Bekijk profielpagina

Brussel Inside - Het noodpakket

Revue
 
De ergernis over de brexit neemt toe in Brussel. "Ik zie het wel en laat ze nu eens alsjeblieft zegge
 

Brussel Inside

20 januari · Editie #64 · Bekijk online
Vanaf donderdag 23 mei zijn er verkiezingen in de Europese Unie. Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt tot die tijd, samen met zijn collega’s in Europese hoofdsteden, de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

De ergernis over de brexit neemt toe in Brussel. “Ik zie het wel en laat ze nu eens alsjeblieft zeggen wat ze willen dan kunnen we weer verder”, zijn veel gehoorde kreten. Het nieuwe wachten is begonnen. Maandag en dinsdag wellicht een nieuw plan en nieuwe besluiten of afwijzingen. Ondertussen tikt de klok en treffen steeds meer landen noodmaatregelen. We zetten ze op een rij.
De Europese verkiezingen werpen ook hun schaduw vooruit. Politici delen speldenprikjes uit en de eerste tekenen van campagnes zijn zichtbaar.
En dan hebben we nog een verhaal over de kip uit Oekraïne.
Blijf ons volgen @BrusselInside

Brexit en de noodwetten
Dublin
De één noemt het noodplannen, de ander noodwetten: steeds meer landen bereiden zich voor op een bikkelharde brexit, zonder één enkele afspraak. Het ene land koopt extra grond, het andere land roept noodfondsen in het leven, er wordt nieuw douanepersoneel aangenomen en nieuwe voorlichtingscampagnes worden gelanceerd. Een klein overzicht.
Ierland
De Ieren hebben zich grondig voorbereid en alle mogelijke risico’s in kaart gebracht. Het gaat niet alleen om de grens met Noord-Ierland, maar ook over ernstige vertragingen bij de havens en de luchthavens. Daarom is de regering bezig om grond te kopen, zodat er zo min mogelijk vertraging ontstaat. Voor de haven van Dublin is het volgende nodig:

  • Parkeergelegenheid voor 270 vrachtwagens
  • 33 extra douaneposten
  • Kantoren voor 144 medewerkers

En de haven van Rosslare moet ook worden aangepast:

  • 13 plekken voor inspecties
  • Parkeergelegenheid voor 35 vrachtwagens

Ook bij het vliegveld van Dublin worden extra inspectieruimtes gebouwd en komen er extra koel- en vriesruimtes. De Ieren verwachten vooral veel veterinaire controles te moeten uitvoeren, omdat alle dieren die vanuit het Verenigd Koninkrijk naar Ierland komen meteen worden gecontroleerd.
Vice-premier Ierland: “Dit is geen noodplan, dit is een oefening om de schade te beperken.”
Lees hier het hele Ierse plan. Eind februari komt de Ierse regering met een pakket van 17 extra wetten, waarin onder meer geregeld wordt dat er extra schepen (met goederen) gaan varen naar het vaste land van Europa.
België
De Belgen zijn een stuk minder voorbereid. De federale regering werkt nu aan een noodwet, maar de havens in Vlaanderen willen uitstel, omdat de meeste bedrijven nog lang niet klaar zijn.
Wim Dillen manager Port of Antwerp: “Hoe harder de brexit, hoe meer capaciteit er nodig is.”
Voor België en met name Vlaanderen staat er veel op het spel. Het land exporteert met name voedingsmiddelen naar de andere kant van het kanaal. Diepvriesaardappelen en diepvriesgroenten zijn populair, maar ook veel fruit uit Belgisch Limburg, vooral appels en peren.
Slechts 1 op de 5 ondernemers is er klaar voor. Oftewel van de 25.000 ondernemers die regelmatig exporteren heeft maar 5.000 een zogenoemd EORI-nummer, dat is een douanenummer dat je nodig hebt als je naar een land buiten de EU wilt exporteren.
Naast de noodwet komt er nu een brexit-hulplijn en een douanechecklist. Bovendien krijgen ondernemers vanaf nu, proactief, een douanenummer toegewezen. Maar zelfs dat is volgens de havenbedrijven niet voldoende.
Een ander groot probleem is dat niet alle havens in staat zijn om de noodzakelijke fytosanitaire controles uit te voeren. Eind februari moet het noodpakket klaar zijn. Bijkomend probleem is dat veel dierenartsen die de controles zouden moeten uitvoeren in Nederland aan de slag gaan, omdat de noodplannen in ons land eerder klaar waren.
Frankrijk
De Fransen komen nu ook in actie met noodmaatregelen. De Franse plannen stoelen op drie uitgangspunten. Het beschermen van de rechten van Franse burgers in het Verenigd Koninkrijk, het regelen van de status van Britten in Frankrijk, die vooral aan de kust van de Middellandse zee wonen, en het opstellen van nieuwe regels voor handel met het VK.

