Bekijk profielpagina

Brussel Inside - Erop of eronder

Revue
 
Je hebt van die weken dat alles bij elkaar komt. Komende week is zo'n week. Er moet duidelijkheid kom
 

Brussel Inside

3 december · Editie #14 · Bekijk online
Vanaf donderdag 23 mei zijn er verkiezingen in de Europese Unie. Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt tot die tijd, samen met zijn collega’s in Europese hoofdsteden, de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

Je hebt van die weken dat alles bij elkaar komt. Komende week is zo'n week. Er moet duidelijkheid komen over de brexit-onderhandelingen. De Eurogroep krijgt een nieuwe voorzitter, er komt een zwarte lijst met daarop de belastingparadijzen in de wereld en de Catalanen organiseren de grootste demonstratie ooit buiten de landsgrenzen.
Maar tussen grote woorden en echte daden staat vaak heel wat in de weg. Daarom een kleine gids voor het nieuws dat deze week op ons afkomt. 

Een grens of geen grens, dat is de vraag
Het eindspel van de eerste ronde is begonnen
Het wordt D-day genoemd, ook wel B-day, maandag 4 december. EU-president Donald Tusk wil morgen duidelijkheid van de Britten over de brexit-onderhandelingen. Hij wil namelijk tien dagen later, tijdens de winter-EU-top, een besluit van de andere landen over de vraag of er voldoende vooruitgang is geboekt. En als er voldoende voortgang is, dan kunnen de gesprekken over de tweede fase, oftewel de nieuwe handelsrelaties, gaan beginnen. 
Er lijkt beweging te zitten in de gesprekken over het bedrag dat de Britten aan de EU moeten betalen. Maar daarmee zijn we er nog niet. De Ierse kwestie ligt nog levensgroot op tafel. En Tusk maakte dit weekend duidelijk dat als Ierland niet tevreden is ze de onderhandelingen kunnen blokkeren met volledige steun van de andere 27 EU-lidstaten. 
Ierland lijkt zo opeens de belangrijkste hobbel. Een grens of geen grens, dat is de vraag die op tafel ligt. Als Groot-Brittannië de Europese Unie verlaat, geeft ze ook alle voorrechten van de interne markt op: het vrije verkeer van goederen en de douane-unie, die ervoor zorgt dat aan de grens geen invoerrechten hoeven te worden betaald. En zonder die afspraken moet iedereen gewoon aan de grens stoppen om een paspoort te laten zien en invoerrechten te betalen.
Voor de EU is dat economisch van belang, omdat anders via de grens tussen Noord-Ierland en Ierland producten zomaar op de markt kunnen komen. De gesprekken gaan nu over de vraag of er technische systemen zijn waardoor je de grens toch kunt controleren zonder fysieke slagbomen. Maar het schiet nog niet op.
Nerveus
De politici worden nerveus. De Ierse premier en de minister van Buitenlandse Zaken laten herhaaldelijk weten dat de brexit-onderhandelingen pas verder kunnen als er ‘harde’ afspraken zijn gemaakt over de Ierse grens. Ook de Ierse commissaris in de Europese Commissie Phil Hogan laat regelmatig weten dat er niet opnieuw een harde grens moet komen tussen de twee Ierlanden. 
Complicerende factor bij de besprekingen is de gedoogsteun die de Britse premier May krijgt voor haar minderheidsregering van de Noord-Ierse unionisten. De DUP vreest dat Noord-Ierland langzaam in de armen van Ierland wordt gedreven, waar de protestanten grote moeite mee hebben.
Zacht
De EU wil het liefst vasthouden aan de huidige situatie en de grens ‘zacht’ houden, zodat er geen nieuwe politieke discussies in Noord-Ierland ontstaan.
