Bekijk profielpagina

Brussel Inside - Foutje

Revue
 
 

Brussel Inside

7 februari · Editie #168 · Bekijk online
Elke week houden redacteur Aïda Brands, haar collega's van Bureau Brussel en Europese correspondenten je op de hoogte van wat er speelt, gaat spelen of zou moeten spelen in de Europese Unie.

Het gaat niet goed met de voorzitter van de Europese Commissie; Ursula von der Leyen stapelt fout op fout. Dat heeft nog geen politieke gevolgen, maar wel gevolgen voor het zo moeizaam tot stand gekomen brexitakkoord.
En wat moeten we met de Russen? Ze hebben een goed werkend vaccin, maar ja: er zijn ook nog die sancties.
Verder in deze nieuwsbrief aandacht voor een nieuw plan om kanker aan te pakken en de vele maatregelen die de Nederlandse politiek moet nemen om aan de Europese klimaatdoelstellingen te voldoen.
Een kwartiertje; dat is de tijd die het kost om deze nieuwsbrief te lezen.
Blijf ons volgen @BrusselInside

Foutje bedankt
De frustraties over de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen en het vaccinbeleid stapelen zich op. Contracten die te laat zijn afgesloten, fouten bij de ruzie met AstraZeneca die leidden tot gedoe rondom de brexitafspraken, weinig tot geen overleg met anderen, teveel contact met Berlijn en vooral: het onvermogen om sorry te zeggen. Woensdag is er een debat in het Europees Parlement, waarin het ongenoegen links en rechts zal worden uitgesproken.
Om grote brokken tijdens dat debat te voorkomen heeft Von der Leyen de grote fracties afgelopen week al bezocht, in de hoop dat de storm aan kritiek gaat liggen. Maar nergens heeft ze echt excuses gemaakt voor de fouten die zijn gemaakt.
Laten we even terug naar het begin gaan
Vorig jaar zomer vormden Frankrijk, Duitsland, Italië en Nederland de Inclusive Vaccine Alliance. Er waren afspraken met AstraZeneca om tegen het eind van het jaar 300 miljoen doses te leveren. Nadat enkele andere EU-landen de wenkbrauwen optrokken en zich hardop afvroegen of het wel zo handig was om afzonderlijk vaccins in te kopen, werd de Europese vaccinstrategie geboren.
Er werd toen nog gedacht dat de vaccins pas tegen de zomer van 2021 geschikt zouden zijn om te gebruiken.
Eind augustus sluit de Europese Unie de eerste deal af met AstraZeneca over de aankoop van 400 miljoen vaccins. Dat is veel later dan bijvoorbeeld de Britten, die al in mei de eerste bestelling hebben geplaatst.
De belangrijkste vraag is waarom het zo lang duurde voordat Brussel de eerste contracten afsloot. Waren ze te zuinig? Wilden ze voor een dubbeltje op de eerste rang zitten? Of was het lastig onderhandelen, omdat 27 hoofdsteden ermee in moesten stemmen?
Op zich gingen de onderhandelingen met de lidstaten ook wel goed. Natuurlijk: er waren twijfels over de vaccins van Pfizer-BioNTech en ­Moderna, die een nieuwe technologie gebruikten. De Duitsers hadden een voorkeur voor BioNTech en CureVa en Frankrijk was voorstander van het eigen Sanofi. En andere landen (vooral uit Oost-Europa) wilden liever het goedkopere vaccin van AstraZeneca.
Volgens Sandra Gallina, de topambtenaar bij de Commissie die verantwoordelijk is voor de contracten, speelt geld geen rol.
“De grootste discussie ging over de aansprakelijkheid. Als er iets mis zou gaan moeten patiënten recht hebben op schadevergoeding.”
En dat was het moeilijkste punt. De farmaceuten wilden dat de bedrijven niet alleen het risico zouden dragen, maar de Europese Commissie hield voet bij stuk, waardoor de onderhandelingen langer duurden. Maar in het geval er iets mis gaat kunnen burgers schadevergoeding eisen van de medicijnfabrikanten.
