Bekijk profielpagina

Brussel Inside - Een rotsvast akkoord

Revue
 
Als het allemaal goed gaat (je moet je woorden in Brussel altijd zorgvuldig kiezen) wordt het vandaag
 

Brussel Inside

25 november · Editie #58 · Bekijk online
Europa is in beweging, maar wat speelt er echt? Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt iedere week, samen met zijn collega’s in de Europese hoofdsteden, de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

Als het allemaal goed gaat (je moet je woorden in Brussel altijd zorgvuldig kiezen) wordt het vandaag een bijzondere dag. De EU en de Britten tekenen de scheidingspapieren. En dan wordt het onvermijdelijk dat het Verenigd Koninkrijk de Unie echt gaat verlaten. De stemming zal gelaten, misschien een beetje plechtig zijn en gek, want voor het eerst komt er geen land bij, maar gaat er een land weg.
Deze nieuwsbrief gaat over de laatste week voor de scheiding, de perikelen in Spanje en de boosheid op Gibraltar.
Maar er is meer dan alleen brexit. Zo is Bas Eickhout in Berlijn gekozen tot uitdager van Frans Timmermans en Manfred Weber in de strijd om het voorzitterschap van de Europese Commissie. Waarom doen de Groenen het zo goed op dit moment?
En in Zweden is er nog steeds geen regering. Voor een land waar meestal binnen enkele weken een nieuw kabinet klaar staat is dat gek. Rolien Créton ontleedt de situatie.
Volg ons via @BrusselInside

Boze brief uit Gibraltar
Foto Rop Zoutberg
Onderhandelen is een oefening in geduld, onderhandelen in de EU is vaak de overtreffende trap. Spanje was deze week de dwarsligger, hoewel aan het begin van de week al duidelijk werd dat er een extra verklaring moest komen waarin nogmaals zou worden gezegd dat Spanje meepraat over de toekomst van Gibraltar.
En dus kwam er zaterdagavond laat een compromis. Spanje zou van de EU en de Britse regering toezeggingen hebben gekregen dat Madrid altijd zeggenschap heeft in toekomstige overeenkomsten met Gibraltar. Premier Sánchez zegt dat wordt vastgelegd dat Gibraltar niet valt onder afspraken die de EU en Londen maken over de toekomstige relatie.
Ik zeg met opzet zou, want op Gibraltar denken ze er anders over. “Er is niks veranderd aan het akkoord”, schrijft premier Fabian Picardo in een speciale brief op zaterdagavond aan de bewoners van de rots.
Hij is een beetje in verwarring, zo begint hij. De juridisch bindende tekst uit het akkoord (die meer dan 500 bladzijden) is niet gewijzigd. De premier ziet wel een aparte verklaring tussen de 27 EU-landen, maar daar is het Verenigd Koninkrijk niet aan gebonden, want dat is een papier zonder de handtekening van premier May. Met andere woorden Spanje kan wel zeggen dat ze mee willen praten en een belangrijke stem hebben, maar de extra verklaring heeft geen enkele betekenis voor Gibraltar (onderdeel van het Verenigd Koninkrijk).
Picardo is duidelijk over de verklaring over Gibraltar, Het is volgens hem…

  • Een stukje papier dat niet rechtsgeldig is
  • Een stukje papier dat onze toekomstige handel niet bepaalt
  • Een stuk papier dat niks regelt over de toekomstige status van Gibraltar
Of de Spaanse premier het leuk vindt of niet, wij zijn Brits en de Britse premier heeft voor ons onderhandeld.
Onze soevereiniteit is gewaarborgd, zo beëindigt Picardo z'n brief en wel op drie manieren:
  1. Het Verenigd Koninkrijk zal ons nooit tegen onze wil overdragen
  2. Het Verenigd Koninkrijk zal nooit een discussie over onafhankelijkheid beginnen
  3. En wij, het volk van Gibraltar zullen nooit instemmen met verandering van onze status
De hele brief is hier te lezen.
