Bekijk profielpagina

Brussel Inside - De wraak van Facebook

Revue
 
Het verkiezingsseizoen is begonnen. Het Europees Parlement heeft z'n laatste vergaderweek gehad. De l
 

Brussel Inside

21 april · Editie #77 · Bekijk online
De strijd om de topbanen in de EU is bijna afgerond. Wie worden de nieuwe commissarissen? De brexit komt eraan en het gevecht over de verdeling van het geld - de nieuwe begroting - gaat beginnen. Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt samen met zijn collega’s in Europese hoofdsteden de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

Het verkiezingsseizoen is begonnen. Het Europees Parlement heeft z'n laatste vergaderweek gehad. De laatste voorstellen van de Europese Commissie zijn besproken en ook de Europese ministers komen nog maar mondjesmaat bij elkaar. Good elections, was de meest gehoorde wens tijdens de laatste vergaderdag in Straatsburg.
En dus hebben we veel verkiezingsnieuws. Over Facebook, dat voor heel wat hoofdbrekens bij de Europese partijen zorgt, over een debat tussen twee mensen die de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie willen worden. Over de pogingen van Salvini om de grote leider van het tegengeluid in de EU te worden. En we blikken nog even terug op een merkwaardige maandagmiddag, waarbij veel Nederlandse parlementariërs de kans lieten lopen om het voorstel om wat aan de export van WW-uitkeringen te doen de nek om te draaien, lieten lopen. Een paar dagen later was er een herkansing.
Vrolijk Pasen allemaal,
Blijf ons volgen via @BrusselInside

De wraak van Facebook
Het werd al de wraak van Facebook genoemd in de wandelgangen van het Europees Parlement. Een paar weken voor de verkiezingen komt het bedrijf, dat zo vaak onder vuur lag het afgelopen jaar, met nieuwe regels voor politieke advertenties.
Facebook wil nepnieuws bestrijden en voorkomen dat buitenlandse partijen (lees: Rusland) massaal advertenties inkopen. En dus werd bedacht dat reclames alleen konden worden gekocht door bedrijven of organisaties die ook in het land waar de reclame te zien is actief zijn.
Voor Europese politieke partijen een enorme tegenvaller, want de campagnestrategie is er juist op gericht om via een centrale site, doorklik mogelijkheden naar verschillende landen te maken. En juist dat wordt lastig met de nieuwe regels van Facebook.
Gevolg forse paniek in Straatsburg bij de campagneteams. Overleg op topniveau, brieven op hoge poten richting Facebook en veel beschuldigende vingers richting het Amerikaanse techbedrijf.
Reinhard Bütikofer (Groenen): “Onaanvaardbaar dat een privébedrijf vanuit een bestuurskamer in Amerika democratische instellingen en organisaties als het Europees Parlement en Europese partijen zulke regels oplegt. Wij hebben op legitieme gronden het recht te adverteren in de hele EU.”
Philippe Lamberts (Groenen): “Voor Facebook bestaat de Europese Unie kennelijk niet.”
Kunnen de partijen niet iets verzinnen?
Voor West-Europa is het allemaal niet zo moeilijk. De meeste partijen zijn prima in staat om hun eigen campagne te voeren, ook op de sociale media. Maar met name voor kleine oppositiepartijen in landen als Hongarije, Roemenië, Polen en andere landen is het lastig. Die partijen worden door de grote politieke Europese families geholpen met het bouwen van sites, zodat ze een tegenhanger kunnen zijn voor de gevestigde politieke partijen. Een ander geluid dat soms broodnodig is.
Facebook is bereid om de regels tijdelijk te versoepen, zo laat Nick Clegg, de oud-leider van de LibDems (en oud-Europarlementariër) en tegenwoordig topman bij het bedrijf weten. In een brief schrijft hij dat het heel lastig is dat in de EU zoveel verschillende kieswetten en regels zijn en dat het daarom voor Facebook bijna onmogelijk is om een uitzondering te maken. Maar er wordt gedacht aan een speciale lijst voor de politieke partijen, die dan bij wijze van hoge uitzondering in verschillende landen mogen adverteren.
