Bekijk profielpagina

Brussel Inside - Horen we nog bij elkaar?

Revue
 
Moeten we niet eens onze eigen broek ophouden? Of blijft het Europese continent altijd afhankelijk va
 

Brussel Inside

8 juli · Editie #43 · Bekijk online
Europa is in beweging, maar wat speelt er echt? Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt iedere week, samen met zijn collega’s in de Europese hoofdsteden, de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

Moeten we niet eens onze eigen broek ophouden? Of blijft het Europese continent altijd afhankelijk van de Amerikanen voor de verdediging van ons grondgebied? Die vraag hangt boven de markt als de Europese leiders samen met de Amerikaanse president en de Canadese premier in het nieuwe gebouw van de NAVO vergaderen. En als we afhankelijk willen blijven, mogen de Amerikanen dan eisen stellen over bijvoorbeeld wie het geld in de kas stort?
Deze nieuwsbrief gaat over de NAVO, de vraag of de brexit-onderhandelingen makkelijker worden met de nieuwe Britse voorstellen en een opmerkelijk Europees fenomeen: het stilzetten van de klok. 

Horen we nog bij elkaar?
Het is de vraag die in veel relaties na verloop van tijd gesteld wordt: wat hebben we nog gemeen met elkaar, wat delen we nog samen?
Bij de NAVO vraagt secretaris-generaal Stoltenberg zich hardop af of de NAVO uiteindelijk zal overleven
NAVO-baas: “Politieke donderwolken zetten het bondgenootschap onder druk.”
De onvoorwaardelijke liefde lijkt over te zijn. Kunnen we nog wel op de Verenigde Staten rekenen?
President Trump stelt de vraag omgekeerd, kunnen we nog wel op de Europese lidstaten rekenen? In de brief die hij deze week stuurde aan de leiders die financieel in gebreke blijven, dreigde hij de steun om koste wat het kost het NAVO-grondgebied te verdedigen in te trekken.  
“Waarom zouden wij jullie verdedigen als jullie de rekening niet betalen”?
In de brief die hij schreef aan de Noorse premier Solberg geeft hij het land nog een extra veeg uit de pan. “Noorwegen is de enige NAVO-bondgenoot die een grens met Rusland deelt en geen geloofwaardig plan heeft om twee procent van zijn bruto binnenlands product te besteden aan defensie.”

  • Nederland geeft nu 9 miljard euro uit aan defensie
  • In 2024 moet dat bijna 14.5 miljard zijn
  • Sinds 2014 hebben alle landen 87 miljard meer aan defensie uitgegeven
De uitgaven van Nederland moeten ook omhoog. “Daar heeft de heer Trump volkomen gelijk in”, zei premier Rutte recentelijk. Maar Nederland wil daar, net als andere NAVO-landen, tot 2024 de tijd voor nemen, want zo is het afgesproken tijdens de NAVO-top van Wales in 2014.
NAVO-baas Stoltenberg vindt dat de Europese landen niet zo moeten zeuren. Twee procent van de omvang van je economie aan defensie uitgeven is niet zoveel. Dan blijft er nog 98 procent over om aan andere zaken te besteden.
Schoorvoetend gaan de Europese leiders meer geld aan defensie uitgeven. Dit weekend maakte ook de Duitse regering bekend de portemonnee te trekken. Maar veel is het niet, het bedrag wordt opgekrikt van 1,24 procent van het bruto binnenlandse product naar 1,31 procent van het bbp.
