Bekijk profielpagina

Brussel Inside - Een Hongaarse brief

Revue
 
Het Europees Parlement schreef deze week geschiedenis met het besluit een strafprocedure tegen lidsta
 

Brussel Inside

16 september · Editie #48 · Bekijk online
Europa is in beweging, maar wat speelt er echt? Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt iedere week, samen met zijn collega’s in de Europese hoofdsteden, de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

Het Europees Parlement schreef deze week geschiedenis met het besluit een strafprocedure tegen lidstaat Hongarije te beginnen, dat furieus reageerde.
Het zijn historische ontwikkelingen en daarom deze week veel Hongarije in de nieuwsbrief. Onder meer een kijkje achter de schermen en uitleg over de gevolgen voor de politiek in Europa met peilingen in verschillende landen.
Een Hongaarse brief met aan het einde een vooruitblik op de informele top in Salzburg met regeringsleiders.

De week van Judith
Judith Sargentini net na de stemming
Soms schrok ze wakker, bijna badend in het zweet en met maar één angst. “Ik zal toch geen fout hebben gemaakt.” Judith Sargentini probeert de laatste weken en dagen voor de stemming over het Hongarije-rapport uit alle macht de discussie op de rails te houden. “Het rapport moet kloppen, ik moest geen gekke dingen zeggen of aan demonstraties meedoen waardoor ik kon worden beticht van partijdigheid.”
Na de ontboezeming bij een ontbijt in het Europees Parlement, een week voor de stemming, gaat ze snel weer over op de inhoud. “Het gaat me niet om wat het ergste is, het gaat me om de samenhang. De aantasting van de democratie, om het principe dat democratie niet is dat de winnaar alles bepaalt, maar dat je ook rekening houdt met minderheden.”
Over de uitslag durft ze niet te speculeren en al helemaal niet over wat daarna moet gebeuren. De medewerkers zijn een beetje nerveus. Er zijn Hongaren gesignaleerd, klinkt het. Hongaarse journalisten wel te verstaan.
Judith haalt haar schouders op, maar haar entourage maakt zich zorgen over de bijna agressieve toon in de vragen van de journalisten. Uiteindelijk valt het die ochtend mee en wordt alleen gevraagd of haar bronnen wel betrouwbaar zijn.
Straatsburg
De spanning begint op te lopen als de Straatsburg-week begint. De toon van de Hongaarse vragen wordt scherper. De beveiliging wordt opgevoerd en Sargentini verschijnt op steeds meer internationale televisiestations.
Ondertussen beginnen de zenuwen bij de christendemocraten toe te nemen. De strategie van fractievoorzitter Manfred Weber om in ruil voor een kleine toezegging de Hongaren nog één keer de hand boven het hoofd te houden, lijkt niet de juiste. Orbán blijkt niet bereid om ook maar een duimbreed toe te geven.
In Berlijn willen ze een harde lijn en achter de schermen klinkt het dat bondskanselier Merkel wil dat aan Orbán duidelijk wordt gemaakt dat er grenzen zijn aan wat hij kan doen.
Zijn recente ontmoeting met de Italiaanse minister Salvini heeft ook redelijk wat kwaad bloed gezet bij een aantal fractieleden. Vooral zijn uitspraken dat de Franse president Macron de nieuwe vijand is, worden hem kwalijk genomen. Macron op zijn beurt is ook niet te beroerd om wat zout in de wonden te strooien door te zeggen: “Je kan niet én voor Orbán én voor Merkel zijn.”
De toon van Orbán
Het debat leidt tot vertwijfeling in de bankjes. Orbán gaat flink tekeer. “Er is geen respect voor mijn land. De eer van het Hongaarse volk staat op het spel. U verdeelt een land dat heeft gestreden voor de christelijke waarden, voor vrijheid en democratie. U beledigt een heel volk van vrijheidsstrijders.”
