Bekijk profielpagina

Brussel Inside - De staat van de unie

Revue
 
Als Ursula von der Leyen deze week antwoord moet geven op de vraag hoe de Unie er bij staat, als ze h
 

Brussel Inside

13 september · Editie #148 · Bekijk online
Hoe komt Europa uit de crisis? Dat is de hamvraag in Brussel. Alle andere onderwerpen zijn voorlopig ondergeschikt. Brexit is een feit, maar de brexit-discussie is nog lang niet voorbij. Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt samen met zijn collega’s in Europese hoofdsteden de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

Als Ursula von der Leyen deze week antwoord moet geven op de vraag hoe de Unie er bij staat, als ze haar jaarlijkse State of the Union uitspreekt, moet ze flink haar best doen om een positief verhaal te houden. Er zijn genoeg plannen en voornemens, daar ontbreekt het niet aan, maar het is niet alleen maar rozengeur en maneschijn.
In deze nieuwsbrief een aantal van die problemen. De brand op Lesbos, de brexit, de situatie in Bulgarije en Straatsburg.
Om niet alleen negatief nieuws te brengen, ook de optimistische blik van Von der Leyen. Ze heeft een speciaal filmpje laten maken. En terwijl ik m'n best doe om de nieuwsbrief niet te lang te maken, een verhaal over de langste brief die ooit in Europa is geschreven.
Deze nieuwsbrief is een stuk korter ruim 2600 woorden. Leestijd 10 tot 12 minuten.
Blijf ons volgen @BrusselInside

