Bekijk profielpagina

Brussel Inside - May the best man win

Revue
 
Aan mooie woorden geen gebrek, maar hoe zit het met de daden? In het volgende Europese Parlement, de
 

Brussel Inside

28 april · Editie #78 · Bekijk online
Op 1 november begint een nieuwe Europese Commissie en het gevecht over de verdeling van het geld - de nieuwe begroting - is begonnen. En of ze het in Brussel (en Londen) willen of niet: de brexit-discussie is nog lang niet voorbij. Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt samen met zijn collega’s in Europese hoofdsteden de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

Aan mooie woorden geen gebrek, maar hoe zit het met de daden? In het volgende Europese Parlement, de volgende Europese Commissie moeten meer vrouwen zitten. Maar lukt het ook? In Spanje was deze week een klassiek debat met vijf mannen in de hoofdrol en de vrouwen in de traditionele rol.
We zetten de feiten op een rij.
En verder een verschil van mening in het Nederlandse kabinet over de rol van minister Hoekstra.
En het Europees Parlement is veel te groot, zegt Hans van Baalen. Hij neemt afscheid in de rubriek AdiEU.
Blijf ons volgen via Twitter @BrusselInside

Drie keer nee
Premier Rutte doopt een nieuwe tulp
Het moet afgelopen zijn met de nee-nee-nee-houding van het Nederlandse kabinet. Minister Hoekstra moet zich wat positiever opstellen. De kritiek komt uit de boezem van het kabinet. D66-fractievoorzitter Rob Jetten maakt zich zorgen over de opstelling van de minister van Financiën in de Europese Unie.
“Natuurlijk moet de minister zich stevig uitspreken over landen als Italië dat alle begrotingsregels aan z'n laars lapt. Maar we moeten ook geen voorzitter worden van de nee-groep.”
Volgens Jetten moet premier Rutte eens met de minister gaan praten. “Kritisch zijn is prima, halsstarrig niet.”
Staan we op het menu of zitten we aan tafel?
Het is een gevleugelde uitdrukking in de Brusselse wereld. Door heel hard nee te zeggen, sta je buiten spel. Diplomaten van alle EU-landen vrezen ook zogenoemde gele kaarten die nationale parlementen kunnen trekken. Als een derde van de nationale parlementen zo'n kaart trekt, dan moet het voorstel van de Europese Commissie terug naar de tekentafel.
Maar als slechts enkele landen een gele kaart trekken, dan praat die lidstaat in feite niet meer mee. “Ze zijn dan niet interessant, want het parlement heeft het standpunt in beton gegoten, dus je kan als onderhandelaar namens je land geen kant meer op”, aldus een diplomaat.
De fractievoorzitter van D66 vreest dat Nederland komend jaar in zo'n positie terechtkomt. Dat andere landen onderhandelen en Nederland niet meedoet. “Wij willen dat de Europese begroting niet omhoog gaat, maar we hebben ondertussen wel enorme ambities voor Europa. De rest praat over hoe die begroting moet worden ingevuld en wij staan alleen maar aan de zijlijn nee te roepen.”
Premier Rutte is niet zo bang voor de nee-doctrine. Nederland staat volgens hem niet alleen als het gaat om het in de hand houden van de nieuwe begroting en al helemaal niet als het gaat over een aparte begroting voor de eurozone.
“Als andere landen nu zeggen dat er voor de landen met de euro misschien toch eigen middelen moeten komen en misschien toch zus of zo, is allemaal tot je dienst, maar Nederland is tegen.”
En Nederland is volgens de premier niet de enige.
“Ik denk dat we er goed uit kunnen komen als we ons niet gek laten maken, en dat het verstandig is dat Hoekstra dat uitspreekt. Als mensen dan meer willen: tot je dienst, maar dan zonder Nederland. Dat is niet dreigen met een veto, want een veto betekent dat je iets in je eentje tegenhoudt, en in zo'n scenario zouden heel veel landen tegen zijn. Ik denk dat het zover niet komt.”
