Bekijk profielpagina

Brussel Inside - Meedoen belangrijker dan winnen

Revue
 
Meedoen is belangrijker dan winnen. Dat ging deze week niet helemaal op. Het olympisch adagium is nie
 

Brussel Inside

26 november · Editie #13 · Bekijk online
Europa is in beweging, maar wat speelt er echt? Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt iedere week, samen met zijn collega’s in de Europese hoofdsteden, de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

Meedoen is belangrijker dan winnen. Dat ging deze week niet helemaal op. Het olympisch adagium is niet besteed aan Italië, dat met Milaan nipt van Amsterdam verloor in de strijd om de vestiging van het Europese Medicijn Agentschap (EMA). En Denemarken kan helemaal niet tegen z'n verlies en slaat wild om zich heen. Dat belooft wat voor de nieuwe verkiezing die voor de deur staat. Er moet namelijk een opvolger voor Jeroen Dijsselbloem worden gekozen bij de Eurogroep.
En dan zijn er problemen bij de bestrijdingsmiddelen en de luchtkwaliteit van verschillende grote steden. Verder zijn er nog steeds vraagtekens bij de nieuwe regering in Duitsland en de brexit.

Europa vooruit met grote coalitie
Angela Merkel en Martin Schulz in de Bondsdag, afgelopen dinsdag
Het gaat nog even duren voor Duitsland en Merkel weer op volle kracht mee kunnen doen in Brussel, want de zoektocht naar een nieuwe regering is voorlopig nog niet afgelopen. Na de verrassende ineenstorting van de Jamaica-onderhandelingen (Jamaica naar de partijkleuren van CDU/CSU, FDP en de Groenen), bevinden de partijen zich nu op onbekend terrein. NOS-correspondent Judith van Hulsbeek bericht.
Na Jamaica blijven er drie opties over: een minderheidsregering, gesprekken met de SPD over een nieuwe GroKo (zo wordt de coalitie tussen SPD en CDU/CSU genoemd) of nieuwe verkiezingen. In de eerste helft van de week leek het die kant op te gaan. In het geruchtencircuit circuleerde zelfs al een datum: 22 april 2018.
Maar alles veranderde toen SPD-leider Schulz onder druk van de eigen partij en voormalig partijgenoot (en nu president) Steinmeier een ommezwaai maakte. Waar hij eerst gesprekken met Merkel categorisch afwees, staat hij er nu toch voor open.
“Niets is vanzelfsprekend”, voegde hij er wel aan toe. Merkel moet er niet vanuit gaan dat ze zomaar weer zullen toetreden tot een GroKo 2.0. Een minderheidsregering met gedoogsteun behoort ook nog tot de mogelijkheden. Sowieso zal regeringsdeelname met een flinke waslijst aan wensen gepaard gaan.
En dat is voor Brussel waarschijnlijk goed nieuws: als zelfverklaard eurofiel wil Schulz ver meegaan in de hervormingsplannen van de Franse president Macron. 
SPD in verkiezingsprogramma: “We willen een gemeenschappelijk budget voor de eurozone.”
Dit in tegenstelling tot de liberalen van de FDP, die eerder aan de coalitie-onderhandelingstafel zaten. Maar het kan nog even duren voor het zover is. Het kan ook mislukken tussen de SPD en Merkel en tot die tijd moet Brussel het nog even doen met een demissionaire en dus minder slagvaardige regering in Berlijn.
Schuld van Nederland
Saillant detail: deze week werd bekend dat ook Nederland een rol speelde in het mislukken van Jamaica. Op de laatste dag van de onderhandelingen, zou de FDP ineens hebben geëist dat een deel uit het Nederlands regeerakkoord over afwijzen van het ESM-noodfonds in afspraken werd opgenomen. Dit wezen Merkel en de Groenen af. Kort daarop liepen de gesprekken stuk
Deens-Zweedse ruzie door EMA-verlies
De verliezende Deense ministers
Op het moment dat Amsterdam een feestje vierde in café The Old Hack, de oude kroeg van Boris Johnson en tegenwoordig de plek waar Nigel Farage en zijn Ukip vaak een biertje nemen, begint de ruzie tussen Denemarken en Zweden. De Denen zijn boos en niet zo'n klein beetje ook. Ze zijn geflikt, in de steek gelaten. NOS-correspondent Rolien Créton over verliezen en frustraties.