Er zit nog wel een adder onder het gras. De autoriteiten van het land dat de verkiezingen organiseert moeten wel akkoord gaan. In theorie kunnen landen dus zeggen dat ze het er niet mee eens zijn, zodat ze de oppositie kunnen dwarsbomen.
De tijd dringt, want op 23 mei zijn er tenslotte al verkiezingen.
Herstelbetalingen
Kinderen op bezoek in Distomo
Bijna 75 jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog eisen Griekenland en Polen alsnog geld van Duitsland voor alles wat hun is aangedaan. Vanuit Athene Conny Keessen en het Duitse weerwoord komt van onze vrouw in Berlijn, Judith van de Hulsbeek.
Het Griekse parlement heeft deze week een resolutie aangenomen waarmee de huidige regering van premier Alexis Tsipras groen licht krijgt om herstelbetalingen te eisen voor het leed en de schade die zijn aangericht in de Tweede Wereldoorlog. Het voorstel werd goedgekeurd door een meerderheid in het parlement. Alleen de extreem-rechtse partij Gouden Dageraad stemde tegen.
De resolutie roept op “alle noodzakelijke diplomatieke en juridische stappen te ondernemen om de eisen te ondersteunen”.
“We zullen zo snel mogelijk aan Berlijn laten weten dat er een rekening komt voor de nazi- invasie en bezetting, en de oorlogsmisdaden van nazi-Duitsland”, zei premier Tsipras in het parlement. De claims hebben betrekking op compensatie voor nabestaanden van slachtoffers en voor materiële schade. Verder terugbetaling van de bezettertslening aan Duitsland en teruggave van archeologische schatten.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben de Grieken zwaar geleden onder de nazi-bezetting. De pijn zit nog steeds diep.
In vele honderden dorpen werden massamoorden gepleegd, en daarna werden ze vaak platgebrand. De economie en infrastructuur van het land werden grotendeels verwoest. Tienduizenden Grieken stierven de hongerdood. De Joodse gemeenschap van Thessaloniki werd afgevoerd naar concentratiekampen. De bezetters eisten een oorlogslening van de Griekse Nationale Bank (476 miljoen Reichsmark, nu ongeveer 11 miljard euro).
Het bloedbad in het dorp Distomo staat symbool voor alle gruwelijkheden die in Griekenland hebben plaatsgevonden. Nabestaanden van slachtoffers, onder meer uit Distomo, begonnen rechtszaken. Het Griekse Hooggerechtshof bepaalde dat de nabestaanden uit het dorp recht hebben op 28 miljoen euro, maar die schadevergoeding is nooit betaald.
Het is niet de eerste keer
Al tientallen jaren eisen achtereenvolgende Griekse regeringen herstelbetalingen van Berlijn, maar Duitsland heeft steeds alle verzoeken verworpen.
In Duitsland wordt bijna routinematig gereageerd op het nieuws uit Athene. De woordvoerder van Merkel, Steffen Seibert, benadrukt nog maar eens dat de Duitse regering zich natúúrlijk “bewust is van het grote leed dat in de nazi-tijd is aangericht”, maar het thema van de herstelbetalingen is “zowel juridisch als politiek afgekaart”. Volgens de Duitsers zijn alle uitstaande schulden geregeld in het Twee plus Vier-verdrag, dat na de hereniging van de twee Duitslanden in 1990 met de geallieerden is gesloten.
Voor de Duitse regering is daarmee de kous af, maar niet iedereen in de Duitse politiek denkt er zo over. Vicevoorzitter van de sociaal-democraten Ralf Stegner vindt dat het niet aan Duitsland is er zomaar een punt achter te zetten, vertelt hij tegen Focus Online. Uit respect naar Griekenland en wat zij hebben meegemaakt tijdens WOII, is een genuanceerde discussie nodig. De eisen “kunnen niet zomaar van tafel worden geveegd”, zei een parlementslid van de Groenen eerder al over de kwestie.