En een apart gesprek met Hoekstra heeft volgens de premier geen zin. Dit is namelijk kabinetsbeleid.
May the best man win
Vandaag trekken de Spanjaarden naar de stembus. Zo op het oog zijn die verkiezingen een hanengevecht, signaleert Rop Zoutberg in Madrid. De vijf voornaamste politieke partijen duwden zonder uitzondering sterke mannen naar voren. Om precies te zijn twee Pablo´s, een Pedro, een Albert en een Santiago. Ze zijn niet uit de media weg te slaan. Vrouwen doen er even niet toe.
Het viel meer Spanjaarden op tijdens de verkiezingsdebatten die ze kregen voorgeschoteld. “Ik zag de kandidaten - mannen - die zich voorbereidden met hun adviseurs - ook mannen. Intussen waren vrouwen om hen heen de vloer aan het dweilen, de gezichten van de mannen aan het poederen en stofjes van hun colberts aan het plukken. Ik heb de televisie uitgezet”, noteert een verontwaardigde briefschrijfster in de lezersrubriek van El País.  
Toen het tijdens het debat van dinsdag even ging over geweld tegen vrouwen, poogde Pablo (Iglesias, van Podemos) de situatie te vergoelijken:
“Hm ja, hier moeten eigenlijk vrouwen over praten.”
Maar de toon was hoe dan ook gezet. 
Vrouwen delven het onderspit
Het was diep triest, vindt Yolanda Besteiro van de Federatie voor Progressieve Vrouwen (Federación de Mujeres Progresistas). “Als je het zo zag, moet je concluderen dat er nog een lange weg te gaan is. Akkoord, in het kabinet van Pedro Sánchez kregen veel vrouwen ministersposten. Maar het is afgeleide macht, want de baas is nog altijd een man. Vrouwen die meededen met de primaries van de PSOE werden weggestemd. Zo ging het ook bij de Partido Popular.”
De deelname van mannen en vrouwen bij verkiezingen is in de wet van gelijkheid uit 2007 geregeld. Volgens die wet mogen kandidaten van hetzelfde geslacht niet meer dan 60 procent of minder dan 40 procent op de lijsten innemen. 
Bij de algemene verkiezingen van vandaag stemmen de Spanjaarden op kandidatenlijsten per provincie. Onderzoek je die lijsten dan is de conclusie dat vrouwen zeker wel meedoen. In 44 procent van de gevallen voert een kandidate van de Partido Popular de stembiljetten aan. In 42 procent van de gevallen is de kandidate op de eerste plaats afkomstig van de radicaal linkse partij Podemos of sociaal-democratische PSOE. Populistisch rechts (Vox) zette in 25 procent van de gevallen een vrouw op de eerste plaats.
Vooral over de razendsnelle opkomst van Vox maakt Besteiro zich zorgen.
“De partij wil wetten die de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen aanpakken weer afschaffen. Ook de wetgeving tegen huiselijk geweld moet worden teruggedraaid. Dat betekent dat dit land stappen terug gaat zetten, al lijkt de feministische beweging in Spanje nog zo groot.”
Lees hier meer over de Spaanse verkiezingen.
En dat terwijl Spanje het best redelijk doet in de Europese Unie. Als we kijken naar het aantal vrouwelijke Europarlementariërs staat het land op de derde plaats, na Zweden en Finland. Nederland staat op een tiende plaats.
Het aantal vrouwen in het Europees Parlement neemt elke verkiezing toe. In 1979 lag het percentage op 15,2%. Momenteel is dat 36,4%. Nederland zit dus net iets boven het gemiddelde. En als we naar het aantal vrouwen in nationale parlementen kijken, dan scoort het EP redelijk goed.
Het Robert Schuman Instituut noemt Europa zelfs het continent van de vrouw. Spanje doet het volgens de analyse van dit instituut juist heel goed, omdat er zo veel vrouwelijke ministers zijn (61 procent). Nederland scoort wat dat betreft ook goed, met een zevende plaats Europees gezien (35 procent).
