honderden journalisten dat het een deal kan worden aan het eind van de dag, maar dat de kans op een no-deal net zo groot is. Mopperend verlaten de journalisten die massaal op de EU-top zijn afgekomen, de ruimte. Het is druk in de zaal, er wordt bijna gevochten om de werkplekken.
Nauwelijks een half uur later, trillen en bliepen de telefoons in de perszaal. Opgewonden springen de vele journalisten op en rennen naar de andere kant van de straat waar Michel Barnier in het gebouw van de Europese Commissie een toelichting geeft op het alsnog bereikte akkoord.
En opeens is er tekst
Ook Mark Rutte heeft de tekst onder de arm als hij nauwelijks een half uur daarna een oud Brussels paleisje binnenloopt waar de Europese liberale leiders samenkomen. Het is een van de vele voor-toppen die worden gehouden.
Frans Timmermans heeft ook een enorme glimlach wanneer hij elders in de stad als een van de eerste bij de de sociaaldemocraten aankomt. “Een stap vooruit voor het Verenigd Koninkrijk, voor de EU, en voor Nederland.” Hij heeft de oneliner klaar.
“Timmermans is altijd goedgezind,” bromt Jeremy Corbyn.
De Engelse oppositieleider komt lopend aan en heeft een serieuze frons op zijn gezicht, maar dat maakt snel plaats voor een hartelijke glimlach als hij merkt dat de camera aanstaat. Voor hem is het akkoord juist een stap achteruit. “Het is erger dan wat Theresa May ooit heeft afgesproken.”
Een paar honderd meter verderop op het Jourdanplein, waar de geur van frieten altijd hangt, zijn de christen-democraten vrolijker gestemd. De Ierse premier, die een week geleden in Liverpool tijdens een ontmoeting met de Britse premier Johnson, de doorbraak in gang zette, wandelt ontspannen naar de bijeenkomst. Hij straalt één en al optimisme uit. Later op de dag wordt hij voor zijn inspanningen beloond. Varadkar mag samen met de voorzitters Juncker en Tusk een persconferentie geven. In de Brusselse wereld is dat bijna het hoogst haalbare voor een politicus.
Ook Johnson houdt een korte persconferentie met Juncker, die daarna boos wordt als er telkens maar weer vragen over uitstel worden gesteld. Klik op het plaatje voor de video.
Philip Sime
WATCH: Jean-Claude Juncker rules out another Brexit extension (and shouts "I'm speaking" at a journalist). https://t.co/en0xpXvKod
4:13 PM - 17 Oct 2019
Aan het begin van de avond, als hij de EU-leiders net allemaal heeft gesproken geeft Johnson nog een persconferentie. De zaal is afgeladen vol als de Britse premier opkomt. De bekende uitspraken rollen in sneltreinvaart uit z'n mond.
  • We take back controle
  • An exiting period has ended
  • We are going to build Brittain again
  • Now is the moment
  • En nu is het tijd voor het diner. Ik heb honger.
Een paar journalisten mogen een vraag stellen, maar dat is meer voor de vorm. Johnson reageert niet inhoudelijk. Op de vraag of hij niet even ver is als oud-premier May en dezelfde fouten maakt als zijn voorganger, zegt hij alleen maar: ‘We are getting brexit done.’
En dan is hij weg naar zijn eerste EU-top als premier en wat hem betreft mag het ook de laatste zijn, hoewel hij zich ’s avonds met alles discussies bemoeit. Ook met de gesprekken over Albanië en Noord-Macedonië.
Premier Rutte: “Als Boris in de zaal is heeft hij overal een mening over. Hij is nooit onopvallend stil aanwezig. ”
Nederland tegen
Nikola Dimitrov
The least that the European Union owes the region is to be straightforward with us. If there is no more consensus on the European future of the Western Balkans, if the promise of Thessaloniki 2003 does not stand, the citizens deserve to know. 1/3
12:01 PM - 18 Oct 2019
En dan een hele andere kant van Europa: Boos, verdrietig, teleurgesteld en vooral veel onbegrip. Dat zijn de kernwoorden op de Balkan over het besluit van de EU om nog geen gesprekken met Albanië en Noord-Macedonië te beginnen over een lidmaatschap van de Unie. ‘Er is nog wat huiswerk te doen’, is de Nederlandse redenering. De minister van Buitenlandse Zaken van Noord-Macedonië Nikola Dimitrov eist ondertussen eerlijkheid. Hij vreest dat de Balkan-landen nooit lid mogen worden van de EU en dat de lidstaten zich niet houden aan de plechtige beloftes die ze in 2003 in de Griekse stad Thessaloniki hebben gedaan dat alle landen op termijn lid mogen worden.