Spanje ziet ineens een historisch akkoord
Foto Rop Zoutberg
In Spanje kijken ze heel anders tegen het akkoord aan. Pedro Sánchez kon een kleine glimlach niet onderdrukken, zag onze man in Spanje Rop Zoutberg. De Spaanse premier had zaterdag op een paar uur van de top over de brexit-scheidingsakte ineens een soort van akkoord over Gibraltar. “En dus heft Spanje zijn veto op.”
De spanning liep deze week flink op over een artikel in de meer dan 500 pagina’s tellende scheidingsakte waarin Londen en Brussel alvast vooruitblikken op hun relatie na de scheiding. Spanje vreesde straks rond de kwestie-Gibraltar een hoop zeggenschap kwijt te zijn, en hield bij hoog en bij laag vol dat het gewraakte artikel 184 als een duveltje opdook in de paperassen. 
Uiteindelijk zijn volgens Sánchez Europa en het Verenigd Koninkrijk dan toch akkoord gegaan met de eisen die Spanje stelde.
“De kwestie Gibraltar gaat ons aan, de nationale veiligheid. Daarom verdedigen we onze nationale belangen. We kregen een gezamenlijke politieke verklaring van de Europese raad en Europese Commissie die historisch is.”
Kern van de afspraken is dat alle toekomstige akkoorden over Gibraltar los komen te staan van de deals die Engeland met de EU sluit. “Daardoor kan Spanje rechtstreeks onderhandelen met het Verenigd Koninkrijk over Gibraltar.” Ook moet Spanje straks keer op keer goedkeuring geven aan welke bespreking dan ook die de EU over Gibraltar houdt.
Samen op Gibraltar
Het doelt blijft hoe dan ook dat er straks een gezamenlijk bestuur komt in het gebiedje van amper zes vierkante kilometer, herhaalde Sánchez nog eens. “We willen in de toekomst nauw gaan samenwerken met de inwoners van Gibraltar. Zodat de hele regio zich evenwichtig kan ontwikkelen. Zodra de terugtrekking van Engeland uit de EU een feit is gaan we praten over een politieke, juridische, en geografische samenwerking.”
De onverzettelijke houding van Spanje - die op het laatste moment de brexitakkoorden in gevaar bracht - werd door alle politieke partijen in Madrid gedragen. Gibraltar viel in 1704 in handen van een Brits-Nederlandse oorlogsvloot bestaande uit tienduizend man en 1500 kanonnen. Bij het Verdrag van Utrecht uit 1713 werd het stukje land voor altijd aan Engeland toegewezen. 
De andere uitleg
Toch werd de zege die Sánchez zaterdagavond vierde nog aardig anders uitgelegd in Londen. Daar was volgens premier May allerminst sprake van een knieval ten aanzien van Spaanse belangen. “Dit verandert onze situatie niet”, hamerde May. “Want ook in de toekomst onderhandelen wij nog steeds on behalf of Gibraltar. Dit zal niet betekenen dat Gibraltar automatisch een andere behandeling krijgt. Dat moeten de besprekingen straks uitwijzen.”
Bootjes op het Kanaal door brexit
De aanstaande brexit lijkt ook onverwachte gevolgen te hebben: migranten steken nu vaak met gammele bootjes het Kanaal over, van Frankrijk naar Groot-Brittannië, ‘nu het nog kan’. NOS-correspondent Frank Renout over een nieuw fenomeen.
Afgelopen week werden in één nacht twee boten onderschept. Aan boord waren in totaal achttien migranten die naar Engeland wilden varen. In de nacht van woensdag op donderdag werd rond 02.00 uur ’s nachts een eerste opblaasboot waargenomen door de Franse marine. Aan boord waren zes mannen en een vrouw. Zij werden onder politiebewaking naar de Britse kust geleid en aangehouden.
