Bekijk profielpagina

Brussel Inside - Luister nou

Revue
 
De politieke besluiten worden genomen op een dakterras van een gebouw in wat de Vlamingen de babbel n
 

Brussel Inside

19 juli · Editie #146 · Bekijk online
Hoe komt Europa uit de crisis? En hoe verloopt de tweede golf? De brexit-discussie is in de finale fase aangeland. Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt samen met zijn collega’s in Europese hoofdsteden de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

De politieke besluiten worden genomen op een dakterras van een gebouw in wat de Vlamingen de babbel noemen. Babbelen klinkt nogal oneerbiedig, want de gesprekken zijn allesbehalve vrijblijvend. Het gaat over veel geld, over principes, over controle op hervormingen, maar ook controle op de rechtsstaat. 
De leiders willen dat er geluisterd wordt naar hun standpunten. Maar compromissen sluiten over meningen die zover uit elkaar liggen is lastig. En dus lopen de spanningen hoog op. Niet bij iedereen trouwens, want soms tref je een leider aan bij een frietkot om even een Belgische specialiteit te nuttigen.  
De laatste nieuwsbrief voor de zomer. Voor het laatste nieuws kunt u natuurlijk terecht op de website van de NOS.
En blijf ons volgen @BrusselInside

Top nog niet ten einde...
Het lijkt nog het meest op formatieonderhandelingen. Politici die met wensenlijstjes binnenkomen, een formateur die het allemaal geduldig aanhoort, met iedereen apart gaat zitten en een voorstel schrijft waar vervolgens over gesproken wordt. Het grote verschil is dat bij formatiegesprekken partijen kunnen afhaken en uiteindelijk niet meedoen. Bij de EU-top is het dooronderhandelen tot het bittere eind. Hoewel partijen regelmatig dreigen op te stappen.
De gesprekken vinden voor een groot deel plaats op het dakterras van Charles Michel, met uitzicht op het Europees Parlement en het Leopoldspark. Z'n woordvoerder Barend Leyts heeft zich ontpopt tot fotograaf. Eerst een kleine collage, daarna is er tijd voor de inhoud.
Barend Leyts
Following #EUCO plenary @eucopresident discusses with Chancellor Merkel and President @EmmanuelMacron together with Commission President @vonderleyen https://t.co/uSuNjz7elB
Barend Leyts
Negotiations on #MFF and Recovery Fund are ongoing at #EUCO

Meetings of @eucopresident with @EmmanuelMacron & German Chancellor @RegSprecher and with @MinPres https://t.co/MlFnsOLFPk
De besprekingen zijn de afgelopen dagen heel langzaam op gang gekomen. Vrijdag is er nauwelijks onderhandeld en werd meer gebruikt om weer aan elkaar te snuffelen, nadat de leiders maandenlang alleen via videoverbindingen contact hadden gehad. In de eerste algemene rondes bleef iedereen in z'n schuttersputje zitten. Rutte hield z'n verhaal van solidariteit, maar wel met een aantal voorwaarden. En de Italiaanse premier Conte deed nogmaals een emotioneel beroep op de rest om met geld over de brug te komen richting landen die hard zijn getroffen door de coronacrisis.
Premier Rutte: “De sfeer was een beetje korzelig.”
Charles Michel begreep dat hij met een nieuw voorstel moest komen. Nederland moest worden gepaaid en dus kwam een voorstel op tafel waarin ons land onder andere meer geld dat via de invoerheffingen (bij de douane) binnenkomt, zelf mag houden. Voor de andere landen uit de club (Oostenrijk, Denemarken, Zweden) werd de korting op de begroting (de rebate) verhoogd. Bovendien werd de formule op basis waarvan het geld in het nieuwe herstelfonds wordt verdeeld gewijzigd, zodat ook die bezwaren (van onder meer Tsjechië) werden weggenomen.
