Bekijk profielpagina

Brussel Inside - Garantie tot de voordeur

Revue
 
De zomer is de tijd voor het maken van plannen, nieuwe en goede voornemens. De Britten willen de brex
 

Brussel Inside

22 juli · Editie #45 · Bekijk online
Europa is in beweging, maar wat speelt er echt? Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt iedere week, samen met zijn collega’s in de Europese hoofdsteden, de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

De zomer is de tijd voor het maken van plannen, nieuwe en goede voornemens. De Britten willen de brexit netjes oplossen en gebruiken de komende maanden om met het Europa van Michel Barnier overeenstemming te bereiken. Hoe lastig het wordt en welke mogelijkheden er zijn, schetsen we in de nieuwsbrief.
Nieuwe plannen zijn er ook nodig om de migratiecrisis uit het slop te halen. De Italiaanse regering heeft nog wel een aantal gedachten. En Rop Zoutberg ging kijken bij het bezoek van Commissiebaas Juncker aan Madrid.
En altijd leuk voor de vakantie: wie gaat er verder, wie heeft er zin in een nieuwe baan in de politiek? Een verhaal over de poppetjes. 

Garantie tot de voordeur
May zoekt oplossingen
Eindelijk lijkt het stof even te zijn neergedaald in Westminster. Na twee tumultueuze weken in de Britse politiek, lijkt premier May voorlopig even gered. Al heeft ze, zoals NOS-correspondent Tim de Wit het omschrijft, garantie tot de voordeur.
Weken van de waarheid, dat waren het. Eerst trokken Boris Johnson en David Davis haar bijna omver door als ministers van Buitenlandse Zaken en brexit-zaken op te stappen nadat May – na maandenlang onderhandelen – een compromis met haar regering had bereikt over een zachtere brexit-koers.
Ook de luidruchtige brexit-vleugel in haar Conservatieve fractie voerde de druk op om dit compromis van tafel te krijgen. Mays benadering om wel het vrij verkeer van goederen te willen accepteren, om de handel met de EU zo min mogelijk te belasten, en niet het vrij verkeer van personen en diensten, vinden zij veel te slap. Dit zou immers betekenen dat de Britten nog tot in lengte van jaren met één been in de EU blijven staan, redeneren zij. Daar hebben die ruim 17 miljoen Britten bij het referendum in 2016 niet voor gestemd.
Blackmail
Ze voerden de druk op May zo hoog op, dat de premier zwichtte voor enkele wijzigingen. Zelf hield ze vol dat haar compromis er nauwelijks door aangetast was, maar het pro-EU-deel in haar partij schreeuwde moord en brand. May had zich laten chanteren, vonden zij.
En de EU-gezinde Conservatieve parlementsleden smeedden daarop een plan om met behulp van de oppositie May alsnog te dwingen tot een veel zachtere brexit, waarbij de Britten lid blijven van een douane-unie met de EU. Dat zou betekenen dat de Britten helemaal nauw met de EU verbonden zouden blijven en geen mogelijkheden zouden hebben om handelsdeals te sluiten met landen buiten de Unie.
Het plan van de zogenaamde Conservatieve ‘rebels’ sneuvelde; ze kwamen vier stemmen tekort in het Lagerhuis. De druk op Conservatieve parlementsleden om niet tegen May te stemmen was afschuwelijk hoog. Had May deze stemming verloren, dan had het tot een motie van wantrouwen geleid en wellicht zelfs nieuwe verkiezingen. Dan was de chaos helemaal compleet geweest.
Wachten op de volgende botsing
Het laat zien hoe tot op het bot verdeeld Mays partij is over brexit, een verdeeldheid die met geen mogelijkheid te overbruggen is. Het verklaart ook waarom Brussel de EU-lidstaten nog maar eens waarschuwde zich op het ergste voor te bereiden: een no deal-brexit. Want deze instabiele politieke situatie in Groot-Brittannië blijft een gigantisch risico vormen voor de onderhandelingen.
Voor May is het nu zaak het zomerreces door te komen en vooruitgang te boeken in de gesprekken met Brussel. Maar een volgende clash met haar eigen partij is niet ver weg. In het najaar, als de volgende grote brexit-noten gekraakt moeten worden, zal het ongetwijfeld opnieuw tot een enorme botsing komen. 