Tot zover gaat alles volgens het Europese boekje.
De klad komt er pas in als blijkt dat AstraZeneca niet de beloofde hoeveelheid vaccins kan leveren door productieproblemen in een Belgische fabriek, nadat eerder ook Pfizer-tijdelijk- de productie moest terugschroeven.
Daarna liep het uit de hand. De topman van AstraZeneca tartte de EU door te zeggen dat hij geen leveringsplicht heeft, slechts een inspanningsverplichting. Dan zijn de rapen echt gaar en slaat de Commissie hard terug. Het contract wordt openbaar. En er staat dat het bedrijf garandeert dat het geen andere contracten (zoals met de Britten) heeft afgesloten die de uitvoering van het contract met de EU kunnen dwarsbomen. De Europese Commissie verdenkt het bedrijf ervan delen van het vaccin naar het Verenigd Koninkrijk te hebben uitgevoerd.
In een poging om te voorkomen dat er vanuit de fabrieken in de lidstaten vaccins naar de andere kant van het Kanaal worden vervoerd wordt de export aan banden gelegd. En zelfs artikel 16 ingeroepen van de scheidingsovereenkomst met de Britten. Dat zegt dat in uitzonderlijke gevallen er weer grenscontroles tussen Ierland en Noord-Ierland kunnen komen.
Nog die avond ontploffen bijna alle appgroepen in Brussel en het Verenigd Koninkrijk. Waar was de EU mee bezig? Had Von der Leyen niet opgelet? Een artikel dat met name door toedoen van de Europese Unie zelf was opgenomen, om nooit gebruikt te hoeven worden. De open grens was heilig en nu bij de eerste de beste tegenwind stelde Brussel het in werking.
Na enkele uren werd het al teruggedraaid, maar het kwaad was al geschied. De Britten - nooit te beroerd om munt te slaan uit een politieke situatie - sloegen keihard op de trom. Nu bleek dat de EU niet te vertrouwen was, moesten enkele overgangsregelingen ook verlengd worden.
Het gaat over douanecontroles tussen tussen het Verenigd Koninkrijk en Noord-Ierland. Die zijn nodig omdat de bevoorrading van de supermarkten en de levering van pakjes en medicijnen vanuit Groot-Brittannië naar Noord-Ierland sinds enkele weken spaak lopen. De onderhandelingstaal is hard. De Europese Unie zit in de hoek waar de klappen vallen en dus schrijft minister Michael Gove in een brief aan Brussel dat hij politieke oplossingen wil geen technische.
“Als we geen overeenstemming kunnen bereiken op de manier die wij voorstellen, dan zal het VK alle instrumenten die voorhanden zijn overwegen.”
Von der Leyen zit met de politieke brokken. Ze krijgt de rekening gepresenteerd voor haar manier van leidinggeven. Ze is omringd door heel veel Duitsers, dat zet kwaad bloed bij anderen binnen de Commissie. Het politieke gevoel is dat ze haar oren wel heel erg naar Berlijn laat hangen en bovendien is ze vrij solistisch.
En wat haar kwalijk wordt genomen is dat ze geprobeerd heeft om anderen te laten opdraaien voor de fouten. Zo meldde haar woordvoerder doodleuk dat de verantwoordelijkheid voor het inwerking zetten van artikel 16 bij de commissaris ligt die over handel gaat, Dombrovskis. Die is zo boos dat hij diverse invloedrijke christendemocraten belt met de vraag waar Von der Leyen mee bezig is.
De schade is groot. Ierland, dat tijdens de brexit-onderhandelingen kon rekenen op steun van alle andere EU-landen, voelt zich min of meer verraden. Er zou geen grens komen en bij de eerste de beste tegenwind stelt notabene de EU een grens in. Maar ook in het Verenigd Koninkrijk klinken luide stemmen om de tekst van het brexitakkoord aan te passen.
Het debat zal ze wel overleven, maar er worden de komende dagen nog wat rekeningen vereffend. Lees bijvoorbeeld dit portret in Der Spiegel over de manier waarop Von der Leyen als minister in Duitsland leiding gaf.