En er werd her en der wat geld geschrapt. Minder geld voor plattelandsontwikkeling, een bezuiniging op de uitgaven voor gezondheidszorg en kortingen op het zogenoemde Horizon programma voor onderzoek. Dat zorgde voor heel veel boze reacties uit met name de universitaire wereld die er lucht kreeg.
De noodrem
Omdat het verzet van Nederland en de andere landen niet alleen over het geld ging moest er ook een procedure komen om het toezicht op het geld te regelen. Juridisch ingewikkelde formuleringen, want hoeveel macht geef je landen en mag dat wel. Met name bij de Europese Commissie kijken ze altijd of er geen juridische bezwaren zijn.
Uiteindelijk werd een formulering gevonden waarbij lidstaten het recht krijgen om projecten uit het nieuwe herstelfonds tegen te houden. Voor Michel (gesteund door de Duitse bondskanselier Merkel) is het balanceren op een dun koord, want als Nederland tevreden is, steigert de Italiaanse premier Conte. Volgens hem is het vetorecht van Nederland niet alleen onwerkbaar maar ook juridisch niet in de haak. Hij stuurde een videoboodschap de wereld in (vooral naar Italië), waarin hij constateert dat het niet de goede kant opgaat.
“De gesprekken lopen vast. De onderhandelingen zijn ingewikkelder dan voorzien.”
En dus volgde er weer veel overlegjes op het dakterras over hoe nu verder. Rutte is vooralsnog onwrikbaar en blijft vasthouden aan zijn eis dat Nederland de hervormingen in Italië wil vastnagelen. Beloftes en mooie woorden zijn voor Rutte niet voldoende. Het zijn ‘geen woorden maar daden’ voor de premier.
De hervormingen die Italië en Spanje moeten doorvoeren worden elk jaar door de Europese Commissie opgeschreven in een landenrapport (zie hieronder).
Macron boos
Hoewel het moeizaam gaat en soms hard tegen hard is er ook veel respect laten met name Conte en Rutte weten. Maar het lijkt erop dat de Franse president z'n geduld begint te verliezen. Zaterdagavond kwamen er opeens berichten naar buiten dat Macron z'n vliegtuig alvast had laten klaarzetten om terug te kunnen vliegen naar Parijs. Het bericht over een boze Macron die min of meer woedend de vergadering verliet, werd door de Franse ambtenaren overal verteld.
Premier Rutte: “Ze liepen kribbig weg.”
Merkel dacht dat verder onderhandelen even geen zin meer had en had gezegd wat ze zeggen moest, in de hoop dat de groep zuinige landen daarover zou nadenken. De bondskanselier wilde gewoon slapen.
Bij het begin van de derde dag is ze niet optimistisch.
“We gaan vandaag de derde dag van onderhandelingen in en het is zeker de beslissende”, zei ze. “Op dit moment hebben we verschillende kwesties goed doorgenomen, waaronder de omvang van het fonds, hoe het wordt beheerd en ook kwesties met betrekking tot de rechtsstaat. Ik weet nog steeds niet of er een oplossing zal zijn.“
“Er is veel goodwill, maar er zijn ook veel functies. Daarom zal ik onder degenen zijn die aandringen op een overeenkomst, maar het is ook mogelijk dat er vandaag geen resultaat zal zijn.”
Luister Spanje
Premier Rutte met de Spaanse premier Sanchez
Premier Rutte met de Spaanse premier Sanchez
Wat zijn de voorwaarden van Nederland. Wat moet er in landen als Italië en Spanje veranderen? Nederland refereert steeds aan de zogenoemde landenspecifieke maatregelen. Lees hier de aanbevelingen voor Italië.
Maar laten we eens inzoomen op Spanje. Zo moet Spanje om te beginnen de begroting op orde krijgen. Dat is een opmerking uit de tijd voor corona toen het land meevallers niet altijd gebruikte om de overheidsschuld terug te dringen. Er is te veel schuld, zowel bij de overheid als bij particulieren. Het land leeft een beetje op de pof lees je tussen de regels door. Er is een veel te hoge werkloosheid, ondanks economische groei. Bovendien heerst er armoede, ook onder de werkenden. En de jeugdwerkloosheid is schrikbarend hoog in vergelijking met andere EU-landen.