  • Er komt een actieplan voor een no-deal-brexit
  • 50 miljoen euro voor havens en vliegvelden
  • De komende weken worden 600 mensen aangenomen bij overheid, douane, maar ook dierenartsen
  • Een speciaal plan voor Franse vissers die waarschijnlijk het zwaarst getroffen worden.
  • De wetten worden binnen drie weken door het parlement aangenomen
Verder komen er 700 extra douaniers bij, bouwt de haven van Calais extra parkeerplaatsen, extra controleposten en extra opslagruimtes voor bederfelijke waren.
Denemarken
Boter, varkensvlees en vis zijn de sectoren in Denemarken die de adem inhouden. Zonder deal zal de Deense export met 17 procent dalen is de verwachting. Over noodwetten gaat het nog niet in Kopenhagen. Wel zijn er verschillende loketten waar ondernemers informatie kunnen krijgen. En zijn er extra douanebeambten ingehuurd.
Vooral de vissers houden hun hart vast. 40 procent van de Deense vis is straks Brits en mag in het geval van een harde no-deal-brexit niet meer door de Deense vissers gevangen worden.
Deense premier Lars Løkke Rasmussen: “Een no-deal zal het erg moeilijk maken voor Deense bedrijven die handel drijven met het VK.”
Het betekent onder andere dat Denemarken net als andere landen zal investeren in de versterking van de douane. Hoeveel precies is nog niet duidelijk.
Verschillende werkgeversorganisaties zeggen de gevolgen van een no-deal te vrezen en hebben checklisten en voorlichtingsmateriaal klaar. Onder andere met informatie hoe bedrijven geraakt kunnen worden door nieuwe export- en importregels.
Het Verenigd Koninkrijk is voor Denemarken de vierde exportmarkt. Denemarken exporteerde in 2017 voor zo’n 11 miljard euro naar het VK.
Duitsland
Duitsland neemt 900 extra douaneambtenaren in dienst met name voor de havens van Bremen en Hamburg om te zorgen voor een vlotte doorgang van goederen. Beide havens proberen ondertussen heel actief bedrijven te benaderen, die nu nog in Groot-Brittannië gevestigd zijn, en over te halen zich te vestigen in Duitsland.
Op de site van de Bondsregering staat een informatiepunt met veel praktische voorlichting voor burgers en ondernemers. Zoals een vraag en antwoordspel over de meest voor de hand liggende, en ook simpele, vragen, zoals:
‘Heb ik na 30 maart een visum nodig voor een bezoek aan Groot-Brittannië?’ En is mijn Duitse rijbewijs na een Brexit daar nog geldig?’.
Ook is er de nodige aandacht voor zaken betreffende het onderwijs (uitwisselingen, studies, diploma’s). Voor burgers en ondernemers is er bij de overheid een telefoonnummer en een e-mailadres voor vragen over de brexit. 
De Duitse regering heeft twee wetten klaarliggen voor het geval dat het Verenigd Koninkrijk uit de EU stapt zonder praktische afspraken. Die proberen stabiliteit te bereiken op het gebied van sociale verzekeringen (bijvoorbeeld uitkeringen) en financiën (bijvoorbeeld belastingen). Die wetten zouden de ergste klappen moeten opvangen tot eind december 2020. Ook is vastgelegd dat de 120.000 Britten, die in Duitsland werken en wonen, tot die datum zonder problemen (en zelfs enigszins versneld) de Duitse nationaliteit kunnen blijven aanvragen. 
Er zijn grote ondernemingen (zoals BMW) en verenigingen van ondernemers met sites vol praktische informatie. Die van de Duitse Industrie en Handelskamer bijvoorbeeld is al door 13.000 grotere ondernemingen bezocht. Deze club roept met name kleinere ondernemers op zich te verdiepen en de mogelijke gevolgen van een brexit niet te onderschatten. Ook het ministerie van Economische Zaken en van Buitenlandse Zaken hebben voorlichtingssites.
