Bekijk profielpagina

Brussel Inside - Grasduinen

Revue
 
 

Brussel Inside

10 januari · Editie #164 · Bekijk online

Elke week houden redacteur Aïda Brands, haar collega's van Bureau Brussel en Europese correspondenten je op de hoogte van wat er speelt, gaat spelen of zou moeten spelen in de Europese Unie.


Wat zijn de onderwerpen komend jaar? Om te beginnen de verkiezingen in Duitsland. Wie wordt de opvolger van bondskanselier Merkel? Komende week weten we al meer, want dan wordt de nieuwe CDU-leider gekozen.
Hoe gaat het in Italië verder na corona? De basis van de huidige regering is wankel. En wat zijn de onderwerpen waar het Europees Parlement zich over gaat buigen? We gasduinen een beetje in de agenda. Bladeren door de onderwerpen van het nieuwe jaar.
De leestijd van de nieuwsbrief is weer ongeveer een kwartier.
Blijf ons volgen via @BrusselInside

CDU kiest nieuwe voorzitter, maar de nieuwe Merkel zit daar misschien niet bij
Een belangrijke verkiezing deze week in Duitsland. De partij van bondskanselier Merkel, de Christlich-Demokratische Union (CDU), kiest een nieuwe voorzitter. En dat is niet zomaar een baan, want deze voorzitter bepaalt welke koers de CDU in het post-Merkel-tijdperk gaat varen. En aangezien het waarschijnlijk is dat de CDU de verkiezingen in Duitsland gaat winnen, dus ook hoe de Duitse vlag in Brussel erbij gaat hangen. 
Judith van de Hulsbeek bericht uit Berlijn en ze begint met een disclaimer.
Het zijn belangrijke verkiezingen, maar over een paar maanden volgt een nóg belangrijkere beslissing. Want dan pas bepaalt de Union (zoals de CDU en Beierse zusterpartij CSU samen heten) wie hun kandidaat voor het bondskanselierschap wordt. De kans is groot dat zich daar enkele verrassingskandidaten voor zullen melden. Daarover later meer. 
Eerst aankomend weekend, 15 en 16 januari: dan is dus die verkiezing van de nieuwe voorzitter van de CDU. Vanwege corona is het al meerdere keren uitgesteld en ook over het hoe en wat is lang gedebatteerd. Omdat de coronacijfers in Duitsland alles behalve rooskleurig zijn, is gekozen voor een digitaal partijcongres. 
Hoe werkt het?
Er zijn toespraken van de drie kandidaten, vanuit een studio. Vragen en bijdragen van gasten en leden komen via een speciaal hiervoor ontwikkeld Parteitagsportal.
Om toch nog een beetje het gevoel van een ouderwets partijcongres te krijgen, zijn de leden vooraf geïnstrueerd om een opname van zichzelf te maken als ze het volkslied zingen (traditie ter afsluiting van elk CDU-congres). Gestemd wordt er per brief, vandaar dat de uitslag op zich laat wachten, die komt 22 januari pas. 
Maar goed, er zijn dus drie kandidaten. Drie mannen, allemaal uit het westen van het land.
  1. Armin Laschet, de goedlachse premier van de deelstaat Noordrijn-Westfalen.
  2. Voormalig fractievoorzitter en hardliner Friedrich Merz.
  3. Buitenlandspecialist van de CDU-fractie Norbert Röttgen.
De eerste twee maken de meeste kans om te winnen, zij vertegenwoordigen twee kampen binnen de CDU. 
Laschet wordt gezien als een bruggenbouwer (bijvoorbeeld naar de Groenen, waarmee de CDU na de verkiezingen in september misschien wel gaan regeren). Kritiek is dat hij te weinig profiel heeft. Zijn unique selling point is dat hij degene is die het meest met Merkel gemeen heeft, dat de CDU onder hem weinig zal veranderen. 
Merz is het tegenovergestelde; de anti-Merkel, de kandidaat voor diegenen die vinden dat de CDU onder Merkel veel te progressief is geworden, te ver naar links is afgedreven. Onder Merz krijg je echt een andere CDU, zo is de hoop onder zijn aanhangers, met veel meer nadruk op de economie en het bedrijfsleven en minder ‘compassie’ voor bijvoorbeeld vluchtelingen. 