Te veel Spanjaarden werken op tijdelijke contracten en de overheid vangt wel heel erg veel op en zou moeten afslanken. En die tijdelijke contracten zijn vaak van erg korte duur en geven zowel de werknemer als de werkgever nauwelijks prikkels om te investeren in opleiding. En dat remt de productiviteitsgroei. Pogingen om werkgevers te bewegen meer mensen in vaste dienst te nemen zijn tot op heden steeds mislukt.
Pensioenen
Spanje heeft tijdens de vorige crisis het pensioenstelsel hervormd. Maar er zijn nog steeds zorgen over de houdbaarheid van het hele systeem. De pensioenen zijn gekoppeld aan de inflatie, hetgeen extra kosten met zich meebrengt en daar moet de Spaanse regering wat op bedenken.
En innoverend is het land ook niet. Er wordt te weinig geld aan onderzoek en ontwikkeling uitgegeven, vergeleken met andere EU-landen. Volgens cijfers van de Europese Commissie is het slechts de helft en zijn er ook nog eens grote verschillen tussen de diverse regio’s in het land. Ook moet er meer worden samengewerkt tussen universiteiten en het bedrijfsleven. Er zijn te weinig startups en het midden- en kleinbedrijf blijft helemaal achter als het over vernieuwingen gaat.
Dat gaat overigens hand in hand met de kwaliteit van het onderwijs. Ook die moet omhoog. Onder vorige regeringen is wel getracht het onderwijs te moderniseren, maar die zijn volgens de analyse van de Europese Commissie tot stilstand gekomen. Er zijn te weinig informatie- en communicatiespecialisten, terwijl universiteitsstudenten moeite hebben om een passende baan te vinden.
Regio’s
En dan moet Spanje meer een echt land worden. Zo staat het er niet letterlijk, maar dat zit er wel achter. De zin luidt:
De wet inzake de eenheid van de markt blijft een belangrijk instrument om deze problemen op te lossen.
Hef de beschermde beroepen op, lijkt de Europese Commissie te zeggen. Ze noemen specifiek burgerlijk ingenieurs, architecten en juristen. Door daar mee vrijheid te geven nemen de groeikansen en het concurrentievermogen toe.
En dat moet hand in hand gaan met meer infrastructuur. Meer rails, zodat goederen vervoerd kunnen worden (vooral vanuit de havens richting Frankrijk en Portugal), maar ook meer elektriciteit- en gasleidingen, zodat Spanje kan profiteren van de Europese energiemarkt.
Tot slot moet het allemaal groener. Slimmere energienetten, gebouwen die geen energie vreten, en een betere beheersing van de energiehonger van de Spanjaarden. Er is een tekort aan water en dus moet worden geïnvesteerd in afvalwaterbehandeling, voorkomen van lekken in netwerken, zodat Spanje uiteindelijk de achterstand inloopt en niet alleen milieu, maar ook economische voordelen van de investeringen heeft.
Wie alle aanbevelingen voor Spanje wil lezen klik hier. En voor een Spaanse kijk op de zaak, lees dit commentaar in El Pais.
Luister Nederland
Nederland heeft trouwens ook een aantal zaken die het moet uitvoeren. Laten we de aanbevelingen voor ons land er ook eens bij pakken. De particuliere schuld (te hoge huizenprijzen) is te hoog en vormt een risico en we potten teveel geld op (een overschot op de lopende rekening). Dat laatste is nu wel van de baan, want het kabinet heeft behoorlijk wat geld op tafel gelegd voor de verschillende steunpakketten.
Kritiek is er verder op de uitgaven voor de langdurige zorg. Die worden betaald door de gemeenten, maar er zijn twijfels of dat nou wel zo efficiënt is. En er zijn te veel belastingvoordeeltjes voor huizenbezitters, waardoor er te weinig huurhuizen zijn en mensen te snel een huis gaan kopen, waardoor de particuliere schuld te veel oploopt.
