Bekijk profielpagina

Brussel Inside - De sneuvelkandidaat

Revue
 
Het Europese woord van het jaar is 'sneuvelkandidaat' geworden, met 'klimaatpaus' als goede tweede. '
 

Brussel Inside

22 december · Editie #118 · Bekijk online
Klimaat, geld, migratie en geopolitiek zijn de prioriteiten van de Europese Commissie. Brexit is een feit, maar de brexit-discussie is nog lang niet voorbij. Maar voorlopig staat de bestrijding van de coronacrisis voorop. Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt samen met zijn collega’s in Europese hoofdsteden de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

Het Europese woord van het jaar is ‘sneuvelkandidaat’ geworden, met 'klimaatpaus’ als goede tweede. 'Orbanisering’ is als derde uit de bus gekomen bij de verkiezing.
In deze laatste editie van het jaar bespreken we de woorden en proberen we aan te geven, met behulp van jullie motivatie om op die woorden te stemmen, waarom het woord van belang is en waar het voor staat.
Wat verder opvalt is dat de creativiteit onder politici en ambtenaren groot is. Soms moeten ze nog even rondjes schaatsen op de ijsbaan om aan te geven dat de discussie muurvast zit. Of zijn ze op zoek naar een geitenpaadje (de bijna onmogelijke opening). En razend populair: het voorstel gaat nog niet vliegen. Oftewel: er is nog niet voldoende steun voor.
Een iets andere aflevering van de nieuwsbrief dus. Maar we vergeten het nieuws niet, onderaan hebben we nog een aantal actuele zaken.
Bij de meeste verkiezingen staat dat over de uitslag niet gecorrespondeerd kan worden, maar bij ons wel. Blijf mailen. Vinden we leuk en ik probeer te reageren; de reageer-knop vind je onderaan.
Dank voor alle reacties en alvast fijne feestdagen en tot in 2020!
Tot die tijd: blijf ons volgen via @BrusselInside