Tot zover het goede nieuws
Want het Europees Parlement wil meer. De belangrijke posten, voorzitter van het Europees Parlement, voorzitter Europese Commissie, voorzitter Europese Raad en voorzitter Europese Centrale Bank worden allemaal bezet door mannen. In het verleden zijn er wel twee vrouwelijke voorzitters geweest van het EP, maar daar staan heel erg veel mannen tegenover (13 sinds 1979).
En ook bij de top-kandidaten, de zogenoemde Spitzenkandidaten die voorzitter van de Europese Commissie willen worden, zijn het bijna allemaal mannen die de kar trekken. Maandag tijdens het eerste grote debat in Maastricht tussen de kandidaten staat maar één vrouw op het podium: Violeta Tomić van de Linkse partij. Maar Timmermans, Eickhout, Verhofstadt, Zahradil en de andere kandidaten zijn man. En zelfs de grote afwezige tijdens dat debat, de christen-democraat Manfred Weber is een man. Alleen de Groenen die deze keer Bas Eickhout sturen hebben een tweede vrouwelijke top-kandidaat, Ska Keller.
Stem op een Vrouw
Woensdagavond 15 mei, hét verkiezingsdebat over Europa met vrouwelijke EP-kandidaten! I.s.m. #ProveThemWrong, in @OBAmsterdam. Zet 't in je agenda en komt allen 🇪🇺🧕🏽👱🏼‍♀️👩🏿‍🦱
https://t.co/RLyPKnpX0C https://t.co/GDDUVk7EpW
4:13 PM - 10 Apr 2019
En toch beloven alle kandidaten dat de nieuwe Europese Commissie de meest vrouwelijke commissie ooit zal worden. Timmermans wil zelfs meer dan 50 procent vrouwen in het nieuwe team. De huidige commissie bestaat uit negen vrouwen, en negentien mannen. En dat was vijf jaar geleden al een heel gevecht. Probleem voor de commissievoorzitter (destijds Juncker) is dat de nationale lidstaten zelf bepalen wie ze naar Brussel sturen om commissaris te worden. Het enige wat de voorzitter kan doen, is een dringend beroep op de regeringsleiders om toch vooral vrouwen te sturen. Maar hij kan het niet afdwingen.
De nieuwe voorzitter heeft wel iets meer invloed op het kernkabinet, oftewel de ondervoorzitters. Daar zit nu één vrouw bij, Federica Mogherini, de Hoge Commissaris verantwoordelijk voor het buitenlandbeleid.
En dan hebben we ook nog de benoeming van de nieuwe voorzitter van de Europese Raad, de opvolger van Donald Tusk en de opvolger van Mario Draghi als president bij de Europese Centrale Bank. Ook bij de ECB is het aantal vrouwen ondervertegenwoordigd. In de board van zes leden zit alleen Sabine Lautenschläger.
In Nederland probeert de beweging stemopeenvrouw meer vrouwen verkozen te krijgen. Afgelopen week hielden ze een training in Amsterdam. Catharina Rinsema van de VVD kreeg de tip om het bondiger te vertellen. Anderen kregen mee om meer foto’s van zichzelf te maken en vooral sociale media te gebruiken.
Het belangrijkste wapen is de voorkeursstem. “Stem op mij”, zegt een van de organisatoren. “En stem dan niet op de hoogste vrouw op een lijst, die komt er meestal toch wel in, maar stem op een vrouw die op de meer onverkiesbare plaatsen staat, lager stemmen is beter dan komen er vrouwen in plaats van mannen ook in het nieuwe Europese parlement.”
Verplicht gelijk in Frankrijk
Zeven van de tien Nederlandse vrouwelijke Europarlementariërs
Laten we toch nog even inzoomen op een aantal andere landen. Hoe is het daar geregeld? In Frankrijk gaan twee partijen met voorsprong op kop in de peilingen: die van president Macron (LREM) en die van Marine Le Pen (RN). En beide kiezen voor absolute gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Frank Renout legt uit.