Pensioenen
Ook Nederland moet wat aan de pensioenen doen. De premies zijn te hoog en zorgen voor minder koopkracht. De aanbeveling vanuit Brussel was dan ook om het stelsel te hervormen. Of het onlangs bereikte pensioenakkoord daarbij helpt weten we nog niet, dat zal pas volgend jaar bij de volgende aanbevelingen uit Brussel blijken.
Belastingen
Hoewel de woorden: Nederland belastingparadijs niet vallen, gaat het wel over de vele voordeeltjes die Nederland geeft aan bedrijven die hun hoofdkantoor in ons land vestigen. Woorden als overloopeffecten van agressieve fiscale planningsstrategieën van belastingplichtigen worden gebruikt.
“Nederland heeft maatregelen genomen tegen agressieve fiscale planning, maar de hoge dividend-, royalty- en rentebetalingen die via Nederland verlopen, doen vermoeden dat bedrijven de nationale belastingregels toch gebruiken voor agressieve fiscale planning. ”
Oftewel doe er wat aan, zegt Brussel.
En waar ook wat aan gedaan moet worden, maar dat advies krijgen wel meer landen, zijn de vele tijdelijke contracten. Het percentage flexwerkers is veel te hoog. En de discriminatie op de arbeidsmarkt is te groot. “Er werken te weinig mensen met een migratieachtergrond”, zo staat in het rapport.
Er zijn eveneens extra maatregelen nodig om de klimaatdoelen voor de komende tien jaar te halen. En het verkeer vormt een enorm probleem. Niet alleen vanwege de uitstoot, maar ook omdat de files gigantisch zijn.
Nog meer analyses over Nederland lees je hier. En wie de aanbevelingen voor alle EU-landen wil lezen. Klik hier.
nieuwsuur
Hoe kijken Spanje en Italië naar de strenge houding van premier Rutte bij de onderhandelingen over het herstelfonds? EU-correspondent @svhoorn vroeg het collega's uit die landen. “Spanjaarden zien Nederland als de ‘bad guy’ die altijd arrogant naar het zuiden kijkt.” #Nieuwsuur https://t.co/eSK4FM7vzl
En om een indruk te kijken over hoe we er op staan in andere landen, kijk naar deze reportage. Klik op het plaatje.
“Nederlanders onderhandelen altijd met een calculator op tafel.”
En altijd maar weer dat vingertje. Twee correspondenten uit Spanje en Italië vertellen hoe ze tegen ons land aankijken.
Luister Victor
En dan was er ook nog het probleem met de rechtsstaat. Hongarije en Polen willen geen enkele bemoeienis van de andere landen met de manier waarop ze rechters benoemen, de media onder controle houden en andere zaken rondom de vrijheid van meningsuiting.
Op tafel lag een voorstel om landen die een loopje nemen met de rechtsstaat te korten op geld uit bijvoorbeeld regiofondsen. Met name de Hongaarse premier Orbán verzette zich daar hevig tegen. Hij kreeg de opdracht van zijn parlement om overal tegen te stemmen en desnoods de hele deal op te blazen als het niet anders kan.
Hij kreeg aanvankelijk zelfs de steun van de Portugese premier Costa die op rondreis door Europa deze week steun zocht voor zijn pogingen om meer geld voor de regio- en cohesiefondsen te krijgen. Heel even leek het er op dat Costa de Hongaarse premier wel wilde steunen, maar nauwelijks een dag later verklaarde hij dat je met geld niet alles kan kopen.
 Premier Costa: “Over waarden wordt niet onderhandeld, ze zijn ook niet te koop.”
De Hongaren kregen wel steun van Polen. Premier Morawiecki verzet zich heftig tegen de koppeling tussen de begroting en de rechtsstaat.