De teleurstelling in Noord-Macedonië is zo groot dat de premier heeft besloten om nieuwe verkiezingen te organiseren met als inzet: moeten we nog wel doorgaan met onze pogingen om bij de EU te willen horen.
Frankrijk voerde deze week het verzet tegen het openen van de onderhandelingen aan. De Franse president Macron vindt dat de EU niet klaar is voor nieuwe leden. Hij wil eerst de boel intern grondig op orde hebben voordat er nieuwe leden bij kunnen. Hij wil een ambitieus Europa dat een internationale rol van betekenis kan spelen. En daar passen geen brekebeen-landen bij zoals Albanië waar de bestrijding van de corruptie broos is.
Door de problemen met Polen en Hongarije over de rechtsstaat is Frankrijk net als Nederland terughoudender geworden. De rechtstaat moet niet een beetje op orde zijn er moeten harde waarborgen komen dat er niet gesjoemeld kan worden met de democratie.
Frankrijk wil daarom dat de regels voor toetreding gaan veranderen. Nu wordt over heel veel hoofdstukken (35 ) zoals ze genoemd worden, onderhandeld. Zo gaat hoofdstuk 16 over belasting en hoofdstuk 30 over externe betrekkingen. Als een land aan de eisen heeft voldaan dan gaat het boek van dat hoofdstuk dicht, zonder dat later wordt gekeken of alle door de EU opgelegde regels nog wel worden gevolgd. Dat wil Frankrijk veranderen.
Woorden als een dynamisch proces, modernere onderhandelingen worden gebruikt. Maar een echt plan - een blauwdruk - is er nog niet.
Dus wordt de discussie over Albanië en Noord-Macedonië volgend voorjaar opnieuw gevoerd volgens de oude richtlijnen. En waarschijnlijk met dezelfde uitkomst. Frankrijk is tegen, evenals Nederland. “Tenzij de landen hun huiswerk hebben gemaakt”, zoals premier Rutte het noemt.
Plaats van discussie zal Zagreb zijn, waar in mei 2020 een speciale EU-top over de Balkan wordt gehouden.
Meer met minder
Ze worden de één procent fetisjisten genoemd. Nederland, Zweden, Denemarken en Oostenrijk. Nederland wil dat het budget niet groeit, de hand moet op de knip, tot ontsteltenis van landen zoals Frankrijk, maar ook Italië, Griekenland en een aantal Oost-Europese staten begrijpen er niets van.
Premier Rutte: “Ik komt uit een politieke traditie waar meer willen doen met minder. Ik ben dus al een heel eind opgeschoven als ik zeg dat we in de EU meer willen doen met hetzelfde budget.”
Met trots noemt de premier zich lid van de één procent club. De uitgaven van de EU mogen niet meer zijn dan één procent van het BNP. De gemoederen in de discussie over het geld lopen hoog op. In Luxemburg tijdens een bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken werd er af en toe op de tafel geslagen door ministers uit frustratie over de impasse.
Budgetair bloedbad
De landen hebben nog even voordat de komende begroting moet worden goedgekeurd. Over veertien maanden begint de nieuwe begrotingsperiode van zeven jaar.
Niet alleen de omvang van de begroting is trouwens onderwerp van discussie. Ook de kortingen die landen krijgen op hun bijdrage moet op de helling. Tenminste dat wil de Europese Commissie en Frankrijk steunt die lijn. Het zijn de zuinige landen (de één procent landen) die over het algemeen profiteren van de kortingen.
Nog even voor het geheugen. De kortingen ontstonden nadat oud-premier Margaret Thatcher 35 jaar geleden haar geld terug eiste. Het bekende ‘I want my money back’ was het startsein voor de rebate (kortingen voor het Verenigd Koninkrijk). Omdat andere rijkere landen zich vervolgens benadeeld voelden kreeg Nederland later ook korting op de afdrachten aan de EU. Nu het Verenigd Koninkrijk uit de EU stapt moeten die kortingen ook verdwijnen is de redenatie.