De plannen moeten wachten
De brand op het Griekse eiland Lesbos in kamp Moria zorgt voor een opleving van de migratiediscussie. Het onderwerp is de laatste jaren als een hete aardappel vooruitgeschoven, omdat de Europese politiek er diep verdeeld over is. De plannen die de Europese Commissie zou presenteren werden het afgelopen jaar telkens uitgesteld.
Eerst was er corona, waardoor de Eurocommissarissen Schinas en Johansson geen toestemming kregen om de discussie op gang te brengen. Daarna waren de leiders druk bezig te bakkeleien over het geld en één groot probleem was genoeg, zo werd gezegd. En nu moeten de commissarissen wachten tot eind september, omdat volgende week voorzitter Von der Leyen tijdens haar jaarlijkse toespraak (The State of the Union) de nadruk wil leggen op grote veranderingen en alles wat de EU bindt en minder wat voor verdeling zorgt.
30 september is nu het moment waarop de plannen komen. Maar ze zijn niet hemelbestormend zeggen diplomaten en insiders en alles zal gebeuren op basis van vrijwilligheid. Dus geen opgelegde quota zoals een aantal jaar geleden nog werd voorgesteld.
Nieuwsuur
Mehdi uit Afghanistan schrok zo van het vuur dat hij wegrende en niks meenam, vertelt hij correspondent Saskia Dekkers. In het afgebrande kamp Moria kammen mensen alles uit, op zoek naar nog bruikbare spullen. #Nieuwsuur. https://t.co/YDjo0Vz3Dm
De migranten zijn na de brand verdwaasd achtergebleven, zoals te zien is in de reportage van Saskia Dekkers (klik op de video). Of kijk hier hoe de situatie een dag na de branden is. Volgens de Duitse Duitse regeringsadviseur Gerald Knaus heeft de politiek te lang een andere kant opgekeken in de hoop dat de problemen zich vanzelf zouden oplossen.
Verschillende Europese landen hebben, soms na felle politieke debatten, besloten om vooral minderjarige kinderen op te vangen. Lees hier en hier hoe het in Nederland ging.
De Britse staatssteun
Er waren nauwelijks superlatieven meer voorhanden in Brussel om de handelwijze van premier Johnson af te keuren. Een handtekening onder een afspraak terugtrekken dat is iets voor schurkenstaten, maar niet voor het beschaafde Verenigd Koninkrijk.
Wat is er aan de hand?
Het draait om een wetsvoorstel waarin een aantal afspraken uit het uittredingsakkoord (het eerste akkoord) aan de kant wordt geschoven. Het gaat vooral over de afspraken die cruciaal zijn voor het openhouden van de landsgrens tussen Noord-Ierland (Brits) en Ierland (EU).
Daar is lang over gesproken, omdat de Europese Unie wilde dat hoe dan ook de grens open zou blijven, zodat de vrede (waar de EU een grote rol bij speelt) gehandhaafd kan blijven. Volgens de afspraken zou Noord-Ierland in een soort douane-unie met de EU blijven, waarbij vooral de spelregels van de interne markt gelden. En daar denken de Britten nu opeens anders over. Premier Johnson wil geen controle van goederen die naar Noord-Ierland gaan (vanuit de rest van het Verenigd Koninkrijk) en wil bovendien staatssteun kunnen geven aan bedrijven in Noord-Ierland.
En toch is niet iedereen ongelukkig met de huidige ontwikkelingen. Er moest wat gebeuren, want een hele zomer onderhandelen heeft nog steeds geen doorbraak opgeleverd.
Het zit vast op de staatssteun. En als het over de staatssteun gaat, is de EU heel helder. De 27 lidstaten zullen niet tolereren dat de Britse regering bedrijven gaat steunen die zo goedkoper kunnen produceren en op die manier Europese bedrijven kunnen wegconcurreren. “Dat gaan we echt niet doen”, zegt een hoge diplomaat.
Wat zijn de gevolgen?
Praktisch niet veel. De onderhandelingen gaan door en over verschillende onderwerpen is zelfs bijna overeenstemming. Er gaan zelfs stemmen op om die deelakkoorden dan maar te ondertekenen, zodat de harde brexit zonder handelsdeal een beetje zachter wordt. Maar alles wat betrekking heeft op toegang tot de interne markt zal, als het niet lukt om tot overeenstemming te komen, aan de kant worden geschoven.
De klok tikt is de favoriete uitspraak van onderhandelaar Michel Barnier. Hoewel her en der ook andere geluiden te horen zijn.
“Time is running out, maar time is een rekbaar begrip.”
En dus gaan de voorbereidingen verder. De werkgevers hopen dat Nederlandse ondernemers zich goed voorbereiden en de brexitgids tot zich nemen. Maar dan nog is de kans aanwezig dat het misgaat, omdat de Britse ondernemers zich niet goed genoeg hebben voorbereid.
Ook de Europese Centrale Bank zet de puntjes op de i. De grote banken moeten zich beter voorbereiden. Ze moeten na de brexit zelfstandig, dus zonder steun vanuit een hoofdkantoor in Londen, kunnen opereren. Het gaat, zo valt te lezen in de Financial Times niet alleen om geld, maar ook over IT-systemen die zonder hulp uit het Verenigd Koninkrijk moeten kunnen functioneren. En er moet voldoende personeel daadwerkelijk in de Europese Unie (dus niet in het Verenigd Koninkrijk) beschikbaar zijn. Volgens de ECB gokken veel bankiers nog steeds op een gunstige uitkomst en bereiden ze zich onvoldoende voor om een mogelijke mislukking van de gesprekken.
Het Europees Parlement vergadert donderdag over de kwestie. Dan zal een verklaring worden aangenomen, waarin staat dat er geen handelsdeal komt als de Britten hun handtekening onder het eerdere akkoord terugtrekken. En de goedkeuring van het parlement is noodzakelijk om tot een deal te komen.
Luister hier naar de podcast van Tim de Wit en Arend-Jan Boekestijn.
Straatsburg is de echte hoofdstad van Europa
Clement Beaune