“Ik wil geen willekeurig mechanisme dat ervoor kan zorgen dat politiek gemotiveerde landen namens ons beslissingen nemen.“
Klap op klap, oftewel luister Margrethe
Margrethe Vestager
Here my first comments on the Apple judgement today. Bit too long for a Tweet: https://t.co/glqu9MfilI
Je kan het een blauw oog noemen, een enorme dreun, een tegenvaller is het in ieder geval voor Margrethe Vestager, de eurocommissaris die over belastingen in de Europese Unie gaat (mededinging). Ze was overtuigd dat ze Apple bij de kladden had. Het bedrijf had tussen 2003 en 2014 wel heel erg weinig belasting betaald. Aanvankelijk nog wel één procent (van de omzet), maar in 2014 hoefde Apple slechts 0,005 procent belasting te betalen.
En dat is staatssteun, vond de Europese Commissie. Ze hadden gewoon te weinig belasting betaald. Maar het bewijs is dus onvoldoende, oordeelde het Europese gerecht. En dat is niet de eerste keer. Ook een zaak tegen 39 Belgische bedrijven ging de mist in en recent verloor de Commissie ook de zaak tegen Starbucks en Nederland.
Dat geeft te denken. Natuurlijk vecht Vestager door. Ze gaat in beroep, maar de grondslag onder haar beleid lijkt weg te vallen. Het grote probleem is dat de Europese Commissie een eerlijker belastingsysteem wil. Ze wordt daarin gesteund door landen die hun belastingcenten zien wegvloeien naar kantoren in Amsterdam, Luxemburg of Ierland, waar vervolgens veel minder belasting wordt betaald.
Aangezien er geen meerderheid is in de Europese Unie om echte belastingregels te maken probeert de Europese Commissie landen en bedrijven aan te pakken die aparte afspraken maken. Want aparte afspraken maken mag niet; dat is tegen de regels van de interne markt waarin alle bedrijven gelijke kansen moeten hebben.
Eurodad
Today's judgement in #Ireland & #Apple v. @EU_Commission comes after 6 years of deliberations. It shouldn’t take over half a decade to decide what a multinational corporation should pay in #tax. https://t.co/hcHpznfNCy
#TaxJustice https://t.co/is0Z5QBy1d
Teleurstelling overheerst dan ook bij organisaties die proberen het Europese belastingsysteem te veranderen. Tove Ryding de woordvoerder van de Eurodad een club die probeert de belastingregels te veranderen.
“Deze uitspraak laat zien hoe lastig het is om de Europese regels voor staatssteun te gebruiken om belastingen te innen. We moeten toe naar een echt Europees belastingsysteem.”
Volgens de Financial Times werkt de Europese Commissie aan plannen om alsnog te proberen de belastingregimes van de verschillende EU-landen op elkaar af te stemmen. En ook Europarlementariër Paul Tang heeft er ideeën over, zo schrijft hij in de Telegraaf.
Automerken
Rijdt u in een Maserati of een Jeep? In een Alfa Romeo of een Opel? Of rijdt u straks misschien in een Stellantis? Dat is namelijk de nieuwe naam van het autobedrijf dat begin volgend jaar ontstaat uit een megafusie van Fiat-Chrysler en het Franse autoconcern PSA. Gerard van den Broek duikt in de wereld van de automerken.
Deze week maakten de twee automakers hun plannen bekend om samen verder te gaan, onder een nieuwe naam. Maar wees gerust, uw Opel blijft een Opel, want de nieuwe naam wordt alleen op het nieuwe moederbedrijf geplakt. Ook de logo’s veranderen niet.
De naam komt van het Latijnse woord stello dat sterrenschittering betekent.
“De Latijnse origine van de naam is een eerbetoon aan de rijke geschiedenis van de twee stichtende bedrijven, terwijl de verwijzing naar de astronomie het optimisme, de energie en een vermogen tot vernieuwing suggereert achter deze fusie die de autosector zal veranderen”, zo verduidelijkt de nieuwe groep in een persbericht.