Fractievoorzitter Weber ergert zich als hij de premier hoort spreken en dat gevoel ebt niet weg als Orbán even later bij een persconferentie en daarna bij de fractievergadering van zijn partij opnieuw fors tekeergaat.
Dan gaat het mis. Orbán is zowel bij de vergadering in het parlement als daarna achter de gesloten deuren van de fractievergadering niet bereid toezeggingen te doen. De Oostenrijkers zijn dan al afgehaakt. Europarlementariër Wim van de Camp van het CDA hoopt op een goede uitleg, maar vreest na het aanhoren van Orbán het ergste.
Wim van de Camp CDA
Het was een zware fractievergadering van de @Eppgroup. Hongaarse premier wilde of kon niet meer bewegen. Tsja, dan wordt het morgen voor hem een zware stemming.
9:19 PM - 11 Sep 2018
Tijdens de fractievergadering zegt Orbán nog dat hij twee derde van de Hongaarse kiezers achter zich heeft staan. Hij heeft de verkiezingen in april gewonnen en kan dus naar eigen zeggen doen wat hij wil. Het zijn geen uitspraken waarmee hij de harten en zielen van de fractieleden wint.
Uiteindelijk stemmen 116 christendemocraten voor de motie om Hongarije hard aan te pakken. Er zijn slechts 58 stemmen tegen. De christendemocraten, inclusief Weber, hebben een streep getrokken en de resolutie aan een meerderheid geholpen.
Op het moment dat de uitslag op het bord verschijnt, is Judith Sargentini even geëmotioneerd.
“Ik was niet uitzinnig van vreugde, want het is een bloedserieus rapport. Een overwinning die is weggekaapt voor de haaien.”
Ze beantwoordt de vragen na afloop rustig. “Nee, ik heb geen hekel aan de Hongaren. Ik heb kritiek op de leider van het Hongaarse volk en dat is heel iets anders.”
Sargentini blikt terug - YouTube
Aan de bedreigingen wil ze weinig woorden vuil maken. “Dat is reuze onprettig, je moet politiek niet tot iets persoonlijks maken. Houd je aan de spelregels, zeg ik tegen iedereen.”
Hoe boos is Orbán?
Victor Orbán na afloop van het debat
De ietwat kleine Hongaarse premier Orbán, die de gewoonte heeft om op z'n tenen te staan bij speeches, is niet van plan om zich bij de nederlaag neer te leggen. Zijn ambassadeur heeft al geprotesteerd tegen de stemming. Hij zegt dat niet de juiste procedure is gevolgd en dat Hongarije daarom naar het Europees Hof van Justitie zal stappen.
Hij laat zich niet zomaar de EVP (de Europese Christendemocratische partij) uit jagen.
“Ik ben door Helmut Kohl gevraagd lid te worden. Alleen hij kan me er uit zetten en we weten allemaal dat dat niet meer gaat. Niemand kan ons uit de partij zetten.”
Strikt formeel kan een partij uit de fractie gezet worden als er zeven landen zijn die dat willen. Het Nederlandse CDA is op zich wel voor. Het congres heeft recentelijk een motie aangenomen waarin werd geconstateerd dat de democratische rechtstaat in het land werd bedreigd. Als dat niet zou verbeteren zouden alle banden met Fidesz moeten worden opgeschort. Dat kwam het CDA op woedende reacties uit Hongarije te staan, dat excuses van de partijleiding eiste.
Wat Orbán betreft draait het allemaal om de migratie. In het rapport van Sargentini gaat het daar ook over. De wet die bepaalt dat ngo’s (niet-gouvernementele organisaties) geen vluchtelingen mogen steunen is een van de voorbeelden voor de uitholling van de rechtstaat.
De Hongaarse premier vindt echter dat zijn land de migranten heeft tegengehouden. Hij wil daar voor worden beloond.
“Het verdedigen van je eigen grenzen is geen partijpolitiek. Ik werk met elk land samen dat z'n eigen grenzen verdedigt.”
Wat nu?
In Brussel wordt volop gespeculeerd over het mogelijk samengaan van het Hongaarse Fidesz met de Italiaanse Lega-partij van Salvini. Ook de Poolse regeringspartij PIS zou zich daarbij kunnen aansluiten.
