Bekijk profielpagina

Brussel Inside - Horen, zien en zwijgen

Revue
 
Niet wegkijken, maar doen. Geen horen, zien en zwijgen meer. Het lijfmotto van de Franse president Ma
 

Brussel Inside

22 september · Editie #105 · Bekijk online
Op 1 november begint een nieuwe Europese Commissie en het gevecht over de verdeling van het geld - de nieuwe begroting - is begonnen. En of ze het in Brussel (en Londen) willen of niet: de brexit-discussie is nog lang niet voorbij. Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt samen met zijn collega’s in Europese hoofdsteden de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

Niet wegkijken, maar doen. Geen horen, zien en zwijgen meer. Het lijfmotto van de Franse president Macron. Maar hij is niet de enige. In Oostenrijk heet het iemand die onze taal spreekt. En de Britten spreken alleen nog de taal van brexit.
In deze nieuwsbrief aandacht voor nieuwe afspraken over migratie, over verkiezingen in Oostenrijk, de hoorzittingen met de nieuwe commissarissen en natuurlijk de brexit.
Blijf ons volgen @BrusselInside

Nieuwe afspraken over migratie
Veertien EU- landen gaan maandag op Malta nieuwe afspraken maken over migratie. Nederland doet niet mee. Formeel zegt het ministerie omdat we niet zijn uitgenodigd, maar informeel is de reden dat we het niet eens zijn met de afspraken.
De afspraken komen uit de koker van de Franse president Macron en de Italiaanse premier Conte. De nieuwe Italiaanse regering wil niet meer bij de aankomst van elk schip met vluchtelingen gaan leuren langs de diverse hoofdsteden met de vraag of andere landen bereid zijn om vluchtelingen op te vangen. Het is de bedoeling dat er een automatische verdeling komt over de veertien landen, waaronder Frankrijk, Duitsland, Portugal, Spanje, Luxemburg en Roemenië.
Waarom doet Nederland niet mee?
De nieuwe staatssecretaris Broekers-Knol wil dat zelf nog niet uitleggen, maar Nederland maakt zich zorgen. “Nederland hecht aan een structurele oplossing”, is de officiële verklaring. En de vrees is dat de afspraken die op Malta worden gemaakt geen structurele oplossing zijn.
De kern van het plan is dat landen zich verplichten om vluchtelingen, die in Italië aankomen, op te nemen volgens een bepaalde verdeelsleutel. Afspraken in het verleden over het automatisch opnemen van vluchtelingen, de quota-regeling, hebben niet gewerkt en landen als Hongarije en Polen zijn nog steeds boos dat de EU ooit zulke plannen heeft aangenomen.
Nederland ziet ook de noodzaak niet in van afspraken op dit moment, omdat er geen sprake is van wat in Brussel heet disproportionele overdruk. Dit soort afspraken maak je als het water tot aan de lippen is gestegen, zo is de opvatting van het kabinet. Er zijn op dit moment weken waarin de aankomsten in Nederland hoger liggen dan in Italië. Klik hier voor de laatste cijfers in Nederland. En hier voor de Italiaanse cijfers.
Het gaat Macron om het beeld
De Franse president ergert zich aan het beeld dat populistische partijen, ook in z'n eigen land, schetsen van een onmachtige Europese Unie waar iedereen die maar in een boot stapt naartoe kan varen.
“Migratie mag niet langer een thema van anti-Europese propaganda zijn. Links heeft z'n ogen te lang gesloten voor het probleem, daarom is hun achterban naar extreemrechts overgelopen. Het was horen, zien en zwijgen.” 
Maar zo voegt de Franse president er aan toe: er is een verschil tussen mensen die op de vlucht zijn voor oorlog en vervolging, en mensen die economische voordelen zoeken.
De druk verder opvoeren
De Finnen hebben, als voorzitter van de EU, de buik vol van de discussies over brexit. Ze willen voor 30 september echte voorstellen van de Britten. Ook de Franse president Macron heeft het helemaal gehad met de talmende Britten. De Luxemburgse premier Bettel liet zijn frustratie zelfs de vrije loop nadat premier Johnson bij hem op bezoek was.
