Bekijk profielpagina

Brussel Inside - Het roer moet om

Revue
 
 

Brussel Inside

20 december · Editie #162 · Bekijk online
Elke week houden redacteur Aïda Brands, haar collega's van Bureau Brussel en Europese correspondenten je op de hoogte van wat er speelt, gaat spelen of zou moeten spelen in de Europese Unie.

Het roer moest om. In een openhartig gesprek vertelt Diederik Samsom dat het even slikken was aan het begin van de pandemie, maar dat daarna de Green Deal snel werd herschreven, zodat het klimaat niet de dupe werd van het coronavirus. Ook de hoofdredacteuren van de Europese nieuwsorganisaties moesten opeens andere keuzes maken. Deze week de Franse paradox.
En de Europese christendemocraten willen het roer ook wel omgooien en de lastige Hongaren uit de fractie zetten, maar met name de machtige Duitsers twijfelen of dat wel zo verstandig is.
De leestijd is weer een klein kwartier.
Blijf ons volgen @BrusselInside
En vast mooie feestdagen. We zijn er weer op zondag 3 januari 2021!

Weer een deadline
Vandaag is er weer een deadline voor de brexit. Of die gehaald wordt, is de vraag; er zijn er al zoveel gemist. Maar het moment waarop er wel nieuws is komt dichterbij, dat is een zekerheid. Op 31 december is het voorbij, met of zonder deal.
Ondertussen wordt chaos gevreesd en de Britten zullen het merken, zo wordt voorspeld: werkloosheid en een enorme terugval in hun economie. Maar klopt dat?
De chaos misschien, maar aan beide kanten worden maatregelen genomen om het tegen te gaan. En die terugval? Laten we de bankensector er eens uitpikken. Waar zijn die tientallen banen die in de EU erbij zouden komen of andersom gezegd, zouden verdwijnen uit Londen na de brexit?
Profiteren Frankfurt, Parijs, Amsterdam, Brussel en Luxemburg?
Voorlopig lijkt het er niet op. De Financial Times beweert dat er zelfs helemaal geen banen verdwijnen uit het financiële centrum in Londen. Dat is te zeggen na een rekensom: er verdwijnen banen, maar er komen er ook weer bij.
Er zijn ongeveer 7500 banen verdwenen, zeggen analisten bij EY. Daar staat tegenover dat bij de grote banken de afgelopen jaren (dus na het brexit-referendum) ruim 6000 banen zijn bijgekomen. Maar wat niet is kan nog komen. De voorspellingen blijven negatief. Er zijn ook lijstjes met hoeveel geld er nu al is weggevloeid uit Londen en dan kom je uit op 1300 miljard euro.
En hoewel er dus geen sprake is van een massale vlucht uit Londen, de bedrijven die wel vertrekken zijn vooral naar Dublin en Luxemburg gegaan. Amsterdam is populairder dan Brussel, maar het houdt niet over.
De Green Deal moest om
De Green Deal is door de coronapandemie helemaal op de schop gegaan. Diederik Samsom, de oud-politicus van de PvdA en tegenwoordig topambtenaar bij de Europese Commissie, had aanvankelijk slapeloze nachten. Hij dacht terug aan de vorige keer dat politieke leiders hun mond vol hadden over het aanpakken van de opwarming van de aarde. “De film van Al Gore The Inconvenient Truth zorgde ervoor dat leiders als Blair en Balkenende stukken schreven in de Financial Times dat het nú het moment was op dit aan te pakken. Toen viel de bank Lehman Brothers om en was de aandacht op iets anders gericht.”
“Ik dacht: daar gaan we weer. Weer een crisis die al onze aandacht opeist, ons geld en politiek kapitaal opmaakt.”
Maar Samsom bedacht nu meteen dat het roer om moest. Een economie die in puin ligt moet opnieuw worden opgebouwd. De slogan die de Amerikaanse president Biden gebruikte ging eveneens rond in de vele digitale vergaderingen. ‘Build back better.’
