Bekijk profielpagina

Brussel Inside - Geen cent opgeschoten

Revue
 
Na bijna 28 uur praten zijn de leiders geen cent opgeschoten. De groep zuinige landen staat nog steed
 

Brussel Inside

23 februari · Editie #125 · Bekijk online
Hoe komt Europa uit de crisis? Dat is de hamvraag in Brussel. Alle andere onderwerpen zijn voorlopig ondergeschikt. Brexit is een feit, maar de brexit-discussie is nog lang niet voorbij. Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt samen met zijn collega’s in Europese hoofdsteden de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

Na bijna 28 uur praten zijn de leiders geen cent opgeschoten. De groep zuinige landen staat nog steeds tegenover de landen die meer willen. Rijk tegen arm, Oost, Zuid tegen West. De breuklijnen gaan heel Europa door. Het verhaal achter de top. Waarom er weinig muziek in Chopin zat, de opstand van de regio’s, maar ook van de Nederlandse provincies en waarom moet het eigenlijk altijd in Brussel gebeuren.
Tot slot kijken we op de Griekse eilanden waar de migratiecrisis en de spanningen, nu de Turkijedeal bijna is afgelopen, begint toe te nemen.
Veel leesplezier
Blijf ons volgen @BrusselInside

Weinig muziek in Chopin...Mislukt met een glimlach
Elodie Lamer
Entre les frugaux et les amis de la cohésion, les "normaux " qui mangent à la cafet https://t.co/sXEnvJhJ5Y
De meningen verschillen. We hebben geen keuze, we moeten door. Geen ramp, de verschillen zijn nu te groot.Zoals mijn grootmoeder altijd zei om te slagen moeten je het blijven proberen.
De woorden na afloop van de EU-top hebben allemaal iets optimistisch. Is ook wel logisch, want er kwam geen drama moment, waarop de leiders echt kleur moeten bekennen. Iedereen kon rustig naar huis en daar de overwinning claimen, omdat niemand iets heeft weggegeven. De enige die, vooral in de Belgische media de wind flink van voren krijgt, is de voorzitter van de Europese Raad Charles Michel. De krant De Morgen noemt de top een fiasco. De Tijd heeft het over een bijeenkomst die met een sisser afloopt. En De Standaard zegt dat hij dan toch niet de broer van de beroemde goochelaar David Copperfield is.
Wat zijn ze aardig
De leiders waren na afloop zeer vriendelijk. Er klinkt echter, vooral bij diplomaten gemopper over Nederland. De Spanjaarden floepen er uit dat zo'n klein land een wel erg grote mond heeft en de onderhandelingen zo lam leggen. En ook bij andere landen is irritatie merkbaar over het onwrikbare standpunt van Rutte dat er geen geld bij komt en hij z'n korting wil behouden.
Luxemburgse premier Xavier Bettel: “De EU is meer dan een rekenmachine. Luxemburg betaalt dagelijks per inwoner 1,5 euro aan Europa. Maar alle vrijheden die we dankzij de EU genieten, zijn veel meer waard.”
De liberaal Bettel behoort tot dezelfde politieke familie als Rutte. Maar ook met de andere liberale premier de Belgische Sophie Wilmès zat Nederland niet op één lijn. De Belgen zijn minder zuinig en zaten even niet op te letten toen Nederland in een van de voorstellen opeens het geld van de douaneheffingen in Rotterdam mocht houden, terwijl Antwerpen gewoon moest betalen. Uiteindelijk verdween dat voorstel in de la, maar het zat de Belgen niet lekker.
Niet alleen bij de liberalen was er sprake van een richtingenstrijd. De sociaaldemocraten stonden lijnrecht tegenover elkaar. De Zweed Löfven zit in het kamp van landen die niet meer geld willen uitgeven, terwijl Costa (Portugal) en Sanchez (Spanje) juist een hogere begroting willen. En de christendemocraten zijn het zo met elkaar oneens dat ze niet eens een voor-topje hebben gepland, om ruzie op voorhand te voorkomen.