🇪🇺🇫🇷 Strasbourg, capitale européenne. Avec le gouvernement et la Maire @JeanneBarsegh, nous sommes mobilisés pour un retour rapide des sessions du Parlement européen, dans le respect des règles sanitaires #COVID19 @EP_President @gouvernementFR https://t.co/DoSdKMa4Jd
Niemand wilde gaan, niemand had zin, op de Franse politici na, maar niemand durfde een besluit te nemen. Als het over vergaderen in Straatsburg gaat zijn Europese politici heel voorzichtig. Het is mopperen in de wandelgangen, aan de telefoon, in het café en op Twitter maar tot daden komt het niet, omdat de Franse furie wordt gevreesd.
Elk begin van verzet wordt door Frankrijk de kop ingedrukt met verwijzing naar het verdrag van Lissabon, waarin staat er twaalf keer per jaar in Straatsburg moet worden vergaderd. Pogingen om daar creatief mee om te gaan, dus in een week twee vergaderingen houden, werden door het Europees Hof van Justitie veroordeeld. En dus zit er niks anders op dan elke maand het verhuiscircus naar Straatsburg te laten plaatsvinden.
Maar nu gooit corona dus roet in het eten. Deze week zou er weer vergaderd worden. Er waren hele protocollen afgesproken om het zo veilig mogelijk te doen. Per politicus slechts één medewerker, geen gezellig samenzijn in de bloemetjesbar of de zwanenbar (de namen van plekken waar je in het parlement koffie kan drinken), alleen slapen in goedgekeurde hotels, geen ontbijt in een zaal maar op de slaapkamer en lunchen niet in het parlement maar buiten in zogenoemde foodtrucks.
Nu afgelopen week het aantal besmettingen in Straatsburg toenam (code rood) zag voorzitter Sassoli van het parlement z'n kans schoon om het alsnog af te blazen. Hij belde de Franse premier premier Jean Castex en die reageerde teleurgesteld (met diepe spijt) maar was tevreden dat de voorzitter beloofde dat in oktober er weer gewoon in Straatsburg wordt vergaderd.
Maar nadat het Franse kabinet over de kwestie had vergaderd was de toon uit Parijs opeens heel anders. Woordvoerder Gabriel Attal gebruikte scherpe woorden.
“Het besluit is onbegrijpelijk en op een nogal eenzijdige manier genomen. Bovendien zijn er minder besmettingen in Straatsburg dan in Brussel.”
Via Twitter (zie boven) liet de Franse minister van Europese Zaken weten dat Straatsburg de hoofdstad van Europa is en blijft. Hij zal z'n best doen, samen met de burgemeester van de stad, om de veiligheid te garanderen, maar het is wel de bedoeling dat de politici in oktober gewoon weer komen.
Weer een Ier die over het geld gaat
De nieuwe eurocommissaris Mairead McGuinness
De nieuwe eurocommissaris Mairead McGuinness
De Ieren rukken op in Brussel. Na het gedwongen vertrek van Phil Hogan als commissaris, omdat hij zich niet aan de coronaregels had gehouden en daar ook nog eens omheen draaide, hebben de Ieren met Mairead McGuinness opnieuw een stevige post in handen. De voormalige vicevoorzitter van het Europees Parlement gaat zich bezighouden met de financiële dienstverlening.
En daarmee is er weer een Ier benoemd op een financieel belangrijke post. Aan het begin van de zomer werd Paschal Donohoe gekozen tot voorzitter van de eurogroep. En dan heb je nog Philip Lane, hoofdeconoom bij de Europese Centrale Bank.
De Ieren hebben het handig gespeeld zeggen insiders. Ze hadden met Phil Hogan, die handel deed, een belangrijke post in handen. Daarmee waren ze niet alleen nauw betrokken bij alle deals die de EU afsluit met handelspartners, maar ook bij de brexitgesprekken, aangezien die nu vooral over het nieuwe handelsakkoord gaan (zie elders in de nieuwsbrief).
Waarom niet opnieuw handel voor Ierland?
Commissievoorzitter Von der Leyen heeft altijd gezegd de beste kandidaat voor de job te willen. Oftewel: handel is niet Iers, omdat de afgetreden commissaris Iers was. Het is geen recht voor Ierland om de komende periode handel te doen.
In de puzzel die vervolgens ontstond kwam iedereen met ideeën en wensen. De liberalen (Renew) wilden wel handel doen, dan kon er geruild worden. De Belg Didier Reynders werd door Renew naar voren geschoven. Maar de christendemocraten (EVP) wilden onder geen beding dat de post handel van kleur zou verschieten. Hogan was niet alleen Ier, maar zijn partij is ook lid van de EVP.
En dus besloot Von der Leyen om eurocommissaris Dombrovskis te vragen voortaan handel te gaan doen. Hij zou dan de financiële dienstverlening moeten opgeven. Op dat moment staken de sociaaldemocraten hun hand op, want waarom zou dan niet die portefeuille bij iemand terecht komen die er verstand van heeft. En ze hadden wel iemand in gedachten. Jutta Urpilainen is oud-minister van Financiën van Finland en zou dat prima kunnen.
Nipte meerderheid
De verleiding om voor de inhoud te gaan was groot, maar de druk van de christendemocratische EVP ook. En dus besloot Von der Leyen om vooral te denken aan de krappe meerderheid die haar commissie heeft in het Europees Parlement en Mairead McGuinness, die niet zo heel veel ervaring heeft op financieel gebied, te benoemen.
En om het broze evenwicht niet verder te verstoren, mag de nieuwe handelsman Dombrovskis ook de vergaderingen van de eurogroep blijven bezoeken. Hij doet dat dan als vicevoorzitter van de Europese Commissie, maar vooral om die andere commissaris Paolo Gentiloni (Italiaanse sociaaldemocraat), die verantwoordelijk is voor de begroting, in de gaten te houden.
Is het dan eind goed, al goed?
Voor de Ieren wel. Die hebben opnieuw een mooie post, maar er is wel gemopper.
Iratxe Garcia Perez/♥️
Congratulations to @MaireadMcGMEP! Good news for a gender-balanced @EU_Commission, a S&D demand.