En dus is er een groep landen onder aanvoering van Frankrijk die pleit voor het afschaffen van elke vorm van korting. Duitsland, gesteund door Nederland, vindt dat niet eerlijk, omdat dan de rijkere landen in de EU onevenredig veel moeten gaan betalen.
Georganiseerde rellen in Catalonië
Naast het brexit-referendum is er nog een referendum dat voor beroering zorgt. In Catalonië gingen deze week duizenden mensen de straat op na de veroordeling van enkele politieke leiders vanwege het organiseren van het referendum over de onafhankelijkheid.
Wat ooit de revolutie van de glimlach moest worden is nu een vreedzaam protest met een grimmig slot. Ondanks verwoede pogingen van de Vlaamse nationalistische partij NV-A wil de Europese Unie z'n handen niet branden aan de kwestie. Europese leiders beschouwen het als een interne Spaanse kwestie. Lees meer hier en hier.
LIVE: protesten in Barcelonca tegen celstraffen Catalaanse leiders
Maar wie zijn toch de relschoppers, die vooral ’s nachts zich laten horen? Onze correspondent Rop Zoutberg heeft het verhaal.
L'Eixample, het modieuze centrum van Barcelona is in de negentiende eeuw systematisch gebouwd in vierkante huizenblokken, omzoomd door straten die op 133 meter van elkaar liggen. Met dezelfde precisie worden de straten in hoog tempo geblokkeerd.
Tientallen brandende barricades van gekantelde vuilcontainers liggen om de 133 meter - er is echt over nagedacht. Even verderop storten groepjes radicale jongeren zich op politiebusjes die geïsoleerd achterblijven. Ook een journalist van de Spaanse publieke omroep loopt klappen op.
Een anonieme politieonderzoeker in La Vanguardia:“Achter de organisatie van onrust zit een harde kern van actievoerders die per dag de strategie bepaalt. Ze hebben hun eigen communicatiesystemen. Het kan niet anders dan deze mensen getraind zijn voor wat ze doen. Anders valt niet te verklaren hoe we in vier dagen in Barcelona van nul geweld tot de totale verwoesting zijn gekomen.”
De aandacht van het openbaar ministerie concentreert zich vooral op de anonieme, en tot deze week volkomen onbekende groep Tsunami Democràtic die achter de meeste radicale protesten zou zitten.
Hoe werkt het?
De groep opereert naar voorbeeld van actievoerders in Hongkong via een eigen app, waar je alleen naar binnen komt met een unieke QR-streepjescode. De app maakt het mogelijk via geo-lokalisatie acties te volgen en aan te sturen. De protesten worden op het laatste moment verspreid via een Telegram-account. De groep zou in ieder geval maandag, achter het platleggen van een terminal van vliegveld El Prat hebben gezeten. Zeker honderd vluchten moeten worden geschrapt. Een getroffen Franse passagier overleed na een hartinfarct.
Ruim tweehonderd agenten raakten deze week gewond door de rellen, ook 107 politieauto’s moesten het ontgelden. Achthonderd vuilcontainers en auto’s werden verbrand.
Maar het zijn niet alleen de radicale Catalaanse separatistische jongeren. Italiaanse, Griekse en Franse anarchisten, die al jaren in de stad wonen, zouden meedoen aan het geweld. Onder de arrestanten van de afgelopen dagen zitten in ieder geval Engelsen, Marokkanen en Roemenen, weet een zegsman bij de Mossos. (de Catalaanse politie) Ook twee Nederlanders werden afgelopen nacht aangehouden en korte tijd vastgezet.
Rapporteurs
Nog even terug naar de brexit. Het gaat op dit moment vooral over het Britse parlement en als we al over andere parlementen horen dan gaat het over het Europees Parlement, maar ook de Tweede Kamer houdt zich met de brexit bezig. Voor de gelegenheid zijn zelfs drie brexit-rapporteurs aangesteld. Een term die uit het EP is komen overwaaien. Maar wat doen ze? Mendeltje van Keulen van de Haagse Hogeschool legt uit.
Een van de drie - Anne Mulder (VVD)- legde deze week in de podcast van Arend Jan Boekestijn en Tim de Wit uit wat hij doet. Luister hier.