Binnen de partij is hij populair. De conservatieve vleugel, waartoe ook de jonge Unionisten behoren, voert fanatiek campagne voor hem. Ook in het oosten van het land vindt Merz veel steun. Probleem is dat hij op dit moment geen politiek ambt heeft. Hij staat dus aan de zijlijn, krijgt maar weinig media-aandacht en doet geen bestuurservaring op in coronatijd. Daarom kan hij ook maar moeilijk kritiek leveren op zijn concurrenten. 
Valt er een voorspelling te doen?
Het wordt spannend, maar dat is een dooddoener. De peilingen zijn dynamisch. Er is geen duidelijke favoriet. Laschet deed het lang erg slecht, maar krabbelt op, Merz ligt nog steeds voor, maar krap.
En in de laatste maanden komt toch ook Röttgen om de hoek kijken. Hij is in de afgelopen - internationaal woelige - tijd als buitenlandspecialist van de CDU veel in beeld geweest en heeft zich goed kunnen profileren. Röttgen durft zich over gevoelige zaken uit te spreken en is ook niet bang een ander standpunt in te nemen dan Merkel. Toch zou een overwinning van Röttgen erg verrassend zijn. 
Maar is de opvolger ook de opvolger?
‘Ná de verkiezingen, is vóór de verkiezingen’, want voor de zomer kiest de Union dus nog hun lijsttrekker. Dat is het gezicht waarmee de CDU/CSU de campagne in gaat, degene die ook een hele grote kans maakt de nieuwe kanselier van Duitsland te worden (want het moet heel raar lopen wil de CDU niet de verkiezingen winnen).
De naam die je daarvoor op dit moment het meeste hoort is die van CSU’er Markus Söder, minister-president van Beieren, die op dit moment veel lof krijgt voor de manier waarop hij de coronacrisis in zijn deelstaat aanpakt. 
Ook hoge ogen gooit de minister van Gezondheidszorg, Jens Spahn. Hij heeft zich vooralsnog verbonden aan Laschet, als ondersteuner/tweede man, maar de geruchten worden steeds sterker dat hij zich van Laschet zal losmaken en zelf een gooi naar het bondskanselierschap gaat doen. 
De winnaar van volgende week is dus niet meteen de nieuwe bondskanselier en daarmee de opvolger van Angela Merkel.
Kabinet wankelt in Italië
Mustafa Marghadi
Wisten jullie dat vandaag of de komende dagen het Italiaanse kabinet kan vallen. Middenin een pandemie? Nee? Gaat waarschijnlijk ook niet gebeuren. Maar je weet maar nooit. Linkje met uitgebreide uitleg, maar ik zal wat puntjes aanstippen in een draadje. https://t.co/fZlfuxQ5cQ
Problemen in Italië en dat allemaal door oud-premier Renzi. Ooit de voorman van de sociaaldemocraten, maar sinds kort leider van een kleine linkse partij (er was een afsplitsing), maar wel een belangrijke beweging die het kabinet van de huidige premier Conte steunt. Dat is te zeggen hij wil iets meer terug voor de steun, iets meer invloed. De zaak wordt op de spits gedreven. Mustafa Marghadi onze man in Rome legt uit.
De Italiaanse coalitie bestaat uit de populistische Vijfsterrenbeweging, de linkse Democratische Partij en een aantal linkse splinterpartijtjes, onder leiding dus van de officieel onafhankelijke premier Conte.
Een van die splinterpartijtjes is van oud-premier Renzi. De voormalige premier scheidde zich af van de DP (of zoals de Italianen zeggen de PD) om controle uit te kunnen oefenen op de regering. Zonder Renzi is er geen meerderheid voor de regering. En die positie gebruikt hij nu. Hij is het niet eens met de verdeling van het Europese geld. Hij wil meer geld voor de zorg, voor infrastructuur en voor jongeren.
Is dat de echte reden?
