Bekijk profielpagina

Brussel Inside - Het gaat beginnen

Revue
 
Het gaat beginnen. In het Fries klinkt het leuker. It giet oan. De hoorzittingen met de eurocommissar
 

Brussel Inside

29 september · Editie #106 · Bekijk online
Op 1 november begint een nieuwe Europese Commissie en het gevecht over de verdeling van het geld - de nieuwe begroting - is begonnen. En of ze het in Brussel (en Londen) willen of niet: de brexit-discussie is nog lang niet voorbij. Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt samen met zijn collega’s in Europese hoofdsteden de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

Het gaat beginnen. In het Fries klinkt het leuker. It giet oan. De hoorzittingen met de eurocommissarissen. Het wordt dringen om vragen te mogen stellen voor de 751 Europarlementariërs.
En de onderhandelingen met Albanië en Noord-Macedonië kunnen misschien ook wel beginnen. De Duitse weerstand is weg, waardoor het Nederlandse parlement vrij alleen is komen te staan in het verzet tegen gesprekken over het EU-lidmaatschap van de twee landen.
En of de operatie take back control oftewel brexit gaat beginnen, valt te bezien. In Spanje heeft de kiezer wel de controle. De campagnes voor weer een nieuwe verkiezing kunnen daar beginnen.
Geschatte leestijd ongeveer 14 minuten, maar daar krijgt u dan ook 2800 woorden voor.
Blijf ons volgen @BrusselInside

Ze zijn er bijna
Premier Rama met EU-buitenlandchef Mogherini
Albanië en Noord-Macedonië staan op het punt om onderhandelingen over het lidmaatschap van de EU te beginnen. Of die gesprekken daadwerkelijk van start gaan hangt grotendeels van het Nederlandse parlement af.
De Duitse Bondsdag heeft deze week in twee etappes besloten om in te stemmen met de gesprekken, nadat ze in juni het besluit nog voor zich uit hadden geschoven. De Duitse coalitie van CDU/CSU en SPD heeft er wel een aantal voorwaarden aan verbonden.

  • De rechtbanken , waaronder het Hooggerechtshof, moeten beter functioneren.
  • Het kiessysteem moet worden aangepast.
  • Rechters en officieren van justitie die corrupt zijn moeten strafrechtelijk worden vervolgd.
  • De georganiseerde criminaliteit moet harder worden aangepakt.
  • En alle ambtelijke hervormingen moeten met kracht worden voortgezet en ingevoerd.
De afgelopen maanden heeft de Albanese regering drastische hervormingen doorgevoerd. Alle rechters zijn onderzocht en moesten hun bankrekeningen laten zien en hun onroerend goed opgeven. Rechters die niet goed konden verklaren waarom ze hoge bedragen op hun rekening hadden of meerdere huizen bezaten, werden geschorst. Tot op heden zijn meer dan 200 rechters veroordeeld. Bijna 60 procent van de rechters komt niet meer terug omdat ze te corrupt zijn geweest in het verleden.
Ardian Dvorani is momenteel de enige rechter van de Hoge Raad. Binnenkort worden er nieuwe collega’s benoemd, zodat er weer recht kan worden gesproken. De stapels dossiers waar de hoogste rechters iets van moeten vinden, is ondertussen danig gegroeid. Meer dan 30.000 zaken wachten op een uitspraak.
Edi Rama
LAJM I MIRE!