Zelf eten halen
António Costa
Entre reuniões de trabalho, à margem do @EUCouncil, num almoço informal com outros chefes de governo, na cantina do edifício #Europa, sede do Conselho Europeu.
#EUCO https://t.co/6ZdiV7iyjM
Het is even wennen voor de leiders donderdag als de top begint. Bij de rode lopers ontbreken de Britten die elke premier die ook maar een beetje Engels spreekt een vraag toeschreeuwen over de brexit-onderhandelingen. Nu de Britten echt zijn vertrokken is ook de belangstelling van de Britse media een stuk minder. De perszaal is nog maar half vol.
De riedels die ze afdraaien klinken niet echt geïnspireerd, zijn heel inhoudelijk en vooral weinig verrassend. Merkel zegt iets over hoop en vooruitgang. Macron heeft het over het belang van vernieuwing en de Portugese premier benadrukt nog eens het belang van de speciale cohesiefondsen voor de armere regio’s.
Mark Rutte pakt het anders aan. Hij heeft geen zin in al te inhoudelijke vragen. Inderdaad, daar kunt u wel eens gelijk in hebben, antwoordt hij op vragen over hoe de top gaat verlopen. Maar dan komt er de vraag waar hij op heeft gehoopt. “Hoe komt u die nacht door”, vraagt Jesse Pinster van BNR-nieuwsradio. Daar heeft hij wel een antwoord op. Hij gaat de biografie van Chopin lezen, is hem aangeraden door de ambassadeur van Polen.
De verbaasde verslaggevers vragen door. “U gaat echt een boek lezen?” Rutte is het wel van plan.
Zijn opmerking gaat nadat de vertaling tot de rest van de wereld is doorgedrongen het hele web over. Geen inhoudelijk verhaal over een procent en getallen achter de komma. Een afwijkend antwoord. Even later twittert de Nederlandse ambassade een foto van het boek in de tas van Rutte en later wordt hij er ook echt mee gezien. Als dan ook nog de Nederlandse ambassadeur in Polen zegt blij te zijn dat Rutte haar suggestie heeft opgevolgd om het boek te lezen, is de media strategie geslaagd. Het gaat over een boek en niet over de inhoud van de bijeenkomst.
Leest hij het boek?
Nee. Hij heeft geen tijd. Er wordt constant overleg gepleegd en iedereen wil Rutte spreken. Oorspronkelijk was hij om vijf uur in de ochtend aan de beurt voor een gesprek met Charles Michel, maar hij mag rond middernacht met Oostenrijk, Denemarken en Zweden aanschuiven om hun standpunt als zuinige landen toe te lichten. De Spaanse premier mag nu om vijf uur opdraven en daar is Sanchez niet blij mee.
Ook de volgende ochtend is er weinig tijd. Michel wil opgeven, maar dan komen Merkel en Macron, de oude Frans-Duitse as, helpen. Ze hebben een plan. Er moet nog wel wat lucht uit de begroting te persen zijn, zodat er geld overblijft voor de zuinige landen. De ambtenaren van de Europese Commissie worden aan het rekenen gezet. Er gaan de wildste berekeningen rond, optimisten hebben het over twintig tot veertig miljard die gevonden zijn.
De Hongaarse premier Orban wordt dan zenuwachtig. Het zit hem al niet lekker dat hij geen hoofdrol kan spelen, maar dat de aandacht veel meer uitgaat naar de Tsjechische premier Babis en de Portugees Costa die het verzet tegen de zuinige Rutte leiden. En dus verschijnt hij opeens in de perszaal. Hij heeft een mededeling.
Orban: “Dit gaat over de toekomst van Europa. Als we een ambitieus Europa willen zien, hebben we een ambitieuze begroting nodig.”
Hij wil veel meer geld op tafel zien. En omarmt het voorstel van het Europees Parlement om 1,3 procent van het Europese Nationale Product uit te geven. (Nederland wil 1 procent).
De actie van Orban heeft effect. Voorzitter Michel merkt dat als hij wat weggeeft aan de zuinige groep, de landen die geld ontvangen zoals Hongarije boos zijn. En dus wordt de boel verdaagd.