Vooralsnog zijn er 21 landen die de twee procent niet halen. Onderaan bungelen:
  • Luxemburg
  • Slovenië
  • België 
  • Spanje
Maar er zijn ook landen die het wel halen
  • Verenigde Staten
  • Verenigd Koninkrijk
  • Griekenland
  • Polen
  • Roemenië
  • Estland
  • Litouwen (komend jaar)
  • Letland (komend jaar)
Oana Lungescu
1 week to go until the #NATOSummit Did you know that this is the 4th consecutive year of increased defence budgets across European Allies & #Canada? The trend is up & we intend to keep it up. ⬆ https://t.co/zNDHURwds6
7:59 PM - 4 Jul 2018
Meer dan alleen geld
Bij diplomaten wordt het opvliegende karakter van Trump gevreesd. Om te voorkomen dat hij opnieuw geen slotverklaring gaat ondertekenen, zoals recentelijk bij de G7, of zijn handtekening eronder vandaan trekt, is besloten een list te verzinnen. Er wordt nu gewerkt aan een slotdocument waarbij de handtekening van de president niet per se noodzakelijk is, zodat er geen gedoe over kan ontstaan.
Het geld is natuurlijk niet het enige onderwerp waarover verdeeldheid is. Op politiek gebied staat de Iran-deal nog vers in het geheugen gegrift, maar ook de dreigende handelsoorlog tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten is niet echt een toonbeeld van eenheid. De vrees voor een fikse corrigerende tik van de Amerikaanse president is groot.
En dan hebben we ook nog de initiatieven om meer buiten de NAVO om in EU-verband te gaan doen. Iedereen roept om het hardst dat er geen Europees leger komt, maar er is wel vergaande samenwerking in de maak, buiten de NAVO om. Met als klap op de vuurpijl de samenwerking tussen Europese defensiebedrijven. 
En dat is weer tegen het zere been van de Amerikanen, want de bedoeling is dat de Europese bedrijven er sterker van worden. Volgens minister Bijleveld en premier Rutte kan Nederland ook profiteren via onze toeleverende industrie.
Stoltenberg probeert de nieuwe EU-plannen te relativeren door te zeggen dat hij groot voorstander is van elke mogelijkheid om meer geld voor defensie beschikbaar te krijgen. Vooral het defensiefonds is volgens hem een goede zaak. “Als de Britten na de brexit eenmaal de EU hebben verlaten, komt het merendeel van het geld van buiten de EU. Tachtig procent maar liefst en dan is het goed dat de EU probeert op een creatieve manier toch meer geld beschikbaar te stellen.” 
Maar Oost-Europa wil vooral militairen
De Europese landen zijn het over die versterkte defensiesamenwerking redelijk eens, hoewel Nederland veel minder ver wil gaan dan bijvoorbeeld Frankrijk. Maar binnen het EU-blok lopen de meningen uiteen over de rol van de Amerikanen. Landen als Polen, de Baltische staten, maar ook Tsjechië willen het liefst zoveel mogelijk Amerikaanse troepen binnen hun landsgrenzen, zodat ze veilig zijn bij de altijd gevreesde aanval van de Russen.
Polen heeft zelfs bijna twee miljard dollar geboden aan de Amerikanen om een basis te bouwen aan de oostgrens. De Amerikaanse militairen die daar gelegerd moeten worden, zouden uit Duitsland komen. Op zich heeft president Trump daar wel oren naar en daar komen de militaire en politieke discussie bij elkaar. 
In het escalerende handelsconflict tussen de Verenigde Staten en de EU richt Trump zijn pijlen vooral op Duitsland. Het zijn de Duitsers die in de ogen van de Amerikaanse president de Amerikaanse markt verstoren en het is Duitsland dat gestraft moet worden, zodat er eerlijkere handel komt. 
Verplaatsen van troepen naar Polen, dat ook politiek gezien meer begrip heeft voor Trump, zou hem dan ook goed uitkomen. 
Horen de Turken er nog bij?
S-400 systeem
En dan is er nog het Turkse probleem. De Turken hebben steeds meer en steeds inniger contact met de Russen. Turkije wil het luchtafweersysteem S-400 van de Russen kopen. 