Sancties
Nieuwsuur
Zijn het de Russen die ons uit de vaccinatie-crisis gaan helpen? Als het aan hen ligt wel. Ze hebben de eerste stap gezet om hun Spoetnik-vaccin langs de EMA te krijgen. #Nieuwsuur https://t.co/cvuDfUfRr1
En dan is er nog het Russische probleem. Hoewel Hongarije het vaccin al heeft gekocht (twee miljoen doses) werd in de rest van Europa een beetje meewarig over het Spoetnik-vaccin gedaan. Zou het wel werken? Dat was toch bijna onbestaanbaar? Totdat opeens een studie in The Lancet verscheen. Conclusie: het werkt bij een grote groep.
En die conclusie, die goed is uit het oogpunt van volksgezondheid, zorgt voor een aantal ingewikkelde politieke afwegingen. Want de EU is juist bezig om na te denken over nieuwe sancties tegen de Russen vanwege het oppakken en veroordelen van oppositieleider Navalny. Buitenlandchef Borell is speciaal naar Moskou gereisd om zijn ongenoegen uit te spreken. En ook de Spanjaard kon er niet omheen. Hij hield het er bij dat het goed nieuws is, want er is een tekort aan vaccins.
Spanje en Duitsland hebben interesse als het vaccin door de Europese Geneesmiddelen Autoriteit (EMA) wordt goedgekeurd. Ook Tsjechië ziet het wel zitten. Daar zit voorlopig ook de politieke uitweg. In het Europees Parlement willen de grote fracties wachten totdat de EMA er wat over zegt. De papieren zijn nu ingediend, maar voor mei of juni wordt er geen uitspraak verwacht. Bij de liberalen moet de discussie tussen de politici die zich met handelsbelangen en buitenlandsbeleid en de gezondheidswoordvoerders nog gevoerd worden. De christendemocraten willen op voorhand niks uitsluiten, maar vinden het lastig. Alleen bij de sociaaldemocraten (de tweede partij in het parlement) wordt onomwonden gezegd dat je een vaccin dat werkt niet in de ban mag doen vanwege geopolitieke redenen. Lees meer hier.
Parijs is nog ver
Na de verkiezingen moeten drastische maatregelen worden genomen om de nieuwe klimaatdoelstellingen van de Europese Unie te halen. Per jaar gaat het klimaatbeleid Nederland rond de 10 miljard euro kosten. Dat wordt duidelijk na het lezen van de studie over de toekomst van het klimaat onder de titel: Bestemming Parijs.
Halen we Parijs, oftewel de doelstellingen die afgesproken zijn, in Parijs, om in 2050 een klimaat neutrale samenleving te hebben? De conclusie is dat het kan, maar er moet heel wat gebeuren. Om te beginnen richting 2030, want nu de Europese Unie heeft afgesproken om dan al 55 procent minder uit te stoten, betekent dat voor Nederland: extra maatregelen.
Even wat cijfers.
  • Met het huidige beleid komt ons land uit op -34 procent.
  • Met wat aanpassingen (beleid in de pijplijn) komen we uit op -43 procent.
  • Oftewel, er is 12 procent extra nodig om de -55 procent te halen.
En extra maatregelen betekent extra geld. Of zoals Laura van Geest, de voorzitter van de commissie die het rapport heeft opgesteld, zei:
“De invulling van de opgave is moeilijk denkbaar zonder verhoging van zowel overheidsuitgaven als lasten voor burgers en bedrijven.”
Waar moeten we aan denken?
Om te beginnen de bouw. Er moeten snel meer klimaatvriendelijke kantoren, huizen en fabrieken komen. Om dat te bereiken moet het nieuwe kabinet werk maken van gebouwen zonder uitstoot.
Automobilisten moeten verleid worden om auto’s zonder verbrandingsmotor te kopen met extra subsidies. Na 2030 wordt de verkoop van nieuwe auto’s die rijden op diesel en benzine verboden.
En het gebruik van aardgas wordt verder ontmoedigd door onder meer de prijzen oor gas in de tuinbouw te verhogen.