De scenario's
De onderhandelaars Raab en Barnier
De termen vliegen door de lucht. Van hard tot zacht, van nieuw referendum tot no deal. Wat zijn de mogelijkheden? Dit zijn de scenario’s. Om te beginnen:
Zachte brexit
Het plan van May. De douane-unie Britse stijl. Geen invoerheffingen (vrij verkeer van goederen), zodat Britse bedrijven nauwelijks last hebben van de brexit en lekker kunnen handelen met de EU en zich ook blijven aanpassen aan EU-productregels. Maar May wil wel af van het invoertarief op producten uit andere delen van de wereld. Op die manier houdt Groot-Brittannië de handen vrij om handelsakkoorden met bijvoorbeeld de VS af te sluiten.
Om de EU tegemoet te komen, heeft het Britse kabinet een technologisch plan bedacht. Producten uit Amerika of China die via Britse havens worden doorgevoerd naar bijvoorbeeld Antwerpen of Rotterdam moeten gewoon het EU-tarief betalen. De Britten maken dat dan over naar een rekening in Brussel. Blijven de producten in het Verenigd Koninkrijk, dan mag Groot-Brittannië zelf de tarieven vaststellen. 
Zacht met hel en verdoemenis
De vraag is of dit plan werkt. De Britten zijn niet helemaal vrij van smet als het om fraude met invoertarieven gaat. Bovendien koppelen ze de markt los van de personen. Voor goederen moet er wel een vrije markt zijn, maar voor personen niet en dat is voor de EU tot op heden onaanvaardbaar geweest. En ook geen vrij verkeer van diensten, dus de financiële sector valt niet onder de deal die May wil.
Het kan dat premier May de politieke kaart gaat spelen en met hel en verdoemenis gaat dreigen in Berlijn, maar ook in Den Haag, tenslotte hebben wij als Nederland enorm veel last van de brexit. En natuurlijk in Dublin, want Ierland heeft verreweg het meest last.
Politiek powerplay om toch haar zachte brexit er door te krijgen, omdat het alternatief chaos is en dat is niet goed voor de economie.
De EU worstelt, want als de duimschroeven te hard worden aangedraaid kan premier May politiek struikelen en dan is de toekomst helemaal ongewis en komen de zwartste scenario’s uit de kast. 
Zet de klok stil
Als de onderhandelingen over de zachte brexit vorm krijgen en dit najaar redelijk lopen, maar het toch ingewikkelder blijkt dan nu wordt gehoopt, dan is er de mogelijkheid om de deadline te verschuiven. Volgens het verdrag van Lissabon moet Groot-Brittannië twee jaar na het formeel inroepen van de scheidingsprocedure (artikel 50) de EU verlaten. Maar de Unie heeft een rijke geschiedenis van marathonvergaderingen, vroeger vooral met landbouwonderwerpen, om de klok stil te zetten. Ik weet niet precies wie de uitvinder is van het begrip, maar oud-minister Gerrit Braks was één van de mensen die de term veelvuldig gebruikte.
Niemand wil artikel 50 verlengen, zoals het door velen wordt genoemd, maar alles is beter dan op de afgrond aflopen en geen deal te hebben.
No deal
Dan hebben we altijd nog de mogelijkheid van een harde brexit, maar in feite is een harde brexit een no deal-scenario. 
Hoewel, de definitie van een harde brexit is nog steeds bij velen verschillend. In Groot-Brittannië hanteren ze de volgende omschrijving:  harde brexit is alle banden doorsnijden en daarnaast een vrijhandelsverdrag met de EU sluiten à la Canada. Dus uit interne markt, uit douane-unie, maar wel een handelsakkoord. Dan zijn ze dus echt een “third country” – maar is er wel sprake van een deal. Wat wel geldt voor harde brexit is dat het geen oplossing is voor het probleem met de Ierse grens.
Hard is dus heel simpel alle banden doorsnijden, waarbij de normale spelregels van de Wereldhandelsorganisatie gelden. Hoge invoertarieven en vooral geen bemoeienis met elkaars regels en geen vrij verkeer van personen. 