Of er nu wel of niet over wordt gediscussieerd in het Duitse parlement, de Griekse regering gaat het er niet zomaar bij laten zitten. Volgens weekblad Der Spiegel zouden de Grieken in een uiterst geval onteigening van Duitse eigendommen overwegen. Een rigoureuze maatregelen, die per definitie een enorme diplomatieke rel zou betekenen en ook op het gebied van handel veel schade aanricht. Volgens Der Spiegel is het echt een noodmiddel, maar het feit dat hieraan al wordt gedacht, geeft aan hoe serieus de Grieken zijn.
Onder de vorige conservatieve Griekse regering van premier Samaras werd een parlementaire commissie ingesteld om alle aanspraken in een dossier vast te leggen, maar die kreeg zijn werk niet af. Na zijn aantreden in 2015 zette premier Tsipras de herstelbetalingen onmiddellijk weer op de agenda, op een moment dat Athene met Brussel en Berlijn in zware onderhandelingen was verwikkeld over noodleningen. Kijk hier naar een reportage uit Nieuwsuur.
Waarom nu?
In juli 2016 voltooide een commissie een rapport, waarin berekend werd dat Duitsland tenminste 269,5 miljard euro verschuldigd is. Maar op dat moment stond Griekenland aan de rand van de afgrond. Het hulpprogramma kwam, mede met steun van Duitsland, tot stand. Maar nu Athene sinds augustus 2018 van het leenprogramma af is, ligt de weg open voor het indienen van claims.
De overtuiging van Griekenland werkt klaarblijkelijk aanstekelijk, want inmiddels gaan in Polen ook stemmen op om werk te maken van de herstelbetalingen. De Poolse regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid heeft al meerdere keren gezegd dat wat hen betreft de schulden niet vereffend zijn, maar er is nog nooit een officiële claim uit Poolse hoek in het Kanzleramt bezorgt. Ook is niet duidelijk hoeveel de Polen aan herstelbetalingen willen. Volgens de Poolse politicus Arkadiusz Mularczyk ligt er voor het einde van het jaar een rapport waarin dat precies uit de doeken gedaan zal worden. 
19 april 1943
Deze week droegen trouwens heel veel parlementariërs een gele narcis. Een bloem ter nagedachtenis aan de Joodse opstand in het getto van Warschau tijdens de Tweede Wereldoorlog. Op 19 april 1943 verzette honderden Joodse jongeren zich tegen nazi-Duitsland. Ze maakten geen kans tegen de gewapende nazi’s, maar kozen ervoor om strijdend ten onder te gaan. 
“We konden niet winnen, alleen met waardigheid strijden”, zo verklaarde de leider van de opstand Marek Edelman na de oorlog. Hij legde elk jaar een bosje gele bloemen bij het Helden van het Getto-monument in Warschau. De traditie van Edelman werd deze week voortgezet met de gele narcis in het parlement.
Waar waren ze?
Paniek in het Europees Parlement. Waar waren de Nederlandse Europarlementariërs op maandagmiddag om te voorkomen dat het Parlement opnieuw over het voorstel zou gaan praten om de WW-uitkering mee te nemen naar het buitenland? Nederland heeft daar bezwaar tegen, onder meer omdat de controle niet goed is geregeld en de kans dat mensen die bijvoorbeeld in Polen een Nederlandse WW-uitkering krijgen een baan vinden, vrij gering is.
Het leek een hopeloze discussie voor Nederland, maar de EU-lidstaten kwamen er onderling uiteindelijk niet uit. De behandeling van het voorstel werd van de agenda afgevoerd, zodat er later dit jaar opnieuw over gesproken kan worden. Eerst maar eens verkiezingen, was de redenering. Het Nederlandse kabinet haalde opgelucht adem, maar zag nog één gevaar. In de Europese procedure is het zo dat een rapporteur, iemand die namens het Europees Parlement onderhandelt over de nieuwe regels, alsnog een debat kan aanvragen. En aangezien de rapporteur over de WW, de Fransman Balas, niet herkiesbaar is, werd rekening gehouden met het feit dat hij een ultieme poging zou ondernemen om er alsnog over te debatteren en stemmen.