Een uur later werd een tweede boot gespot, dichter bij Frankrijk en dit keer door een veerboot, met nog eens elf mensen aan boord. “Vier van hen waren onderkoeld en zijn naar het ziekenhuis gebracht. De anderen zijn aan de grenspolitie overgedragen”, lieten de Franse autoriteiten weten.
Begin deze maand was er ook al een opmerkelijk overvaart: zeventien migranten, onder wie drie kinderen, voeren met een gestolen Franse vissersboot het Kanaal over. Ze zeiden uit Iran te komen. Vlak voor hun aankomst in Dover werden ze aangehouden.

  • In totaal zijn er dit jaar al zo’n dertig pogingen geweest van migranten om met boten het Kanaal over te steken.
  • Aan boord bevonden zich zo’n 180 mensen. Dat is aanzienlijk meer dan voorheen.
  • In 2017 waren er in het héle jaar maar dertien pogingen de overtocht te maken, in 2016 waren het er 23.
“Er is nu sprake van een enorme toename, een explosie”, aldus de woordvoerster van de prefectuur aan het Kanaal.
De meeste migranten proberen doorgaans verstopt in vrachtwagens de overtocht te maken. Maar de controles daarop zijn flink aangescherpt, waardoor bootjes een 'alternatief’ lijken te worden.
“We gaan ervan uit dat de migranten nu koste wat kost het Kanaal over willen steken: nu het nog kan zolang brexit niet van kracht is’’, aldus de woordvoerster. De verwachting is dat de grenscontroles flink worden aangescherpt zodra de Britten definitief de EU verlaten. De Fransen hebben nu aangekondigd hun patrouilles op zee op te voeren.
Hamsteren
En boten met migranten op het Kanaal zijn niet het enige 'onverwachte’ effect van brexit. In de Franse pers wordt met verbazing bericht over een nieuwe hamsterwoede bij de Britten: Franse wijn wordt massaal ingeslagen - nu het nog kan.
Majestic Wine, met zo’n 200 winkels in Groot-Brittannië, koopt de komende weken voor 6 tot 9 miljoen euro wijn in, uit onder meer Frankrijk en Italië. Het gaat om miljoenen flessen. "Genoeg om een Olympisch zwembad mee te vullen”, aldus het bedrijf. De reden? “Door brexit bestaat de kans dat we vanaf maart 2019 helemaal niet meer bevoorraad worden.”
Hebben we genoeg brexit-woorden?
Alsof brexit al niet moeilijk genoeg is worden nu ook nog woorden door elkaar gebruikt. Wat is een harde brexit? Voor de één is dat er uitstappen zonder deal, voor de ander is dat eruit, maar met een deal waar de Britten niet gelukkig van worden.
Eerst de uitleg van Tim de Wit, onze man in Londen. “Een harde brexit is een brexit met een akkoord een beetje zoals het akkoord dat de EU met Canada heeft: veel banden met de EU zijn doorgesneden. Een brexit zonder akkoord noemen we hier een chaotische brexit.
De brexit-deskundige van Clingendael Rem Korteweg is het met hem eens. Hij maakte op Twitter een kleine handleiding. Even klikken en helemaal lezen (het is een zogenaamd draadje):
Rem Korteweg
Het is misleidend om de termen niet goed uit elkaar te halen. En met de belangen die op het spel staan, lijkt mij dat niet de bedoeling. Zacht, Hard, Chaotisch, zo moeilijk is het niet. /einde
2:52 PM - 17 Nov 2018
Deze verfijning van het brexit-jargon is aan Europese kant nog niet helemaal doorgedrongen. Premier Rutte gebruikt harde brexit als hij het heeft over een brexit zonder afspraken, dus bij een no-deal. Dan wordt het chaos is de zin die daar meestal op volgt.
Het geeft in ieder geval aan dat de discussie en de beleving van brexit aan beide kanten van het kanaal anders is. Over de zin zonder deal wordt het chaos, dus een chaotische brexit daar zijn beide kampen het wel over eens.
Maandag
We hebben deze week een klein dagboekje bijgehouden op de redactie van bureau Europa. Met dank aan Elise van Zijst.

