Bekijk profielpagina

Brussel Inside - Management bij speech

Revue
 
Het was de week van de toespraken. Mark Rutte en Theresa May. De één vertrekt, de ander blijft in de
 

Brussel Inside

4 maart · Editie #25 · Bekijk online
Europa is in beweging, maar wat speelt er echt? Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt iedere week, samen met zijn collega’s in de Europese hoofdsteden, de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

Het was de week van de toespraken. Mark Rutte en Theresa May. De één vertrekt, de ander blijft in de EU. Een mooi contrast. Wat heb je aan zo'n speech en wat is belangrijk? We keken met een deskundige. 
En de baas blijft. Angela Merkel mag, na het ‘ja’ van de SPD vandaag,  nog vier jaar door. Het verkiezingsjaar 2017 is afgesloten - hoewel, we hebben vandaag nog verkiezingen in Italië. Daar uiteraard nog geen uitslag, maar we hebben wel hulpmiddelen om het nieuws te volgen. En wat de brexit betreft zoomen we in op een andere grens waar problemen zijn: Gibraltar.

Ja, ik wil
Brussel kan opgelucht adem halen. Er komt een nieuwe Grote coalitie in Duitsland, de GroKo, nadat de SPD-leden overtuigend ja hebben gezegd tegen een nieuw kabinet met Angela Merkel. Stabiliteit in het belangrijkste EU-land is belangrijk voor Europa. 
Jeroen Wollaars
BREEKJE: nu officieel, SPD zegt met 66,02% "ja" tegen een nieuwe GroKo. Half maart kan de regering staan.
9:38 AM - 4 Mar 2018
De baas blijft
Merkel kan nu de komende vier jaar met de Franse president Macron aan de toekomst van Europa sleutelen. Geen overdreven bevlogenheid, maar pragmatisme en een Europa dat gebouwd gaat worden rond de Duitse economie en industrie, analyseert  NOS-correspondent Arjan Noorlander in Brussel. We zullen de komende maanden discussies zien over hoe het verder moet met de euro, de begroting en de migratie. 
Arjan Noorlander
Een GroKo
Het Europese verkiezingsjaar 2017 is eindelijk voorbij.
Nu mogen Merkel en Macron 4 jaar lang aan de EU gaan sleutelen.
We zullen zien..
9:46 AM - 4 Mar 2018
Het lijkt alsof het thema van de populisten in de EU, wat toch het thema van het verkiezingsjaar 2017 was, voorbij is. Iedereen lijkt opeens uitgesproken Europees, alsof er een taboe verdwenen is, zelfs de Nederlandse premier.  
Management by speech
Mark Rutte in Berlijn
Nog voordat Duitsland ja had gezegd, hield de Nederlandse premier vrijdag een toespraak in Berlijn.
Helmut Kohl: “Wer nicht redet wird nicht gehört.”
Premier Rutte begint slim aan z'n toespraak door meteen het contrast te benadrukken. Het is May of Rutte. Het is de vertrekker of de blijver. May houdt in Londen een toespraak. Rutte in Duitsland.
We kijken samen met Mathieu Segers, hoogleraar in Maastricht. “Rutte heeft nu een kans om te laten zien wat Nederland wil”, zegt hij vooraf op zijn werkkamer tussen bijna alle klassieke naslagwerken op het gebied van de Europese integratie. 
Al snel is Segers enthousiast. “Hij geeft meteen de rode lijnen van Nederland aan!” Ook het pleidooi in het hol van de leeuw, waar beschermde beroepen bij de Duitse historie horen, om die beschermde beroepen af te schaffen, vindt hij moedig.  
Slim
Terwijl Rutte bij punt twee is van zijn negenpuntenplan voor de Europese Unie, roept hij: “Benieuwd wat hij van Macron voor deze steun terug wil hebben.” De speech is slim opgebouwd. Hij steunt de Franse president voluit als het gaat om de hervorming van de Franse pensioenen. Maar al snel geeft hij de grenzen aan. 
“Iedereen moet eerst z'n eigen huis op orde hebben”, zo tekent de liberale premier de heldere rode lijn van Nederland.