“We hebben de hele Green Deal tegen het licht gehouden en alle plannen eruit gehaald die meteen werkgelegenheid en groei opleverden, naast natuurlijk verduurzaming.” En zo kwam onder meer de renovatiegolf tot stand. Het opknappen (verduurzamen) van woningen. “Dat levert banen op, zorgt voor groei, lagere energierekeningen vooral voor mensen met een laag inkomen. Je zorgt voor rechtvaardigheid.”
Humeur
De overwinning van Joe Biden in Amerika is goed voor het humeur van Europa. Samsom is dan ook optimistisch over het komend jaar, maar het gaat niet vanzelf. In juni worden de plannen nader ingevuld, dan komen de details aan de orde. Dan worden de maatregelen in wetten omgezet. “Hoe schoon worden de auto’s in 2030, daar heeft de Duitse auto-industrie vast wel een mening over. Hoeveel energie gaan we besparen, daar heeft Oost-Europa een opvatting over. Wat doen we met de landbouw? Cruciaal voor het klimaat.”
“Er komen volgend najaar zes tot zeven snoeiharde onderhandelingsmaanden aan, voordat ze eruit zijn.”
Bij de discussies oer de energiemix komt ook steeds vaker kernenergie om de hoek kijken. Samsom is niet tegen. “Je kan niet selectief zeggen ‘ik verwacht alles van zonne-energie’ en kernenergie uitsluiten. Ook de ontwikkeling van kernenergie staat niet stil.” De topambtenaar heeft er wel een kanttekening bij. “De oude generatie kerncentrales zijn te groot en te duur voor Europa. Ik denk dat op termijn kleine kerncentrales, met een andere energiebron (dus niet meer uranium) bijvoorbeeld in Afrikaanse steden, zoals Kinshasa, kunnen helpen om op een duurzame manier energie te leveren.” Hij denkt dat de technologie te laat komt voor Europa. En zo benadrukt hij: “Dat hoeft ook niet, we lossen het hier anders op.”
Niet beschikbaar
Kriebelt het niet een beetje bij de oud-politicus, bij de man die de PvdA ooit leidde? Hij wordt her en der genoemd als mogelijk minister van Klimaat in een nieuw kabinet in Nederland, na de verkiezingen van maart. Bovendien heeft hij goede banden met premier Rutte, ze bellen elkaar regelmatig en Rutte vraagt zelfs tijdens EU-toppen advies aan hem. “Ik blijf in Brussel”, zegt hij resoluut. “Ik heb aan mijn baas Frans Timmermans beloofd dat ik hier de volle periode van vijf jaar zou blijven. Bovendien heb ik nog nooit op een plek gezeten waar ik zoveel verschil kon maken als hier.”
Maandagavond is het hele gesprek met Samsom te horen op NPO Radio 1 in Met het Oog op Morgen vanaf ongeveer 23.30 uur.
Geen spreekrecht meer
EPP Group
At tonight's Group meeting the @EPPGroup has adopted this decision on @dajcstomi

https://t.co/rr2DN85YYV
Kaltgestellt is het Duitse woord. Zelf hoort Tamás Deutsch, de Hongaarse fractievoorzitter van Fidesz (de partij van premier Orbán) in het Europees Parlement, niet graag dat woord, maar hij mag niet langer spreken namens de fractie tijdens plenaire vergaderingen en hij mag geen rapporteur meer zijn. Een prestigieuze functie in het Parlement waarbij je namens alle leden mag onderhandelen over een onderwerp met de Europese Raad.
Deutsch lag onder vuur nadat hij zijn voorman Manfred Weber (van de christendemocraten) voor Gestapo had uitgemaakt. Weber had tijdens de discussie over de rechtsstaat (rule of law) gezegd dat hij het Hongaarse verzet niet snapte, immers: als je niks te verbergen hebt, heb je ook niks te vrezen.