Nederland vindt het nogal ongepast dat een NAVO-bondgenoot wapens van Rusland koopt. De Amerikaanse Senaat gaat nog wat verder, de senatoren willen dat er geen vliegtuigen meer richting Turkije gaan, omdat de NAVO-partner in strijd met de Amerikaanse belangen handelt. 
Het gaat om de F35, toestellen die Nederland ook heeft gekocht. Amerika is bang dat Rusland via dat luchtafweersysteem (de S-400) achter de geheime stealthtechnologie van de F-35 kan komen.
Minister Blok: “Het is bedreigend voor de veiligheid van andere NAVO-landen.”
Dat is ook de angst van het Nederlandse kabinet. Premier Rutte is dan ook van plan om het onderwerp tijdens de NAVO-top te bespreken. Hij heeft ondertussen met secretaris-generaal Stoltenberg gebeld om zijn zorgen te uiten en gaat proberen om deze week in Brussel Turkije op andere gedachten te brengen. 
Nog wat kleine struikelblokjes
Op de agenda staan verder het lidmaatschap van Macedonië, dat lid mag worden nu er met Griekenland afspraken over een nieuwe naam voor het land zijn gemaakt. Ook wordt er over cybercriminaliteit, de rol in Afghanistan en de nieuwe kleinere kernwapens gesproken.
Wanneer alles achter de rug is, vertrekt Trump naar de grootste vijand van de NAVO: Poetin. En naar die ontmoeting wordt met zorg gekeken, want een boze Trump kan zomaar opeens de geopolitieke verhoudingen op z'n kop zetten. Bij de G7 hield de Amerikaanse president ook al een pleidooi om Rusland weer toe te laten tot het gezelschap en er een G8 van te maken. De vrees bestaat dat een paar dagen na de NAVO-top Trump en Poetin de wereld verdelen en de NAVO en de EU met lege handen achter blijven. Dat is ook de angst van de oud-secretaris-generaal van de NAVO, De Hoop Scheffer.
Jaap de Hoop Scheffer: “Stel dat de NAVO-top niet goed verloopt, wat gaat hij dan tegen Poetin zeggen? Die is er juist op uit om de Europese Unie en de NAVO te verzwakken.”
Kunnen we nu echt gaan praten?
Premier Theresa May
De Britse kiezer heeft de vraag of we nog wel bij elkaar horen al weer ruim twee jaar geleden van een antwoord voorzien. De EU en Groot-Brittannië gaan dus uit elkaar, maar het is ongelofelijk ingewikkeld. Er ligt nu een akkoord tussen de verschillende Britse ministers. Tenminste: zolang als het duurt, wordt door menigeen in Brussel al verzucht. 
Het was D-day, Crunch time, het grote crisisoverleg, de Britse media kwamen superlatieven tekort om het belang van de brexit-vergadering van Theresa May met haar ministers te onderstrepen. De hulpjes waren niet welkom op Chequers, het buitenverblijf van de premier. Mobiele telefoons en smartwatches moesten worden ingeleverd, zodat lekken en overleggen met de buitenwereld onmogelijk was.  
Maar het was ook stikken of slikken. Wie het compromis niet wilde meemaken mocht meteen de sleutels van de dienstauto inleveren. Voor May was nu het moment van eenheid aangebroken. De deal met de EU over hoe nu verder moet de komende maanden echt gesloten worden, anders wordt de deadline niet gehaald en komt de keiharde brexit dichtbij. 
De onderhandelingen kunnen nu echt beginnen
Ook het bedrijfsleven begint te morren. Sterke spelers vertrekken uit de City, het financiële hart van Londen. Grote autobedrijven dreigen de productie te verplaatsen, omdat zonder interne EU-markt het bijna geen doen is om nog in het Verenigd Koninkrijk auto’s of onderdelen van auto’s te produceren.
En dus presenteerde May een nieuw plan met als basis de regels voor goederenverkeer van de EU, zodat de industrie geen hinder heeft van de nieuwe situatie. De regels gelden overigens niet voor dienstenverkeer en personen. Lees hier de hele verklaring.