Faleminderit të gjithë deputetët e CDU/CSU që më në fund VOTUAN PRO HAPJES SË NEGOCIATAVE🙏Ata qē votuan KUNDËR do t’i bindim në çdo hap me FAKTE se SHQIPËRIA E MERITON hapjen e negociatave😊

FALEMINDERIT ANGELA për mbështetjen e pakursyer për SHQIPËRINË🇦🇱🤝🇩🇪
7:02 PM - 24 Sep 2019
Premier Rama is tevreden. Tot op heden moest hij het doen met bemoedigende woorden van EU-president Donald Tusk. In een tweet bedankt hij bondskanselier Merkel (“Angela”) voor haar steun.
Het wachten is nu op Nederland. Op 9 oktober debatteert de Tweede Kamer over wat er moet gebeuren. Vlak voor de zomer werd een motie aangenomen waarin werd uitgesproken dat het Nederlandse kabinet niet mag instemmen met onderhandelingen, omdat Albanië nog niet klaar zou zijn. Lees hier de tekst van de motie.
Anne Mulder (VVD), een van de indieners van de motie, is nu voorzichtiger. “De motie ligt nog steeds op tafel”, zegt hij. “Maar we zijn nog niet met de voorbereidingen begonnen. Ik wacht af wat de analyse van de minister is en dan gaan we in debat.”
Het voorportaal
Dat speelt de komende weken, maar eerst gaan we deze week naar de hoorzittingen in het Europees Parlement kijken. En nog voor de echte openbare hoorzittingen zijn begonnen, zijn al twee kandidaten gesneuveld.
Een speciale commissie onderzoekt voordat de echte hoorzittingen beginnen de geloofsbrieven van de nieuwe commissarissen. Zeg maar het voorportaal. Er wordt gekeken of ze geen strafbare feiten hebben gepleegd, zich niet schuldig hebben gemaakt aan fraude en vooral of er geen belangenverstrengeling is. In Nederland is er ook zo'n onderzoek, maar dat gebeurt in de beslotenheid van de formatie. Dat gaat niet altijd goed: zo moest in 2002 staatssecretaris Philomena Bijlhout (LPF) al na enkele uren aftreden. Ze had verzwegen dat ze in 1982 (de periode van de zogenoemde decembermoorden) deel uitmaakte van Surinaamse milities.
De commissie in het Europees Parlement kan niet op eenzelfde manier onderzoek doen, maar wel veel vragen stellen die de kandidaten dan kunnen beantwoorden. Deze procedure is bedacht door De Groenen nadat vijf jaar geleden ophef was ontstaan over de Spaanse eurocommissaris Canete, die financiële familie belangen had in de oliesector.
Wat is er misgegaan?
De Roemeense commissaris Rovana Plumb (Transport) heeft problemen met een lening. Het gaat over 168.440 euro die vlak voor de Europese verkiezingen werd gedoneerd door een ondernemer uit de toeristenindustrie. Op de vraag waar dat geld dan voor bedoeld was, bleef ze het antwoord schuldig. Ook kon ze niet aangeven of er tegenprestaties werden verwacht voor dat geld.
Ze heeft het geld doorgesluisd naar de partij en daarna zou de ondernemer het geld via de staat weer terug krijgen. Maar of dat is gebeurd, werd niet duidelijk.
Bij de Hongaarse kandidaat Trócsányi (Nabuurschap en Uitbreiding) ging het vooral over zijn advocatenkantoor in Boedapest. Trócsányi was in het verleden minister van Justitie onder premier Orbán. Een medewerker van zijn kantoor was toen zijn speciale adviseur. En het kantoor van de nieuwe eurocommissaris trad namens de Hongaarse staat op in verschillende rechtszaken.
Dat kantoor draagt nog steeds zijn naam, maar onduidelijk is of Trócsányi nog steeds aan dat kantoor verbonden is. Tijdens het verhoor zei hij al jaren niks meer te doen voor de advocatenpraktijk. Op vragen van de commissieleden of hier sprake is van belangenverstrengeling, reageerde de Hongaarse kandidaat geërgerd.