Maar dan blijven de problemen met de Ieren. De EU wil dan namelijk dat Noord-Ierland onderdeel blijft van de interne markt en de douane-unie. Let in dit scenario op het woord backstop, dat met afgrijzen door Britse politici wordt uitgesproken. De Ierse zee wordt dan de grens of de grens tussen Noord-Ierland en Ierland moet in ere worden hersteld, maar dit ligt meer dan gevoelig. Tim noemt de backstop vooral een terugvaloptie.
En dus is de grens tussen een harde brexit en no-deal flinterdun. Hoewel je bij een harde brexit wel een overgangsperiode kunt hebben.
Zonder afspraak komt er geen overgangsperiode, die is nu voorzien tot eind 2020, waarin bedrijven zich aan de nieuwe situatie kunnen aanpassen. Ondernemers vrezen een keiharde exit, omdat onduidelijk zal zijn welke regels dan gelden en de kans op chaos groot is. 
Sorry
De hele procedure kan altijd nog stopgezet worden. Donald Tusk, de voorzitter van de Europese Raad, heeft herhaaldelijk gezegd dat de Britten tot inkeer mogen komen. Ze zullen niet worden gestraft, hoeven ook geen sorry te zeggen en zullen weer opgenomen worden in de familie.
De kans daarop is vrij klein, maar ze behouden alle rechten. Zelfs de rebate (de korting op het geld dat de Britten aan de EU betalen) staat dan nog overeind. Er zal wel stevig gesproken worden over een nieuwe korting, want de EU wil de begroting moderniseren.
Maar ook hier zijn de juristen het niet helemaal eens met de woorden van Tusk – in artikel 50 staat namelijk nergens hoe het proces te stoppen. Een belletje naar Brussel is niet voldoende immers: artikel 50 is door het Brits parlement in werking gesteld, dus er zal ook sowieso over gestemd worden – of een nieuwe wet moeten worden aangemaakt – en dan zal dus ook de hele EU daarmee officieel moeten instemmen.
Wat wil het volk
Als het al zover komt, kan dat alleen als er een nieuw referendum is gehouden. 
De kans dat de Britten dan opnieuw nee zeggen tegen de EU is vrij groot, voor en tegenstanders houden elkaar in evenwicht.  In peilingen ligt pro-EU zelfs ietsje voor, dat komt met name door jongeren. Probleem is alleen dat jongeren bij het referendum veel minder kwamen opdagen. Dus daardoor blijft het moeilijk te voorspellen wat een nieuw referendum zou betekenen voor brexit
Europese Commissie: “Iedereen moet zich voorbereiden op een harde brexit. Overheden, bedrijven, burgers.”
Bedrijven die willen weten of ze door de brexit geraakt worden kunnen de brexit-test doen. 
Voor wie elke dag nieuws over de brexit wil lezen: volg de tweets die Jan Talens van Nieuwsuur elke dag de wereld in zendt. Hij telt af tot 29 maart 2019, met elke dag wat nieuws. En natuurlijk is al het brexit-nieuws ook te volgen via Tim de Wit en Suse van Kleef
Nieuwsuur
Theresa May wil uit de EU, maar wil wel vrij verkeer van goederen tussen de EU en het VK behouden. Tot woede van de 'harde brexiteers'. Tijdens de luchtvaartshow in Farnborough legt ze uit waarom dat zo belangrijk is. https://t.co/jreuXyhcBZ
#nog256dagen tot #brexit
2:17 PM - 16 Jul 2018
De zomer van de ruzie met Italië
Vluchtelingen opgepikt door Libische kustwacht terug in Tripoli
Het ging enkele weken lang nergens anders over. Een extra mini-top, de grote EU-top, politiek crisisberaad in Duitsland, ministers die bij elkaar kwamen: er moest en er zou een oplossing komen voor het migratieprobleem. 
Ondanks her en der prestigeverlies voor politici leek de rust weergekeerd. Dit najaar komt er een speciale top en uit cijfers blijkt nu zelfs dat Spanje populairder is bij migranten dan Italië. Maar hoe gaat het de komende maand verder. Onze man in Rome, Mustafa Marghadi, over de zomer van de boten die niet welkom zijn.