Luxembourg PM mocks Boris Johnson after PM skips press conference
Bettel gaf alleen een persconferentie, waarin hij de vloer aanveegde met de Britse premier. Ook Michel Barnier is ongeduldig. Hij was deze week in het Europees Parlement.
“‘Drie jaar na het Brexit-referendum kan je niet net doen alsof je onderhandelt.”
Volgens de Finse premier moet er snel iets concreets komen om aan de verwarring in Europa een eind te maken. “Als er eind september geen voorstellen liggen, dan dan denk ik dat heel wat Europese leiders het eens zijn met de conclusie: dat het voorbij is.”
Heeft Johnson dan helemaal geen plan?
Hij zegt van wel. Er is een zogenoemd SPS-plan. Maar deze week werd pijnlijk duidelijk dat zijn idee om Noord-Ierland min of meer los te weken en onder de EU interne markt te laten vallen als het gaat om bijvoorbeeld landbouwproducten, onhaalbaar is. Volgens Barnier de EU onderhandelaar zijn er dan nog steeds heel erg veel grenscontroles nodig.
Volgens diverse bronnen heeft Jean-Claude Juncker deze week tijdens de kabinetsvergadering van de eurocommissarissen gezegd dat Johnson pas deze week heeft begrepen dat zijn voorstel niet realistisch is. “Al die andere goederen moeten ook gewoon gecontroleerd worden”, aldus Juncker.
De Britse premier zou tijdens de gesprekken die hij deze week met Juncker voerde zijn hoofdonderhandelaar hebben aangesproken en gezegd: “Dus de plannen die we hebben werken niet?”
De dader
En de man die ervoor heeft gezorgd dat de Britten in de nesten zitten, oud premier David Cameron, heeft deze week zijn memoires gepubliceerd. Hij heeft spijt, hoewel het geen echte excuses zijn, van wat het referendum allemaal heeft veroorzaakt.
“Ik heb onvoldoende aangevoeld wat het zou losmaken onder het Britse volk. Sommigen zullen mij nooit vergeven dat ik het referendum heb georganiseerd en er niet in geslaagd ben de uitslag in de goede richting te sturen. Ik aanvaard dat mijn aanpak heeft gefaald.”
Spijt over het organiseren van het referendum heeft hij niet. Dat moest gebeuren, omdat er wat moest veranderen in de relatie tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU. Lees hier een groot interview met Cameron. Of hier een overzicht bij de BBC. Of voor wie wil kijken hier een TV interview.
En nog meer informatie over Cameron, de brexit en de gesprekken die Johnson voerde met Juncker en Bettel in de podcast van Tim de wit. Hier te beluisteren.
En dan nog een tip voor iedereen die daarna muziek nodig heeft om het allemaal te verwerken. Er is ook een brexit playlist. Luister hier. Er zit vast wel een aardig nummer bij.
Schandalen in Oostenrijk
Aan affaires geen gebrek. Ibiza-gate, de Shredder-affaire en de Spendenaffäre. Oostenrijk heeft een rijke traditie als het om politieke schandalen gaat. Maar maakt het de kiezer wat uit, rekenen ze volgende week af met de oude partijen of krijgt oud-premier Kurz een nieuwe kans? Een bericht van Miguel van Raamsdonk.
Nog even de voorgeschiedenis. In mei dit jaar viel de regeringscoalitie van de christendemocratische ÖVP en de rechts-populistische FPÖ. De oorzaak is een uitgelekte video waarin toenmalig FPÖ-partijvoorzitter Heinz-Christian Strache bereid blijkt overheidsprojecten te gunnen aan een vrouw, die zich voordoet als een nicht van een rijke Russische oligarch. Die zou in ruil daarvoor de grootste krant van Oostenrijk moeten kopen en daarmee de FPÖ aan een verkiezingswinst helpen. Plaats van handeling is Ibiza en zo wordt Ibiza-gate geboren. Strache stapt op als vicekanselier en als partijvoorzitter. Een dag later valt de regering-Kurz. 