De lampen van de camera’s geven een beetje licht als de eerste auto’s met ministers komen aanrijden. De microfoons van de verslaggevers worden vastgehouden met wollen wanten en een enkeling biecht op z'n lange onderbroek te hebben aangetrokken.
Minister Blok van Buitenlandse Zaken is één van de eersten die arriveert. Hij mag (het liefst in alle talen) zeggen wat hij verwacht. Zijn er nog bezwaren tegen het akkoord dat nu op tafel ligt? Blok zegt dat het akkoord zoals het er nu ligt het maximaal haalbare is.
Hij krijgt nog geen vraag over de Spaanse positie, dat nieuws moet nog door druppelen, maar de Spanjaarden hebben al voor het weekend voorzichtig laten weten dat ze problemen hebben met de teksten over Gibraltar. Op zondagavond tijdens de onderhandelingen tussen de 27 EU-ambassadeurs laten de Spanjaarden weten dat de teksten zoals ze nu zijn opgesteld onaanvaardbaar zijn.
In de loop van de dag sijpelt het nieuws over de Spaanse positie naar buiten. Minister Blok verrast iedereen door tegen de middag in Brussel een noodwet aan te kondigen, voor het geval er alsnog een harde (chaotische) brexit komt.
Frans Timmermans loopt net na die aankondiging de burelen van de NOS op voor het maandelijkse gesprek. Hij hoopt dat het deze week goed gaat, aanpassen van de tekst lijkt hem onmogelijk.
‘’Er is al genoeg ellende uit deze brexit voort gekomen. Zowel voor de EU als voor de Britten. Er is niemand in de Europese Unie die de Britten wil straffen. We weten dat iedereen schade heeft en die willen we voor iedereen beperken. Maar als je de Europese Unie verlaat kun je niet alle voordelen van de Unie meenemen. ’’
Dinsdag
Rop Zoutberg is bij de Spaanse premier
Het stukje grond van 6,8 vierkante kilometer dat in 1713 voor eeuwig aan aan Groot Brittannië toeviel is vanaf de vroege ochtend groot nieuws. De Spaanse minister van Buitenlandse Zaken is nog steeds in Brussel. Hij heeft z'n collega’s op maandag gezegd dat er andere formuleringen moeten komen met meer respect voor Spanje. Hij is toevallig op een conferentie waar hij wordt geïnterviewd door Politico.
“Het moet helder zijn. Geen vage formuleringen.”
Op hetzelfde moment gaat premier Sanchez in Madrid nog een stap verder. Hij zegt dat Spanje het akkoord zoals het er nu ligt niet kan tekenen.
Terwijl Brussel alle muizengaatjes en geitenpaadjes verkent om een oplossing te vinden voor het Spaanse probleem, rennen journalisten dinsdagmiddag opeens naar de perszaal. De ruimte is vrijgegeven en er is veel belangstelling, daarom worden de tafels alvast afgeplakt. Reserveren zoals op Koningsdag in Amsterdam om een plekje te bemachtigen. De Nederlandse journalisten zitten rechts achteraan.
Woensdag
De dag begint met nieuws uit Londen. Vandaag komt premier May naar Brussel. De analyses variëren van grote problemen, deal aan zijden draadje tot optimisme, ze zou niet komen als er niks te halen valt.
Even verderop in het Europees Parlement reageert de PVV voor het eerst op de deal die is afgesloten. Marcel de Graaff vindt May zwak en is niet tevreden.
“De deal is schimmig en ondoorzichtig.’’
Toch blijft hij van mening dat Nederland er ook uit moet stappen. "Een nexit is het beste voor Nederland. Wat je ziet is dat binnen de EU diverse krachten proberen die superstaat nog sneller vorm te geven. Een EU-leger, EU-belastingen, noem ze allemaal maar op. Vreselijke dingen”, aldus De Graaff. Het hele interview is te zien op NPO-Politiek.