Premier Rutte kan vooralsnog opgelucht adem halen, hij is zonder kleerscheuren de onderhandelingen doorgekomen. Maar het wordt vanaf nu wel gevaarlijker. Volgend voorjaar zijn er verkiezingen in Nederland en voor je het weet moet hij weer in een verkiezingsdebat antwoord geven op de vraag: wel of geen extra geld naar Europa? Het voor de kiezers wenselijke antwoord kennen we wel, maar of dat het antwoord is dat in Brussel gegeven gaat worden is nog steeds niet duidelijk.
Het landbouw gevecht
De discussie draait om het grote geld, waarbij de landbouwuitgaven centraal staan. Frankrijk en Spanje verzetten zich tegen kortingen. De Franse president Macron liet na afloop weten dat hij de boeren niet geofferd heeft. En dat konden de boeren in Parijs op de grote landbouwtentoonstelling de Salon de l'Agriculture wel waarderen, hoewel de fluitjes toch klonken toen hij een wandeling maakte langs de diverse paviljoenen. De wijnboeren hebben last van de extra heffingen die Amerika instelt en veel boeren hebben problemen met de strengere regels voor bestrijdingsmiddelen. Kijk hier naar reportage over de Franse boeren.
In Spanje gaan de boeren de laatste dagen massaal de straat op en volgende week worden grote blokkades verwacht aan de grens met Portugal.
Comunidad de Regantes Palos de la Frontera
POR PRECIOS JUSTOS. Apoyamos a @upahuelva en la concentración del próximo jueves 27 y animamos a acudir a todos con sus vehículos. De 11.00 a 13.30 horas en #Ayamonte salidas 129 y 131 de la A49. https://t.co/Kqxp3juwcf
De EU geeft in totaal 383 miljard euro uit aan het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Frankrijk slokt daar een zesde deel van op: ruim 63 miljard euro. Maar van bezuinigen willen de Fransen niets weten. De Franse landbouwminister Amélie de Montchalin moet er niet aan denken. Zij zegt dat de Franse boeren het geld uit Brussel nodig hebben.
En de Franse boeren zijn niet de enige. Vlak voordat de top begint demonstreren boeren uit de Baltische staten samen met Vlaamse en een enkele Franse collega voor het gebouw waar de leiders in vergaderen. Hannah van der Wurff was er bij.
Honderden boeren uit België, Ierland, Spanje, Italië, Portugal en de Baltische landen parkeren hun tractoren tussen de Europese instellingen in Brussel. Een pan-Europese protestgolf die misschien niet dezelfde taal spreekt, maar één boodschap is universeel: blijf af van de landbouwfondsen.
Volgens de plannen van Belgische voorzitter Michel zal het gemeenschappelijk landbouwbeleid het al moeten doen met ongeveer 50 miljard minder.
Een Belgische boer zet zich schrap voor wat er besproken wordt.
“Deze besluiten gaan ook over wat jullie, consumenten, morgen eten. Als je Europese producten wil en niet ingevlogen groenten en fruit, dan moet het landbouwgeld blijven.”
 Een boer uit Estland wordt vooral nerveus van de druk van Timmermans’ Green Deal. Hij denk dat consumenten niet klaar zijn om veel meer te betalen voor hun eten. “Als de leiders daar geen rekening mee houden tijdens de onderhandelingen, zal het voor ons nog moeilijker worden om te concurreren met andere landen waar we handelsrelaties mee hebben.”
Maar is meer geld naar de landbouwfondsen dan de oplossing? “Het grote probleem is dat alle Europese boeren worden gedwongen met elkaar te concurreren,” vertelt een boer uit Letland. “Maar de kosten voor de landbouw liggen bij ons hoger, terwijl we veel minder direct landbouwgeld krijgen. Als Brussel landbouw wil financieren, doe het dan eerlijk.”