En daarmee zou de stemming in het Europarlement weleens het begin van een herschikking, ofwel het uiteenvallen van de bestaande politieke families, kunnen worden. Laten we een kleine rondgang maken.
Familievetes
De ChristenUnie twijfelt of ze na de verkiezingen wel bij bij de fractie van de Europese Conservatieven en Hervormers moet blijven. Nu vormen de Britse conservatieven van Theresa May nog de ruggengraat van de beweging, maar die verdwijnen na de brexit en de komende verkiezingen uit het Europees Parlement.
Fractievoorzitter Peter van Dalen was er voor de zomer al niet blij mee dat de populistische Zweedse Democraten zich bij de beweging aansloten. Hij stemde tegen, maar verloor de stemming. Ook de AfD (Alternative für Deutschland) is lid van de club evenals de Ware Finnen, tegenwoordig De Finse Partij geheten.
Bij de ChristenUnie zijn ze tot op heden tevreden over hun politieke familie, omdat het een los verband is. Er is geen fractiediscipline, eerder een verstandshuwelijk. Ze willen alleen niet bij een groepering terechtkomen die alleen uit populistische anti-Europa partijen bestaat.
Beweging in het centrum
Guy Verhofstadt en Jean-Claude Juncker
Rechts is dus in beweging, maar de belangrijkste bewegingen zien we in het midden. De Europese liberalen van Alde zijn bezig om met de Franse president Macron een nieuw platform op te zetten. Het moet, net als zijn Franse beweging, een compleet nieuwe beweging worden waar geen plek is voor oude gezichten.
Hans van Baalen van de VVD heeft de boodschap al begrepen, en doet niet mee bij de volgende verkiezingen, maar de huidige fractievoorzitter van de Europese liberalen Guy Verhofstadt vindt het lastig om te accepteren dat zijn rol na de verkiezingen waarschijnlijk is uitgespeeld.
Bij het nieuwe platform moet plaats zijn voor elke beweging die zich op een aantal hoofdpunten kan vinden. In principe kunnen ook sociaal-democratische partijen of Groenen zich aansluiten bij het platform. In Nederland ligt dat wat lastig want als zowel de VVD van Mark Rutte als het GroenLinks van Jesse Klaver zich aansluiten, wordt het wel een heel erg breed platform. Rutte wil niet al te veel linkse partijen bij het nieuwe initiatief.
Voor de Italiaanse oud-premier Renzi, die erover nadenkt om een nieuwe partij op te richten, is er waarschijnlijk wel plek. Net als voor individuele dwarse, linkse denkers, zoals Macron ze noemt.
Oude familie
De Zweedse premier Lofven, de Spaanse premier Sanchez en de Slowaakse premier Pellegrini
En zo worden de oude grote partijen, zowel de christendemocraten als de sociaaldemocraten, bedreigd. Sinds het ontstaan van het Europees Parlement hebben deze politieke families de macht in handen gehad. Bij de sociaaldemocraten is het wachten op een nieuwe leider die de Europese partij nieuwe energie kan geven.
De sociaaldemocraten hebben in sommige landen, zoals Zweden en Nederland, fors verloren bij de verkiezingen. Toch zouden ze, als er nu verkiezingen worden gehouden, de tweede partij in het Europees Parlement blijven. Dat komt door de populariteit in Spanje, waar ze recentelijk de macht overnamen. Ook in een land als Denemarken houden ze stand.
Een peiling
Om een idee te krijgen, hier de cijfers van een recente peiling in Europa. Hoe zou het parlement eruitzien als er nu verkiezingen zouden zijn? De cijfers zijn een optelsom van nationale peilingen. Een vergelijking met de huidige samenstelling is lastig, omdat na mei volgend jaar de Britten vertrekken. De cijfers komen van Europe Elects.