Reactie PVV op brexitgesprekken
Op het moment dat we met De Graaff praten laat de Duitse bondskanselier, via een woordvoerder, van zich horen. Ze komt zondag alleen naar Brussel als er echt wat te ondertekenen valt. Ze heeft geen zin in eindeloze onderhandelingen, het moet vooraf duidelijk zijn dat het een formele bijeenkomst wordt met foto’s en handdrukken. Een soort good bye party.
Aan de achterkant van het gebouw waar de Europese Commissie de brexit-onderhandelingen heeft gevoerd, schuin tegenover een Ierse pub proberen cameraploegen, terwijl de schemering langzaam over de Europese wijk valt, een glimp van premier May op te vangen. Jean-Claude Juncker staat haar binnen op te wachten. Ze bespreken de drie grote punten: handel, visserij en Gibraltar.
Na ruim een uur is het gesprek klaar. May heeft nog een aantal wensen en zegt zaterdagavond terug te komen. Bij de Europese Commissie zijn ze iets optimistischer. “Er is vooruitgang geboekt”, zo is de lijn van de woordvoerders na afloop.
Maar het optimisme wordt opnieuw door Madrid de grond ingeboord. Premier Sanchez zet aan het eind van de avond opnieuw stevig in.
 ‘’We hebben een reeks elementen gevonden waarin wordt getwijfeld over het vermogen van Spanje om met het Verenigd Koninkrijk te onderhandelen en dat is niet acceptabel. We hebben tegen de instellingen gezegd dat dit voor ons van essentieel belang is. Als de Gibraltar kwestie niet is opgelost, zal Spanje nee moeten stemmen. ’’

Pedro Sánchez
After my conversation with Theresa May, our positions remain far away. My Government will always defend the interests of Spain. If there are no changes, we will veto Brexit.
10:29 PM - 22 Nov 2018
Donderdag
Donald Tusk
I have just sent to EU27 a draft Political Declaration on the Future Relationship between EU and UK. The Commission President has informed me that it has been agreed at negotiators’ level and agreed in principle at political level, subject to the endorsement of the Leaders.
11:21 AM - 22 Nov 2018
En dan ligt de politieke verklaring opeens op straat ligt: 26 pagina’s tekst, maar het lijkt nog niet de eindtekst want de onderhandelingen gaan door. De verklaring maakt wel duidelijk dat de EU en het Verenigd Koninkrijk een partnerschap willen realiseren dat ambitieus maar tegelijkertijd flexibel is. Donald Tusk is tevreden en laat weten dat de top op zondag nu gewoon door kan gaan.
In de politieke verklaring staat dat de EU en het Verenigd Koninkrijk streven naar “een evenwichtig economisch partnerschap”. Daar valt onder andere onder een vrijhandelszone voor goederen. Die zone combineert diepgaande samenwerking op het vlak van regelgeving en douane, maar ook afspraken die “een gelijk speelveld voor open en eerlijke concurrentie” moet garanderen. Over de gevoelige kwestie Noord-Ierland is in de verklaring opgenomen dat er “alternatieve regelingen” worden getroffen. 
In Londen spreekt premier May weer eens in het Lagerhuis. Ze verdedigt de politieke verklaring en zet het neer als een groot succes voor het Verenigd Koninkrijk. De Britse premier somt in het Lagerhuis alle voordelen op en maakt duidelijk dat het Verenigd Koninkrijk met deze politieke verklaring nieuwe handelsverdragen kan afsluiten met snel groeiende economieën.
Ook kan het Verenigd Koninkrijk de controle over de Britse wateren behouden. Ze geeft een klein inkijkje in hoe ze onderhandelt heeft. Suggesties van de EU om een betere handelsdeal af te sluiten in ruil voor toegang tot Britse zeewater heeft ze geweigerd.
Dan nog de grootste troef voor May: uiteindelijk komt er een eind aan het vrij verkeer van personen.
Over Gibraltar zei May dat ze met premier Sanchez had gebeld en er vertrouwen in heeft dat het probleem opgelost zal worden.