Commissielid Lara Wolters: “Hij snapt het probleem niet.”
Wat nu?
De hoorzittingen deze week met de andere kandidaten gaan gewoon door. Alleen moet er een oplossing worden gevonden voor Trócsányi en Plumb. Ofwel ze kunnen alsnog antwoord geven op de vragen van de commissie en dan zien we ze alsnog tijdens een openbare hoorzitting. Dat moet wel voor maandagochtend gebeuren. Of ze kunnen geen antwoorden geven en dan moet de nieuwe voorzitter Ursula von der Leyen naar Boedapest en Boekarest met de vraag om nieuwe namen te leveren.
Wie vraagt wat en waarom?
Maandag beginnen de hoorzittingen. Maar hoe gaat het? Wie stellen de vragen, hoe lang mag een vraag duren, hoe lang mag een commissaris over het antwoord doen? Kunnen ze doorvragen? Laura Joël zocht het uit.
Per hoorzitting kunnen ongeveer 25 vragen worden gesteld. De fracties mogen zelf bepalen wie de vraag voor z'n rekening mag nemen, maar de Europese Volkspartij (van het CDA, 50plus en de ChristenUnie) mag de meeste vragen stellen, omdat die nu eenmaal de grootste is. De pikorde is hierbij wel van belang. Hoe hoger in rang, hoe groter de kans om een vraag te stellen. Coördinatoren, delegatieleiders en rapporteurs hebben een grotere kans dan gewone leden van het parlement. En natuurlijk helpt lobbyen altijd.
Dan zijn er ook nog verschillende commissies die de vragen gaan stellen. Je hebt een milieucommissie, maar ook een sociale commissie of een financiële commissie. Een parlementslid mag alleen vragen stellen als hij of zij lid is van een commissie. Om een voorbeeld te geven: Derk-Jan Eppink (Forum) mag geen vragen stellen aan Frans Timmermans, omdat hij geen lid is van een van de commissies waar Timmermans mee te maken krijgt.
Is iedereen gelijk?
Nee. Binnen de commissies krijgen de mensen met expertise vaak voorrang. Als je jaren ervaring hebt met de rechtstaat, kan je de justitiekandidaat goed aan de tand voelen. De coördinator van een politieke partij in de commissie krijgt sowieso het woord, die weet namelijk veel over een bepaald onderwerp waarover de kandidaat wordt uitgehoord. Om dezelfde reden mag de vicevoorzitter van de commissie vaak ook een vraag stellen. En natuurlijk hebben landgenoten van de commissaris een streepje voor.
De procedure is simpel. Elke hoorzitting duurt drie uur. De commissarissen krijgen aan het begin ongeveer een kwartier om een statement te maken. Een pitch, zoals dat tegenwoordig heet. Daarna worden de vragen gesteld, maar de klok begint meteen te lopen. Maximaal een minuut mag de vraag duren. De eurocommissaris mag dan drie minuten over het antwoord doen. Doorvragen mag, maar in de helft van de tijd; oftewel dertig seconden. Het antwoord moet dan binnen een minuut worden gegeven. En de onvermijdelijke klok in de zaal houdt het allemaal bij.
Na afloop van de hoorzitting vellen de ondervragers een oordeel. Commissarissen mogen aan de slag als twee derde van de ondervragers uit de parlementscommissie vindt dat het goed is gegaan. Bij twijfel kan de kandidaat terug worden geroepen voor een ouderwets herexamen. Uiteindelijk is het de bedoeling dat op 23 oktober in Straatsburg de finale stemming wordt gehouden.
De vragen voor Frans
Wat zijn dan de vragen die gesteld gaan worden? Het heeft nogal wat weg van een sollicitatiegesprek. Wat motiveert u? Welke ervaring heeft u eigenlijk? Daar begint het mee. Een kleine greep uit de vragen die voor Frans Timmermans zijn ingediend en waar voor de hoorzitting antwoord op moet worden gegeven.