  • Christendemocraten (met CDA) 185
  • Sociaaldemocraten (met PvdA) 141
  • Liberalen (met VVD en D66) 110
  • Europees Unitair Links/Noords Groen Links (met SP en Partij voor de Dieren) 58
  • Europa van Naties en Vrijheid (met PVV) 52
  • Europa van Vrijheid en Directe Democratie (Geen Nederlandse partij, wel de Vijfsterrenbeweging uit Italië) 49
  • Conservatieven (met ChistenUnie) 44
  • Groenen (met GroenLinks) 34
  • Individuele leden 23
  • Zonder partij (Niet Ingeschreven) 9
De Franse peiling
De partijleider van Macron, Castaner
Iedereen kijkt dus vol spanning naar wat Frankrijk doet. Tijd dus voor een bijdrage van Frank Renout uit Parijs:
De Franse president Macron voelt de hete adem van het populisme in zijn nek. In Europa, ja, maar zeker ook in eigen land. Volgens een peiling van afgelopen vrijdag zijn de partij van Macron, La République En Marche (LREM), en de partij van Marine Le Pen, de Rassemblement National, verwikkeld in een nek-aan-nek-race.
Als er nu Europese verkiezingen zouden worden gehouden, krijgt Macrons partij 21,5 procent van de stemmen en Le Pens partij 21 procent. Het verschil is nihil.
Als de Fransen wordt gevraagd wat voor hen de belangrijkste verkiezingsthema’s zijn, zeggen ze: koopkracht, immigratie en veiligheid.
Die peiling is belangrijk voor Macron. Want hij is een kruistocht begonnen tegen het Europees populisme, waarbij hij contact zoekt met Europese hoofdsteden (en er langs reist).
“Ik ga de strijd aan met nationalisten en iedereen die haat zaait”, zei hij eind vorige maand in Kopenhagen. Maar terwijl hij Europees lobbyt, daar een strijd voert met de ‘progressieven’ tegen de ‘populisten’ èn probeert de handen ineen te slaan met Merkel, komt er nu dus forse tegenwind uit eigen land.
De grote mars door Europa
In Frankrijk zèlf heeft Emmanuel Macron het lastig. Zijn populariteit is recent flink gedaald. En Marine Le Pen scoort dus heel behoorlijk – hoewel zij en haar partij geplaagd worden door juridische schandalen en financiële problemen. Een goede score voor Le Pen, zou ook een symbolische nederlaag voor de zittende president zijn.
Er is nog een lange weg te gaan, zei een LREM-adviseur afgelopen week tegen de NOS. De peilingen die nu worden gehouden zijn te voorbarig, voegde ze eraan toe. Er zijn nog niet eens kandidaten voor de Europese verkiezingen bekend, noch partijprogramma’s.
Dat zal snel veranderen. Over anderhalve week gaat de LREM van Macron de balans opmaken van een ‘Grande Marche de l’Europe’, een soort informele volksraadpleging die is gehouden onder Fransen over de toekomst van Europa.
Dat moet uitmonden in een aantal concrete ideeën voor de verkiezingscampagne. Partijleider Christophe Castaner kondigde op Twitter al een ‘progressief en ambitieus project voor Europa’ aan.
Christophe Castaner
Nous travaillons pour proposer un projet progressiste ambitieux pour l’Europe. À Rome, Madrid, Bruxelles, Varsovie, j’ai vu l’ensemble des forces progressistes européennes afin de concrétiser notre ambition de recomposition politique. Je serai bientôt à La Haye et en Grèce.
12:32 PM - 14 Sep 2018
En, schreef hij: na Rome, Madrid, Brussel en Warschau, komt Castaner nu ook naar Nederland. In ons land zijn zeker vijf LREM-comités actief. En president Macron kan uitermate goed overweg met Mark Rutte. Die liefde wordt dus bezegeld met een bezoek van de Franse partijleider Castaner.