Je kon van mijlenver zien aankomen dat het niet ging lukken, maar het werd toch geprobeerd. Aan Italië vragen of ze toch de havens wilden openen voor migrantenschepen. En aan Libië vragen of ze bereid waren de nieuwe gesloten hotspots in hun land in te richten. Het antwoord op beide vragen was een overduidelijk: hell no! 
Europa is na het aantreden van de nieuwe Italiaanse regering naarstig op zoek naar een oplossing om de migrantenstroom te stoppen (ook al is het aantal aankomsten in Italië al gedaald naar pre-migratiecrisis aantallen). En belangrijker, een oplossing voor de migranten die alsnog komen.
Niemand komt meer binnen
Want na de Aquarius, na de Lifeline, na de Diciotto, zelfs na de Italiaanse marine lijkt Italië niet van plan om van koers te veranderen. Er komt geen migrant meer binnen, tenzij andere EU-landen een deel van hen overneemt. Nu onderhandelen EU-landen na de aankomst van elk schip met migranten. En elke keer wordt er weer een houtje-touwtje-oplossing gevonden. Maar het is zaak dat er een structurele oplossing komt. Want alles overlaten aan de onervaren Libische kustwacht, is in sommige gevallen levensgevaarlijk. 
Het feit dat de EU met de twee eerdergenoemde, kansloze voorstellen kwam, geeft aan dat hoe ver we nog verwijderd zijn van zo’n structurele oplossing. Dus zullen we ook deze zomer van ruzie naar ruzie waggelen en moet de voorraad houtjes en touwtjes keer op keer aangesproken worden.
Pas op de verleiding
Juncker in Madrid, links de Spaanse premier Sanchez - Foto Rop Zoutberg
Vorige week ging het nog vooral over het filmpje waarin hij moeilijk liep, maar de voorzitter van de Europese Commissie Jean Claude Juncker reisde deze week naar Azië, terug naar Brussel en vervolgens naar Madrid. Komende week bezoekt Juncker de Amerikaanse president Trump om daar te praten over de handelsperikelen tussen de EU en de VS. Waarschijnlijk heeft Juncker een voorstel bij zich om de importtarieven voor Amerikaanse auto’s te veranderen.
Maar eerst Madrid. NOS-correspondent Rop Zoutberg was bij zijn optreden. 
Tijdens zijn toespraak - uit zijn hoofd nadat hij zestien pagina’s aan voordracht weggooide - hekelde Juncker herhaaldelijk het populisme in Europa en daarbuiten. 
“We moeten weerstand bieden aan verleidingen die geen stand houden.” 
Nadrukkelijk sprak Juncker over de reis naar de Verenigde Staten, die voor volgende week op het programma staat. “Ik zal daar vooral gaan vertellen dat de EU trouw blijft aan wat het is.” Om daarna te hameren op het belang van van vrijhandelsakkoorden. 
“Niet iedereen in Europa begrijpt de betekenis van dat soort handelsafspraken. Als Europa voor één euro aan goederen exporteert staan daar bij ons meteen duizend banen tegenover.”
De handelsakkoorden zijn van vitaal belang voor de EU, somberde Juncker verder. “We moeten internationaal een rol blijven spelen. Dit continent steekt maar klein af tegenover Rusland. Niet zo heel lang geleden vormden de Europeanen nog 20 procent van de wereldbevolking. Dat is 6 procent aan het eind van deze eeuw. Als het zover is, zal niet één Europees land nog deel uitmaken van de G7.”
Familieruzie
Juncker zei stomverbaasd te zijn hoe de Amerikaanse president Trump Europa nu als vijand ziet. “Als kind leerde ik dat Amerika een broer was van Europa. Maar kennelijk heb je dit dus ook tussen broers, dat ze ruzie met elkaar maken.” En dus gelooft de EC-voorzitter dat hij weer vrienden kan worden.
“Sinds de Tweede Wereldoorlog heeft Europa alles gedaan om verder te komen. Hand in hand met elkaar.”
 En precies dat wil hij aan Donald Trump vertellen.