Waarop Deutsch zei dat de Gestapo dat, net als de Hongaarse en sovjet-geheime dienst, ook altijd zei. Voor een groot aantal leden van de EVP, de partij waar ook het CDA en de ChristenUnie en Toine Manders bij zijn aangesloten, was dat een brug te ver. Ze eisten dat Deutsch uit de fractie werd gezet.
Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Om te beginnen werd de discussie uitgesteld, zodat de regeringsleiders vorige week eerst een compromis konden bereiken over het coronaherstelfonds en de sancties die volgen als een land de regels van de rechtsstaat aan z'n laars lapt. Met name bondskanselier Merkel wilde geen extra gedoe met Orbán; het was al moeilijk genoeg.
En eigenlijk wil de Duitse CDU/CSU helemaal geen extra problemen met Hongarije. Het is een belangrijk land voor de Duitse economie. Er worden veel (vooral Duitse) auto’s gemaakt en ruzie met het land van Orbán komt niet goed uit aangezien er volgend jaar ook nog een nieuwe leider (en waarschijnlijk nieuwe bondskanselier) moet worden gekozen.
Maar hoe haal je de angel uit de ruzie?
Excuses alleen waren niet genoeg.
“Ik maakte een vergissing. Ik neem de ongelukkige vergelijking terug. Ik hoop dat we blijven samenwerken, nu eenheid in deze crisis meer dan ooit nodig is.”
Dus kwam het tot een schorsing. Zo wordt hem wel een wapen afgepakt, want Deutsch gebruikt zijn spreektijd in het parlement altijd om enorm te fulmineren tegen de EU en die filmpjes op zijn Facebookpagina te zetten, waar ze door veel Hongaren worden gewaardeerd. Daarmee komt trouwens geen einde aan de vele mails die hij elke week aan zijn Europese fractiegenoten schrijft, waarin hij het heeft over het onrecht dat Hongarije wordt aangedaan.
Niet het enige Hongaarse nieuws
Want het Europees Hof heeft het land op de vingers getikt. Hongarije is in gebreke gebleven door asielzoekers te weigeren en door vluchtelingen naar kampen te brengen om ze het land uit te zetten. Volgens het Europees Hof van Justitie heeft het land daarmee niet voldaan aan de verplichting die het had om de mensen te beschermen.
De Europese Commissie spande de zaak tegen Hongarije in 2018 aan. Het land zou de EU-wetten niet naleven. In mei oordeelde het hof al dat Hongarije ten onrechte vluchtelingen in kampen zette die erg op gevangenissen leken, terwijl deze mensen niets hadden misdaan. Hongarije beloofde toen de kampen te sluiten.
De derde golf
De kerstpiek ook wel de derde golf genoemd staat volgens velen voor de deur. Hoe gaat de rest van de EU er mee om. Een kleine rondgang.
Op 13 december bracht de Kerstman een bezoek aan het Franse stadje Meynes, vlakbij Avignon. Het was vanzelfsprekend een feest, met blije kinderen en veel cadeautjes. Drie dagen later sloeg de burgemeester alarm. Père Noël was positief getest. Of iedereen die in de buurt van hem geweest, zich ook maar wilde laten testen. Ter geruststelling liet de gemeente nog wel weten dat de corona-Kerstman geen kinderen op schoot had genomen of geknuffeld. En, zei een moeder die met haar 3-jarige dochter langs was geweest: ,,De Kerstman droeg een lange witte baard die z’n hele gezicht bedekte. Volgens mij werkt dat beter dan een masker.’’
Ook in België heeft een Sinterklaas voor een forse uitbraak gezorgd. In een woonzorgcentrum in Mol raakten 59 mensen besmet, na een bezoek van de Sint. Op foto’s is te zien dat de Sint weliswaar een masker droeg maar wel heel erg dicht in de buurt van de bewoners kwam, waardoor dus een groot deel van de mensen besmet werd. Ze moesten twee weken op hun kamer blijven. 