Daarmee zijn we er nog niet
De zomer heeft nog meer schandalen in petto. Zes dagen na Ibiza-gate blijkt een medewerker van voormalig bondskanselier Kurz (ÖVP) in alle haast onder een valse naam harde schijven vernietigd te laten hebben: de Shredder-affaire. In de afgelopen weken kwamen ook nog de verkiezingsuitgaven van de Oostenrijkse partijen in het nieuws. Volgens onderzoek van het tijdschrift FALTER overschrijdt de partij van Kurz het wettelijk toegestane verkiezingsbudget met bijna twee miljoen euro. Deze overschrijding en de donaties die de partij kreeg, werden vervolgens verhuld met een dubbele boekhouding: de Spendenaffäre.
Grote donaties werden opgeknipt zodat ze net onder de grens van 50.000 euro kwamen. Alle bedragen boven dat bedrag moeten namelijk gemeld worden. En dan is er nog de overschrijding van het bedrag dat aan de campagne voor de verkiezingen mag worden uitgegeven. Er is een wet die zegt dat een partij niet meer dan zeven miljoen euro mag spenderen, zodat elke partij evenveel kansen heeft. Maar de ÖVP heeft, zo blijkt uit gelekte documenten bijna twee miljoen euro meer uitgegeven.
Ondanks deze woelige zomer met alle onthullingen staat de ÖVP in de peilingen op winst en blijft het verlies van de FPÖ beperkt. 
Wat is dat toch?
Waarom blijven de Oostenrijkers zo trouw aan hun partij? Nina Horaczek, onderzoeksjournalist bij het Oostenrijkse tijdschrift FALTER, noemt twee belangrijke redenen waarom kiezers van de twee voormalige regeringspartijen nog altijd ÖVP en FPÖ stemmen.  

  1. Slachtofferrol
  2. Geen alternatief
“Kiezers krijgen vanuit de FPÖ te horen dat het een groot complot is, omdat de partij te succesvol is.” Volgens de FPÖ zijn het de elite en de oude partijen die de partij kapot willen maken. Horaczek zegt dat de ÖVP deze tactiek nu heeft overgenomen. “Oud-premier Kurz claimt nu dat er met criminele methodes geprobeerd wordt te verhinderen dat hij weer bondskanselier wordt.”
Verder is het beeld bij de kiezers dat andere partijen net zo corrupt zijn. En de oppositie is niet in staat geweest om dat beeld te laten kantelen.
De kans is groot dat na de verkiezingen de regering van ÖVP en FPÖ gewoon verder gaat. Al is het maar omdat ze alletwee dezelfde slogan voor de campagne hadden bedacht. Einen der unsere sprache spricht.
Vijf sterren splijten groen
Het waren felle discussies bij de Groenen maar het resultaat is dat er gesprekken mogen worden geopend met de vijsterrenbeweging. De veertien leden van de Italiaanse partij zijn nu nog politiek dakloos.
De vijfsterrenbeweging is al jaren min of meer dolende in het Europees Parlement. Aanvankelijk sloot oprichter Beppo Grillo zich aan bij de partij van brexeteer Nigel Farage. Samen met hem richtte hij in 2014 de Europese fractie Europa van Vrijheid en Directe Democratie (EVDD) op. Maar na het referendum in het Verenigd Koninkrijk wilde hij daar uitstappen en zich aansluiten bij de liberalen van Sophie in’t Veld en Guy Verhofstadt.
Nadat er bijna opstand in de liberale fractie uitbrak over de toetreding van de vijfsterrenbeweging besloot Verhofstadt dat de eurosceptische Italianen toch geen lid van zijn fractie mochten worden. “We hebben niet genoeg gemeen om aan het verzoek van de vijfsterren om lid te mogen worden, te kunnen voldoen”, was destijds de verklaring.