Er komt nog een witboek waarin alle plannen uitgewerkt worden, maar dit is de basis. Laten we eens open en onbevangen naar die regels kijken. Een voordeel is dat de grens tussen Ierland en Noord-Ierland open kan blijven.
Voor de hardliners heeft May nog wat bedacht. De spelregels voor de nieuwe interne markt, of vrijhandelszone, zoals ze nu door het kabinet wordt voorgesteld, worden gecontroleerd door Britse en Europese rechters. De macht van het Europese Hof van Justitie verdwijnt niet helemaal, maar volgens May voldoende om de hardliners, zoals Boris Johnson, binnen boord te houden.
“We zullen in ons akkoord met het Verenigd Koninkrijk niet accepteren dat de interne markt wordt ontrafeld”, zei hoofdonderhandelaar Michel Barnier vorige week.
Nu is Barnier een stuk positiever. Hij boort het niet meteen de grond in, hij wacht af en beoordeelt het op 16 juli als de gesprekken in Brussel verder gaan.
Michel Barnier
#Chequers discussion on future to be welcomed. I look forward to White Paper. We will assess proposals to see if they are workable & realistic in view of #EUCO guidelines. Next negotiations w/ #UK on WP, & Withdrawal Agreement, w/c 16 July #Brexit
10:28 PM - 6 Jul 2018
En ook de brexit-onderhandelaar van het Europees Parlement, de liberaal Guy Verhofstadt, zet niet meteen het hoogste politieke geschut in, maar is bereid om te luisteren. 
Guy Verhofstadt
I read the #Chequers statement with great interest. But the devil is in the detail. The @Europarl_EN's Brexit Steering Group awaits the White Paper which it will examine very carefully at its meeting on 12/7 and then give its considered initial response.
12:42 PM - 7 Jul 2018
Maar de rol van het Europese Hof ligt gevoelig in Brussel. Het hof is de scheidsrechter die bepaalt volgens welke regels de handel verloopt. Maar ja, ook bij het echte voetbal heb je nu hulpscheidsrechters die soms ingrijpen tijdens de wedstrijd.
Komende week is er eerst nog een debat in het Lagerhuis om te kijken of ook de gewone politici de nieuwe richting kunnen steunen. Bovendien is het nog even afwachten of alle ministers het na dit weekend nog met de premier eens zijn. Op de dag na de finale van het WK voetbal, gaan de onderhandelingen in Brussel verder en moet het witboek dus af zijn. 
Lees verder de eerste reacties in de Britse kranten en een interview met May bij de BBC. Ook Boris Johnson laat van zich horen. 
Het principe van de stilstaande klok
Wim van der Camp
Het is een goede gewoonte in Brussel: als het niet lukt om een besluit te nemen, dan stel je dat besluit gewoon een tijdje uit. Komt tijd, komt raad en voor je het weet zitten er nieuwe mensen om de tafel, waardoor je alsnog een oplossing vindt. Een deadline is nooit een echte deadline, je kan altijd de klok stil zetten en dan kan het heel lang vijf voor twaalf blijven. 
Thomas Spekschoor van NOS-Bureau Europa over de kunst van eindeloos onderhandelen.
Om met commissievoorzitter Juncker te spreken: in maart spreken we af om te beslissen in juni, in juni stellen we een beslissing uit tot oktober en uiteindelijk beslissen we nooit.
Normaal zijn het de regeringsleiders die gevoelig zijn voor dit uitstelgedrag. Deze week bezondigden de politici in Straatsburg zich aan dit gedrag. Twee dikke dossiermappen lagen in het Europees Parlement op tafel en er zouden knopen worden doorgehakt. Op de agenda: vrachtwagenchauffeurs en auteursrecht. Maar terug in Brussel zaten de knopen nog strak in elkaar. Met nog een klein jaar tot de verkiezingen zijn coalities bijna niet meer te smeden. Iedereen wil zich profileren.