Ze waren vol zelfvertrouwen toen bleek dat Kopenhagen bij de laatste drie kandidaten zat. Denemarken was duidelijk trots op de Deense troef: Copenhagen Towers, een moderne wolkenkrabber die de Deense regering al sinds afgelopen zomer had afgehuurd om zich op de EMA voor te bereiden. Als Kopenhagen zou worden gekozen, zou de Deense regering de huur van het gebouw met de bijbehorende 27.000 vierkante meter twintig jaar lang betalen. Prijskaartje: ruim 135 miljoen euro. Zo wilde Denemarken laten zien dat het bereid was flink in het Europees agentschap te investeren.
Maar toen ging het mis voor de Denen en mochten Amsterdam en Milaan naar de finale. Denemarken gaf Zweden de schuld: het land had namelijk volgens geruchten niet op Denemarken gestemd. Dat die ene stem in de halve finale geen verschil had gemaakt, maakt volgens de Deense minister van Buitenlandse Zaken niet uit.
Deense minister Anders Samuelsen: “Ons verlies hangt samen met de wijze waarop Zweden het spel heeft gespeeld.”
De Deense minister ziet het Zweedse optreden als een schending van het Scandinavisch pact, waarin de Scandinavische landen elkaar sinds jaar en dag blind steunen. Bovendien heeft Zweden volgens Denemarken ook de Zuid-Zweedse stad Malmö in de steek gelaten. Het Zweedse Malmö ligt via de Öresundsbrug op een steenworp afstand van Kopenhagen en had ook baat gehad bij een EMA in Kopenhagen, met de bijbehorende 900 expats en ruim 30.000 hotelovernachtingen per jaar. “In zo’n situatie had Zweden moeten kiezen voor het eigenbelang en aan werk en groei moeten denken”, aldus de Deense minister van Buitenlandse Zaken.
Botte boer
De opvallend harde uitval van de Deense minister valt niet goed in Zweden. In de Zweedse pers wordt de Deense minister een botte boer genoemd. Bovendien kán de Deense minister helemaal niet 100 procent zeker weten op wie Zweden heeft gestemd, zo merkte de Zweedse minister van Europese Zaken, Ann Linde, fijntjes op. De landen hadden immers van tevoren afgesproken dat het een geheime stemming zou zijn. Er was zelfs afgesproken om de stembriefjes in de papierversnipperaar te gooien, juist om dit soort verhalen te voorkomen. De reactie van de Denen wordt door de Zweden als amateuristisch beschouwd. “Ik begrijp dat Kopenhagen erg teleurgesteld is. Wij zijn ook teleurgesteld dat we de eindronde niet hebben gehaald”, aldus de Zweedse minister. 
Volgens de Zweden heeft Denemarken last van het Calimero-complex: het gevoel altijd tekort gedaan te worden omdat je zo klein bent. Ja, zeggen de Zweden: Denemarken is inderdaad klein. Maar wij zijn groot.
Intussen blijft het gissen naar de precieze gang van zaken rondom de opvallende keus van de Zweden om voor Milaan te kiezen. Waren het de vluchtelingen? Dit thema heeft de twee Scandinavische landen de afgelopen jaren ver uit elkaar gedreven. Zweden, lange tijd het meest ruimhartige land van Europa in de opvang van vluchtelingen, heeft weinig goede woorden voor de aanpak van Denemarken, het land met een van de strengste immigratiewetten binnen de Europese Unie. Of was de Zweedse keuze wellicht het resultaat van een mislukte koehandel, waarbij Zweden toenadering tot het “Zuid-Europese kamp” zocht, in ruil voor een wederdienst? Voor de Deense minister van Buitenlandse Zaken Samuelsen leverde deze strijd weinig op, behalve het imago van een botte boer die naar de markt ging en met lege handen thuis kwam. 
Dubbelspel in Zuid-Europa
Premier Gentiloni
Van de botte boer naar de aanfluiting. Zo noemde de Italiaanse premier Gentiloni het proces rondom de EMA.  Zijn regering had vol ingezet op Milaan. NOS-correspondent Mustafa Marghadi bericht. 
Het hoofdkwartier stond er al, de duizenden directe en indirecte banen kon Italië uitstekend gebruiken, en na de eerste twee stemronden was de hoofdstad van Lombardije de te kloppen stad. Maar Milaan verloor toch. Door een loting. Wat een aanfluiting.