Formeel wel, maar in de peilingen staat de partij van Renzi momenteel op 3 procent. Hij moet zich profileren, anders blijft er na de verkiezingen (die zijn pas over twee jaar) weinig over. Maar echt het kabinet naar huis sturen is politieke zelfmoord, niet alleen voor Renzi maar voor alle partijen die momenteel in het kabinet zitten. De rechtse partijen die op dit moment de oppositie vormen (Lega, Broeders van Italië en Forza Italia) komen samen op ruim 50 procent van de stemmen uit.
En er is nog een reden om de meubelen te redden, zoals de Vlamingen het noemen. Vooral veel zogenoemde backbenchers (de politici op de achterste rij) hebben weinig tot geen belang om het kabinet te laten vallen. Na de volgende verkiezingen wordt het aantal zetels in het parlement gehalveerd. Nu verkiezingen uitschrijven betekent ook afstand doen van een goed betaalde baan met alle privileges, zo plat kan politiek soms ook zijn.
De opties zijn dus beperkt. De coalitie kan de huidige premier Conte vervangen. De naam van oud-ECB-president Mario Draghi wordt al genoemd, maar dat levert Renzi niet zoveel op. Hij wil bekendheid en aast op ministersposten voor zijn partij en hemzelf. Daarbij wordt de post van minister van Defensie veelvuldig genoemd.
Maar ja: voorspellen wat de Italiaanse politiek gaat doen, blijft een hachelijke zaak. Volg daarom Mustafa op Twitter voor de actuele stand van zaken.
Costa de nieuwe sterke man
De premiers Rutte en Costa krijgen het voetbalshirt van Sporting Portugal bij een bezoek in 2019.
De premiers Rutte en Costa krijgen het voetbalshirt van Sporting Portugal bij een bezoek in 2019.
De man die het als zuidelijke sociaaldemocraat verrassend goed met de Nederlandse premier Mark Rutte kan vinden, de Portugees António Costa, is komend half jaar de sterke man van de Europese Unie. Portugal is voor de vierde keer voorzitter van de club. Zes maanden lang mag hij met z'n kabinet proberen de heikele onderwerpen door Brussel te loodsen.
Op het nippertje is Portugal verlost van de eindeloos aanslepende brexit-discussie, maar er blijven genoeg hete aardappelen op het bord over.
Zo komen de eerste herstelplannen op tafel, de miljarden waar landen aanspraak op kunnen maken om de economie na de corona weer een boost te geven. Maar die plannen moeten wel aan een aantal Europese voorwaarden voldoen en daar wordt nogal wat discussie over verwacht. Nederland ziet daarom al af van de eerste ronde, omdat in ons land de regels rondom de hypotheekrente moeten worden aangepast en dat laat het huidige kabinet liever over aan de opvolgers na de verkiezingen.
Maar zo moeten ook Italië en Spanje voldoen aan een aantal moderniseringseisen van de Europese Commissie en dat zal niet zonder slag of stoot gaan. Een van de eerste hoge EU-functionarissen die dan ook langs kwam in Lissabon was de voorzitter van de Eurogroep, de Ier Paschal Donohoe, want het zijn uiteindelijk de ministers van Financiën die de plannen moeten goedkeuren.
Deze week komt Ursula von der Leyen met een aantal commissarissen op bezoek. En natuurlijk is er een speciale site om de Portugezen te volgen. Klik hier.
Maar er is meer.
De Green Deal gaat verder, er komt een nieuwe Amerikaanse president, de migratieplannen liggen nog steeds op tafel inclusief de enorme politieke verdeeldheid tussen de landen. En Costa, die een Frans-Indiase vader heeft, wil heel graag in mei een EU-top tussen de Europese Unie en India organiseren. Bovendien komt er een speciale top over sociale zaken.
Het Europees Parlement heeft een lijstje gemaakt met tien prioriteiten voor de komende tijd.
  1. Herstelplan en de begroting. Het parlement moet nog een aantal formele besluiten nemen. Door de ruzie met Hongarije en Polen over de rechtsstaat is een en ander vertraagd.
  2. Green Deal. Er komen heel veel voorstellen over bossen, biodiversiteit, landbouw en de handel in emissierechten waar de politiek wat van moet vinden. Bovendien moet het streven naar klimaatneutraliteit (in 2050) nog in een Europese wet worden vastgelegd. De regeringsleiders zitten wat betreft het einddoel op dezelfde lijn, maar over het tussendoel in 2030 verschillen de meningen. Het Europees Parlement wil dan al 60 procent minder uitstoot, terwijl de regeringsleiders met pijn en moeite akkoord kunnen gaan met 55 procent.