“Gisteravond sprak ik met de Spaanse premier: Pedro Sanchez, en ik heb er vertrouwen in dat we er toe in staat zijn om zondag een deal kunnen goedkeuren die goed is voor het Verenigd Koninkrijk, inclusief Gibraltar.“
 
 En dan spreekt de premier van Gibraltar.
"Gibraltar valt onder het Verenigd Koninkrijk en dat zal in de toekomst ook zo blijven.” Wel wijst de premier er op dat hij altijd met Spanje zal blijven praten, wat er ook in de scheidingspapieren van Brexit staat. “Niemand heeft een veto nodig om ons naar de onderhandelingstafel te brengen.”
Vrijdag
Theresa May wil het nog één keer uitleggen. Ze publiceert vandaag een filmpje via Twitter.
Theresa May
The Brexit deal explained. #BackTheBrexitDeal https://t.co/HvWdvqHRdo
6:00 PM - 23 Nov 2018
Ondertussen vragen diplomaten zich af waarom May in vredesnaam zaterdag al naar Brussel komt. De zenuwen beginnen toe te nemen. Ze zal toch niet de onderhandelingen nauwelijks twaalf uur voordat de handtekeningen gezet moeten worden, willen heropenen?
De gesprekken over de laatste punten en komma’s vorderen ondertussen gestaag. Alleen de Spanjaarden blijven bezwaar houden. Een derde versie van de politieke verklaring komt naar buiten met kleine wijzigingen.
Over visserij wordt in de nieuwe verklaring geschreven dat een visserij overeenkomst in de toekomst een “prioriteit” is en moet voortbouwen op “bestaande wederzijdse toegang en quota”. Dit is iets waar vooral Frankrijk op gehamerd heeft.
De telefoon staat vandaag niet stil. De Europese leiders bellen elkaar volop. Premier Rutte belt met May. Nederland gaat geen problemen maken. Het kabinet blijft vierkant tegen de brexit, maar wat er nu ligt is aanvaardbaar voor Nederland.
Aan het begin van de avond komt de gezaghebbende krant El Pais met het nieuws dat Spanje nog steeds niet wil tekenen. En premier Sanchez zet de boel later op de avond helemaal op scherp door te zeggen dat als het zo doorgaat een top zondag geen zin heeft.
Zaterdag
De winkelstraten in een druilerig Brussel lopen langzaam vol. Het lijkt een zaterdag als alle anderen. Bij de gebouwen van de Europese instellingen komen de eerste journalisten aan om de speciale toegangspassen op te halen. De eerste uitzendingen worden al gemaakt, niemand heeft een antwoord op die ene vraag: Gaat het lukken vandaag.
En dan, als de winkelstraten echt druk beginnen te worden, komt het verlossende bericht. Het gaat door. Donald Tusk schrijft zijn formele brief aan de regeringsleiders en even later spreekt de Spaanse premier de verlossende woorden dat er geen veto komt. De twee hebben elkaar eerder aan de telefoon gesproken.
De eerste regeringsleiders zijn ook al in de stad. Premier May ontmoet de presidenten, zoals de voorzitters van de Europese Commissie en de Europese Raad in Brussel worden genoemd. En daarna komt de Italiaanse premier Conte dineren met Juncker.
Hier sluiten we het dagboek af. Alles over de speciale EU-top is te volgen via natuurlijk NOS.nl, maar er zijn ook speciale live uitzendingen te zien op NPO Politiek. Rond 12.00 uur moet de top afgelopen zijn.
Niet zo zuur
Ska Keller samen met Sven Giegold eveneens van de Groenen
Bas Eickhout is gisteren op het schild gehesen als een van de twee Groene spitzenkandidaten voor de komende Europese verkiezingen. De andere is de Duitse Ska Keller. Het is niet toevallig dat een Nederlandse GroenLinkser de kar gaat trekken voor de Europese Groene beweging. Jesse Klaver en zijn campagneteam hebben de afgelopen jaren overal in Europa het nieuwe groen uitgelegd.