De Britten willen dat de Ierse kwestie besproken wordt in de zogenoemde tweede fase van de onderhandelingen. Dan gaat het over toekomstige handelsrelaties. Maar dat staat niet in de opdracht waarmee onderhandelaar Barnier namens de 27 EU-landen de brexit-gesprekken voert. Daarin staan drie zaken genoemd die moeten worden opgelost voordat de volgende fase ingaat. Overeenstemming over het geld, een oplossing voor de grens tussen de Ierlanden en afspraken over de rechten van EU-burgers na de scheiding.
Morgen ontmoet premier May de voorzitter van de Europese Commissie Juncker voor een lichte lunch. En op de Europese top van 13 en 14 december zullen de 27 EU-leiders vaststellen of er voldoende vooruitgang is geboekt bij de onderhandelingen om over te gaan naar de tweede fase.
En dan nog even dit
Ter ontspanning een spelletje. Bestuur de brexit-bus en probeer vanuit Groot-Brittannië heelhuids de overkant van Het Kanaal te bereiken. De finish houden we nog even geheim.
Een zwarte lijst met 50 tinten grijs
“En nu is het afgelopen! Dit gaat té ver! Er gaat meteen echt snel iets veranderen!”
De verontwaardiging is voorspelbaar als er weer stukken uitlekken die bewijzen dat onze grootste bedrijven en grootste miljardairs hun geld belastingvrij Europa uit weten te sluizen. Maar net zo voorspelbaar als de verontwaardiging, is de traagheid van de aanpak van de belastingvlucht. NOS-correspondent Arjan Noorlander over een lijst die heel magertjes wordt.
Een zwarte lijst moet er komen, spraken de Europese lidstaten af. Een lijst van landen waar de belastingvlucht té makkelijk is en waar de EU-landen dus geen zaken meer mee willen doen. Doortastend klonken ze, na de Luxleaks, Panama Papers en Paradise Papers maar tijdens de onderhandelingen werd de zwarte lijst steeds grijzer.
Hulporganisatie Oxfam publiceerde zelf een lijst van 35 verre belastingparadijzen én vier Europese belastingparadijzen. Ierland, Luxemburg, Malta en Nederland zijn volgens de organisatie vluchtoorden voor wie minder belasting wil betalen. Dat is natuurlijk niet de bedoeling en dus werd afgesproken dat EU-lidstaten niet op de lijst zouden komen.
Lijst wordt grijzer
Dan de landen buiten de EU. Dan hebben we het over een aantal buren, zoals Zwitserland. Ook geen goed idee, zo oordelen de EU-landen. En een hele groep oud-koloniën van de Europese landen zouden de lijst halen, zoals de Nederlandse eilanden Curaçao en Aruba. Met het excuus dat de eilanden in deze regio een orkaan te verwerken hebben gekregen, verdwijnt er voorlopig weer een groep van de lijst die grijzer en grijzer wordt.
Komende dinsdag wil de Europese Commissie toch nog een overgebleven lijstje vaststellen. Het is een begin, maar door druk van de Europese landen is het ook een erg voorzichtig begin geworden. De belastingparadijzen die de lijst halen, hoeven niet te vrezen voor enige directe financiële consequentie want voorlopig is de lijst niet meer dan ‘naming and shaming’.
Vreselijk lang zal de grijze lijst ook nog niet zijn. Ons vijandige landen als Noord-Korea zullen de lijst wel halen, maar niet veel bedrijven stallen hun miljarden in Pyongyang. Veel serieuze brievenbuslanden zullen voorlopig nog even worden ontzien. De kans is behoorlijk groot dat zelfs Panama, volgens de EU, geen belastingparadijs is.
Eenzame Catalaan in Belgenland
De Catalaanse leider Puigdemont in Vlaanderen
De opera “De Hertog van Alva” was voor de voormalige president van Catalonië deze week het ideale uitje. Carles Puigdemont bezocht de opera over de Spaanse onderdrukking van de Nederlandse opstand in Gent. Hij heeft er alle tijd voor, want in Brussel wil vrijwel niemand met hem spreken. Thomas Spekschoor van NOS-bureau Europa over een belangrijke week voor de Catalaanse leider. 