Italië dacht een uitstekend bid te hebben en legt de schuld voor deze nederlaag vooral buiten zichzelf. De Spanjaarden zouden dubbel spel hebben gespeeld. 
Harde nederlaag
Spanje zou Milaan steun hebben beloofd, maar toch stiekem voor Amsterdam hebben gekozen. De Slowaken zorgden voor het gelijke spel door zich terug te trekken, waardoor een loting noodzakelijk werd. Maar het leeuwendeel van de schuld gaat naar de EU in het algemeen. Een EU die geen verantwoordelijkheid durft te nemen en niet zelf durft te kiezen.
De nederlaag komt hard aan in Italië. Het Milanese bedrijfsleven is verbitterd vanwege het verloren potentieel. En de regering denkt miljarden aan inkomsten mis te lopen. Maar nog veel erger|: Italië leed voor de tweede keer in een week een prestigieuze nederlaag in Milaan, na het drama in San Siro waar de Azzurri het WK voetbal misliepen. 
Mijn Italiaanse huisgenote keek me met een verdwaasde blik, vol ongeloof aan, toen ik vertelde dat Amsterdam het EMA kreeg toegewezen. 
“Oh nee. We kunnen echt niks meer winnen…”
De nieuwe Jeroen
Dijsselbloem tussen ministers: wie volgt de Nederlander op?
En dan zijn er opnieuw verkiezingen op komst. De 19 eurolanden moeten een opvolger kiezen voor Jeroen Dijsselbloem. De oud-minister van Financiën blijft tot 1 januari en zal volgende week als een soort juryvoorzitter de strijd om zijn opvolger in goede banen leiden.
Maar wie volgt hem op? Wie zijn de kandidaten? Daar gaan we weer. May I have your votes?

  • De favoriet
De Slowaak Peter Kazimir heeft de meeste kansen. Hij speelde een belangrijke rol bij de Griekse crisis, was hard tegenover de Griekse minister Varoufakis. Is socialist en een ervaren rot in de groep van euro-ministers.
  • De outsider 
Pierre Gramegna is ook één van de kanshebbers. Liberaal en Luxemburger, dat zijn meteen twee nadelen. Jean-Claude Juncker, ook afkomstig uit Luxemburg, is al voorzitter van de Europese Commissie. En de sociaal-democraten vinden dat ze als tweede partij in de Europese Unie recht hebben op deze belangrijke post. Tenslotte zijn de voorzitter van de Europese Commissie en van het Europees Parlement al christen-democraat.
  • Het zwaargewicht
Bruno Le Maire, nog maar kort minister. De Fransman heeft wel al meteen indruk gemaakt. Spreekt naast Frans ook Duits en heeft een prima relatie met Berlijn. In zijn nadeel werkt dat de hoogste ambtenaar van de Eurogroep Thomas Wieser ook weggaat. De belangrijkste kandidaat voor die post is Odile Renaud-Basso en die is ook Frans. En de eurocommissaris voor Economische en Financiële zaken is ook al een Fransman: Pierre Moscovici. Kortom: zijn er niet al genoeg Franse politici op hoge posities?
  • De zuidelijke kandidaat 
De Portugese minister van Financiën Mario Centeno gooit als oude baas van de Centrale Bank hoge ogen. Hij heeft de Portugese economie en begroting op orde gebracht na de crisis. Maar dat is tevens zijn nadeel, het land stond op de rand van de financiële afgrond. Ander nadeel is dat hij socialist is. De socialisten willen eigenlijk met één kandidaat komen. Hij heeft wel de steun van Spanje, want de Spaanse minister Luis de Guindos, heeft al laten weten zelf geen kandidaat te zijn en Centeno te steunen.
De kranten noemen hem wel liefkozend de Ronaldo van de Portugese economie. 
  • De volslagen outsider
De rijzende ster van Letland, oud-schaakkampioene en één van de weinige vrouwen in de Eurogroep Dana Reizniece-Ozola. Of ze kans maakt, is moeilijk in te schatten, maar ze is van plan om haar vinger op te steken, zeggen Letse bronnen. 
  • Als niemand anders het wordt
En dan hebben we nog Pier Carlo Padoan, de Italiaan. Socialist, deskundige en een echte vertegenwoordiger van de zuidelijke stroming. Durft het aan om Duitsland tegen te spreken. Nadeel is dat het niet zeker is of hij de verkiezingen volgend jaar in Italië zal overleven. En niemand bij de Eurogroep heeft zin om na een paar maanden alweer zonder voorzitter te zitten. De Oostenrijker Jörg Schelling wordt mogelijk door de christen-democraten naar voren geschoven. En zelfs de Belgische minister Johan van Overtveldt is gepolst om zich kandidaat te stellen.