  • Welke persoonlijke kwalificaties brengt u met zich mee?
  • Hoe gaat u bijdragen aan de strategische agenda?
  • Hoe zorgt u voor gendergelijkheid ook in het team?
  • Bent u onafhankelijk en zijn daar garanties over te geven?
  • Wat wordt uw rol als commissaris?
  • Hoe open gaat u zijn als commissaris. Stuurt u alle noodzakelijk informatie naar het parlement?
  • Wanneer komt de Europese Green deal er en wat zijn de ambities voor 2030?
  • Welke concrete stappen worden er genomen om in 2050 van de EU een klimaat neutrale Unie te maken?
  • En wat gaat u doen om landen te dwingen aan de klimaatdoelstellingen te voldoen?
  • Hoe pakt in de praktijk het principe uit: één regel weg, voordat een nieuwe wordt ingevoerd, uit. Gaat dat niet ten koste van de ambities om een Green-deal af te sluiten?
  • Wat wordt de rol van de Europese Investeringsbank?
  • Hoe zorgt u ervoor dat de sociaal zwakkeren niet de dupe worden van alle klimaatmaatregelen?
  • Hoe gaat het klimaatfonds eruitzien?
  • Komen er nieuwe groene obligaties?
  • Gaat u namens de EU-lidstaten de komende tijd de klimaatonderhandelingen voeren?
  • Hoe hard gaat u de industrie aanpakken?
Politici zijn het grootste probleem van Spanje
Iñigo Errejón (midden, zonnebril op hoofd) de leider van een nieuwe Spaanse partij tijdens het klimaatprotest vrijdag in Madrid. Foto: Michiel de Ruiter
Met kilo’s lood in de schoenen maakt Spanje zich op voor nieuwe verkiezingen, meldt onze man in Madrid Rop Zoutberg. Nadat coalitieonderhandelingen jammerlijk mislukten gaat het land voor de vierde (!) keer in vier jaar tijd stemmen. Daarbij hoopt de sociaal-democraat Pedro Sánchez op winst, zodat zijn PSOE flink ruimte krijgt om te gaan regeren.
Maar het is maar de vraag of het allemaal zo uitpakt. Na het maanden durende moddergevecht van de grote politieke partijen hebben de Spanjaarden weinig zin in de verkiezingen, die gepland staan voor 10 november. In een enquête van onderzoeksbureau CIS noemt 45 procent van de ondervraagden de politici en de politiek als het tweede probleem van Spanje. 
Bovenaan in de enquête staat werkloosheid, op de derde plaats de economische problemen die Spanje heeft. Maar ook geeft het onderzoek een idee van de stemverhouding in het land.