Ongeveer dertig banken en financiële instellingen zijn inmiddels verhuisd van Londen naar Frankfurt. Daar schatten ze in dat er de komende maanden 750 tot 800 miljard euro naar Duitsland wordt overgedragen.
Wat het vliegen betreft: Duitsland gaat er nu nog vanuit dat Groot-Brittannië akkoord zal gaan met het voorstel van de Europese Commissie om de huidige afspraken geldig te laten zijn tot eind maart 2020. 
De rest van Europa
Spanje heeft een online informatiepunt geopend, waar burgers en bedrijven vragen kunnen stellen en advies krijgen hoe ze zich moeten voorbereiden op een no-deal-brexit. Het is gekoppeld aan de site van de premier. Spanje wil eind februari met noodwetten komen als er dan nog geen akkoord is.
In Spanje maakt men zich vooral zorgen over de vissers, de luchtvaart en de financiële diensten.
De Europese Commissie heeft plannen gemaakt om te voorkomen dat vliegtuigen niet meer kunnen vliegen. En er zijn plannen om te voorkomen dat het chaos wordt in de financiële wereld.
Bovendien heeft de Europese Commissie speciale adviseurs die landen, die dat willen, kunnen helpen. Voor het geval de Britten zonder deal weggaan en dus ook niet hun financiële verplichtingen nakomen, zet de commissie ook wat geld opzij.
Portugal, Polen, Tsjechië, maar ook Oostenrijk en Zweden hebben aangekondigd de komende weken met plannen te komen.
De Zweden maken zich vooral zorgen over een tekort aan medicijnen. Noodplannen zijn er nog niet.
Oostenrijk heeft alvast twee websites gebouwd. Eentje voor het geval er een deal komt met de Britten en een website voor het geval er geen overeenkomst wordt bereikt. De site gaat pas online als er duidelijkheid is, zodat er geen verwarring ontstaat.
Finland heeft 60 extra douaniers aangenomen en de computerprogramma’s voor de belastingen vast aangepast, zodat de import- en exportheffingen makkelijk afgerekend kunnen worden.
In Letland zijn er 48 mensen bij de douane aangenomen. En elk ministerie heeft een aparte pagina met brexit-informatie. En via dit mailadres kan elke burger vragen stellen over de brexit.
Tot slot Italië. Daar lopen ze een beetje achter, maar inmiddels heeft de regering een plan van aanpak. Hier in het Italiaans en hier in het Engels. Voor wie wil weten hoe hard een brexit zonder deal Italië treft hier nog een analyse.
Tweets uit de oude doos
Led By Donkeys
Okay we’re doing it, we’ve set up a crowdfunder. Let’s make this thing go national. Chip in to get @ByDonkeys posters up across the country. This will only work if you make it work, so PLEASE RT/share/Facebook/shout/scream about it >> https://t.co/b8z7ZxwAJ2 (1/4) https://t.co/4llycQdf6W
8:04 AM - 18 Jan 2019
Een opmerkelijke campagne ondertussen in Dover. Oude tweets van politici zijn levensgroot te lezen op metershoge affiches. Maar die uitspraken zijn redelijk pijnlijk voor sommige politici.
Liam Fox lid van de Conservatieve partij, in juli 2017: “Het vrijhandelsakkoord dat het VK met de Europese Unie onderhandelt is een van de makkelijkste in de geschiedenis.”.
Ook een oude tweet van Conservatief Jacob Rees-Mogg is niet echt meer actueel.
“We zouden twee referenda kunnen hebben. Als het zo ver is, is het zinvol om een tweede referendum te hebben nadat de onderhandelingen zijn afgerond.” 