De Nederlandse politici werden eind vorige week alvast gewaarschuwd dat ze wel bij alle proceduredebatten moesten zijn. En maandagochtend ging er opnieuw een waarschuwing uit naar de Europarlementariërs.
Niet geluisterd
Maar toch waren 15 van de 26 politici niet aanwezig bij het vaststellen van de agenda, waar officieel werd beslist over het op de agenda zetten van de kwestie. De een was voor een debat in Nederland, de ander had last van een file en er was zelfs een parlementariër die het was vergeten. Het zorgde voor veel rumoer in Nederland. Uiteindelijk werd het onderwerp met drie stemmen verschil toch op de agenda gezet.
De VVD in Den Haag maakte meteen een plaatje, waarin duidelijk werd welke partijen het hadden laten afweten. En ook dat zorgde voor veel gemopper, omdat de VVD lang niet altijd op maandag bij dergelijke stemmingen is. “Je weet vaak pas een half uur van te voren waar ze over gaan stemmen”, moppert een ingewijde. “Dit had je niet kunnen weten en meestal is de VVD er helemaal niet op maandag.”
Gevolg is dus een debat in het Europees Parlement gevolgd door een stemming. Als het rapport wordt aangenomen wordt het voor Nederland heel moeilijk om het WW-voorstel er nog uit te krijgen.
En dus was iedereen donderdag bij de uiteindelijke stemming op z'n hoede. Alleen Bas Eickhout van Groen Links is er niet bij. Hij is op campagne in Polen. Bij de ChristenUnie ontstaat lichte paniek, omdat Peter van Dalen niet op z'n gebruikelijke stoel zat. “Hij heeft wel gestemd hoor. Hij was echt in de zaal”, lieten zijn medewerkers meteen weten. En zelf stuurt Van Dalen ook nog wat appjes rond om te laten weten dat hij niet heeft verzaakt.
Ook de PVV liet weten dat ze dit keer wel aanwezig waren. Aanvankelijk is het nog zoeken naar delegatieleider Marcel de Graaff, want hij staat niet op de presentielijst, maar later blijkt dat hij wel gestemd heeft. Hij hoeft als vicevoorzitter van zijn Europese partij niet te tekenen.
En dan is er nog de kwestie Anja Hazekamp. Eerst stemt ze op maandag voor een debat, inclusief stemmingen, maar later in de week als opnieuw de vraag op tafel ligt stemt ze voor uitstel. Volgens de Partij voor de Dieren hoeven we daar niks achter te zoeken. “We hoopten het wetsvoorstel helemaal van tafel te krijgen, maar dat is niet gelukt. Toen de verdeeldheid groot bleef, hebben we besloten om ons aan te sluiten bij het merendeel van de Nederlandse politici.” Opnieuw is het verschil in stemmen gering, maar doordat alle Nederlandse parlementariërs nu wel aanwezig zijn kan minister Koolmees opgelucht adem halen. Hij krijgt nog even tijd om het voorstel te veranderen.
Het debat
Manfred Weber en Frans Timmermans
Het decor is typisch Europees. Een grote open studio met uitzicht op veel vlaggen, naast de grote vergaderzaal van het Europees Parlement in Straatsburg. Terwijl de wereld gespannen kijkt naar de brandende Notre-Dame in Parijs, maken de twee belangrijkste kandidaten om de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie te worden zich op voor hun eerste debat. Geen volle zaal met publiek, geen goed bekeken uitzending, want het debat wordt vanwege de brand pas een dag later uitgezonden. In jaren 70 witte kuipstoeltjes zitten de kandidaten tegenover de interviewers. Het gaat eerst in het Frans, daarna in het Engels.