Afvinklijst
Om het makkelijk te maken voor de onderhandelaars bij de formatie van een nieuw kabinet is een handig lijstje samengesteld.

  • Het doel wordt een reductie met 55 procent
  • Wat zijn de extra maatregelen die we nemen?
  • Wat is de toekomst van biomassa?
  • Nemen we extra maatregelen voor de landbouw?
  • Wel of geen kernenergie?
  • Komt er een speciale vleesbelasting, ook wel biefstukbelasting genoemd?
  • Passen we de klimaatwet aan?
  • Hoeveel geld is beschikbaar?
  • Wat wordt de hoogte van de CO2-heffing?
  • Hoeveel ruimte is er beschikbaar voor windmolens en zonneparken?
  • Voeren we minimum eisen in voor woningen en warmte installaties?
  • Wie gaat dat betalen, oftewel wordt het woonlasten neutraal?
  • Hoe hervormen we de autobelastingen?
  • Moeten tuinders meer betalen voor hun gas in de kassen?
  • Geven we de burgers inspraak ?
Kankerplan
Europe’s Beating Cancer Plan
De intense strijd tegen het coronavirus geeft kankeronderzoekers en politici hoop dat met meer samenwerking ook op dit vlak nieuwe medicijnen gevonden kunnen worden. De Europese Commissie lanceerde een actieplan. Er komt 4 miljard euro beschikbaar en ook het Europees Parlement heeft een speciale commissie aan het werk gezet om met aanbevelingen te komen.
De verkoop van tabak met smaakjes wordt verboden, staat te lezen in het voorstel van de Europese Commissie. Ook de mogelijkheid om te adverteren voor tabak en alcohol (ook online) wordt aan banden gelegd en in 2024 moet er meer fruit, melk en groenten voor scholen worden aangeboden. De commissie denkt nog na over een Europese suikertaks, oftewel de belasting op suikerhoudende frisdranken. Een groot aantal landen hebben zelf al een dergelijke maatregel genomen.
Kanker is de ziekte van Europa. Bijna 25 procent van alle mensen die de ziekte krijgt woont in de Europese Unie, terwijl er maar tien procent van de wereldbevolking op het continent woont. Afgelopen jaar stierven er 1,3 miljoen mensen aan kanker. Dat is vele malen meer dan aan Covid.
De vrees is dat de komende jaren het aantal kankergevallen fors zal toenemen, vertelt de Vlaamse Europarlementariër Cindy Franssen (christendemocraten).
“Als we niks doen neemt het aantal gevallen met 25 procent toe.”
Wat kan de politiek doen?
Naast het geld voor onderzoek wil het Europees Parlement de kloof tussen oost en west dichten. “De overlevingskansen zijn nu gebaseerd op de postcode. In België en Nederland zijn die kansen vele malen groter dan in Roemenië of Bulgarije, dat moet gelijk getrokken worden.”
Verder moet de politiek een antwoord geven op wat er met de data gaat gebeuren. Van iedere patiënt worden data verzameld. Die zijn handig, maar niet altijd. Ze zijn van belang voor onderzoekers om zodoende verbanden te leggen die behulpzaam kunnen zijn bij het vinden van nieuwe medicijnen en het begrijpen van waarom en hoe tumoren zich ontwikkelen.
Maar data zijn ook lastig. In veel landen is het moeilijk om als ex-patiënt een verzekering af te sluiten. Daar is juist het recht om vergeten te worden weer voor van belang. In Nederland heeft minister Wopke Hoekstra verboden dat verzekeringen duurder zijn voor voormalige kankerpatiënten.
De kranten
En dan een nieuwe rubriek. Wat schrijven de kranten in…..
Deze week: Slovenië. Het land wordt komende zomer voorzitter van de EU.
We hebben er vier kranten uitgepikt. Om te beginnen Delo. Die verschijnt niet alleen in Ljubljana, maar ook in de buurlanden Kroatië en Servië.
Een groot verhaal over de tekorten. De Fiscale Raad waarschuwt dat het de verkeerde kant opgaat door de coronacrisis. Alleen al afgelopen maand kwam er 17 miljoen euro minder in de staatskas. De vraag wordt opgeworpen of de regering wel iedereen (zowel werknemers als bedrijven) financieel moet blijven steunen.