However, Ireland is not a fair tax player, and holding both FISMA and Eurogroup is not what the EU needs for a just and social answer to the crisis. Looking forward to the hearings.
Iratxe García, de leider van de sociaaldemocraten was tevreden, want er zijn nu bijna net zo veel vrouwen als mannen in de Europese Commissie (14 man tegen 13 vrouw). Maar Ieren en geld dat zit haar niet lekker. “Ierland is geen eerlijk land als het gaat over belastingen.” Bovendien zit het de Spaanse dwars dat Nadia Calviño (minister van Financiën) deze zomer niet gekozen werd tot voorzitter van de eurogroep en verloor van Donohoe.
Het Europees Parlement gaat nu een hoorzitting organiseren met Mairead McGuinness en daarna wordt er gestemd over haar benoeming.
Oproer in Bulgarije
Het is redelijk stil in Brussel als het over Bulgarije gaat. De extra EU-top gaat over Wit-Rusland en over Turkije, maar het land van premier Boiko Borissov hoeft zich niet te verantwoorden. Geen dreiging met sancties, geen dreiging om het lidmaatschap van de christendemocratische beweging te ontzeggen, laat staan dat iemand het idee oppert om geld verkregen uit EU-subsidies, waarmee gefraudeerd is, terug te betalen. Er is wel achter gesloten deuren door het Europees Parlement een hoorzitting georganiseerd. Wim Kopinga zet de zaken op een rij.
En toch wordt al de hele zomer geprotesteerd tegen het regime van Borissov en gaan ook in de herfst de demonstraties door.
Het begon allemaal met een confrontatie op een strand aan de Zwarte Zee, vlak voor de zomer. Hristo Ivanov (van de oppositie) legde met een bootje aan op een strand bij de Zwarte Zee. Daar kwam hij in aanraking met agenten in burger die hem terug het water induwden. Het (openbare) stuk strand was gereserveerd voor de invloedrijke politicus en zakenman Ahmed Dogan. Hij filmde wat er vervolgens gebeurde en zond dat via een livestream op zijn Facebookpagina uit.
Dogan ­beschouwt het strand als zijn privé-eigendom, terwijl stranden in Bulgarije publiek zijn. Toen Ivanov ook nog een Bulgaarse vlag op het strand plantte, waren de rapen helemaal gaar.
De video was voor veel Bulgaren de spreekwoordelijke druppel die de emmer deed overlopen. Al eerder lekte foto’s uit van premier Borissov waarop hij halfnaakt in bed ligt met een pistool op zijn nachtkastje. Een ander beeld toonde hetzelfde nachtkastje, met daarin bankbiljetten en goudstaven. De premier bevestigde dat de foto’s in zijn kamer zijn gemaakt, maar zegt dat de beelden gemanipuleerd zijn.
Maar het zijn niet alleen de foto’s van de premier die voor woede zorgen. Het land is door en door corrupt. Zo heeft de EU ooit 90 miljoen euro gegeven voor de bouw van een nepkasteel. Het was de bedoeling dat het oude kasteel van krakra zou worden gerestaureerd, maar er werd alleen een plastic wandje neergezet
Regionale Subsidies - Europa betaalt voor plastic nepkasteel
Bulgarije is het armste land in de Europese Unie. Sinds de val van de Sovjet-Unie, en zeker sinds Bulgarije in 2007 lid werd van de EU, verdwijnt een groot deel van het geld dat bedoeld is voor investeringen in het land in de zakken van zakenlieden en politici.
Demonstranten spreken van een systeem van oligarchie in het meest corrupte land van Europa. Van zakenmensen met een dikke vinger in de pap van de politiek. Het gaat vooral om rijke mannen, die alles gedaan krijgen wat ze willen. Zo bleek vorig jaar dat bij de herinrichting van de binnenstad van Sofia, de bouw van snelwegen en het realiseren van een nieuwe metrolijn massaal gefraudeerd is.
Hoe werkt het?
Dat gebeurde met behulp van een netwerk van bevriende adviesbureaus die de subsidies hielpen binnenhalen. Onderzoeksjournalist Stoyanov onthulde dat begrotingen werden gemanipuleerd.
“We zagen dat projecten twee of drie keer hoger werden begroot dan is uitgegeven,” vertelt hij. Een deel van die ‘winst’ werd gebruikt om betrokkenen om te kopen.