En diezelfde argumenten spelen nu bij de Groenen ook weer een rol. De vijsterren zien niets in de euro, spelen zelfs met de gedachte om uit de EU te stappen en maakten deel uit van een regering waar bijna alle politici van de Groenen koude rillingen van krijgen. De Britse Groenen, die ook nog steeds in het parlement zitten hebben vooral moeite met het feit dat de vijfsterren met de oer-brexteer Nigel Farage hebben samengewerkt. Bovendien hebben de leden van de vijfsterrenbeweging voor Ursula von der Leyen gestemd, waar de Groenen juist tegen waren.
En toch, zo legt Tineke Strik van Groen Links uit, wil je de Italianen niet in de kou laten staan. “We krijgen ook oproepen van progressieve krachten uit Italië om ze er bij te halen, zodat de eurosceptische krachten in het land niet de overhand krijgen.”
Uiteindelijk heeft die pragmatische lijn gewonnen, hoewel nu de echte gesprekken over toetreding pas beginnen. Als de Italianen echt lid worden groeit de groene fractie van 75 leden nu, naar 89 zetels.
Volgorde hoorzittingen
De Hongaarse sneuvelkandidaat
Termen als grillen, roosteren en de nieren proeven worden in de wandelgangen van het Europees Parlement regelmatig gebruikt als het gaat over de hoorzittingen die er aan komen. Nu we weten wie de commissarissen worden is de volgende stap de beoordeling. Zijn ze geschikt voor de baan?
De volgorde waarin ze gehoord worden is daarbij van belang. De fracties hebben er lang over onderhandeld. De eerste dag zet de toon, dus moeten er kandidaten gehoord worden die niet al teveel brokken maken. Teveel gestuntel op de eerste dag betekent wellicht dat het parlement ook de volgende verhoren door zal zetten en meer commissarissen het moeilijk gaan krijgen.
Sneuveldag
De tweede verhoordag, op dinsdag 1 oktober wordt een cruciale dag, omdat dan in ieder geval twee pittige verhoren zullen plaats vinden. De Poolse landbouwcommissaris moet nog wat declaraties verantwoorden en krijgt vooralsnog kritiek op zijn gebrekkige kennis van de landbouw. En het belangrijkste verhoor die dag is de ondervraging van de Hongaar László Trócsányi , de man die op het moment de meeste weerstand oproept.
De volgende dag gaat de aandacht uit naar de Portugese commissaris die zich bezig gaat houden met regionaal beleid. Ze heeft een probleem omdat haar man hoofd is van de afdeling in Noord-Portugal dat het geld van dat regionale beleid uitgeeft.
En dan is er nog de discussie over wie de vragen mogen stellen. Aanvankelijk was het plan dat de drie vicevoorzitters, waaronder Frans Timmermans, door de fractievoorzitters zouden worden ondervraagd. Een gesprek op politieke hoofdlijnen. Dat is niet altijd een garantie op succes. Zo mislukte de hoorzitting met de baas van Facebook - Mark Zuckerberg - nog niet zo lang geleden, omdat de politieke leiders zelf graag de vragen wilden stellen, waardoor het een heel erg algemeen gesprek werd.
Om dat te voorkomen is nu besloten om ook de vicevoorzitters door de specialisten uit de commissies te laten horen. Dat betekent andere vragen, zo is de verwachting. Meer gespecialiseerd. Bij de christendemocraten kunnen ze een kleine glimlach niet onderdrukken. Ze denken dat Dombrovkis (economie) en Vestager (Mededinging) het niet zo moeilijk krijgen, maar hopen op heel veel ingewikkelde vragen voor Timmermans, die zich nog aan het inwerken is op klimaatgebied.
De Nederlander is de laatste die gehoord wordt op dinsdag 8 oktober. De hoorzitting begint om half zeven en moet voor tien uur ’s avonds klaar zijn.
Het gezicht is weg
En dan hebben we nog de inhoud van de portefeuilles, zeg maar de nieuwe Brusselse ministeries. We hadden al een discussie over de naam: Bescherming van de Europese manier van leven.