Kerst zal in Frankrijk, net als in andere landen, op niet één eerdere Kerst lijken. Het wordt letterlijk een kleine Kerst. Premier Jean Castex heeft de Fransen gevraagd met maximaal zes volwassenen aan tafel te gaan zitten. Je mag bij familie op bezoek: maar alleen op Kerstavond. Op 24 december geldt er even géén avondklok, zoals die alle andere decemberdagen wèl geldt. Zelfs op Oudjaarsavond: dan moet iedereen om 20.00 uur binnen zijn. De traditie van een overvolle Champs-Élysées, met feestende mensen met champagneflessen, komt daarmee te vervallen. Verder zijn tijdens de feestdagen sportzalen en cafés gesloten, moeten restaurants de deuren dicht houden, en zijn zelfs alle skiliften op slot.
Het is even wennen, dat thuis blijven. Dus komt er tekst en uitleg, van de overheid en de media. Zelfs kwaliteitskrant Le Monde kwam met een artikel èn een video over de corona-do’s and corona dont’s deze Kerst, gebaseerd op wetenschappelijke adviezen. “Lucht de kamer twee keer per dag zo’n 10 à 15 minuten”, aldus Le Monde. Een alternatief: op Kerstavond samen buiten eten bij een gezellig kampvuur, zegt de krant. Een dekentje en een muts – of desnoods een alpinopet – doen wonderen tegen de kou.
De Duitsers pakken het grondig aan.
Duitslandnieuws.nl
Het wordt puzzelen in #Duitsland met wie je kerst mag vieren. Gelukkig zijn er schema's: https://t.co/YewW9QW33s
Duitsland heeft een strenge lockdown tot 10 januari volgend jaar. Volgens de Duitse Bondskanselier Merkel waren de eerdere maatregelen onvoldoende. De regels zijn vergelijkbaar met Nederland: alle niet-essentiële winkels en scholen zijn dicht, iedereen werkt zo veel mogelijk thuis en kappers zijn dicht. Ook is alcohol drinken buitenshuis verboden, dus kan er bijvoorbeeld geen glühwein meer worden verkocht op straat.
Wij kunnen in ieder geval Kerst vieren met een mooi kapsel en boeken lezen, zo wordt er spottend gezegd in Griekenland. Sinds 7 november zit het land in lockdown en dat gaat nog duren tot zeker 7 januari. Maar in aanloop naar Kerst gaat het slot er een beetje van af.
De kappers knippen weer, de nagelverzorgers (manicure-pedicure) verzorgen opnieuw, op afspraak. En de boekwinkels zijn beperkt open. Verder kunnen goederen in winkels, die online zijn besteld en betaald worden afgehaald. Maar ja, 85 procent van het midden- en kleinbedrijf heeft geen webwinkel.
De kerken mogen alleen op Eerste Kerstdag, Oudjaarsdag en 6 januari (Driekoningen) open. Per dienst mogen er maximaal negen bezoekers in de kerk. Een kathedraal mag 25 mensen ontvangen. De avondklok blijft en je mag alleen naar buiten als je een sms stuurt naar een overheidstelefoon. Zonder bevestiging van je bericht ben je in overtreding en de boete daarvoor is 300 euro. Tijdens de eerste lockdown was de boete nog 150 euro.
In Polen gaat de strenge lockdown, waarbij hotels, winkelcentra en skipistes gesloten zijn, pas in na de kerst. Vanaf 28 december gaat het land drie weken min of meer op slot. Nieuwjaar vieren zit er niet in. Er is een uitgaansverbod op 31 december dat om 19.00 uur ingaat en doorloopt tot zes uur op Nieuwjaarsochtend.
Voor Spanje: lees hier de tweets van Rop Zoutberg. En voor Italië: hier uitleg van Mustafa Marghadi.