Puigdemont is nu een maand in Brussel, maar het lijkt er niet op dat er iemand naar hem wil luisteren. Onder druk van Spanje weigeren de andere EU-landen ieder gesprek met Puigdemont en ook de Europese Commissie gaat het gesprek met hem uit de weg.
Blijft het Europees Parlement over, maar daar mag de Catalaanse president niet eens naar binnen. Dat heeft alles te maken met de Belgische justitie. Puigdemont werd begin vorige maand aangehouden en daarna onder voorwaarden weer vrijgelaten. Eén van de voorwaarden is dat hij zich beschikbaar houdt voor de Belgische justitie.
Neutraal terrein
In het Europees Parlement is hij in feite niet echt in België, omdat het parlement neutraal terrein is. De Belgische politie mag er niet naar binnen. En dus moet Puigdemont eerst toestemming hebben van een Belgische rechter, voordat hij het parlement kan betreden.
Dat komt veel Europarlementariërs maar al te goed uit. Zij hebben helemaal geen zin om met Puigdemont te spreken. Ze zien hem toch vooral als een intrigant.
En dus komt Puigdemont niet veel verder dan spreken met de Europese politici die hem toch al gunstig gezind zijn. Drie Catalaanse Europarlementariërs en de Vlaams-nationalisten van de N-VA. Hij loopt met ze door Brugge, als aftrap van zijn verkiezingscampagne en hij gaat dus met ze naar de opera in Gent.
Aanstaande donderdag gaan Brussel en de rest van de EU alsnog van Puigdemont horen. Hij en duizenden andere Catalanen lopen dan een protestmars in Brussel. Het moet de grootste demonstratie worden van niet-Belgen ooit in België ooit. Er worden volgens de organisatoren zo'n 50.000 mensen verwacht. Vlamingen worden opgeroepen om slaapplaatsen ter beschikking te stellen.
Puigdemont zelf lijkt het na een maand wel gehad te hebben met de EU. In een interview bij een Israëlische nieuwszender zei hij dat hij de Catalanen nog wel een referendum voor wil leggen. Dit keer over lidmaatschap van de EU. 
Puigdemont: “Misschien willen veel mensen niet langer deel uitmaken van een EU die zo ongevoelig is voor de schending van de democratische rechten en mensenrechten in een deel van haar grondgebied.”
Catalaanse toestanden op Corsica
Verkiezingen op Corsica
In België is het voor de politiek dus balanceren op een dun koord. Ook in Frankrijk zijn er zorgen voor wat ze Catalaanse toestanden noemen. Volgens onze correspondent Frank Renout vragen heel wat mensen zich af of ze met de verkiezingen vandaag en volgende week op Corsica niet hun eigen Catalonië importeren. 
De Corsicanen gaan naar de stembus om een nieuw regionaal parlement te kiezen. Ter herinnering: in 2015 waren er ook verkiezingen op het eiland. En die werden overtuigend gewonnen door een ‘nationalistische’ coalitie. En die nationalisten kregen daarna ook nog eens drie van de vier Corsicaanse zetels in het Franse parlement in handen.
Vandaar die vraag naar Catalaanse toestanden. Want de eilandbewoners smachten dus óók naar zelfstandigheid. De Corsicaanse nationalisten hebben hun steun betuigd met de separatistische broeders en zusters in Catalonië.
Dagblad 20 Minutes: “Na Catalonië staat nu ook in Frankrijk regionale autonomie op de agenda.”
Het is waar. In het verkiezingsprogramma van de nationalistische coalitie op Corsica staat het zwart op wit: binnen drie jaar moet er een akkoord zijn over autonomie. En die autonomie moet in de tien jaar daarna concreet vorm krijgen.
Daarmee duikt een horizon op van het jaar 2030 – een jaar waarin de meeste huidige politici al van hun pensioen liggen te genieten op de zonnige stranden van Corsica. En autonomie (binnen Frankrijk) is iets anders dan onafhankelijkheid (van Frankrijk). 