De provincies waarschuwen
Het andere gevecht gaat over de regionale- en vooral de cohesiefondsen (voor arme regio’s). Het verzet wordt aangevoerd door de Portugese premier Costa. Dat is niet voor niets. Portugal is van alle landen in de EU het meest afhankelijk van het geld uit Brussel. Maar liefst 84 procent van alle publieke investeringen in het land van Costa wordt door de EU bekostigd. Portugal wordt gevolgd door Kroatië (79 procent) en Litouwen (74 procent).
Niet alleen in de cohesielanden (15 die zich verenigd hebben), maar ook in Nederland is er verzet tegen het korten op de subsidies voor de regionale fondsen. De provincies vrezen een kaalslag.
Voor Nederlandse provincies zijn Europese regionale investeringsfondsen de afgelopen jaren een flinke bron van inkomsten geweest. Volgens de provincies levert elke euro een veelvoud op.
“ We moeten onszelf nu niet om boekhoudkundige redenen in de voet schieten.”
Ook de boekhouders van de provincies zijn aan het rekenen geslagen. “Voor elke euro die we afdragen aan de EU krijgen we ruim twaalf euro terug.”
En er is een waarschuwing. “Als het budget daalt, dan lopen ook Nederlandse regio’s investeringen in innovatie, groei en banen mis.”
En dus schreven de gedeputeerden Martijn van Gruijthuijsen (Noord-Brabant), Eddy van Hijum (Overijssel) en Michiel Rijsberman (Flevoland) een brandbrief. Ze willen niet dat er geld van de structuurfondsen verdwijnt.
“Nederlandse onderhandelaars, let dus op uw zaak. De regionale economie en daarmee de Nederlandse provincies mogen niet het slachtoffer worden van Haags boekhouden op de korte termijn.”
Ook andere landen waarschuwen
Iedereen lijkt dezer dagen een eigen boekhouder te hebben met een eigen rekenprogramma. Zo hebben de vier Visegrad landen (Hongarije, Polen, Tsjechië en Slowakije) berekend dat er meer geld van Oost naar West gaat dan omgekeerd.
“Multinationals maken winst op onze cohesiegelden”, zeggen de landen. Lees meer hier.
En in de Baltische Staten is er een apart probleem met het geld. De drie landen (Estland, Letland en Litouwen) hebben de handen in elkaar geslagen en bouwen een hogesnelheidslijn die de hoofdsteden met elkaar moet verbinden. Daarvoor kregen ze geld uit de vorige begroting (die eind dit jaar afloopt). Maar nu er andere modellen worden gebruikt, moet er meer geld bij uit de drie landen om de Baltic Rail, zoals de spoorlijn genoemd wordt, te realiseren. Estland is rijker geworden en heeft dus minder recht op geld uit de verschillende subsidiepotten. Volgens de minister van Financiën Helme komt zijn land waarschijnlijk 400 miljoen euro tekort.
Waarom Brussel?
Gebouw van de Europese Commissie
Gebouw van de Europese Commissie
Waarom is Brussel eigenlijk het centrum van de Europese Unie en waarom worden die toppen altijd in de stad gehouden? Een kleine geschiedenisles. Ook een biografie maar dan van de stad die opeens hoofdstad van het nieuwe Europa werd.
Het kon destijds toen de zes landen (Nederland, België, Luxemburg, Italië, Frankrijk en West-Duitsland) de eerste pogingen deden om samen te werken geen hoofdstad van een van de grote drie worden. Maar een echte keuze werd niet gemaakt. Een bekend fenomeen.. Een kijkje naar waarom de Europese instellingen – de Raad, het Parlement, de Commissie – in Brussel zijn beland, laat precies zien waarom.
In 1958 werd het Verdrag van Rome, de grondlegger van de huidige instellingen en gemeenschappelijke markt, ondertekend. Toen na jaren van onderhandelen de nieuwe plannen in werking traden, wisten de gloednieuwe eurocraten nog steeds niet waar hun nieuwe werkplekken zouden zijn. De reden dat de meeste instellingen in Brussel zijn gestrand kwam, uiteindelijk, door de beroemde besluiteloosheid van de Europese leiders.