“Rutte levert als het gaat om het Europees Monetair Fonds. We willen geen onhoudbare schulden, daarmee zet hij de lijn van minister Dijsselbloem voort”, zo analyseert de hoogleraar de toespraak.  Segers vindt vooral de timing van de uitspraken bijzonder. “Je kan zeggen dat Macron met zijn grote toespraak in september vorig jaar te vroeg was. Misschien is Rutte wel net op tijd, net voordat de Duitse coalitie komt en net voordat de EU ook echt over de toekomst van de euro gaat praten.” En nu ook de leden van de SPD hebben ingestemd met de nieuwe coalitie, lijkt de timing perfect.
Nee met inhoud
“De speech zit goed in elkaar”, concludeert de hoogleraar halverwege. “Hij zegt gewoon tegen de Europese Commissie: ga aan het werk. Speel geen politieke commissie, maar zorg dat wat we afgesproken hebben ook uitgevoerd wordt.”
Bij het onderdeel over het geld roept Segers opeens: “Hij geeft het nee inhoud. Slim om te zeggen dat je niet zomaar geld kan krijgen als land. En handig om daar niet meteen Oost-Europa bij te noemen.”
Nederlandse premiers hebben in het verleden niet erg veel toespraken over de toekomst van de EU gegeven. Lubbers probeerde in de jaren tachtig, de tijd dat de interne markt werd bedacht, wel eens wat uitspraken te doen, maar kwam nooit tot een echte lange toespraak. En de toespraak van Rutte zelf, vier jaar geleden ook in Berlijn, beklijfde ook niet. “Dit was een opmerkelijk verhaal”, zegt Segers als we na afloop nog even doorpraten. “De rest van de EU weet nu waar Nederland staat en dat is van belang. Bijna een staatsman”, lacht hij.
Het hele gesprek met Segers is te zien op NPO Politiek in Europa deze week. Vandaag om 13.00 uur. En vanmiddag op nos.nl.
De terugkeer van de Italiaanse neef
Sylvia Berlusconi op campagne
Het lijkt op een familiefeest waar de foute oom, het zwarte schaap, na jaren van afwezigheid zich opeens weer meldt en meteen in het midden van de kring staat. Knarsetandend kijken de Europese politici naar de rentree van de ondertussen 81-jarige oud premier Silvio Berlusconi.
Hij bezocht begin dit jaar, met een brede glimlach, al een zogenoemde voor-top, waar de leiders van de christendemocratische familie bij elkaar kwamen. 
Ze voelen zich ongemakkelijk bij de rentree van de man die we kennen van de bunga-bungafeestjes, van de man die de voorzitter van het Europees Parlement ooit schoffeerde.
“U bent geknipt voor de rol van kampbewaker.” 
Hans van Baalen van de VVD vindt het een schande. Hij foetert vooral tegen de christendemocratische partij de EVP.  “Blijkbaar maakt het de EVP niet uit of ze Berlusconi of de premiers van Hongarije en Bulgarije in hun midden hebben.” Het zijn inmiddels wel “een beetje veel” van die types, vindt Van Baalen. “Maar voor mij is de hoogste prioriteit dat Berlusconi mogelijk bijdraagt aan politieke stabiliteit in Italië.” Dat vindt hij zelf ook wel  cynisch: “Maar het zij zo.”
Ook Esther de Lange van het CDA zit met een dubbel gevoel. Italië moet opknappen. “De werkloosheid is te hoog, de economie moet opgelapt worden”, zegt ze.  
Esther de Lange: “Jarenlang was Berlusconi voor het CDA een hoofdpijndossier: die gekke neef in onze EVP-familie. Nu is hij de veilige pro-Europese keuze. Ik had niet gedacht dat ik dit ooit in verband met Berlusconi zou zeggen.”
Esther de Lange en Hans van Baalen over Berlusconi
Een kieskompas van Mustafa
De Italiaanse verkiezingen
Of Berlusconi het redt weten we zondagavond, of waarschijnlijk pas maandag in de loop van de dag als alle stemmen zijn geteld. Stemmen is op zich simpel, maar de Italianen hebben het nogal ingewikkeld gemaakt. Daarom een kleine handleiding bij het stemmen, samengesteld door onze man in Rome Mustafa Marghadi.