De stemming is op maandag 4 december.
Heftige discussie over bestrijdingsmiddel
De discussie over het verbieden van het bestrijdingsmiddel glyfosaat wordt steeds heftiger. De EU slaagt er maar niet in om een besluit te nemen. Op 15 december loopt de vergunning af en voor die tijd moet een besluit worden genomen om te stoppen, door te gaan en over een paar jaar te stoppen (zoals het Europees Parlement wil) of voorlopig gewoon door te gaan en later een definitief besluit te nemen. Nederland wil dat het middel nog vijf jaar blijft toegelaten.
Terwijl de tegenstanders actie blijven voeren voor een totaalverbod, doet de industrie er alles aan om het middel te behouden. Zo werd in oktober in Straatsburg op de gevel van het Europees Parlement een kort filmpje gespeeld waarin de voordelen van bestrijdingsmiddelen, zoals glyfosaat, werden genoemd. Het parlement had net gestemd en de de andere beslissers, de deskundige ambtenaren, zouden de volgende dag vergaderen, waarbij ze overigens niet tot een besluit kwamen.
Een aantal parlementsleden is nu zo boos dat ze willen dat de European Crop Protection de toegang tot het parlement wordt ontzegd. Maandag wordt opnieuw geprobeerd om een besluit te nemen.
Het vuil, de stad en de file
Europese steden zijn smerig als het windstil en warm is.  Dat merkten deze week de inwoners van Madrid. Al eerder werd in Athene, Parijs, maar ook in Londen, Stockholm en Brussel de vuile lucht gemeten. We maken een tour langs een aantal steden. Om te beginnen de situatie bij onze correspondent Rop Zoutberg in Spanje.
Het probleem wordt erger en maatregelen – als ze al genomen worden – helpen amper. In achttien Spaanse steden werd deze week ernstige luchtverontreiniging gemeten, veroorzaakt door auto’s, fabrieken en bijna windstil, gortdroog weer. Alleen met grote moeite lukte het in de hoofdstad Madrid het autoverkeer met 3 procent omlaag te krijgen.
Madrid en Valladolid waren de enige steden waar gemeentebesturen met maatregelen kwamen om hoeveelheden stikstofdioxide en fijnstofdeeltjes omlaag te krijgen. Op snelwegen rond de hevig vervuilde steden golden snelheidsbeperkingen. Ook konden automobilisten komend van buiten geen gebruik maken van parkeervakken in de binnensteden.
De ingrepen zijn vastgelegd in een protocol bij de lokale besturen, legt Juan Bárcena van de milieugroep Ecologistas en Acción uit. “We zitten nu in fase 2 op een schaal van 4. Vanaf fase 3 ga je het pas echt merken. Dan wordt het autoverkeer met de helft teruggebracht omdat auto’s met even of oneven kentekens de stad niet meer in komen.”
Woordvoerder milieugroep: “Gemeentebesturen zijn huiverig al te drastische stappen te nemen, al zien ze ook wel dat de problemen van de luchtvervuiling enorm zijn.”
 “Randgemeentes van Madrid stapten al naar de rechter om te verhinderen dat hun inwoners de toegang van Madrid wordt ontzegd.” Madrid moet ook meer haast maken van de Europese Commissie om maatregelen te nemen.
Automobilisten hadden maar weinig hinder van het parkeerverbod in de binnensteden: private parkeergarages hadden topdrukte door de milieumaatregelen.
Alleen in steden als Stockholm of Londen is echt werk gemaakt van het stoppen van auto’s, door tolpoorten aan de rand van de stadscentra neer te zetten.
“Je zult rijstroken moeten gaan weghalen ten gunste van voetgangers en openbaar vervoer. Dat is het enige dat op lange termijn werkt.”
Een schoon Parijs is nog ver
Parijs vecht al enkele jaren tegen de toenemende luchtvervuiling. Parijs mag dan de stad van de liefde zijn, maar het stinkt er wel, je moet er hoesten en soms springen de tranen in je ogen. Ook bij onze correspondent Frank Renout.