Tijdens het overleg over de toekomst van de Europese Economische Gemeenschap (EEG), zoals de EU toen heette, waren er meerdere kandidaten voor nieuwe Europese rustplaats. Een compleet Europees district voor de Europese instellingen in één lidstaat was van groot belang voor Jean Monnet – de Franse ‘Vader van Europa’. Hoewel er meerdere steden op het menu staan (Straatsburg, Luxemburg, Leuven, Brussel en Compiègne), sleept de discussie jarenlang voort. De leiders kunnen het niet eens worden met elkaar. 
Om de onmogelijk patstelling te doorbreken besluiten ze om te improviseren. De nieuwe Europese instellingen zullen elk half jaar worden geleid door een van de zes lidstaten. Ze volgen stapsgewijs het alfabet, en zo valt de verantwoordelijkheid voor de EEG eerst in de schoot van de Belgische buitenlandminister Paul-Henri Spaak.
Maar niets is zo permanent als een tijdelijke oplossing. Het balletje begint te rollen en één gehuurd kantoorgebouw worden er al snel veel meer. De locatie van het nieuwe Europese hart ligt nog steeds niet vast, maar er klinkt weinig klaagzang. Gebouwen worden gevorderd en er komen steeds meer kantoren bij voor de Europese Instellingen.
Toch blijft de verdeling. Het Parlement vergadert één keer per maand in Straatsburg (staat ook in het verdrag) en drie maanden per jaar vergaderen de ministers in Luxemburg (april, juni en oktober).
Aanvankelijk zijn de Europese toppen in het land van de voorzitter. We kennen de toppen in Maastricht en Amsterdam (met de bekende verdragen). Maar dat is met 28 (en nu 27) lidstaten onbegonnen werk. En vanaf 2004 is het gedaan met het rondreizende circus. Sinds een paar jaar hebben de regeringsleiders zelfs een eigen zaal waar ze in maart weer mogen komen. Dan is de volgende EU-top.
De grenzen van Europa
Nieuwsuur
De leefomstandigheden in het overvolle migrantenkamp Moria op Lesbos verslechteren met de dag. De kampbewoners zijn boos en voelen zich onveilig, maar ook bij de bevolking van het eiland neemt de angst en woede toe, ziet Europacorrespondent @saskiadekkers. #Nieuwsuur https://t.co/89orepyxhh
Het is de wet van de jungle. Nieuwkomers moeten zelf een slaapplaats regelen. Het recht van de sterkste geldt meer dan ooit op Lesbos. Er is angst bij zowel de eilandbewoners als bij de migranten. En de autoriteiten vrezen het niet meer in de hand te hebben. Saskia Dekkers ging samen mer Conny Keessen kijken.
Iedereen vertelt het zelfde verhaal. Op het moment dat de schemering invalt wordt het gevaarlijk. Steekpartijen zijn volgens artsen aan de orde van de dag. Steeds meer migranten hebben een hek om hun tent gemaakt als bescherming. Het zijn volgens artsen die we spreken vooral Afghaanse bendes die voor onrust zorgen.
De bevolking is het beu. In het dorp Moria zien de bewoners de asielzoekers door hun dorp lopen. Iedereen heeft verhalen over inbraken en plundering.
Giannis Mastrogiannis, voorzitter dorpsraad Moria: “Je hoeft er maar een vlammetje bij te houden en je krijgt een explosie. We zijn angstig, voelen ons onveilig en boos. Want veel van onze bezittingen zijn vernield, en vooral ook wat op de velden stond, dat geld in het laatje bracht. Daarvan leefden we.”
Tijdens een speciale bijeenkomst in het dorp laten de mensen hun emoties de vrije loop. Een boer van wie 45 kostbare olijfbomen zijn vernield is woest. Een andere spreker klaagt over het feit dat overal tenten worden neergezet, terwijl een vrouw bang is dat er ziektes uitbreken. Allemaal hebben ze het gevoel dat de Griekse overheid ze in de steek heeft gelaten.