Maar veel politici maken zich ook zorgen over de rechtstaat, the rule of law zoals het in Brussel heet. De grote man, en voor veel Oost-Europese leiders de grote boeman, Frans Timmermans gaat zich met klimaat bezighouden en zijn nalatenschap wordt verdeeld over twee commissarissen.
Kati Piri: “Het gezicht van de EU op dit vlak verdwijnt.”
De vice-fractievoorzitter van de sociaaldemocraten in het parlement gaat verder: “Dit is een onderwerp dat je niet moet versnipperen tussen twee commissarissen, daarvoor is het te belangrijk. Hoe meer mensen aan tafel hoe warriger de discussie.”
Ook bij de Groenen en de christendemocraten zijn er zorgen. Tijdens de formatie wilde niemand het onderwerp hebben, omdat politici die zich er mee bezighouden voortdurend, met name in Polen en Hongarije, onder vuur liggen. De vrees bestaat dat de nieuwe commissievoorzitter Von der Leyen in ruil voor steun van Polen en Hongarije heeft afgesproken om de komende tijd niet al te lastig te doen als het gaat over bescherming van de rechtstaat.
Maandagavond trouwens meer in de rubriek Brussel bij Nacht op NPO radio 1 (23.00 uur).
Een dag uit het leven van Stef
NOS Op pad met de Designated Survivor 653427045065615
Een kijkje achter de schermen. Minister Blok, de designated survivor was afgelopen week in Straatsburg en we volgen hem overal. A day in the life of Stef Blok.
En verder
…..Zijn er rare vogels in Straatsburg. Deze man in een raaf-achtig kostuum interviewde Lara Wolters van de PvdA voor een speciale Franse theatervoorstelling. Het is de bedoeling dat de opname wordt verwerkt in een toneelstuk.
…..Is het aantal Britten dat is ingeschreven in Spanje dit jaar gestegen met tien procent. Een record vanwege de onzekerheid rondom de brexit. In 2016, jaar van het brexit referendum, steeg het aantal Britten al met bijna vijf procent. Er wonen nu 365.967 Britten in Spanje.
…..Hebben we nog steeds geen antwoord op de vraag kip of ei? De Europese Commissie wil dat alle kippen worden geregistreerd. Dus ook die van de hobbyboeren. Nu moeten alleen boeren die meer dan 250 kippen houden een administratie hebben. Het CDA wil opheldering.
…. Heeft de Roemeense Laura Codruta Kövesi groen licht gekregen om de eerste baas van het Europese Openbaar Ministerie te worden. Frankrijk trok de steun aan de eigen kandidaat in, waardoor Kövesi een meerderheid van de lidstaten achter zich kreeg. Alleen haar eigen land, Roemenië, blijft tegen.
…..Laait overal de discussie over vliegen op. In de linkse fractie GUE-NGL (waar de Partij voor de Dieren bij zit) willen ze een klimaatstaking organiseren door niet meer nutteloos elke keer naar Straatsburg te reizen. Er is nog geen definitief besluit genomen, omdat de Franse leden zich verzetten. En bij de Groenen vliegt niemand deze keer naar de speciale VN-klimaat top in New York, hoewel ze daar met alle top-politici hadden kunnen spreken die over het klimaat gaan. In december gaat Bas Eickhout (Groen Links) wel naar Chili voor een klimaattop.
…..Moeten negen eurocommissarissen opheldering geven aan het juridische comité van het Europees Parlement. Bij een aantal kandidaten zijn er vragen over de innige banden met de olie-industrie en de bankensector. Meer hier en hier.
…..Stelt Malta een openbaar en onafhankelijk onderzoek in naar de moord op de onderzoeksjournalist Daphne Caruana Galizia, in 2017. Het besluit volgt na internationale druk van zowel de Raad van Europa als het Europees Parlement. Galizia kwam twee jaar geleden om het leven door een autobom bij haar huis op het eiland in de Middellandse Zee.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Ruben Nilwik, Miguel van Raamsdonk, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Judith van de Hulsbeek, Frank Renout, Laura Joell, Wouter Zwart, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Saskia Dekkers en Thomas Spekschoor.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.