Hij keek nog eens naar de afgeladen zaal voor zich - “oude Europeanen”. Daar haalde Juncker zelfs nog enige hoop uit. “U bent niet zoals de mensen die Europa niet willen. Laten we weerstand bieden aan de lokroep van zeemeerminnen die niet het beste met ons voorhebben.”
En zo wordt hij ontvangen
Volkslied voor Juncker - YouTube
Wie wil er naar Europa?
Het is de zomer van de kandidaten. Politici met ambities of uitgedoofde, licht teleurgestelde talenten moeten nu bekendmaken of ze volgend jaar verder willen. In mei zijn er verkiezingen voor het Europees Parlement en nu is de tijd om de balans op te maken. Hans van Baalen wil, na enig aandringen van de partij, niet verder en houdt de eer aan zichzelf. De VVD zoekt dus een nieuw boegbeeld. Jan Huitema, die de vorige keer campagne voerde op een trekker met de leus boer zoekt stem, gaat waarschijnlijk wel door. Net als Caroline Nagetegaal, die nog maar net lid is van het parlement als opvolger van de huidige minister Cora van Nieuwenhuizen.
Bij de andere liberale partij D66, de grootste Nederlandse partij in 2014 met maar liefst vijf zetels, nemen opnieuw Sophie in ’t Veld en Marietje Schaake het tegen elkaar in een onderling duel op om lijsttrekker te worden. Bij D66 zijn er twijfels over In’t Veld, die al drie keer eerder lijsttrekker is geweest, terwijl de partij ernaar streeft om het aantal mandaten te beperken. Politiek is geen baan voor het leven, zo is de filosofie. Maar Alexander Pechtold drukte dit weekend de onvrede meteen de kop in door te zeggen dat hij uitzag naar de strijd tussen de twee topvrouwen.
In ’t Veld, momenteel vicefractievoorzitter bij de liberale fractie in het Parlement (Alde) wil graag nog een keer door, zo liet ze al dit voorjaar weten. In 2014 won In ’t Veld de strijd tegen Schaake met overmacht. Gerben Jan Gerbrandy, die de afgelopen periode onder meer actief was in het onderzoek naar de dieselfraude, stopt wel als D66-politicus in Europa.
Wie durft tegen De Lange?
Dan naar het CDA. Daar wil Esther de Lange ook graag door als fractievoorzitter. Het partijbestuur hoopt dat iemand opstaat die haar positie betwist, zodat ze een referendum kunnen organiseren. Extra debatten levert namelijk altijd extra publiciteit op. De Lange was de vorige keer uitdager van Wim van de Camp, die in 2009 de lijsttrekker was. Van de Camp stopt ermee en begint na de zomer aan z'n laatste Europese jaar. Annie Schrijer twijfelt nog, ze wil door, maar weet niet of dat verstandig is, omdat ze het leven als Europees politica zwaar vindt. Als ze door wil, krijgt ze hoe dan ook een plek op de lijst, omdat de partijregels zeggen dat zittende politici daar nu eenmaal recht op hebben. Bij het CDA stopt Lambert van Nistelrooij wel. 
Bij GroenLinks gaat Bas Eickhout door. Ook bij die partij hopen ze op een tegenkandidaat zodat er een referendum kan komen. Judith Sargentini gaat de komende zomer nadenken over haar toekomst. Ze twijfelt, is net bezig met een ingewikkeld proces om de rest van het parlement zo ver te krijgen dat Hongarije wordt veroordeeld en de zogenoemde artikel 7-procedure (waarbij uiteindelijk stemrecht van een land kan worden ontnomen) wordt gestart. Dat vergt zoveel energie dat ze nog niet goed aan de politieke vraag over haar zelf is toegekomen. 
GroenLinks verwacht in mei veel zetels te gaan winnen en droomt er zelfs van de grootste Nederlandse partij te worden.