  • De sociaaldemocraten PSOE 34%
  • De conservatieven Partida Popular (PP) 17%
  • Radicaal links Podemos 15%
  • De liberalen Ciudadanos 13%
  • Populistisch rechts Vox 7%
Podemos groeit een beetje, De partij van voorman-met-paardenstaart- Pablo Iglesias knalde afgelopen weken fel met de sociaaldemocratische PSOE. En een regering tussen PSOE en Podemos kwam daardoor toch niet van de grond. Het was een botsing tussen kille ego’s, geloofde de een. Het kwam door het onvermogen om te polderen, riep de ander.
Maar als je het onderzoek van het CIS verder bekijkt zie je ook dat uiteindelijk bar weinig verandert in de verhouding tussen links en rechts Spanje. Alleen een brede coalitie tussen PSOE en PP kan een oplossing zijn waardoor het land eindelijk weer bestuurd wordt.  
Spanje de hyperdemocratie
“Het is niet aan mij om Spanje aanbevelingen te doen. Maar ik zou graag zien het land weer stabiel wordt. Ik hou er niet van om het over grote of kleine landen te hebben. Maar Spanje is niet bepaald klein”, bromde vertrekkend commissievoorzitter Juncker deze week in gesprek met El País.
Juncker noemde in het interview die vierde Spaanse verkiezingen in vier jaar tijd een mooi voorbeeld van “hyperdemocratie”. 
Hoe dan ook, de ondervragers van het CIS moeten snel weer aan de slag. Want een compleet nieuwe linkse partij onder de naam ‘Mas País’ (‘Meer Land’) gaat ook meedoen met de verkiezingen. Oprichter van de beweging is de studentikoos uitziende Iñigo Errejón, die al aan de wieg stond van Podemos. Tot ook hij met Pablo Iglesias ruzie kreeg. “Ik sta volledig ten dienste van een progressieve regering”, belooft Errejón.
En zo versplintert de Spaanse politiek weer iets verder.
En dan de brexit
Natuurlijk vergeten we de brexit niet. Het lijkt nooit op te houden. Er was deze week een orkaan aan nieuws. Een rechterlijke uitspraak, waardoor het parlement weer mocht vergaderen, de premier die de wet heeft overtreden. Boris Johnson die vervolgens flink onder uit de heup schiet en de oppositie uitdaagt om toch vooral nieuwe verkiezingen te organiseren.
Ondertussen lijkt het in Brussel stil, maar er wordt heel voorzichtig wel gesproken. Johnson komt wel degelijk met voorstellen naar de onderhandelaars, maar, zo is de conclusie, er mankeert nogal wat aan. En een andere conclusie: op de Europese top van 17 oktober worden er geen knopen doorgehakt, daarvoor is het nog te vroeg. Er wordt zelfs rekening gehouden met een extra top een week later.
Omdat alles politiek gevoelig is, komt de Europese Commissie zelf niet met ideeën, ze zitten op hun handen, terwijl de pennen van heel veel creatieve diplomaten jeuken. Maar elke opgeschreven gedachte uit Brussel kan politiek explosief zijn en dus wordt alleen gesproken over wat de Britten verzinnen.
Wat ligt er op tafel?
We hadden het vorige week al over het SPS-plan. Heel Ierland (dus het hele eiland) wordt één zone waarin de EU-regels gelden. Het gaat dan vooral om vee, vlees en vis. Producten die naar het Ierse eiland worden vervoerd moeten worden gecontroleerd. Maar zo zeggen de onderhandelaars aan EU-kant we hebben het dan slechts over 30 procent van de goederen.
Bovendien is er een probleem met de controle. De douane zou dat in principe moeten doen, maar juist aan dat douane systeem willen de Britten niet meer meedoen. De EU heeft dan geen enkele garantie dat niet via een achterdeur alsnog goederen (bijvoorbeeld vlees) op de interne markt terecht komen, waardoor het niet alleen een Iers probleem wordt, maar een probleem voor de hele interne markt.
De komende week zal er verder gesproken worden. Twee tot drie keer per week zitten de onderhandelaars aan tafel. Diplomaten denken dat Johnson echt een deal wil, maar de vijf bladzijden met voorstellen die hij tot op heden op tafel heeft gelegd, zijn volgens betrokkenen volstrekt onvoldoende.
Ondertussen in Londen
Eigenlijk had er moeten staan “ondertussen in Manchester”, omdat de conservatieve partij daar z'n partijcongres houdt. Maar het parlement heeft besloten om geen klein reces te houden tijdens dat congres (zoals wel de gewoonte is).