  3. Digitale platforms. Oftewel de hele discussie rondom de grote Tech giganten zoals Apple, Facebook, Google en Amazon.
  4. Migratie. De Europese Commissie heeft een plan gemaakt waarin meer solidariteit centraal staat. Het kan op weinig applaus rekenen vanuit de Visegradlanden (Polen, Tsjechië, Slowakije en Hongarije). En ook in het parlement is er kritiek.
  5. Kunstmatige Intelligentie. Brussel wil voorop lopen, maar kijkt niet alleen naar de economische aspecten, maar ook naar de gevolgen voor de burgers.
  6. De conferentie over de toekomst van Europa. Een slepend project. Het was de bedoeling dat de Belg Guy Verhofstadt de bijeenkomst zou leiden en alles op tafel kon komen. Van Europese kieslijsten tot het kiezen van een voorzitter van de Europese Commissie. Maar de regeringsleiders twijfelen en huiveren. Ze willen niet al teveel macht afstaan en al helemaal geen commissie onder leiding van de man die bekend staat als de über-Europeaan. Vooralsnog is het vooral een plan.
  7. Landbouw, staat elk jaar in de lijst, maar dit jaar moeten de onderhandelingen over hervorming van het landbouwbeleid voor de komende vijf jaar (van 2022 tot 2027) worden afgerond. (zie ook elders in de nieuwsbrief).
  8. EU4Health. Meer samenwerking op gebied van gezondheidszorg. Een eerste stap op dit terrein, want voor de covidcrisis wilden weinig landen afspraken maken over samenwerking op dit terrein.
  9. Meer crisismanagement. Ligt een beetje in het verlengde van de samenwerking op gebied van gezondheidszorg. De EU moet sneller en beter kunnen optreden als er een crisis is. De paraatheid voor grootschalige noodsituaties verbeteren, zo heet dat.
  10. Verenigd Koninkrijk. Ze zijn dan wel vertrokken, maar het laatste woord over de Britten is nog gesproken. Er moeten nieuwe relaties komen na de scheiding en daar zijn vast heel veel regels voor nodig. In ieder geval nog veel debatten. En formeel moet de handelsdeal tussen de EU en het VK komende week nog worden goedgekeurd.
Over de brexit gesproken. Kijk hier naar een reportage over hoe het na 1 januari aan de grens gaat.
Boeren moeten meer doen
Eigenlijk zegt de Europese Commissie, zo gaat het niet langer. In een uiterst kritisch rapport over de Nederlandse landbouw wordt gezegd dat de Nederlandse regering meer moet doen om de uitstoot van methaan en stikstof tegen te gaan.
“Nederland heeft de hoogste uitstoot per hectare landbouwgrond van alle EU-landen. Meer dan vier keer het gemiddelde.”
Alleen door daar wat aan te doen kan de waterkwaliteit verbeteren, zo staat te lezen in het rapport. Hier is trouwens het hele rapport te vinden. De bedoeling is dat ons land de aanbevelingen uit Brussel gebruikt bij het opstellen van nieuwe landbouwplannen.
Geld
Zo moet er extra geld komen om nieuwe leningen te financieren voor duurzame projecten, waar de banken op dit moment hun vingers niet aan durven te branden. Innovatie stimuleren, wordt dat genoemd door de Europese Commissie. Extra geld is verder broodnodig om de gevolgen van klimaatveranderingen in de toekomst te kunnen opvangen.
De biologische landbouw moet eveneens meer geld krijgen en de aloude corporatie structuur moet worden versterkt. De Europese Commissie hoopt dat er zodoende meer zeggenschap voor de boeren komt en ze makkelijker lange termijn investeringen zullen doen.
Voor de biologische landbouw moet Nederland een doel formuleren van Brussel. Nu is 3,2 procent van het landbouwareaal biologisch, dat moet omhoog, hoewel niet wordt aangegeven wat een goede omvang zou zijn. Dat mag het nieuwe kabinet zelf uitzoeken.