De helft van de kandidaten is vrouw en de helft is man, bij zowel LREM als RN. Dat is logisch: het is volgens de Franse wet verplicht om een kandidatenlijst op te bouwen met om en om een vrouw en een man. Of de lijsttrekker een man of een vrouw is staat elke partij vrij. Bij de LREM wordt de lijst geleid door een vrouw, Nathalie Loiseau, bij de RN door een man, Jordan Bardella.
Als het gaat om diversiteit en etnische achtergrond is alles behalve sprake van gelijkheid. Bovenaan de lijst van regeringspartij LREM is niet één kandidaat te vinden met een migratieachtergrond. Pas op nummer 21 staat een gynaecologe met een Griekse achtergrond: Chrysoula Zacharopoulou. Op nummer 24 staat Max Orville, uit Martinique.
De rechts-populistische RN heeft één kandidate aan de top van de lijst staan met een ‘diversiteits’-achtergrond: Christiane Delannay-Clara uit Guadeloupe. Ze staat op nummer 12.
Maar met haar ging al meteen iets mis bij de bekendmaking van haar kandidatuur. De RN meldde in haar cv dat ze wethouder was geweest in een voorstad van Parijs. Dat werd meteen tegengesproken door de burgemeester van de stad, waarna de RN toegaf dat sprake was van een fout.
Italaliaanse rekensommen
Ook in Italië wordt rekening gehouden met gendergelijkheid. En daar gaan ze best ver in. In eerste instantie bij de kandidatenlijsten. Voor de Europese verkiezingen is Italië verdeeld in vijf kiesregio’s. Het ‘bergachtige noorden’, het ‘noordoosten’, ‘centraal Italië’, ‘zuidelijk Italië’ en ‘de eilanden’. De ene regio is groter dan de ander. Mustafa Marghadi legt uit.
Overal staan evenveel mannen als vrouwen op de lijst, er kan hooguit één man of één vrouw meer opstaan als het aantal kandidaten oneven is.
Maar dat is nog niet de enige maatregel om gelijkheid van de seksen te bevorderen. Daarvoor moeten we het Italiaanse systeem voor deze Europese verkiezingen iets verder uitleggen. Per regio kun je in eerste instantie op je favoriete partij stemmen. Maar bij je favoriete partij zet je jouw drie favoriete kandidaten neer. En dat mogen nooit drie vrouwen of drie mannen zijn. Allebei de seksen moeten vertegenwoordigd zijn in dat drietal. Dus één man en twee vrouwen of andersom.
Dat is best ingewikkeld.
Klopt - en omdat deze uitleg waarschijnlijk meer vragen over het Italiaanse systeem oproept dan het de vragen over gendergelijkheid beantwoordt, een addendum. Het is bijzonder ingewikkeld, maar in één alinea uitgelegd door mijn vrienden van ilpost. Klik hier. De 73 Italiaanse zetels in het Europees parlement worden proportioneel verdeeld. De berekening wordt landelijk gedaan, en daarna per kiesregio toegepast. Dus als je landelijk 10 procent haalt, krijg je 10 procent van de beschikbare zetels in je kiesregio. 
En wie krijgt die zetels dan? De persoon die de meeste voorkeursstemmen heeft gekregen namens zijn of haar partij in die regio. Snap je het? Nee, nog steeds niet? Geeft niet. Maak je geen zorgen, de Italianen ook niet. Maar hoezee voor gendergelijkheid!
Witte konijnen in België
Kathleen van Brempt
De Belgen foefelen hun vrouwen niet naar de achtergrond. In 2002 namen ze een quota-wet aan voor het federaal, regionaal en Europees niveau. Daarin staat dat er evenveel vrouwen als mannen op de kieslijsten moeten staan. Daarnaast moeten de eerste twee kandidaten van een ander geslacht zijn. Om en om dus. Bijou van der Borst bericht.
De aankomende Europese verkiezingen verschijnen er spraakmakende dames op de lijsten. Zoals Assita Kanko, zij is de tweede kandidaat voor het Europees parlement namens de NV-A. De politica afkomstig uit Burkina Faso werd bekend vanwege haar vrouwenactivisme. Ze getuigt openlijk over haar persoonlijke ervaringen met vrouwelijke genitale verminking. 