Voorbereiden op de volgende pandemie is onmogelijk
EBU FRTV1
Deel vijf van onze serie gesprekken met Europese hoofdredacteuren over de coronacrisis, de reacties van de kijkers en lezers. Hoe gaan zij om met de vele persconferenties van hun regeringen? En wat zal er uiteindelijk blijvend veranderen? Gerard van den Broek in gesprek met Pascal Doucet-Bon van France Télévision.
“In Noord-Europa is er veel meer een cultuur van risico’s vermijden, rampenscenarios, crisisplannen. De zuidelijke landen – Frankrijk, Spanje of Italië – zijn daar niet zo goed in. Maar we zijn wel erg goed in reageren!”
Volgens Pascal Doucet-Bon, hoofdredacteur van de nieuwsafdeling van France Télévision in Parijs, heeft zijn land crises nodig om van te leren. Maar, zo verontschuldigt hij zich, “ik ben historicus, dus misschien dat ik alles te geopolitiek maak”.
Niet Italië was het eerste land waar het coronavirus voet aan wal zette, zoals velen denken, maar Frankrijk. Een week voordat twee Chinese toeristen in Rome aankwamen, in januari van dit jaar, kwamen twee andere zieke toeristen terug in Frankrijk.
“In veel landen bestaat de gedachte dat je risico’s onder controle kunt krijgen. Volgens mij kan dat niet. Corona kwam onverwacht en was iets nieuws. Daar bestonden geen crisisplannen voor. Iedereen werd erdoor verrast. En ik denk ook niet dat we ons kunnen voorbereiden op de volgende pandemie, elke crisis is weer anders.”
“Toen we geconfronteerd werden met terrorisme, zagen we dat de Franse regering meteen klaarstond om de strijd aan te gaan. Toen corona uitbrak, vonden we de regering nog steeds sterk, okay, maar ook aarzelend, improviserend. Men wist niet wat te doen. En de Franse bevolking ontdekte de zwakte van een geglobaliseerde economie. Voor het eerst werd duidelijk dat onze moderne economie helemaal niet met zo’n fenomeen kan omgaan. Alles kwam abrupt tot stilstand.”
De Franse paradox
En dat had directe gevolgen voor het dagelijkse leven van mensen. Mensen raakten werkloos, werden bang. Doucet-Bon: “Het was voor mij en de meeste journalisten en waarnemers hier in Frankrijk een enorme verrassing om te zien dat de Franse bevolking, die toch bekend staat om z’n altijd rebellerende houding, zomaar akkoord ging met de strenge restricties. Er waren geen demonstraties, er was geen enkel protest.“
"Begrijp me niet verkeerd: Fransen houden van hun leiders, we accepteren graag hun gezag, maar we houden er ook van om ze te bekritiseren. Dat is de Franse paradox. Maar dat nu helemaal niemand protesteerde… dat was een bewijs dat de angst enórm was.”
EBU FRTV2
Maar angst is ook een motor, weet Doucet-Bon. Angst is ook een kracht om dingen te veranderen. “Mensen passen zich snel aan, verweren zich tegen die vijandige krachten. Wat corona precies zal opleveren, weet ik nog niet. Voorlopig zie ik dat mensen manieren vinden om door te leven: thuis werken, maaltijden aan de deur verkopen, cultuur beleven op afstand.”
En angst voedt complottheorieën. Wil ook Doucet-Bon zijn zender het betrouwbare baken in zee laten zijn om complotdenkers de pas af te snijden, zoals zijn Duitse collega vorige week zei? “Ik geloof niet dat wij zo efficiënt zijn in die oorlog tegen fake news. Ik denk niet dat wij de mensen bereiken die bereid zijn elk gerucht en elk fake bericht te geloven. Zij kijken niet naar onze programma’s, zitten niet op onze site. Dat is jammer, maar je kunt alleen maar je best blijven doen.”
En ook feitelijk en oprecht blijven, vindt de Franse hoofdredacteur. “We moeten leren bescheiden te zijn en op hetzelfde niveau van het publiek te staan. En niet om van bovenaf naar het publiek te praten.”