De migranten blijven komen
De volgende dag komen met twee bootjes 75 mensen aan. De zee is ruw, het vriest licht en ook de nieuw aangekomen vluchtelingen moeten ergens slapen en zich warm houden. Er is niet voldoende hout om zich aan te verwarmen. In het kamp zijn veel ondervoede kinderen. Mensen hebben luizen en schurft.
Syrische vluchteling: “Waarom zitten we in een kamp als dit? Waarom laten ze ons niet gaan? Dit hier is geen leven, er is niet genoeg eten, geen water, geen normale slaapplaats, er is angst.”
Ondertussen leven twintig duizend mensen opgepakt bij elkaar. Het officiële kamp was oorspronkelijk bedoeld voor drieduizend vluchtelingen. In totaal zitten op de Griekse eilanden 42 duizend mensen vast. De Europese Unie gaf ruim 1,5 miljard steun, maar weigert grote groepen asielzoekers over te nemen.
De Griekse regering zit met de handen in het haar. Bijna elke week worden nieuwe plannen gepresenteerd. Het laatste idee is om nieuwe kampen op de eilanden op te richten. De staatssecretaris voor Migratie Giorgos Koumoutsakos wil de kampen ’s nachts kunnen afsluiten. Hij hoopt op die manier de onrust onder de lokale bevolking weg te nemen. De asielzoekers zijn boos over de nieuwe plannen. “Je kan mensen niet in een kooi stoppen. Opsluiten op een eiland, zonder dat we contact kunnen hebben met anderen. Daar word je gek van,” zegt een Syrische vluchteling.
Kijk hier en hier voor de reportage’s van Saskia en Conny. 
En verder
 …..Heeft de Finse minister van Buitenlandse Zaken Pekka Haavisto (Groenen) een onderzoek aan z'n broek hangen. Hij heeft een hoge ambtenaar die weigerde om Finse kinderen en vrouwen uit een vluchtelingenkamp in Syrië te halen, ontslagen. Volgens de ambtenaar zou de repatriëring onwettig zou zijn geweest. Het onderzoek moet uitwijzen wie er gelijk heeft.
…..Reizen steeds meer buitenlandse werknemers naar België om via een detacherings- constructie aan het werk te gaan. De truc is simpel, eerst krijg iemand een baan in bijvoorbeeld Polen, waarna de betreffende werknemer binnen de kortste keren legaal gedetacheerd wordt in België. Lees meer hier.
…..Gaat de Bulgaarse president Radev op bezoek in Rusland. Op 9 mei zal hij een van de gasten zijn bij de grote parade. Hij wil van de gelegenheid gebruik maken om lagere gasprijzen voor Bulgarije af te dwingen.
…..Eist de oppositie in Montenegro eist het ontslag van de directie van de openbare omroep, nadat ze een documentaire hadden uitgezonden over het hoofd van de Servisch-orthodoxe kerk in het land.
…..Heeft Portugal een nieuwe euthanasiewet. Het is daarmee het vierde Europese land waar euthansaie bij wet wordt geregeld. De nieuwe wet maakt euthanasie mogelijk in gevallen van ondraaglijk of landurig lijden, of in gevallen van een ongeneeslijke ziekte. De euthanasie gebeurt altijd op initiatief van de patiënt, die over het vermogen beschikt zelf te beslissen, en wordt gesteund door een medische diagnose, gevolgd door een goedkeuring door een medische commissie. Euthanasie van minderjarigen of geesteszieken is verboden.
Het volgende land waar wordt gesproken over een euthanasiewet is Spanje.
…..Maandag natuurlijk weer een nieuwe BrusselbijNacht . Tijn Sadée heeft als verteller van dienst een bijzondere aflevering over de huidige liberale leider in het Europees Parlement de Roemeen Dacian Ciolos. Hij duikt met hem het verleden in en bespreekt ook de huidige politieke situatie. Te beluisteren om ongeveer 23:30 uur op NPO Radio 1.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Mitra Nazar, Conny Keessen, Hannah van der Wurff, Rolien Créton, Tim de Wit, Judith van de Hulsbeek, Frank Renout, Wouter Zwart, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Saskia Dekkers en Thomas Spekschoor. 
 
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.