De liberalen van Open VLD zetten de in Vlaanderen bekende filosofe Alicja Gescinska op de lijst. In België noemen ze haar ‘een wit konijn’. Dat zijn mensen met maatschappelijk aanzien en/of professioneel succes die de overstap maken naar de politiek. Een vrouwenquota is niet altijd een goed idee volgens haar. “Stel dat er 50% mannen in een bepaald bestuur moeten zitten, maar er zijn 70 procent capabele vrouwen en maar 30 procent capabele mannen, dan komt dit de positieve vrijheid niet ten goede”, zei ze in een interview met de wereldmorgen.be 
Twee vrouwen op één
Petra de Sutter, de nummer één van Groen, is transvrouw. In het parlement komt ze op voor thema’s als familieplanning, het recht op zwangerschapsonderbreking als dat moet, vrouwenrechten en kunstmatige voortplanting. Ze voert in Vlaanderen regelmatig felle debatten. De Sutter heeft vorig jaar getracht om de top-kandidaat voor de Groenen te worden. Maar de strijd om naast Ska Keller het tweede gezicht van de partij te worden werd uiteindelijk gewonnen door de Nederlander Bas Eickhout.
De andere vrouw die de lijst aanvoert is Kathleen van Brempt bij de Sp.a. Van Brempt heeft twee jaar geleden geprobeerd om frontvrouw bij de sociaaldemocraten in het Europees Parlement te worden, nadat de Italiaan Pitella opstapte. Maar haar campagne onder de titel 'Dare to change’ leverde niet voldoende stemmen op, waardoor de Duitser Bullmann uiteindelijk werd verkozen.
De kwestie Straatsburg
Tijdens het eerste debat in Straatsburg tussen de top-kandidaten Manfred Weber en Frans Timmermans verklaarden beiden vorige week hun liefde voor Straatsburg. In Straatsburg voelden ze zich Europeaan. Volgens Timmermans, tijdens datzelfde debat, is de hele discussie over waar vergaderd moet worden redelijk gratuit, omdat in het verdrag van Lissabon staat dat het parlement in Straatsburg vergadert. Bovendien is er geen regeringsleider te vinden die het definitief ontmantelen van Straatsburg ten koste van Brussel steunt.
Maar dat geluid is niet helemaal tot het Haagse Binnenhof doorgedrongen. “Het is onzin, het kost geld en het is bureaucratisch”, aldus PvdA-fractievoorzitter Asscher tijdens een debat met fractievoorzitter Jetten van D66. Samen dienden ze een motie in die al vaak door de Tweede Kamer is aangenomen met als strekking dat het verhuiscircus moet stoppen.
De motie werd met algemene stemmen aangenomen. Forum voor Democratie stemde eigenlijk tegen, maar volgens Theo Hiddema maakte hij een foutje en liet hij daarna weten dat ook Forum tegen het verhuiscircus is.
AdiEU Hans
AdiEU Hans vanBaalen
Het Europees Parlement is veel te groot. Het oordeel van de vertrekkende voorman van de VVD is hard. “Er is gewoon te weinig werk voor al die parlementariërs.”
Hans van Baalen vindt dat het EP zich met veel te veel zaken bezig houdt. “Beperk je tot de wetgeving, dat is noodzaak. Verder moet de politiek zich bezig houden met handel, maar al die hoorzittingen elke dag opnieuw is overbodig. Stop er mee.”
Hij heeft twee termijnen in het Parlement gezeten. Is trots op het handelsverdrag dat hij (met anderen) met Japan heeft afgesloten. Heeft geen spijt van zijn optreden op het Maidanplein, nu vijf jaar geleden in Kiev. De poster hangt nog steeds op zijn kamer (bekijk het filmpje). En hij wil graag dat zijn liberalen bij de komende verkiezingen de tweede partij van de EU worden.
“Dat kan, we kunnen makkelijk de sociaal democraten voorbij.” Hij rekent daarbij op de steun van de Franse president Macron. “We hebben nu met acht liberale premiers te weinig invloed, daarom moeten we ook in het parlement groter worden.”