En optimisme is nodig in een markt die onder druk staat door de transitie van fossiele brandstoffen naar elektrisch en dalende verkopen door de internationale recessie, die weer het gevolg is van de covid-crisis.
Volgens deskundigen is de fusie daarom ook niet gericht op het vinden van nieuwe afzetmarkten, maar een versterking van de eigen positie. Er is simpelweg te veel kapitaal nodig om onderzoek te kunnen doen naar nieuwe elektrische auto’s. Al die research en ontwikkeling kunnen automakers niet zelf financieren. Met name PSA heeft een grote achterstand: slechts 0,3 van z’n totale verkoop is elektrisch.
Hoeveel auto’s verkopen de grote ondernemingen?
  • Renault-Nissan-Mitsubishi Alliantie 10,6 miljoen auto’s
  • VW Groep 10,5 miljoen.
  • Toyota 10,2 miljoen.
  • Stellantis 8,7 miljoen.
  • General Motors 8,3 miljoen.
De fusie moet uiteindelijk een besparing opleveren van 3,7 miljard euro. Gedwongen ontslagen worden niet uitgesloten en zelfs is de verwachting dat de volle stal van 13 verschillende automerken wordt ingekrompen: sommige merken moeten eruit.
Tenminste, als de Europese mededingingsautoriteit de fusie goedkeurt. De antitrust organisatie van de EU heeft haar onderzoek naar de fusie ondertussen verlengd tot 13 november. De commissie startte het onderzoek vorige maand, omdat de megafusie de vrije concurrentie voor mini-vans in Europa wellicht zou ondermijnen. De VS, China, Japan en Rusland hebben wel al groen licht gegeven.
Het regent fusies
In 2017 betaalde PSA nog 2,3 miljard euro om de merken Opel/Vauxhall in te lijven. Fiat en Chrysler fuseerden ook uit armoede: beide concerns stonden aan de rand van de afgrond. Een fusiepoging, eerder dit jaar, van FCA met Renault liep stuk omdat de Franse regering, voor vijftien procent eigenaar van Renault, baangaranties wilde en eiste dat de fabrieken in Frankrijk overeind bleven. De Franse regering is ook voor mede-eigenaar van PSA (12,2 procent) Naar verluidt zijn baan- en fabrieksgaranties nu wel afgegeven.
Overal poppen samenwerkingsverbanden op. Ford en VW werken gezamenlijk aan een elektrische auto, net als BMW en Daimler, en Honda en GM.
Oh ja, het hoofdkwartier van het nieuwe autobedrijf komt op neutrale grond: in Nederland, waar ook al het hoofdkwartier van Fiat Chrysler staat. De operationele hoofdkantoren blijven in Parijs, Turijn en Detroit staan. Maar dat heeft niks met auto’s te maken, maar wel met gunstige belastingregels. (zie hierboven).
En verder
…..Is de EBU (samenwerkingsverband van Europese omroepen) bezorgd over de toekomst van de publieke omroep in Slovenië. Ze doen een dringend beroep op de regering om de plannen te herzien. Lees de brandbrief hier.
…..Is maandag de laatste aflevering van dit seizoen van Brussel bij Nacht. Kim van Sparrentak en Samira Rafaela zijn dan te gast om te praten over het afgelopen jaar. De hoogte- en dieptepunten. De successen en de muren van onwil waar je soms op stuit. Rond half twaalf op NPO radio 1. Tijn en Sander zijn begin september weer terug.
…..En is ook dit de voorlopig laatste nieuwsbrief. De redactie gaat eveneens met reces (klinkt altijd deftiger dan vakantie). Dank allemaal voor het lezen en de vele reacties. Ik probeer vaak te antwoorden, maar dat lukt niet altijd, sorry.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Gerard van den Broek, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Judith van de Hulsbeek, Frank Renout, Wouter Zwart, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Saskia Dekkers en Thomas Spekschoor.


Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.