“Je krijgt 5 miljoen voor een bouwproject dat eigenlijk maar drie miljoen hoeft te kosten. Vervolgens bouw je het voor maar 2,5 miljoen door goedkope materialen te gebruiken en personeel minder te betalen. De resterende 2,5 miljoen wordt onderling verdeeld. Dat kunnen zijn: de burgemeester, aannemers, ambtenaren, zelfs leden van de evaluatiecommissie van zo'n project,” zegt Stoyanov.
Later deze maand presenteert de Europese Commissie het eerste jaarverslag over de rechtsstaat in alle lidstaten, waaronder Bulgarije. Die doorlichting komt er trouwens op verzoek van het Europees Parlement.
En verder
…..Wordt er volop gesproken over de gaspijplijn Nord Stream 2. Durft Duitsland het aan om het project (kosten ongeveer 10 miljard euro), waarmee gas van Rusland naar de Bondsrepubliek wordt vervoerd, stil te leggen. De druk op bondskanselier Merkel om de gaspijplijn waar de Russen veel geld mee verdienen als sanctiewapen (vanwege de vergiftiging van Navalny) in te zetten, wordt steeds groter. En ook de roep aan de regeringsleiders en de Europese Commissie om zich er over uit te spreken neemt toe. Lees meer hier.
State of the Union - teaser
…..Weten we al wat de hoofdonderwerpen in de jaarlijkse speech van Ursula von der Leyen zullen zijn. Ze heeft een promo-filmpjes gemaakt met de belangrijkste onderwerpen van de zogenoemde State of the Union. Frans Timmermans kan gerust zijn. Ook de Green Deal komt aan de orde. Deze week lekte al uit wat de belangrijkste klimaatdoelen zijn. Lees meer hier.
…..Hopen de christendemocraten dat in de speech ook aandacht zal zijn voor de voorwaarden waaronder geld uit het coronafonds kan worden geleend. De pot met 750 miljard euro. De EVP maakt zich zorgen dat het geld rechtstreeks naar projecten gaat waar China een flinke vinger in de pap heeft.
…..Nog meer nieuws over China. Europese bedrijven maken zich zorgen over de manier waarop het land omgaat met westerse bedrijven. Ze kunnen van de ene op de andere dag een boycot instellen voor bepaalde producten vanwege politieke redenen, zo klaagt de Europese Kamer van Koophandel. Lees meer hier.
…..En is er komende maandag een speciale EU-top met China (via het videoscherm).
…..Blijft de partij van de Hongaarse premier Viktor Orbán voorlopig lid van de EVP (Europese christendemocraten). Op 28 september zou er gestemd gaan worden over een motie van 14 partijen om zijn partij Fidesz uit de beweging te zetten, maar dat gaat niet door. Volgens Donald Tusk, de voorzitter van de EVP kan er tijdens een videocongres niet over een dergelijke motie worden beslist en dus blijft de partij vooralsnog lid van de EVP.
…..Zijn de Nederlandse bietentelers boos op Frankrijk. De Franse regering wil namelijk het verboden middel neonicotinoïden toch toestaan. Ook de Nederlandse telers willen dat wel, omdat dit jaar de luizen flink hebben huisgehouden in de bieten. Lees meer hier en hier
…..Is de langste brief die ooit in Europa is geschreven boven water gekomen. Het is een epistel van maar liefst vier meter. Sigurbjörn Á. Gíslason schreef de brief in 1900 in Kopenhagen nadat zijn geliefde Guðrún Lárusdóttir, die in Reykjavík was hem vroeg eens een lange brief te schrijven. Het heeft geholpen ze trouwden en kregen uiteindelijk tien kinderen. Lees meer over de brief hier.
…..Is maandag Brussel bij Nacht op NPO Radio 1 te beluisteren. Tijn Sadée is van plan naar Straatsburg te reizen om verslag te doen vanuit een lege stad zonder politici. Vanaf ongeveer half twaalf te beluisteren. En te lezen in NRC.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Gerard van den Broek, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Judith van de Hulsbeek, Frank Renout, Wouter Zwart, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Saskia Dekkers en Thomas Spekschoor.

Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.