Achter de campagne zit de actiegroep Led by Donkeys die ook op Twitter actief is. De actievoerders willen anoniem blijven, maar zeggen in The Guardian dat ze de bevolking wakker willen schudden. “De nieuwscyclus gaat zo snel dat mensen vergeten wat onze leiders verklaren.”
De posters hangen in Dover, omdat de havenstad wordt gezien als de frontlinie van de brexit.
Zeteltje zeteltje
En dan is er nog het probleem van de verkiezingen. Kunnen de Britten wel uitstel krijgen en komen we dan niet in de knoop met de Europese verkiezingen? Hoe zit het?
Formeel is besloten om het parlement in te krimpen tot 705 leden. Nederland krijgt er na het vertrek van de Britten drie zetels bij en komt op 29 afgevaardigden.
Volgens het besluit dat de Europese leiders in juni 2018 hebben genomen hoeven de Britten niet naar de stembus, omdat ze dan al uit de EU zijn gestapt. Maar als de Britten toch nog lid zijn, hebben ze wel recht op het normale aantal zetels (73) in het nieuwe Europese parlement. Dan kunnen ze dus, als ze willen, wel degelijk naar de stembus.
Complicerende factor daarbij is wel dat het parlement te groot wordt als de Britten hun oude zetelaantal krijgen en ook landen als Nederland extra politici mogen afvaardigen. In totaal zou het nieuwe parlement dan op 778 zetels uitkomen. En dat is in strijd met het verdrag van Lissabon, waarin is afgesproken dat het parlement maximaal 750 leden mag hebben.
De oplossing is simpel en ook afgesproken tijdens de top van juni vorig jaar. Zo lang de Britten lid zijn van de EU hebben ze recht op hun zetels. En de herverdeling gaat totdat ze er uitstappen niet door.
Oftewel Nederland krijgt als de Britten lid blijven geen 29 zetels, maar 26. Die overige drie komen er pas bij als de Britten echt uit de EU zijn gestapt.
Tang en de verkiezingen
En nu we het toch over de verkiezingen hebben: de brexit wordt ook meteen gebruikt voor de komende Europese verkiezingen. Paul Tang (PvdA) twittert, meteen na de stemming in het Lagerhuis, als Labour leider Corbyn zijn motie van wantrouwen aankondigt: Yeah!
Paul Tang
8:47 PM - 15 Jan 2019
Dat levert hem een twitter-tik op de vingers op van Esther de Lange van het CDA. Ze herhaalt later haar woorden nog eens voor de radiomicrofoon. “Ik snap niet dat hij er blij mee is dat in dit stadium van de strijd een regering kan vallen.” Ze gruwelt alleen al van de gedachte. “Ben er maar blij mee. Ook Labour is tot op het bot verdeeld en een crisis brengt de oplossing niet dichterbij.”
Paul Tang snapt de ophef niet zo. “In elk normaal land treedt een kabinet af als ze zo'n nederlaag hebben geleden. Dat lijkt me niet meer dan normaal.”
De politieke boycot blijft in Zweden
Na 131 dagen formeren is hij opnieuw Stefan Löfven opnieuw premier
Na vier maanden touwtrekken tussen het linkse en rechtse blok heeft Zweden sinds vrijdag een nieuwe centrum-linkse regering. De anti-immigratiepartij Zweden-Democraten wordt net als bij de verkiezingen van vier jaar geleden buitenspel gezet. Tegelijkertijd verzekert de sociaaldemocratische premier Löfven dat hij voorlopig vasthoudt aan een streng vluchtelingenbeleid. NOS-correspondent Rolien Creton over het doorgaans rustige Zweden.
De maandenlange regeringsonderhandelingen zijn atypisch voor Zweden. Normaal gesproken voeren de Zweden blokpolitiek, links tegenover rechts, waarbij de regeringsvorming niet langer dan een week duurt. Maar de politieke boycot van de anti-immigratiepartij Zweden-Democraten maakt de regeringsvorming lastig. Bijna één op de vijf Zweden stemde bij de afgelopen parlementsverkiezingen, begin september, voor de anti-immigratiepartij. Daardoor heeft geen van de blokken een absolute meerderheid.