Van Baalen blijft tot na de verkiezingen voorzitter van de Europese liberale club ALDE. Daarna is het gedaan met de politiek. Hij heeft nog één advies voor z'n opvolger Azmani. “Zorg dat je meteen na de verkiezingen oplet, want dan worden de functies vergeven voor de komende vijf jaar. Je kan het maar één keer regelen en dus moet je in een goede positie zijn, weet wat de anderen willen, alleen zo krijg je de betere posities.”
En verder
Is dit ook een goede podcast om helemaal bij te worden gepraat. Door Anke Truijen van Nieuwsuur en Mathieu Seegers van de universiteit Maastricht. Café Europa. Verschijnt elke week.
Of deze.
Komen bijna alle spitzenkandidaten maandag naar Maastricht, voor het grote spitzenkandidatendebat van Politico. Alleen Manfred Weber komt niet, vanwege een verjaardag thuis.
Veegt na de christendemocraten en de sociaaldemocraten nu ook ALDE (de liberalen) haar straatje schoon in Roemenië. De Roemeense zusterpartij is vanwege aanhoudende corruptie geschorst.
Guy Verhofstadt
Sadly, the situation in Romania keeps regressing. The @ALDEGroup decided in early April to exclude ALDE Romania. We expect the @ALDEParty to follow this decision and formally expel them from our movement, as soon as possible. https://t.co/UNo6qE1tTu
2:57 PM - 25 Apr 2019
Blijft nog één probleem ovoor de liberalen over: de Bulgaarse kandidaat Delyan Peevski, die kandidaat is voor de partij DPS (lid van ALDE). Hij wordt door Reporters without Borders genoemd als een van de mensen die de persvrijheid in Bulgarije belemmert. Vijf jaar geleden trok hij zich op verzoek van fractievoorzitter Verhofstadt terug als kandidaat voor het EP.
Hadden we vorige week de mondharmonica versie van het Europese volkslied. Deze week een klassieke versie die overgaat in rock and roll. Op twitter gezet door Gozalés Pons, die na de verkiezing waarschijnlijk de nieuwe leider van de Europese christendemocraten wordt. Hier is het geluid te horen.
González Pons
Hoy termina la legislatura europea. Cinco años en los que los diputados @populares han representado a España con honor, combatiendo independentistas y noticias falsas. De despedida hemos escrito una letra para el himno de Europa, está en el vídeo. Gracias.
https://t.co/jM3YQGQGbJ
11:58 AM - 18 Apr 2019
En natuurlijk zijn de partijen op verkiezingsbijeenkomsten deze week. Op 1 mei reist de PvdA door het hele land. Agnes Jongerius lanceert op woensdag een website over flexwerk.
Het CDA heeft op 29 april een landbouwbijeenkomst met Eurocommissaris Phil Hogan in Zeeland. Daar wordt speciaal voor jonge boeren een manifest gepresenteerd: het manifest van Saeftinghe.
Tot slot nog even wat scorebord-journalistiek. De laatste Europese peiling over justitie laat optimistische en negatieve geluiden horen. “Er zijn nog steeds te veel mensen die hun rechtssysteem niet als onafhankelijk ervaren en al te lang wachten op gerechtigheid“, aldus commissaris Věra Jourová. In Hongarije heeft drie op de vier personen geen vertrouwen in de onafhankelijkheid van rechters. In Slowakije is dat 60% en in Spanje 55%. De helft van de Polen twijfelen aan hun rechters. Even ter vergelijking, in Nederland ligt het wantrouwen op 15%. 
En dan het filmpje van de week. Het gaat over stemmen.
Choose Your Future – European Elections 23-26 May
En natuurlijk is er maandag weer Brussel bij Nacht op NPO Radio 1 in Nederland, met Tijn Sadée. Luister hier naar de aflevering van vorige week.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Bijou van der Borst, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Judith van de Hulsbeek, Frank Renout, Wouter Zwart, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, en Thomas Spekschoor.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.