Voorzitter parlement Jean-Guy Talamoni: “We willen geen onafhankelijkheid want dat zou uitdraaien op een mislukking. Corsica is economisch en institutioneel niet volwassen genoeg om op eigen benen te staan.”
Dus de Fransen en Europa kunnen gerust zijn: nog even geen Spaanse opwinding, nog even geen Corsicanen die naar Brussel vluchten.
Overigens, dat nogal wat Fransen met dédain neerkijken op hun Corsicaanse landgenoten, is volledig onterecht. Dat is nu 100 procent zeker. Afgelopen week deden alle kandidaten die meedoen met de Miss France-verkiezing (jazeker, dat bestaat nog hier èn is een groot evenement), een eerste test: een intelligentietest. En die werd gewonnen door: Miss Corsica! Eva Colas had 34 van de 36 meerkeuzevragen goed in de categorie ‘algemene ontwikkeling’ en eindigde daarmee als eerste.
Wat ze dan niet goed wist te antwoorden? Wat de hoofdstad van Zwitserland is en hoe hoog de werkloosheid in Frankrijk is. Ho, wacht even, u denkt nu zelf vol dédain over het intellect van Miss Corsica? Probeer haar maar eens te evenaren en doe de officiële Miss France-IQ-test hier.
Kort nieuws
Vluchtelingenkamp in Griekenland
De glyfosaat-discussie krijgt nog een staartje. Frankrijk en wellicht ook Italië willen het middel, dat als onkruidbestrijdingsmiddel wordt gebruikt, alsnog gaan verbieden. Het leek alsof met name Frankrijk vanwege milieu- en gezondheidsredenen tegen was. Maar in Politico stond deze week een opmerkelijk stuk, waarin het ook ging over economische motieven.
De EU-Afrika-top is achter de rug en de leiders zijn weer naar huis. Maar hebben ze de echte problemen aangeraakt? Voor iedereen die wil weten hoe het is om in een miljoenenstad, die in zijn voegen kraakt, te wonen, te leven en te werken. Bekijk deze explainer.
De zorgen over de winter in Griekenland nemen toe. Deze week is er een grote demonstratie in Athene gepland. En ook onze ambassadeur Caspar Veldkamp houdt zijn hart vast over de situatie op de eilanden. Hij ziet het aantal vluchtelingen toenemen, waardoor de deal met Turkije onder druk komt te staan. En de vluchtelingenkampen op de eilanden zijn niet klaar voor de winter. Eerder waarschuwde Europarlementariër Kati Piri ook al voor een nieuwe koude winter voor de vluchtelingen.
Het lijstje met kandidaten om Jeroen Dijsselbloem op te volgen als voorzitter van de Eurogroep, dat we vorige week publiceerden, is flink uitgedund. Morgen hebben de ministers van Financiën nog maar de keus uit vier kandidaten. Opmerkelijk verhaal in NRC trouwens, dat Nederland de kans op een langer aanblijven van Dijsselbloem moedwillig de nek heeft omgedraaid.
De overgebleven kandidaten zijn:

De week van de plannen
Het wordt een drukke week
Maandag dus meer nieuws over de brexit en de opvolger van Jeroen Dijsselbloem. Dinsdag komen de Europese ministers met een soort van lijst over belastingparadijzen. Woensdag lanceert de Europese Commissie plannen over de toekomst van de euro; komt er een Europese minister van Financiën en een Europese begroting?  Donderdag laten de Catalanen tijdens een grote demonstratie van zich horen.

En dat is allemaal te volgen via de gewone site van de NOS. En nog even speciale aandacht voor de rubriek Brussel bij nacht in het Oog. Elke maandagavond omstreeks 23.30 uur op NPO Radio 1. 
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Rop Zoutberg, Anke Truijen, Mustafa Marghadi, Jeroen Wollaars, Judith van de Hulsbeek, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Frank Renout, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Tom Wisseborn en Thomas Spekschoor. 
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.