Politieke boycot
Tegelijkertijd is er voor het eerst onenigheid onder de vier gevestigde rechtse partijen (de Alliantie genaamd) over deze politieke boycot van de Zweden-Democraten. De Alliantie zou net als bij de vorige verkiezingen in 2014 een meerderheid hebben, als ze gebruik hadden gemaakt van de gedoogsteun van de anti-immigratiepartij. Tot voor kort was deze mogelijkheid volledig taboe. Maar na de laatste verkiezingen is de Alliantie verdeeld: de Conservatieve partij, de tweede partij van Zweden, wilde samen met de kleine Christendemocraten regeren met gedoogsteun van de Zweden-Democraten . De twee liberale partijen houden daarentegen vast aan de politieke boycot.
Daarmee valt de Alliantie uiteen en wordt er voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog over het midden geregeerd. De nieuwe Zweedse minderheidsregering bestaat uit de Sociaaldemocraten en de Milieupartij, met gedoogsteun van de twee liberale partijen. In ruil voor deze gedoogsteun belooft de linkse regering belastingverlagingen, liberalisering van huurwetgeving en een ruimer ontslagrecht voor werkgevers.
Vluchtelingen en immigratiebeleid
Het vluchtelingen- en immigratiebeleid blijft een belangrijk thema in Zweden. Zweden zag zichzelf decennialang als humanitair grootmacht en voerde een zeer ruimhartig vluchtelingenbeleid. De afgelopen tien jaar ving het land met tien miljoen inwoners de meeste vluchtelingen binnen de EU op. Maar de onvrede over dit ruimhartige vluchtelingenbeleid en de problemen in bepaalde immigrantenwijken groeit.
Nadat Zweden in 2015 ruim 160.000 vluchtelingen had opgevangen en de grenspolitie liet weten dat ze te weinig controle hadden over wie er de grens over kwam, was het afgelopen met de Zweedse ruimhartigheid. Begin 2016 voerde de sociaaldemocratische Löfven noodwetten in: waar voorheen een permanente verblijfsvergunning de regel was, werden er vanaf dat moment alleen tijdelijke verblijfsvergunningen verleend. Bovendien werd gezinshereniging aanzienlijk moeilijker gemaakt. De regering van de sociaaldemocratische premier Löfven zal de komende twee jaar vasthouden aan dit strenge vluchtelingenbeleid.
Onrealistische proefballon
Wopke Hoektra
Geen nieuwe dromen. Eerst de bestaande afspraken maar eens uitvoeren. Nederland wijst de plannen van de Europese Commissie om besluiten over belastingen voortaan te nemen zonder vetorecht, regelrecht naar de prullenbak. Bijou van der Borst bericht over een hard nee van Nederlandse kant.
De minister wordt gesteund in zijn kritiek op de plannen door de coalitie in het parlement. Aukje de Vries (VVD) vindt dat het best wat feller mag zijn. “Landen die een sprookjesbegroting indienen, die wordt goedgekeurd, dat zijn de echte problemen.” Ook D66 wil dat de Commissie komende week als de ministers van Financiën in Brussel vergaderen harder wordt aangesproken.
Wat is het plan?
De Commissie wil besluiten over belastingen voortaan nemen zonder vetorecht. Eén land kan nu regelgeving blokkeren en dat leidt volgens de Commissie tot kostbare vertragingen. Cruciale voorstellen zoals de invoering van een Europese winstbelasting voor internetreuzen en een eenvormig btw-stelsel in de EU maken nu geen kans.
EU-commissaris Pierre Moscovici: “De unanimiteitsregel is niet meer van deze tijd, juridisch problematisch en economisch contraproductief.” 