Alle Kamerleden kunnen zich aanmelden om een onderwerp voor de hele Kamer te gaan bestuderen. Ze gaan het land in, naar Brussel of andere hoofdsteden. Zo kwamen 80 nationale parlementariërs in Helsinki, na een intensieve lobby door EU-rapporteurs Agnes Mulder (CDA) en Mathijs Sienot (D66) tot een gezamenlijke klimaatverklaring. En waren de twee “transparantie rapporteurs” Renske Leijten (SP) en Pieter Omtzigt (CDA) deze week bij de Raad van Europa voor een lobby voor openbaarheid van onderhandelingsstukken.
Zelfde naam, ander werk
Een EU-rapporteur in de Tweede Kamer doet wat anders dan een rapporteur in het Europees Parlement. Die Europarlementariër bepaalt artikel voor artikel wat er in wetgeving komt te staan en onderhandelt daarover met de landen en de Europese Commissie. In de Tweede Kamer is het rapporteurschap juist een opdracht om de woordvoerders van alle partijen van dezelfde informatie te voorzien. De bedoeling is dat een Kamerlid zich namens iedereen goed in het onderwerp verdiept.
Maar toen er zich 2016 voor de ‘Europese toegangelijkheidsakte’ twee EU-rapporteurs meldden in de Kamercommissie VWS, kon dat door niemand worden tegengehouden. Er waren simpelweg geen afspraken over. Inmiddels zijn er verschillende EU-dossiers in behandeling met twee en drie EU-rapporteurs, zoals de meerjarenbegroting door Renske Leijten –opnieuw - Anne Mulder (VVD) en Martin van Rooijen (50plus), die tot de zomer lid was van de Tweede Kamer.
Vanuit het doel, namelijk politici verantwoordelijk maken voor een bepaald EU-onderwerp, is het instrument geslaagd. Maar als er drie leden op pad gaan, verwordt de taak van verkenner namens de hele Kamer tot die van een schaduw-Kamercommissie. De andere partijen , die juist van het werk van een rapporteur moeten profiteren, delven dan het onderspit.
Over hoe dat verder moet denkt Kees van der Staay (SGP) na. Hij werkt aan een herziening van het Reglement van Orde en de vraag hoe het rapporteurschap en andere EU procedures kunnen worden verbeterd. 
En verder
…..Moet de Aziatische boktor bestreden worden. Alle EU-landen moeten nood- en actieplannen opstellen om de boktor en andere schadelijke dieren uit te roeien. Als de houtborende boktor, die af en toe ook in Nederland opduikt, zich over de hele EU zou verspreiden, kan dat leiden tot vijf procent minder boomsoorten zoals de beuk, berk, iep en plataan. De directe schade kan volgens de commissie oplopen tot 24 miljard euro. De bosbouwsector zou zelfs tot 50 miljard euro kunnen mislopen. Ook de voor fruitbomen schadelijke Japanse kever en de olijfboomdodende Xylella-bacterie staan op de lijst van plagen die de meeste economische, sociale en milieuschade aanrichten.
…..Wil Bulgarije dat de Europese Commissie ingrijpt. Ze denken dat Turkije op oneerlijke wijze voor elkaar heeft gekregen dat Volkswagen een nieuwe fabriek in Turkije gaat bouwen en niet in Bulgarije. Oneigenlijke staatssteun zo noemen de Bulgaren het.
…..Is het weer bijna tijd om de klok te verzetten en dus komen er weer plannen wat we kunnen doen met de tijd. Meteorologen in ons land willen de klok voortaan niet een uur, maar slechts een half uur verzetten. Lees het plan hier. Overigens blijft de zomer- en wintertijd voorlopig nog. De Europese Commissie heeft flink wat tijd voor het debat uitgetrokken.
…..Wacht Ursula von der Leyen nog steeds op de namen van drie nieuwe kandidaat eurocommissarissen. Ze had deze week een ontbijt met onder meer premier Rutte en president Macron in een poging om uit de impasse te komen.
…..Is er maandag een Brussel bij Nacht op radio 1. Tijn Sadée is de verteller van dienst. Hier de aflevering van vorige week.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Judith van de Hulsbeek, Frank Renout, Laura Joël, Wouter Zwart, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Saskia Dekkers en Thomas Spekschoor.



Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.