De kern is dat het minder zuur moet klinken en meer toekomst gericht. Paul Rosenmöller, de lijsttrekker voor Groen Links bij de Eerste Kamer, zei het deze week als volgt: “We voeren geen oppositie tegen het kabinet, maar voor verandering.”
Groen is de laatste twee jaar aan een kleine opmars bezig vooral in West-Europa. Niet alleen in Nederland werd gewonnen, maar ook in België bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen, in Luxemburg en ook in Beieren en Hessen eindigde de partij voor de AfD (Alternative für Deutschland) als tweede na de CSU. Zelfs in Frankrijk, waar de partij na de opmars van En Marche van president Macron, verdwenen leek, zijn ze in de peilingen weer aan het stijgen.
De nieuwe opleving begon twee jaar geleden in Oostenrijk. De campagne van de latere president Alexander van der Bellen is een voorbeeld voor hoe de groene beweging is veranderd. Van der Bellen deed alles wat in elk handboek van de Groenen ongebruikelijk was.

  • Hij ging voor een vlag staan
  • Liet zien dat hij van z'n land hield
  • Hanteerde als slogan onder andere Heimat
Hij liet zich zelfs verwelkomen door kinderen die het volkslied zongen.
Dat was wennen voor een deel van de achterban, maar sloeg wel aan. Ook Jesse Klaver valt op met een campagne en houding die brak met de groene tradities. Met zijn meet ups was het gedaan met de traditionele kleine zaaltjes waar Groenen voor eigen parochie preken. Ook voor hem is muziek belangrijk, zo komt hij vaak op met het I got a feeling van The black eyed peas.
Maar ook de toon, de inhoud is anders. Tarek al-Wazi de lijsttrekker die onlangs een grote overwinning boekte in de Duitse deelstaat Hessen:
“We zijn in staat geweest onze boodschap zo onaantrekkelijk te brengen, dat zelfs onze eigen achterban niet op ons stemde. Terwijl we vinden dat vlees slecht is, wisten we dat zo onvriendelijk uit te spreken dat maar de helft van de zes miljoen vegetariërs in Duitsland op ons stemde.”
Ontzuren en positiever dat zijn de kernwoorden die op het moment populair zijn. Het is een boodschap die vooral in West-Europa aanslaat.
Groenen door heel Europa kiezen voor een positieve boodschap, in plaats van een aanklacht tegen alles wat mis is. Ontzuren is het kernwoord.
Vooralsnog blijft de opmars van de Europese Groenen beperkt tot West-Europa. In Finland is de partij sterk, in Litouwen hopen ze op een goed resultaat bij de komende presidentsverkiezingen en er wordt hard gewerkt om ook voet aan de grond te krijgen in andere voormalige Oostblok landen. We hebben ook een radioreportage gemaakt. Die is hier te beluisteren.
In de peilingen voor het Europees Parlement staat de partij voorlopig op ongeveer vijftig zetels.
Voor Kerst een nieuwe Zweedse regering?
Ook de poging van Annie Loof mislukte deze week
Normaal gesproken is een regeringsvorming in Zweden overzichtelijk, voorspelbaar en binnen een week gepiept. Maar na de laatste parlementsverkiezingen, van 2,5 maand geleden, wil het maar niet lukken. Reden: de grote afkeer tegen de anti-immigratiepartij Zweden-Democraten. NOS-correspondent Rolien Créton over een moeizame formatie.
De Zweden zijn gewend aan blok-politiek: het linkse en rechtse blok staan tegenover elkaar waarbij na de verkiezingen één van de twee wint. De afgelopen decennia werd Zweden vrijwel onafgebroken geregeerd door links, met steevast een sociaaldemocratische premier aan het roer. Maar met de komst van de anti-immigratiepartij, die in september 17,5 procent haalde en de derde partij werd, zijn die tijden voorbij. Tot nog toe hielden alle overige partijen vast aan een cordon sanitaire en werden de Zweden-Democraten geboycot.