  • De Italiaanse tegenhanger van de Tweede Kamer heeft 630 zetels
  •  De Senaat heeft 320 zetels. 
De belangrijkste partijen:
PD De Democratische Partij. Op dit moment de regeringspartij. De premier van die regering is Paolo Gentiloni, maar de partijleiding is in handen van oud-premier Renzi. Vrij traditionele sociaaldemocratische partij, die forse klappen gaat krijgen.
Forza Italia De partij van Berlusconi. Hijzelf kan geen premier worden. De voorzitter van het Europees Parlement Antonio Tajani staat in de coulissen om die taak op zich te nemen, als Forza de premier gaat leveren. Zijn lid van de grote christendemocratische fractie in Europa. Staan op winst.
Lega,  dat is de nieuwe naam, dus niet meer Lega Nord. De geografische aanduiding is uit de naam geschrapt zodat ze zich konden omvormen van afscheidingsbeweging (separatistische partij)  tot een nationale anti-migratiepartij. In de lijn PVV, AfD en Front National. Matteo Salvini leidt deze club en is premierskandidaat. Staan op winst.
Fratelli d'Italia, Ultrarechtse splinterpartij. Giorgia Meloni leidt deze partij.  De partij zelf is een kleine speler, maar mogelijk belangrijk bij de vorming van een regering. Daarover later meer.
Vijfsterrenbeweging, Anti-establishmentpartij. Geleid door de jonge 31-jarige Luigi di Maio. Oprichter Beppe Grillo heeft zich teruggetrokken. Het omvergooien van het huidige bestel en de huidige politieke partijen, daar staan ze voor. Gaan de verkiezingen dik winnen, maar waarschijnlijk toch niet de meerderheid halen. Dat heeft met het kiessysteem te maken.
Kieswet:
Een minister zei onlangs: “Bestudeer de kieswet alstublieft goed. Als u dat heeft gedaan, kunt u het me dan uitleggen want ik snap er niks van.”
Zetels zijn te winnen via het systeem dat wij in Nederland ook hebben. Op basis van het behaalde percentage van de stemmen. Maar en nu begint het ingewikkeld te worden dat telt slechts voor twee derde van het aantal zetels. De rest van de zetels wordt gekozen via een Brits districtensysteem, waarbij de winnaar er met de volle buit vandoor gaat.
Dat betekent een paar dingen. Veertig procent van de stemmen is waarschijnlijk genoeg om een meerderheid te halen. Niet helemaal, maar een partij die zoveel wint zal ook genoeg districten winnen om aan de meerderheid in het parlement te komen, zo is de verwachting.
Maar er is geen enkele partij die de capaciteiten heeft om dat percentage op eigen kracht te halen. Dus is het voordeliger om vooraf lijstverbindingen aan te gaan. Dat hebben de meeste partijen gedaan. Behalve de Vijfsterrenbeweging, die weigert  principieel om met andere partijen samen te werken, dat is immers oude politiek en daar wil de beweging juist vanaf. 

Coalities:
Er moeten dus zowel voor als na de verkiezingen coalities worden gemaakt. Vooraf om een meerderheid te krijgen en daarna om een regering te vormen. 
Wat zijn de mogelijkheden voor een nieuwe regering.

  1. Centrumrechts wint. Berlusconi kan dan de premierskandidaat kiezen. Hij zal de huidige voorzitter van het Europees Parlement Tajani naar voren schuiven. Pro-Europees, maar in een coalitie met partijen die keihard anti-EU zijn. Brengt veel onzekerheid met zich mee voor de EU en de markten. Verder is het helder dat een keiharde aanpak van migranten dreigt. Alle partijen zeggen dat alle 600.000 migranten teruggestuurd moeten worden (tenzij ze oorlogsvluchtelingen zijn en terecht mogen blijven).
  2. Een grote coalitie. Berlusconi zou ook kunnen gaan samenwerken met de PD, de sociaaldemocraten.  Dit heeft de absolute voorkeur van Europese leiders en de markten. Beide partijen zijn pro-EU en de huidige premier Gentiloni. die wordt gezien als een stabiele leider, kan blijven zitten
  3. De Vijfsterrenbeweging vormt een minderheidsregering met steun van de Lega. Dit is de nachtmerrie van Brussel. Een referendum om uit de euro te stappen is niet ondenkbaar bij deze combinatie. De kans op deze optie is niet groot.
  4. Nieuwe verkiezingen. Men komt er niet uit en dan zouden de Italianen dit najaar, of begin volgend jaar, opnieuw naar de stembus kunnen. Bijzonder is dat dan de straf van Silvio Berlusconi erop zit. Hij mocht zes jaar geen politieke functie uitoefenen en die termijn is dan voorbij.