Jammer alleen dat de LREM van Macron op haar online Europese landenkaart een paar keer in de fout gaat: Den Haag wordt door de Fransen gepositioneerd op de plaats van Zwolle en Eindhoven ligt volgens de Franse regering ongeveer ter hoogte van Beverwijk.
Kan iemand Christophe Castaner even bijpraten als hij in Nederland is?
De moeder van alle problemen
Europese vlaggetjes, duizenden bloemen en honderden politieagenten domineren het straatbeeld in Salzburg komende week. Alle regeringsleiders van de Europese Unie strijken neer in de geboortestad van Mozart om daar te vergaderen over één van de belangrijkste thema’s van dit moment: migratie. Beau Heimensen van NOS Bureau Berlijn blikt alvast vooruit.
Het aanpakken van de illegale migratie is topprioriteit voor de 32-jarige Oostenrijkse bondskanselier Kurz, die het halfjaarlijkse voorzitterschap gebruikt om dit doel na te streven. De informele top in Salzburg is het vervolg op de minitop in Brussel afgelopen juni.
Op een zondagavond werd destijds in allerijl een bijeenkomst georganiseerd, omdat de Duitse regering bijna over het migratievraagstuk struikelde. De uitkomst was voldoende om op dat moment de ergste crisis te bezweren.
De uitwerking van het plan liet Merkel over aan haar minister van Binnenlandse Zaken Seehofer, met wie ze de strijd over migratie wekenlang voerde. Twee maanden later zijn de afspraken met Spanje, Griekenland, en sinds deze week ook Italië, rond. Reden tot blijdschap is er nauwelijks. Het thema migratie blijft een eeuwige strijd tussen Merkel en haar minister. Seehofer deed afgelopen week na de onlusten in Chemnitz nog een duit in het zakje met krasse uitspraken.
Seehofer: “Migratie is de moeder van alle problemen in Duitsland.”
Het lokte meteen een reactie van Merkel uit: ”Ik zie dat anders”, zei ze in een interview bij RTL. “De migratiekwestie stelt ons voor uitdagingen. Daarbij zijn er ook problemen.” Ze beklemtoonde dat er ook successen zijn. Het is dát punt waar bondskanselier Merkel de komende week op in zal zetten. In een gesprek met de Spaanse premier Sánchez vorige maand maakte Merkel duidelijk dat de oplossing voor het probleem vooral ligt bij de herkomstlanden. “De gesprekken kunnen alleen dan succesvol zijn, als beide partijen er iets aan hebben.“
Merkel: "Het heeft geen zin om over Afrika te spreken, we moeten met Afrika spreken.”
Al langer wordt er gediscussieerd over een soort Marshallplan voor Afrika, waarbij Europa de inwoners in Afrika meer perspectief moet bieden. Begin december is er in Wenen nog een speciaal forum georganiseerd onder het motto Hilfe vor Ort. Maar eerst gaat bondskanselier Kurz vanavond naar Berlijn om met Merkel te overleggen over de top en morgen reist hij door naar de Franse president Macron. Het belooft een interessante week te worden, waar overigens geen besluiten uit zullen voortkomen.
Want het blijft in Salzburg een informele top. 
En verder
Deze week de rubriek Brussel bij Nacht op maandagavond op NPO Radio 1 met Tijn Sadée.
De ministers van Buitenlandse Zaken bespreken de stand van zaken bij de brexit onderhandelingen en komende week dus een informele top van de regeringsleiders in Salzburg over migratie.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Beau Heimensen, Kees van Dam, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Frank Renout, Arjan Noorlander, Elise van Zijst, Tijn Sadée, Hans Brom en Thomas Spekschoor.


Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.