In Dnevnik, een van de grote landelijke kranten in Slovenië, gaat het over plannen van de regering om rechters van het Hooggerechtshof met vervroegd pensioen te sturen. Voorlopig is er ook op het ministerie van Justitie veel verzet tegen de prille plannen.
En natuurlijk in alle kranten veel verhalen over corona. Veel cijfers, maar ook de verhalen over mensen die zich niet aan de regels houden, zoals in Slovenske novice. Lees meer hier.
In de financiële krant Finance lezen we een groot verhaal over OMV, het Oostenrijkse gas-, olie- en chemiebedrijf dat alle tankstations langs de wegen in Slovenië wil verkopen. Het is onderdeel van een nieuwe strategie van het oliebedrijf dat ook betrokken is bij de aanleg van de Russische gaspijplijn Nordstream 2 naar Duitsland. Het bedrijf wil in de toekomst vooral olie gebruiken om plastic van te maken, omdat het voorziet dat de verkoop van benzine en diesel de komende tijd fors zal dalen.
Het gaat overigens niet zo goed met de Sloveense media. De budgetten van de kranten staan onder druk, doordat er sinds de coronacrisis minder advertenties worden verkocht. En de regering wil de publieke omroep korten. De site van Voice of America kwam onlangs met een redelijk kritisch stuk over de persvrijheid en de media in het land.
En verder
…..Wil de aniti-fraude organisatie van de EU Olaf dat Bulgarije het geld voor de aankoop van politieauto’s terugstort. Er zijn namelijk geen politieauto’s maar SUV’s van gekocht die niet door de politie werden gebruikt. Directeur Ville Itälä van Olaf hoopt dat de Bulgaarse autoriteiten de schuldigen gaan vervolgen. Die macht heeft Olaf namelijk niet. Lees meer hier.
…..Waarschuwt Europol voor valse covid-testen die te koop zijn. Zo is een vervalser opgepakt op de luchthaven Charles de Gaulle in Parijs. In Spanje werden de nep-testen voor veertig euro verkocht en ook in het Verenigd Koninkrijk zijn vervalsers actief. Meer hier.
…..Komt de grootste batterijfabriek van de EU in Hongarije in de plaats Iváncsa, 50 kilometer ten zuidwesten van Boedapest. Het Zuid-Koreaanse bedrijf SK gaat een fabriek van 700.000 vierkante meter bouwen (98 voetbalstadions), waar 2500 mensen moeten gaan werken. De productie begint in 2028. Meer hier en hier.
Notes from Brussels | CineCrowd teaser on Vimeo
…..En een paar weken geleden hadden we een bericht van Nadine van Loon die geld vroeg voor haar film Notes from Brussels. De crowdfundingsactie is gelukt mede dankzij de steun van vele lezers van de nieuwsbrief. Meer info hier.
…..Dan nog een paar benoemingen. Agnes Jongerius (PvdA) wordt rapporteur over het Europese minimumloon. En Esther de Lange (CDA) zal in de speciale commissie gaan zitten die controleert of het coronageld goed terecht komt. Die commissie moet overigens nog worden goedgekeurd. Dinsdag stemmen de parlementariërs er over.
…..De verkiezingen beginnen. Het eerste debat is morgen (maandag) georganiseerd door de Leeuwarder Courant, Friesch Dagblad en het Dagblad van het Noorden. Alle landelijke kopstukken doen mee. Meer info hier.
…..Is er maandag weer Brussel bij Nacht op NPO Radio 1, om ongeveer half twaalf. Tijn Sadée vertelt terwijl hij door Brussel wandelt over het wel en wee van de Europese politiek. Dat doet hij met Assita Kanko van de Vlaamse NV-A.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Gerard van den Broek, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Mendeltje van Keulen, Judith van de Hulsbeek, Frank Renout, Wouter Zwart, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Saskia Dekkers en Thomas Spekschoor.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Aïda Brands met Revue.