Italian Election: Last Week Tonight with John Oliver (HBO) - YouTube
Een nieuw nummer
Onderhandelingen met commissaris Thyssen -
De Europese Commissie wil een digitaal sociaal zekerheidsnummer invoeren, zodat het makkelijker wordt om vast te stellen of werknemers verzekerd zijn en hun sociale premies zijn betaald. Het idee is al ouder en werd door de voorzitter van de Europese Commissie Juncker ook al genoemd tijdens zijn State of the Union. Maar nu komt het er dan toch van. Commissaris Thyssen is van plan om het idee de komende weken te lanceren.
Volgens tegenstanders is er al een systeem waarin kan worden gezien of iemand verzekerd is. Maar dat is, zegt voorstander Agnes Jongerius, zeer fraudegevoelig. “Nu kun je met stempels van de slager in Roemenië een papier laten zien, waaruit zogenaamd moet blijken dat er niet gesjoemeld is met premies. Met een nieuw sociaal zekerheidsnummer is op die manier frauderen uitgesloten.”
Over de grens
Deze week praten Nederlandse en Belgische ministers over een andere sociale kwestie. Belgische leraren die in Nederland lesgeven, verdienen namelijk meer dan 300 euro per maand minder dan hun Nederlandse collega’s. 
Dat komt allemaal door artikel 20 van het belastingverdrag. Ze moeten in België belasting betalen en in Nederland sociale premies ophoesten. De keerzijde van de medaille is dat Nederlandse leraren die in België lesgeven erg voordelig uit zijn; oftewel die verdienen meer.
Het probleem bestaat overigens alleen tussen Nederland en België. In het belastingverdrag dat ons land heeft met Duitsland staat dat Duitse leerkrachten die in Nederland werken ook gewoon in Nederland belasting betalen. 
Die andere brexit grens
Foto Rop Zoutberg
Met alle speeches en alle retoriek uit Londen zouden we bijna vergeten dat er naast de Ierse grens nóg een grensprobleem is: Gibraltar. Onze correspondent Rop Zoutberg over de enclave die nog voor problemen kan zorgen.
Onrust, irritatie en onbegrip. Gibraltar kijkt met argusogen naar het verloop van de brexit-onderhandelingen. Deze week lukte het Spanje namelijk om van Brussel een vetorecht te krijgen op elk onderdeel dat de status van Gibraltar raakt. Het opnemen van een paragraaf in het geplande akkoord over de brexit is een diplomatieke overwinning van premier Rajoy.
Maar in Gibraltar – een stuk Brits overzees gebied van nog geen zeven vierkante kilometer in het zuiden van Spanje – noemen ze het absolutely shameful.
Vice-premier Joseph: “Het voelt hier echt als verraad.”
In gesprek met Brussel Inside zegt de vicepremier dat in 2016 tijdens referendum 96 procent van de inwoners aangaf dat Gibraltar het best af is binnen de EU. “Hier hebben de mensen altijd hun ziel en zaligheid in de Europese zaak gestoken.”
En dus had Gibraltar beduidend meer sympathie voor hun zaak verwacht, hamert Garcia. 
“Het is echt triest om te zien dat die erkenning er niet is. Brussel volgt blind de Spaanse positie en daar maken we ons grote zorgen over. Waar het in de praktijk op neerkomt is dat Spanje het voor elkaar kreeg een veto te hebben op het zelfbeschikkingsrecht van Gibraltar.”
Britten en Nederlanders veroverden de rots van Gibraltar in 1704 in het holst van de Spaanse Successieoorlog. Het vleugje Hollandse verleden maakt dat landgenoten bij het passeren van de grenspost vriendelijk in het Nederlands worden begroet. Onder de Vrede van Utrecht werd Gibraltar voor altijd aan het Verenigd Koninkrijk overgedragen, al werd dat de opmaat voor drie eeuwen touwtrekken.
“We willen gewoon Brits blijven. Dat heeft niets met de brexit te maken.” 
Garcia vertelt dan over een onderzoek naar de economische gevolgen van de brexit. Bij de uitkomsten ging het steeds over de toekomstige grens tussen Gibraltar en Spanje. “Dagelijks komen 13.000 mensen binnen – en al die mensen hebben werk in Gibraltar. 8000 daarvan zijn Spanjaarden. De andere 5000 komen uit lidstaten van de EU. Het zijn Nederlandse artsen, Duitse verplegers, Italianen, Portugezen. Sluit je dat vrije verkeer van mensen af dan raak je ook de Europese economie.”
We voelen ons niet in de steek gelaten door Londen, verzekert Garcia. Alle Britse politieke partijen steunen volgens de vicepremier de kwestie rond Gibraltar. “We wéten dat daar onze vrienden zijn. Zij weten wel dat ze niets winnen als ze Gibraltar uitsluiten van de brexit.”
Dure Harley Davidson
Tata steel in IJmuiden
Terwijl Europa elkaar de tent uit speecht, slaat Amerika toe. Donald Trump dreigde, al sinds zijn installatie als president, met strafkortingen om de Amerikaanse industrie te beschermen, maar het kwam er tot op heden nog niet echt van. Er waren wat probeersels, zoals de heffingen op de import van olijven uit Spanje, maar nu wordt het menens. 
In januari moesten de zonnepanelen en de wasmachines eraan geloven. En nu zijn er dus ook importtarieven voor staal en aluminium. 