Sneuvelkandidaat
Sneuvelkandidaat Goulard
Sneuvelkandidaat Goulard
Is dus het Europese woord van het jaar geworden, bedacht door Tijn Sadée (NRC en NOS) en gebruikt in een van zijn verhalen over de hoorzittingen in het Europees Parlement over kandidaat-Eurocommissarissen die het lastig zouden krijgen. De vraag vooraf was: hoe moeilijk gaan de voorgestelde commissarissen het krijgen? Overleven ze een stemming in het parlement? En: wie gaat het niet redden? Dat vatte Tijn samen in het winnende woord ‘sneuvelkandidaat’.
Tijn Sadée: “De kandidaten die een post in de Europese Commissie ambieerden moesten eerst op de grill in het Europees Parlement. Dat hebben ze geweten. Er volgde een politieke shoot-out tussen de drie grootste fracties: "Als jullie er één van ons omleggen dan pakken wij die van jullie!”. En dus konden media vooraf volop speculeren wie zich kandideerde om te sneuvelen, ofwel: welke kandidaat een lijk in de kast had liggen - de 'sneuvelkandidaten’ dus.“
Het woord werd vervolgens veelvuldig gebruikt in andere media (ook in deze nieuwsbrief). Maar het is ook een oud Nederland woord. Al rond 1400 komt het woord snovelen voor en ook in de eeuwen daarna staat het voor: struikelen, omkomen in de strijd. Maar ook voor mankeren (tegen de enkels schoppen in oud Zeeuws dialect), tekort komen. En later ook in de betekenis van falen en lijden.
Allemaal van toepassing. "Sneuvelen heeft iets snoezigs, maar het werd sneu voor maar liefst drie (!) van de kandidaten: zij overleefden de hoorzittingen niet”, aldus Tijn.
Waarom dit woord?
Uit de meeste reacties blijkt dat het niet alleen een nieuwe trend weergeeft, maar vooral iets zegt over de macht van het Europees Parlement. “Humoristisch, mooie vertaling van een ontwikkeling in een mooi woord.” Iemand anders zegt dat niet alleen kandidaten sneuvelen, maar ook de EU als op de oude voet wordt doorgegaan.
Het woord heeft veel symboliek en is synoniem voor wat Frans Timmermans is overkomen, schrijft een andere lezer. “Na een succesvolle campagne alsnog ten onder gaan aan Brussels binnenkamertjesgekonkel.”
“Het is zo heerlijk, omdat onmiddellijk duidelijk is wat het begrip inhoudt, zonder dat je echt de hele context hoeft te kennen.”
“Omdat kandidaat zijn betekent dat je iets graag wilt, terwijl niemand graag wil sneuvelen, maar in Europa is sneuvelen soms toch de minst slechte optie en dat vind ik grappig.”
En tot slot deze creatieve reactie: “Dit woord blijft, ondanks alle klimaathysterie, van georbaniseerde sneuvelkandidaten tot de meest uitgesproken brexitverslaafden in de Eurozone het makkelijkst in het collectieve onbewuste hangen, totdat het in Brussels by Night als een groen uitgeslagen klimaatspook de marche funèbre speelt met zang en dans van Ursula en Frans…”
Klimaatpaus
Op de tweede plaats is ‘klimaatpaus’ geëindigd. Het woord werd al eerder gebruikt in Nederland als het ging over de klimaattafels onder leiding van Ed Nijpels. Maar de VVD'er heeft de bijnaam dit jaar moeten overdragen aan Frans Timmermans. Ruud Mikkers van De Telegraaf kwam er als eerste mee. In de kop stond aanvankelijk 'EU-klimaatpaus’ tussen aanhalingstekens, maar nadat andere media, waaronder Het Financieele Dagblad en de NOS het begrip hadden overgenomen (zelfs als kop op Teletekst), verdwenen de aanhalingstekens.
Ruud Mikkers: “Klimaatsverandering is uiteraard een van de grote thema’s voor deze nieuwe Europese Commissie en Frans Timmermans is de eerst verantwoordelijke. EU-klimaatpaus bekt gewoon erg lekker en je hoeft niet telkens uitvoerig uit te leggen wat hij doet in de trant van ‘eerste vicepresident Timmermans, verantwoordelijk voor klimaatbeleid’ etc.”
Maar het is niet alleen een woord. “Klimaatpaus zegt voor mij iets over de omvang van zijn verantwoordelijkheid en het past ook heel goed bij het overkoepelende van de functie want Timmermans overziet ook onder hem gestelde Eurocommissarissen die verantwoording aan hem afleggen over hun stukje van de klimaatpuzzel. Een karakterisering met een woord als paus past tot slot extra goed bij een katholieke Limburger als Timmermans. Je ziet het als het ware voor je”, aldus Mikkers.
Een variant die ook is genoemd is 'klimaattsaar’, maar de paus wint het uiteindelijk ook in de reacties die jullie hebben ingestuurd. Overigens is het begrip paus voor iemand die een lastige discussie moet oplossen steeds populairder. Zo kwamen we 'begrotingspaus’ tegen als bijnaam voor oud-Eurocommissaris Oettinger en deze week in De Volkskrant de naam 'pensioenpaus’ voor Jean-Paul Delevoye, de man die de pensioenhervorming in Frankrijk in goede banen moest leiden. En in het verleden kreeg Henk Krol van 50Plus ook deze bijnaam.
Een kleine bloemlezing van jullie reacties
Het geeft goed weer hoe de discussie over het klimaat zich in extremen uitdrukt.
Hij zit hoog in de boom en het klimaat is topprioriteit van deze Commissie, met recht dus dat er een ‘klimaatpaus’ is. Dit geeft kernachtig weer hoe allesomvattend de functie van Timmermans is.
Een woord dat door zowel vriend als vijand gebruikt kan worden, sluit goed aan bij de trend dat klimaat steeds belangrijker wordt en vat perfect de spanning tussen de verschillende kampen samen.
Er is maar één de paus, dat geeft de zwaarte van de functie aan. Je moet erin geloven. Het grootste gevaar is wel dat het religie wordt.
Een positief woord met een kritische ondertoon. En vooral een mooi woord.
Klimaathysterie
Derk Jan Eppink
Op de vleugels van het Klimaat naar de Europese Staat #FVD https://t.co/x0vjCydYAO via @fvdemocratie
6:03 PM - 7 Dec 2019
Net buiten de top drie valt de kritische noot bij alle klimaatplannen. ‘Klimaathysterie’ is niet een woord dat afgelopen jaar is bedacht, ook in 2018 werd er al over gesproken. Maar het wordt veel genoemd en vooral gebruikt om aan te geven dat de nuance in de discussie ontbreekt.
De reacties