Natuurlijk beginnen ze met de brand. “We willen Europa redden, het is net als de Notre-Dame, we moeten ons ervan bewust zijn dat Europa niet onverwoestbaar is”, zegt Timmermans. Weber bedankt de Parijse brandweer voor de enorme inzet.
Het is de eerste van vier debatten tussen Manfred Weber en Frans Timmermans. De inzet is hoog en ze mogen geen fouten maken. Bij het team van Weber hopen ze dat tegenstander Timmermans het beste jongetje van de klas gaat spelen. Dat hij net iets te mooi Engels of Frans praat, waardoor Weber de gunfactor van het publiek krijgt.
Timmermans wil vooral scoren op het thema sociaal Europa. “De mensen willen nu wel wat terug zien. De tijd van de soberheid is voorbij.”
Waarom Straatsburg?
De stad en de plek zijn niet zomaar gekozen. Zowel Timmermans als Weber verklaren tijdens het debat hun liefde aan de meest Europese stad die ze zich kunnen bedenken. Het parlement altijd laten vergaderen in Brussel, zodat niet elke maand de politici en hun medewerkers gedwongen moeten verhuizen, vinden ze geen goed idee.
Weber: “Ik hou van Straatsburg, Straatsburg is voor mij de plek waar je Europa echt kunt ervaren.”
Timmermans: “Ik voel me echt Europeaan in de stad Straatsburg.”
De uitspraken zijn tegen het zere been van een meerderheid van het parlement dat van die kosten verslindende operatie af wil. Daarentegen zal de Franse president Macron tevreden zijn, want elk voorstel om het parlement uit Straatsburg te laten vertrekken stuit op een Frans veto.
Macron kwam trouwens meerdere malen ter sprake tijdens het debat. Timmermans wil de Franse president graag bij zijn sociaaldemocratische beweging hebben, maar vindt dat de Franse leider soms rechtse keuzes maakt.
Weber vindt dat Macron van de verkiezingen teveel een strijd tussen progressieven en populisten maakt. Teveel de Italiaan Salvini of de Hongaar Orbán tegenover de visie van Macron.
Met wie wil je samenwerken?
Dat was de centrale vraag voor Frans Timmermans. “Op het feest van Manfred Weber zie je de Oostenrijkse premier Sebastian Kurz”, zei hij. “Kurz regeert met de FPÖ, een extreem-rechtse partij. En dan had je de president van dit parlement, mijnheer Tajani, die wat losse opmerkingen maakte over het erfgoed van Mussolini.”
Weber op zijn beurt vond het vreemd dat Timmermans wil samenwerken met communistische partijen die geen voorstander van de EU zijn. Uiteindelijk concludeerden beide kandidaten dat ze na de verkiezingen niet met extremisten willen samenwerken.
Er volgen nog twee debatten in Duitsland en in Nederland organiseert Nieuwsuur een treffen tussen de twee politici.
Wie het debat wil nakijken kan hier en hier terecht voor het debat in het Engels. Of klik het filmpje aan, voor het debat in het Frans.
Course à la Commission européenne : Frans Timmermans et Manfred Weber, le débat
Een heel ander interview met Timmermans hebben de Kiesmannen gemaakt. Klik hier voor hun podcast. Of hier voor nog een aflevering. En je kan ook kijken wat De Kiesvrouwen deze week hebben gedaan. Klik hier voor hun algemene filmpje, binnenkort maken ze ook een podcast en er komt vlak voor de verkiezingen een theatershow.
De Nederlandse lijst
Timmermans komt Weber ook nog tegen bij een aantal andere debatten waar ook de kandidaten van de kleinere partijen aan meedoen, zoals de liberalen en de Groenen.
In Nederland zal hij als kandidaat voor de PvdA te maken krijgen met 15 andere partijen. In totaal nemen 16 partijen deel aan de Europees Parlementsverkiezing op 23 mei 2019.