  • 25 procent Staal
  • 10 procent Aluminium

Mina Andreeva
.@JunckerEU on #Trump #steel: “Protectionism cannot be the answer to our common problem in the steel sector. We will not sit idly. @EU_Commission will bring forward in the next few days a proposal for #WTO-compatible countermeasures against the #US to rebalance the situation." https://t.co/1kr7WIXMTQ
9:12 PM - 1 Mar 2018
De eerste negatieve reacties kwamen uit Canada en Mexico, landen die veel staal naar de VS exporteren. De EU is vooral boos en denkt na over tegenmaatregelen die ze deze week gaan nemen. Heffingen op de import van Harley Davidson-motoren of de spijkerbroeken van Levi’s.
Het is balanceren op een dun koord, want nu de economieën net weer uit het slop zijn, zit niemand op een handelsoorlog te wachten.
Franse minister LeMair: “Er zijn alleen verliezers bij een handelsoorlog.”
Filmtip
De Noorse filmmaker Håvard Bustnes heeft de vrouwen van de Griekse partij de Gouden Dageraad gevolgd. Een film over de dochters, moeders en echtgenoten die de partij draaiende houden als de mannen in de gevangenis zitten. Woensdag te zien op NPO 2 om 22.55 uur.
IDFA 2017 | Trailer | Golden Dawn Girls - YouTube
Debat dinsdag
En dan de verkiezingen. Om in de stemming te komen is er in Brussel een debat met de fractievoorzitters uit het Europees parlement. Toegang is gratis, de drank niet en de zaal is open vanaf 19.00 uur. Het debat in het Residence Palace  aan de Wetstraat 155,  begint om half acht. Met Hans van Baalen, Sophie in ’t Veld, Esther de Lange, Dennis de Jong, Paul Tang en Bas Eickhout. NPO Politiek en Europa deze week maken opnames die later worden uitgezonden. 
En verder
Vandaag om 13.00 uur de nieuwe Europa deze week op NPO Politiek. En morgenavond Brussel bij Nacht met Arjan Noorlander op NPO Radio 1. En zoals gezegd we zijn ook bij het debat op dinsdagavond. Iedereen is welkom.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Jeroen Wollaars, Judith van de Hulsbeek, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Frank Renout, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Hans Burgers, Hans van Haagen, Jade van Doornik en Thomas Spekschoor.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.