Maar er staat dus Londen, want het parlement vergadert ook de komende dagen nog koortsachtig. En als Londen meer tijd nodig heeft, kunnen ze dat krijgen, verklaarde Guy Verhofstadt nog maar eens. “Verkiezingen, een tweede referendum, het zijn allemaal goede redenen.”
Alleen uitstel omdat de Britten er onderling niet uitkomen is niet aan de orde. Maar premier Johnson verklaart overal dat hij überhaupt niet van plan is om uitstel aan te vragen. Nog precies een maand dan is het 31 oktober, de dag waarop Johnson van plan is de EU te verlaten.
Klimaat ruzie
Een kleine fittie deze week tussen Frankrijk en Polen over het klimaat. President Macron zei namelijk dat de wekelijkse klimaat protesten van scholieren niet zoveel zin hebben.
“Ga protesteren in Polen, daar ligt het probleem.”
Hij wil steun van onder meer de klimaatstakers om regeringen zoals die van Polen in beweging te krijgen. Polen was voor de zomer een van de landen, samen met Tsjechië, Hongarije en Estland die tijdens de top van regeringsleiders tegen het plan stemden om in 2050 CO2-neutraal te zijn in de EU.
De Poolse minister van Buitenlandse Zaken Witold Waszczykowski noemde de uitspraken van Macron hypocriet. “Hij was niet eens aanwezig bij de vorige klimaat-top in Polen. Daar had hij moeten zijn.”
Witold Waszczykowski
Unfair position⁦@EmmanuelMacron⁩. PL drastically reduced emission of CO2 since collapse of communism industry. PL is active autor in UN COP. It was ⁦@EmmanuelMacron⁩ who neglected and refused to participate in Katowice COP ⁦@Amb_Francjihttps://t.co/HZ2QpTgsCP
12:00 PM - 23 Sep 2019
En verder
…Een noodkreet van de rechters. Drie grote Europese rechtersorganisaties maken zich zorgen. De onafhankelijke rechtspraak in verschillende landen van de EU is in gevaar. De kernwaarden van de Europese Unie worden volgens de rechters ondermijnd. Dat zou dramatische gevolgen hebben voor inwoners en bedrijven van alle Europese lidstaten. Lees hier de hele brief.
…Gaat de nieuwe Griekse regering, tandenknarsend, akkoord met de naam Nood-Macedonië. De nieuwe Griekse premier Mitsotakis heeft aan premier Zaev van Noord-Macedonië laten weten dat hij nooit akkoord zou zijn gegaan met de naam, maar dat hij zich verplicht voelt om het eerder gesloten akkoord te erkennen.
…Wil Slovenië nog steeds dat Kroatië de grensproblemen oplost, voordat ze akkoord gaan met de toegang van Kroatië tot de Schengen-zone. De Europese Commissie ziet geen probleem, maar Slovenië zal het voorstel, dat op 16 oktober aan de orde komt bij de ministers van Buitenlandse Zaken, blokkeren. Het gaat om het gebied rond de baai van Piran.
…Mag er geen patent komen op groente en fruit. Onder de leus “Groente en fruit is van ons allemaal” voerde Jan Huitema (VVD) campagne. Het Europees Octrooibureau mag, doordat de resolutie is aangenomen, geen patenten verstrekken.
…Dreigt Bulgarije naar het Europees Hof te stappen om te voorkomen dat er nieuwe regels gaan gelden voor vrachtwagenchauffeurs. Eerder dit jaar werd afgesproken dat chauffeurs meer geld krijgen, in hotels moeten kunnen slapen, maar ook dat de vrachtwagens (met chauffeur) regelmatig naar het land waar ze vandaan komen, moeten terugrijden. Bulgarije vindt dat net als Roemenië, Polen, Hongarije, Letland en Litouwen oneerlijk. In november starten de onderhandelingen tussen het Europees Parlement, de ministers en de Europese Commissie om tot een definitief compromis te komen.
…Heeft Nederland een grootscheepse fraude van vissers door de vingers gezien. Tientallen vissersschepen gebruiken veel meer motorvermogen dan door de Europese Unie is toegestaan. Met die krachtige motoren kunnen ze in korte tijd meer vis of garnalen vangen dan collega’s die zich wel aan de regels houden. Lees hier meer.
…Is er maandagavond weer een Brussel bij Nacht op NPO Radio 1, vanaf 23.00 uur. Verteller van dienst is Sander van Hoorn. Luister hier de aflevering van vorige week.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Judith van de Hulsbeek, Frank Renout, Laura Joël, Wouter Zwart, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Saskia Dekkers en Thomas Spekschoor.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.