Dat zijn trouwens drie partijen minder dan in 2014. Ook het aantal kandidaten dat op de lijsten staat neemt af. Waren het er vijf jaar geleden nog 345, nu steken 308 mensen hun vinger op om gekozen te worden.
Nog een klein weetje. De lijst van de ChristenUnie-SGP heeft de meeste kandidaten, namelijk 30.
De nummers
De partijen die bij de laatste verkiezing voor het Europees Parlement in 2014 één of meer zetels hebben behaald, kregen een nummer op basis van het aantal stemmen dat deze partijen destijds hebben behaald.
  1. D66
  2. CDA
  3. PVV
  4. VVD
  5. SP
  6. PvdA
  7. ChristenUnie-SGP
  8. GroenLinks
  9. Partij voor de Dieren
Voor de andere partijen werd geloot.
10. 50 PLUS, 11. Jezus Leeft, 12. DENK, 13. De Groenen, 14. Forum voor Democratie, 15. VandeRegio & Piratenpartij, 16. Volt Nederland
Rechts aan de winnende hand
Geert Wilders
We will win. ⁦⁦ https://t.co/VtxMfSynfc
10:52 PM - 17 Apr 2019
Volgens de laatste peiling kan rechts de verkiezingen in mei winnen. De drie rechtse partijen komen uit op 173 zetels, terwijl de christendemocraten met 180 voorspelde politici net de grootste blijven. De partij van Frans Timmermans komt uit op 149.
Er beweegt van alles op politiek vlak aan de rechterkant, waarbij na de verkiezingen nieuwe en vooral grotere blokken kunnen ontstaan. Zo zagen we deze week Geert Wilders van de PVV op bezoek bij de Italiaanse Lega-voorman Salvini.
In Italië wil Salvini op 18 mei een grote demonstratie houden met zoveel mogelijk populistische partijen.
En verder
Emotionaler Moment: EU-Abgeordneter spielt "Ode an die Freude"
Nam de Sloveense Europarlementariër Alojz Peterle afscheid met het spelen van het officieuze Europese volkslied Ode an die Freude op z'n mondharmonica. In het filmpje laat hij ook nog het notenschema zien.
Ligt de Tsjechische premier Babis steeds meer onder vuur, nu in het onderzoek naar corruptie met Europees subsidiegeld bewijzen op tafel liggen.
Heeft Judith Sargentini een filmpje gemaakt over Hongarije.
Heeft Sophie in’t Veld haar vinger opgestoken. Ze wil de leider worden van de nieuwe Liberale groep, na de verkiezingen in het Europees Parlement. De huidige leider Guy Verhofstadt heeft laten weten niet opnieuw de groep te willen leiden. Hij hoopt voorzitter van het nieuwe parlement te kunnen worden.
Denkt Donals Tusk na over het organiseren van een extra EU-top net na de verkiezingen om alvast te bespreken wie de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie moet worden.
Komt er een boek op de markt over wat de Europarlementariërs de afgelopen periode hebben uitgevoerd. Wat doen ze daar eigenlijk is geschreven door Mendeltje van Keulen en Chris Aalbers.
Is in Roemenië opnieuw een minister afgetreden die vindt dat de regering de regels van de rechtstaat teveel oprekt in een poging om vervolging wegens corruptie te voorkomen. Minister van Justitie Tudorel Toader nam deze week ontslag.
Vragen in Spanje journalisten aan premier Sanchez om voor 28 april nog een verkiezingsdebat te houden. De leider van de sociaal-democraten weigert vooralsnog een debat of radio of TV. Volgens de peiling gaat Sanchez de verkiezingen winnen.
En natuurlijk is er ook maandag weer een Brussel bij Nacht. Deze week Sander van Hoorn. Luister hier naar de aflevering van vorige week.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Bijou van der Borst, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Judith van de Hulsbeek, Frank Renout, Wouter Zwart, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, en Thomas Spekschoor.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.