Dat was bijvoorbeeld het geval bij de vorige verkiezingen in 2014: de vier rechtse partijen (ook wel Alliantie genoemd) zouden een meerderheid hebben gehad, als ze gedoogsteun van de Zweden-Democraten hadden aanvaard. Maar het idee om de anti-immigratiepartij politieke invloed te geven, was zo afschrikwekkend, dat de Alliantie ervoor koos om de macht dan maar aan links over te dragen.
Dit keer staat de Alliantie opnieuw voor de keuze: de vier partijen hebben een meerderheid, als ze gedoogsteun van de anti-immigratiepartij aanvaarden. Maar in tegenstelling tot de verkiezingen in 2014, is de Alliantie dit keer tot op het bot verdeeld over de vraag of de boycot tegen de anti-immigratiepartij moet worden opgeheven.
Vluchtelingen
De anti-immigratiepartij Zweden-Democraten is afgelopen jaren gestaag gegroeid. Steeds meer Zweden raakten gefrustreerd door het coulante vluchtelingenbeleid. Zweden beschouwt zichzelf als humanitaire grootmacht en ving de afgelopen tien jaar het hoogst aantal vluchtelingen binnen de EU op. De vluchtelingencrisis in 2015 betekende een keerpunt: de sociaaldemocratische regering onder leiding van Stefan Löfven voerde eind 2015 verregaande aanscherpingen door. Maar de Zweden-Democraten bleven groeien.
Na de verkiezingen in september, kregen achtereenvolgens de conservatieve partijleider Ulf Kristersson, de voormalige sociaaldemocratische premier Stefan Löfven en vervolgens opnieuw Kristersson de opdracht om een regering te vormen. Beide partijleiders faalden, waarna het deze week de beurt was aan de partijleider van de sociaalliberalen, Annie Löof (Centerpartiet), om met een voorstel te komen.
Annie Löof onderhandelde met Löfven over een centrumlinkse regering, maar ook zij moest de handdoek in de ring gooien. Löof en Löfven vechten onder andere om de premierspost, die de sociaaldemocratische Stefan Löfven, als leider van de grootste partij, niet zomaar wil opgeven. Nu is het weer de beurt aan de sociaaldemocraten om met een nieuw voorstel te komen.
Daarmee is Zweden deze week terug bij af. Er mag in totaal vier keer over een regeringsformatie gestemd worden en politici hebben nog drie pogingen over. Als ze er dan nog niet uitkomen, moeten er nieuwe verkiezingen worden gehouden.
Een schrikscenario voor veel partijen, allereerst voor de kleinere milieupartij en de liberale partij die het gevaar lopen onder de kiesgrens te eindigen. Ook de conservatieve partij vreest dat bij nieuwe verkiezingen nog meer kiezers naar de anti-immigratiepartij zullen overlopen. Tegelijkertijd groeit de frustratie bij kiezers over het langzame formatieproces. Daarom wensen veel Zweden voor kerstmis een nieuwe regering.
En verder
Maandagavond weer op de radio de rubriek Brussel bij Nacht. We krijgen veel vragen of het terug te luisteren is. Klik hier voor de uitzending van vorige week, het interview met Frans Timmermans.
Ook maakte Mitra Nazar een reportage in Bulgarije over corruptie. Hier terug te kijken en te luisteren. En de hoofdpersoon uit haar reportage was enkele dagen later in Brussel om z'n verhaal in het Europees Parlement te vertellen. Luister hier naar de reportage die Tijn Sadée daar over maakte.
En The Guardian publiceerde deze week op Facebook een video over het wel en wee van Steve Bannon. Hij werd een tijdlang gevolgd. Een reportage over de pogingen om voet aan de grond te krijgen in Europa.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Beau Heimensen, Kees van Dam, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Judith van Hulsbeek, Frank Renout, Arjan Noorlander, Elise van Zijst, Tijn Sadée, Hans Brom en Thomas Spekschoor.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.