Uit officiële metingen is gebleken dat de miljoenen inwoners blootliggen aan uitstoot van stikstof en fijnstoffen, die hoger ligt dan wat is toegestaan. Dat is vooral het geval bij drukke verkeersaders, zoals de Champs-Élysées.
Fietsen
Al jaren worden daarom het openbaar vervoer, fietsen en elektrische auto’s gepromoot in de stad. Busbanen nemen steeds vaker de plaats in van rijstroken.
Afgelopen jaar werd een begin gemaakt met het weren van auto’s op dagen met veel smogvorming. Verder wil de socialistische burgemeester Anne Hidalgo veel meer groen in de stad, van daktuinen tot stadsboerderijen. Parijs kent inmiddels z’n eerste èchte Parijse witlof (dat wordt geteeld in een oude parkeergarage) en ook het eerste echte 100 procent Parijse bier wordt nu gebrouwen, met gerst en hop uit de Franse hoofdstad.
Deze maand kwam Parijs met een ambitieus klimaatplan om in 2050 ‘CO2-neutraal’ te zijn. Diesel- en benzineauto’s worden vanaf respectievelijk 2024 en 2030 verboden in Parijs. Met de gemeente Den Haag startte Parijs een mondiaal stedennetwerk om ervaring uit te wisselen over de aanpak van luchtvervuiling.
Athene wordt langzaam schoner
Smog boven Athene in 2000
Maar het kan verbeteren. De Griekse hoofdstad Athene was in de jaren 80 nog bekend - of berucht - om de smog die boven de stad hing. Maar al meer dan 25 jaar zijn er uitgebreide maatregelen om die luchtvervuiling, vooral als gevolg van uitlaatgassen, te bestrijden. Onze correspondent in Athene Conny Keessen maakt de balans op. 
Zo werden dieselauto’s verboden en werden het installeren van katalysatoren verplicht. En vooral het invoeren van een even/oneven nummerbord systeem heeft behoorlijk effect gehad; auto’s met een even nummer op het eind mogen in de zomer alleen op even dagen de stad in, en met oneven nummer op oneven dagen.
Het heeft gewerkt: de vervuiling, vooral in de zomer, is behoorlijk teruggedrongen. Zelfs nu sinds een paar jaar dieselauto’s wel weer mogen rijden.
Winter smog
Maar de laatste jaren, de jaren van de crisis, is er een nieuw verschijnsel opgedoken. Namelijk smog in de winter!
Die vervuiling is vooral in de avond te zien en te ruiken, als het koud is natuurlijk. Hij komt van de open haarden en de houtkachels die veel Grieken tegenwoordig gebruiken. Want de belasting op stookolie is zo hoog geworden, dat mensen die zwaar zijn getroffen door de crisis het niet meer kunnen betalen.
En omdat niet iedereen goed brandhout kan kopen, wordt de toevlucht genomen tot minderwaardig hout of wat men dan ook kan vinden.  Het ministerie van Gezondheid heeft herhaaldelijk gewaarschuwd dat er zo schadelijke en zelfs kankerverwekkende stoffen vrijkomen.
Wie werkt er mee?
Groepsfoto tijdens de vorige EU-Afrika-top op Malta
Ook deze week weer veel nieuws. Er is de EU-Afrika-top in Ivoorkust. Nieuwsuur heeft een reportage over de deals die de Europese Unie sluit met Afrikaanse landen. Op onze site verhalen uit Lagos, de miljoenenstad in Nigeria. En natuurlijk op de wijs van Brussels by night, de wekelijkse rubriek op maandag in Met het Oog op Morgen, deze week met Tijn Sadée.
Hij blikt met expert Geert Laporte  van de Maastrichtse denktank European Centre for Development Policy Management vooruit op de EU-Afrika-top. Laporte is kritisch over hoe de EU denkt de migratie vanuit Afrika naar Europa in te kunnen dammen. De Europese Commissie zet er vooral op in dat Afrikaanse landen hun grenzen beter gaan beschermen tegen smokkelaars, criminelen en terroristen. Dat zou bijdragen tot meer stabiliteit en controleerbare migratie. Maar volgens Laporte hou je daar op de lange termijn migratiestromen niet mee tegen. 
Laporte:  “Migratie komt door corrupt wanbestuur in veel Afrikaanse landen, waardoor jongeren op de vlucht slaan. Daar moet de Top eigenlijk over gaan.”
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Jeroen Wollaars, Judith van de Hulsbeek, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Frank Renout, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Tom Wisseborn en Thomas Spekschoor. 
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.