Moscovici is zich bewust van de gevoeligheid rondom dit onderwerp, maar wil toch het debat openen. Bij Nederland hoeft hij dus niet aan te kloppen met zijn idee. Minister Wopke Hoekstra van Financiën noemt het een onrealistisch en niet verstandig “proefballonnetje”. “Dit is bij uitstek een verantwoordelijkheid van de lidstaten.”
De kip uit Oekraïne
Weet u nog dat handelsverdrag tussen de EU en Oekraïne? Dat verdrag inderdaad. Daar zit een foutje in. Althans een maas waar de Nederlandse landbouw last van heeft.
Wat is er aan de hand? In het verdrag staat dat kip uit Oekraïne zonder belemmeringen naar Europese landen geëxporteerd kan worden. Ze vallen onder een nultarief, oftewel er gelden geen importheffingen of quota.
Maar de kip wordt eenmaal op EU-grondgebied snel versneden en bewerkt tot kipfilets. En dus zijn de Nederlandse pluimveehouders boos. Ze vinden het oneerlijk, omdat de kip uit Oekraïne, volgens hun, aan minder strenge dierenwelzijnsnormen moet voldoen. Ook voor de consument is het onduidelijk, want op de verpakking staat dat de kip uit Nederland komt, omdat er in ons land filets van is gemaakt.
En dus gaat de Europese Commissie heronderhandelen over het verdrag, zodat de regels gewijzigd kunnen worden. Jan Huitema van de VVD is blij.
“ De huidige situatie is niet uit te leggen aan Nederlandse pluimveehouders die vol inzetten op dierenwelzijn en uit de markt geconcurreerd worden door Oekraïense kip die niet aan de dezelfde standaarden voldoet. Het is tijd voor actie, want iedere dag dat deze situatie voortduurt is er één te veel!”
En verder
Is er vandaag om 14.00 uur een grote demonstratie in Athene tegen de nieuwe naam voor Macedonië. De Griekse regering overleefde deze week nipt een motie van wantrouwen over de kwestie. Volgens peilingen is een meerderheid van de Griekse bevolking het niet eens met de naam Noord-Macedonië. Later deze week stemt het Griekse parlement formeel over de nieuwe naam voor de buurstaat.
Houden de protesten in Hongarije aan. Deze podcast van de VRT is interessant om als achtergrond te beluisteren.
Waarschuwt de VS opnieuw dat er geen gas uit Rusland moet komen.
Gaan in Brussel komende donderdag opnieuw duizenden middelbare scholieren de straat op om te demonstreren voor een beter klimaatbeleid. Steeds meer scholieren in heel Europa volgen het voorbeeld van brossen (spijbelen) voor de bossen.
Anuna De Wever over brossen voor de bossen
Zal er opnieuw een discussie ontstaan over bootvluchtelingen en welk land ze moet opnemen. Veel mensen verdronken dit weekend op zee.
Mustafa Marghadi
De terugkeer van de bootjes. 117 doden (3 overlevenden) nadat een bootje 3 uur te water lag zonder dat er hulp kwam. 80 migranten hebben Italiaans grondgebied bereikt en zijn nu op Lampedusa. 47 zitten nu op de Sea-Watch 3. https://t.co/yeonc1ZJH1
5:15 PM - 19 Jan 2019
En is er maandag weer een nieuwe rubriek Brussel bij Nacht op de radio. Sander van Hoorn gaat het hebben over de verschillende allianties in Europa. Komende week worden er nieuwe afspraken tussen Frankrijk en Duitsland op gebied van samenwerking ondertekend. Luister hier trouwens naar de aflevering van vorige week.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Beau Heimensen, Bijou van der Borst, Kees van Dam, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Judith van de Hulsbeek, Frank Renout, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, en Thomas Spekschoor.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.