“We moeten het eerlijk zeggen als we iets niet weten. En in deze crisis zijn er heel veel dingen die we niet weten. Wij wisten niet dat er zoiets bestond als wetenschappelijke controverse. Wetenschappers kunnen het onderling oneens zijn en wij behandelden dat als een politiek dispuut, maar dat is het niet! Wetenschappelijke controverse hoort gewoon bij wetenschap.”
De conclusie
Wat houden we uiteindelijk over van deze coronacrisis, denkt Doucet-Bon? “Thuiswerken. Zeker in bedrijven, want op afstand werken kost gewoon minder. En bestuurders ontdekten dat ze hun leidinggevenden konden vertrouwen. En de leidinggevenden ontdekten dat hun werknemers konden vertrouwen. Wij zijn ook al bezig met gesprekken met de vakbonden om een deel van onze mensen voortaan thuis te laten werken. Het is een kwestie van beheer en efficiëntie.”
En Europa? Met driekwart jaar coronacrisis achter de rug inmiddels, kun je je afvragen of Europa sterker uit de strijd is gekomen of dat veel landen zich juist in hun schulp hebben teruggetrokken. Doucet-Bon: “Ik denk sterker. Er zijn veel voorbeelden waarbij het heel goed ging: Duitsland dat buitenlandse coronapatiënten opnam in zijn ziekenhuizen. De miljardenhulp die is vrijgespeeld. Natuurlijk waren er ook veel mislukkingen, maar uiteindelijk is Europa de oplossing, niet het probleem. Al geef ik toe dat ik dat waarschijnlijk niet gezegd had als dat Europese steunpakket er niet was gekomen.”
En verder
…..De Tsjechen roepen hulp in van een adviesbureau. EY krijgt opdracht om een vaccinatiestrategie te ontwikkelen. Slechts 39 procent van de bevolking wil zich laten inenten, terwijl 45 procent vierkant tegen een prik is.
…..Verhogen de Zweden het defensiebudget met maar liefst 40 procent en komen er 90.000 extra soldaten bij, vanwege de toenemende Russische dreiging aan de grenzen. Lees meer hier.
…..Is de afgelopen maand het aantal illegalen dat de Europese Unie binnenkomt weer gestegen, terwijl het bijna een jaar lang aan het dalen was. Blijkt uit cijfers van Frontex. Vooral Tunesiërs maken momenteel de oversteek. Van de migranten komt twee van de vijf uit dat land.
…..Het is weer de tijd van het jaar om het woord van het jaar te kiezen. Kijk hier naar de woorden die in verschillende landen zijn gekozen.
…..Waarom zijn er nog maar zo weinig vaccins? Heeft de EU niet gewoon te karig ingekocht? Der Spiegel heeft een goed verhaal over de Europese zuinigheid. Lees hier.
…..Reizen die privé waren maar bij de Europese Rekenkamer werden gedeclareerd, wijn proeverijen op kosten van de belastingbetaler, jachtpartijen die met Europees geld werden betaald. Karel Pinxten heeft er flink op los gefeest auditeur bij de Europese Rekenkamer. Volgens de antifraudedienst Olaf heeft hij voor 570.000 euro onterecht gedeclareerd. De Rekenkamer houdt het op 160.000 euro. De zaak dient nu voor het Europees Hof. Lees meer hier.
…..De banken in Nederland hebben tijdens de corona-crisis diep in de buidel getast. Voor ruim 33 miljard euro werden ruim 200.000 bedrijven gesteund. Valt te lezen in een overzicht van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB). Lees meer hier.
…..Is maandag Brussel bij Nacht op NPO Radio 1 te beluisteren. Tijn Sadée spreekt met Diederik Samson (zie artikel elders in de nieuwsbrief) vanaf ongeveer 23.30 uur te beluisteren.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Merel Dekker, Gerard van den Broek, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Judith van de Hulsbeek, Frank Renout, Wouter Zwart, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Saskia Dekkers en Thomas Spekschoor.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Aïda Brands met Revue.