Om te beginnen 
De wetgeving over vrachtwagenchauffeurs. Er lagen voorstellen op tafel om de rij- en rusttijden van chauffeurs beter te regelen en voortaan zouden Oost-Europese chauffeurs niet meer onbeperkt klussen aan kunnen nemen in West-Europa. Een van de drijvende krachten achter de nieuwe regels was CDA’er Wim van der Camp. Hij probeerde de afgelopen maanden in het parlement steun te vinden voor zijn plannen. 
De grootste tegenstand kwam van een andere Nederlander, PvdA’er Agnes Jongerius. De sociaal-democraten stemden in de transportcommissie nog voor het plan van Van der Camp, maar Jongerius zit niet in die commissie. Als lid van de commissie sociale zaken vindt ze de plannen van Van der Camp niet sociaal genoeg en dus werd ze de leidster van het verzet. 
Jongerius: “Chauffeurs moeten met de nieuwe plannen nog steeds veel te lang doorrijden. Bovendien moeten ze nog steeds slapen in de vrachtwagen.”
De oud-vakbondsvrouw wil dat de chauffeurs netjes in een hotel slapen. Jongerius won: de plannen van Van der Camp moeten terug naar de tekentafel. 
Dan de auteursrechten. 
Hier staan de muziek- en filmindustrie en internetbedrijven lijnrecht tegenover elkaar. Lobbyisten van beide partijen lopen al maanden  parlementariërs af in de hoop dat zij aan het langste eind trekken. Kort gezegd komt het hier op neer: muzikanten en filmmakers willen dat YouTube en Facebook gaan betalen voor de filmpjes die op hun websites staan. YouTube en Facebook (en veel andere grote en kleine internetbedrijven) zeggen dat daardoor de vrijheid van het internet wordt bedreigd.
De juridische commissie van het Europees Parlement hoopte deze week de wetgeving erdoor te krijgen, maar ook dat lukte niet. Het parlement wil er plenair nog eens over stemmen, waardoor er nog allerlei aanpassingen kunnen komen. Voor- en tegenstanders staan al zo lijnrecht tegenover elkaar dat het de vraag is of ze hierover voor de Europese verkiezingen nieuwe wetgeving kunnen maken.
Twee onderwerpen waarover wetgeving nu op de lange baan is geschoven. En de kans is groot dat we dat de komende tijd meer gaan zien. Volgend jaar mei zijn de verkiezingen voor het Europees Parlement, dus dit is de tijd voor parlementariërs om zich te profileren. Even geen moeilijk uit te leggen compromissen, maar gewoon heldere standpunten. De wetten komen weer na mei volgend jaar, als de verkiezingen achter de rug zijn.
Wat is de vraag?
Dank voor alle vragen over hoe de EU werkt, waarom de ECB zoveel geld in de economie heeft gepompt en waarom Aruba en Sint Maarten anders worden behandeld dan de Franse overzeese gebiedsdelen. Alle antwoorden zijn te zien in de laatste editie (voor de zomer) van de videobrief Europa deze Week. We gaan op 1 september weer verder! Deze nieuwsbrief blijft trouwens nog een paar weken op zondag verschijnen. 
De vragen - YouTube
En verder
Het is zomer en dus veel laatste afleveringen van rubrieken en soms zelf een afscheid van mensen.
Maandagavond de laatste reguliere Brussel bij Nacht, daarna is het ook daar reces, Tijn Sadée haalt nog één keer alles uit de kast. En helaas, helaas, vertrekt Arjan Noorlander uit Brussel. Hij gaat de Haagse politiek duiden voor Nieuwsuur. Het goede nieuws is dat hij blijft schrijven voor de nieuwsbrief, maar dan met een Haagse bril op.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Jeroen Wollaars, Beau Heimensen, Kees van Dam, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Frank Renout, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Hans Brom en Thomas Spekschoor.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.