Verder moet er meer gedaan worden om de stikstofuitstoot terug te dringen. Nederland moet toe naar een minder intensieve landbouw, zo staat in het rapport te lezen. Vooral de Natura 2000 gebieden en de zandgronden (met name in Brabant) moeten beter beschermd worden (een efficiënter gebruik van kunstmest en organische mest).
Is het alleen prijsschieten?
Nee, er is niet alleen kritiek op Nederland. De landbouw is innovatief, erg gericht op de export, gericht op schaalvergroting en altijd op zoek naar het drukken van kosten, waardoor de Nederlandse boeren een relatief hoog inkomen verdienen in vergelijking met hun collega’s in de andere EU-lidstaten.
Maar er zijn wel grote verschillen in inkomens. Vooral de kleinere bedrijven verdienen eigenlijk te weinig. Daarom oppert Brussel een vorm van herverdeling, zodat de kleine en middelgrote bedrijven een groter deel van de inkomenssteun zouden kunnen krijgen. Het liefst ziet de Europese Commissie inkomenssteun voor boeren die ook duurzaam en groen zijn.
En er moeten meer boerinnen komen. Het percentage vrouwelijke onderneemsters (5,3 procent) is erg laag. Hoewel volgens Nieuwe Oogst het aantal boerinnen wel toeneemt (zie filmpje).
Nieuwe generatie boerinnen heeft de toekomst
De plannen waarin ook nog aanbevelingen zitten om het gebruik van pesticiden (gewasbeschermingsmiddelen) terug te dringen, worden de komende maanden door het Europees Parlement en de ministers van Landbouw samen met de Europese Commissie besproken.
En verder
…..Hij is er weer. De vergaderkalender voor komend jaar van het Europees Parlement. Rood zijn de vergaderweken in Straatsburg, tenminste dat is de bedoeling. Een beetje rood (midden in de week) dat zijn mini-plenaire vergaderingen, die mogen dan weer in Brussel gehouden worden.
…..Hoe nu verder met Venezuela? Moet de man die door een groot aantal EU-landen als de leider van het land werd gezien, de zelfverklaarde president Juan Guaidó afstand doen van de titel. Hij heeft geen plek meer in het nieuwe parlement en Nicolás Maduro is nog steeds president. Lees hier meer over de hete aardappel.
…..In Polen is ophef omdat een aantal politici en bekende acteurs het coronavaccin als een van de eersten kregen. Het was de bedoeling dat ze de bevolking zouden aanmoedigen om zich te laten prikken, maar vooralsnog roept hun prik vooral weerstand op. Lees meer hier. Let op is wel in het Pools, druk op de rechtermuisknop en dan op vertalen.
Notes from Brussels | CineCrowd teaser on Vimeo
…..Komt er een film (zie teaser hierboven) over drie vrouwen die het willen maken in Europa. Nadine van Loon volgt een jonge Franse politiek medewerker in het Europees parlement, een Poolse journalist en een Duitse EU topambtenaar. Ze worden opgeslokt door de bubbel en het intense werkritme. Je kan in Brussel niks bereiken zonder je volledig te geven. Nadine van Loon vertelt in zekere zin haar eigen leven, want ook de regisseur begon als jong talent vol dromen in Brussel. Notes from Brussels, zoals de film heet is haar documentaire debuut.
Meer informatie over de film en mogelijkheden om bij te dragen is hier te vinden.
…..Is er maandag weer Brussel bij Nacht op NPO Radio 1 ongeveer half twaalf. Tijn Sadée neemt ons mee in zijn zoektocht naar de gevolgen van corona in de Europese wijk. Het is een spookstad aan het worden met dichtgetimmerde winkels, cafés met klepperende luiken, lobbyisten met prachtige kantoren met uitzicht op de Europese Commissie, die nu armoedig thuis achter een te kleine laptop aan de keukentafel proberen te werken. En de enige die niet naar hun eigen land terug mogen zijn de stagiaires en mensen met kleine contracten. Daar is veel eenzaamheid. Ter voorbereiding klik hier.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Merel Dekker, Gerard van den Broek, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Judith van de Hulsbeek, Frank Renout, Wouter Zwart, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Saskia Dekkers en Thomas Spekschoor.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Aïda Brands met Revue.