Geen belangstelling bij de PvdA
Die droom zullen ze bij de PvdA niet meer hebben, daar zijn ze al lang blij als ze de huidige drie zetels behouden. Paul Tang, de lijsttrekker bij de vorige verkiezingen, wil opnieuw als nummer één in het strijdperk treden. Niet iedereen binnen de partij is daar even gelukkig mee, maar vooralsnog zijn er geen tegenkandidaten. Kati Piri, die als het Europese talent wordt gezien, weigert het op te nemen tegen Tang en vanuit Den Haag, waar toch veel oud-Kamerleden en oud-bewindslieden op zoek zijn naar iets nieuws, is er weinig belangstelling. Agnes Jongerius, die nu ook in de fractie zit, wil waarschijnlijk ook doorgaan en dan is er weinig sprake van vernieuwing waar de leiding in Nederland naar streeft. 
Bij de ChristenUnie is de lijsttrekker al bekend. Peter van Dalen is al voor de zomer aangewezen als de nummer één op de lijst. Bij de SGP, met wie de ChristenUnie een lijst vormt, zoeken ze nog naar een opvolger voor Bas Belder, die ermee stopt.
Tijd voor iemand anders
Dennis de Jong van de SP stopt er ook mee. “Het is tijd dat iemand anders het corvee opknapt. Ik heb het tien jaar gedaan.” 
De partij denkt nog na over een nieuwe Dennis. De nummer twee van de SP Anne-Marie Mineur weet niet zeker of ze door wil. 
Van de Partij voor de Dieren weten we dat Marianne Thieme bezig is om een Europese Dierenpartij op te richten. Anja Hazekamp, die nu nog alleen voor de partij in het parlement zit, hoopt op meer zetels. Zelf wil ze in ieder geval door.
Hoe het verder met de PVV-kandidaten gaat is ons nog niet bekend. Waarschijnlijk gaat fractievoorzitter Marcel de Graaff door. En dan hebben we nog partijen die mee gaan doen aan de verkiezingen, maar die nu nog geen zetels in het parlement hebben, zoals 50Plus en Forum voor Democratie, die komen na de zomer met namen en lijsten.
Geen cent te veel
Maar eerst dus vakantie. Voor wie op vakantie gaat naar Finland, Ierland of Italië verandert er niet zoveel. Net als in Nederland worden de prijzen in de winkels afgerond, tenzij er met een plastic kaartje wordt betaald.
Finland doet dat al sinds de introductie van de euro in 2002, Nederland sloot zich niet zo lang daarna (2004) bij aan, een paar jaar geleden volgende de Ieren en de Italianen ronden sinds het begin van dit jaar de bedragen af. België kan binnenkort het vierde euroland worden dat de één en twee eurocenten in de ban doet. 
Formeel afschaffen mag niet, omdat daar de ECB in Frankfurt over gaat. 
De productie van de eurocenten is duur. Uit Italiaanse berekeningen blijkt dat het slaan van 1 eurocent maar liefst 4,2 cent kost. Twee eurocenten kost 5,2 cent. 
In België is er een groot tekort aan kleingeld. Bij verschillende supermarkten zijn vooral de één en twee centen schaars. 
Op zich mogen handelaren in België nu ook al afronden, maar aangezien de klant koning is, wordt de toorn van de klant gevreesd. Daarom hebben de overkoepelende organisaties van ondernemingen en de banken nu aan de minister gevraagd om een officiële wet te maken, waarin een en ander geregeld wordt. 
De Belgische bank heeft alvast een studie gemaakt, waarin alles wordt doorgerekend.
Conclusie: de afschaffing kost niks. Voor de consument maakt het gemiddeld niets uit en de Nationale Bank spaart belastinggeld uit door niet meer onrendabele munten te laten slaan.
Volgens een oud Nederlands gezegde (of was het een reclame): geen cent te veel. 
Geen cent te veel. - YouTube
En verder
Niet zoveel meer. Deze week dus de ultieme poging om de handelsoorlog binnen de perken te houden met het bezoek van Juncker aan Trump.
De volgende nieuwsbrief verschijnt eind augustus.
Dank voor het lezen en de vele leuke en inhoudelijk goede reacties die we hebben gekregen. Ga daarmee door, wij zijn van plan om ook komend jaar elke zondag in jullie mailbox te verschijnen. Mede namens alle correspondenten, die elke week hun bijdrage leveren, wens ik iedereen een fijne zomer.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Jeroen Wollaars, Beau Heimensen, Kees van Dam, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Frank Renout, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Hans Brom en Thomas Spekschoor.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.