“In de hele klimaatdiscussie ontbreekt een betrouwbaar hoor- en wederhoor waardoor er totaal geen balans is. De discussie wordt gedomineerd door de klimaatideologen en tegenargumenten worden actief buitengesloten. Helaas lopen de meeste politici als een kip zonder kop achter de klimaatideologen aan.“
Ook het ontbreken van alternatieven als kerncentrales wordt genoemd.
"We doen net of we op de rand van de afgrond staan. Dit gaat 520 miljard kosten omdat het veel en veel te snel moet.”
Ergernis over een nieuwe modegril wordt eveneens genoemd.
“Alles wordt op het klimaat gezet, zelfs de onnozelste zaken.”
En iemand anders zegt dat het goed is dat er over klimaat wordt gesproken, maar dat de discussie hysterische vormen aanneemt en dat door het woord goed gekozen is.
“Ik hoor zo vaak dat het klimaat een probleem is dat ik er gek van word.”
En de angst voor meer macht van de Europese Unie, zoals de tweet van Derk Jan Eppink laat zien, is eveneens een veelgebruikt argument om voor klimaathysterie te kiezen.
“Het klimaat dat gebruikt wordt om een soort Europese Sovjet-Unie te creëren.”
Nog meer klimaatwoorden
Want de variatie aan woorden is enorm. 'Klimaatcrisis’, 'klimaatnoodtoestand’, 'planesharen’ en de Vlaamse uitdrukking 'brossen voor de bossen’ springen eruit.
De crisis en de noodtoestand spreken voor zich, maar 'planesharen’ is wat minder duidelijk. Het is een uitdrukking die de Vlaamse minister Zuhal Demir gebruikte om te vertellen dat ze niet per trein naar de klimaatbijeenkomst in Madrid zou gaan. “Ik doe aan planesharing”, zei ze op de Vlaamse radio. Het delen van een vliegtuig. De kritiek was niet van de lucht.
En 'brossen voor de bossen’ betekent spijbelen voor de bossen. Onder die titel werden in Brussel de eerste klimaatprotesten door scholieren georganiseerd.
Orbanisering
Op nummer drie - ik heb eerst even alle klimaatwoorden behandeld - geëindigd: ‘orbanisering’ of 'georbaniseerd’. Een woord dat bij de vakjury hoge ogen gooide, omdat het misschien wel symbool is voor wat we de komende jaren gaan zien in Oost-Europa en wellicht ook in andere delen van de Unie.
In één van de reacties werd het als volgt geformuleerd. “De volledige actuele betekenis is direct uit het woord af te leiden: houdt de intrinsieke waarde van ons westerse democratisch model stand?”.
Iemand anders heeft het over de onmacht van Europa om democratisch te worden.
Overigens lukt het Orbán vooralsnog niet om een soort Oost-Europese vuist tegen Brussel te maken. Er is het overleg met de Visegrad-landen (Polen, Hongarije, Tsjechië en Slowakije) maar de Hongaarse premier wilde een samenwerking met alle voormalige communistische landen. Een nieuw Centraal Europees samenwerkingsverband. De Roemeense president Klaus Johannis heeft dat idee ferm van de hand gewezen. "Ik ben niet voor nieuwe vormen, laten we de bestaande EU maar eerst eens tot een succes maken”, aldus de president van Roemenië.
Orbán kreeg met nog een tegenvaller te maken. Zijn partij Fidesz is voorlopig geschorst door de EVP (christen-democraten), maar de fractievoorzitter Manfred Weber (oud-spitzenkandidaat) heeft al laten weten dat hij niet zit te wachten op terugkeer van de volgelingen van Orbán. Begin januari komt een rapport over de situatie uit, geschreven door de Belg Van Rompuy.
Spitzenkandidaat
Het spitzen-kandidaten debat bij Nieuwsuur
Het spitzen-kandidaten debat bij Nieuwsuur
En met de naam van Manfred Weber is het woord gevallen: ‘spitzenkandidaat’. Elke krant heeft wel geprobeerd om een ander meer Nederlands woord te vinden, maar uiteindelijk is iedereen toch bij de spitzenkandidaat uitgekomen. Het systeem van lijsttrekkers waar je niet in alle landen op kon stemmen, en die graag voorzitter van de Europese Commissie wilde worden, maar uiteindelijk aan de kant werden gezet. De strijd tussen Manfred Weber, Frans Timmermans, maar ook Bas Eickhout van GroenLinks en het hele team van de liberalen onder leiding van Margrethe Vestager.
De spitzenkandidaat beheerste, meer dan vijf jaar geleden, het debat in Nederland. Natuurlijk omdat er twee Nederlanders meededen (er was zelfs een spitzenkandidatendebat bij Nieuwsuur), maar ook omdat het gevoel ontstond dat er iets te kiezen veel. En zelfs na het debacle, omdat niemand van de kandidaten de baan voorzitter van de Europese Commissie kreeg, blijft het een Europees woord.
De argumenten:
Het geeft het falen van de goede bedoeling aan. Soms moeten we minder goed bedoelen en wat meer goed doen…
Het komt uit de Europese koker zelf. Veel gebruikt woord tijdens de Europese Parlementsverkiezingen. Het is een positief woord, nieuw en typisch Europees.
Misschien is spitzenloser beter, het geeft heel goed het democratisch tekort weer van de EU.
Heeft een grote rol gespeeld tijdens de verkiezingen en de onderhandelingen over de nieuwe Commissievoorzitter.
Maar ook de teleurstelling klinkt door. Boosheid op de Franse president Macron die het systeem eigenhandig de nek omdraaide.
Iemand noemt het systeem nu zelfs hersendood (een kleine sneer naar Macron die recentelijk de NAVO hersendood verklaarde.
En boos, omdat de gekozen volksvertegenwoordigers werden afgetroefd door de regeringsleiders.
Persoonlijke aspiraties waren belangrijker dan een sterke EU.
Hoe het verder gaat met de spitzenkandidaat moet de komende maanden duidelijk worden. Voorlopig is er veel politiek gekrakeel over wie de commissie moet gaan leiden die zich over de toekomst buigt. De Belg Guy Verhofstadt hoopt nog steeds dat hij voorzitter mag worden, maar zowel de christendemocraten als de sociaaldemocraten zijn daar vooralsnog niet enthousiast over. Het is de bedoeling dat ook nationale parlementen mee zullen praten over hoe in de toekomst de voorzitter van de Europese Commissie gekozen moet worden, maar ook over de vraag of er echte Europese kieslijsten moeten komen.
Brexit-verslaafde en andere brexit-woorden
Misschien wel het Europese onderwerp dat het meest in het nieuws is geweest: de brexit. En bij die brexit horen heel wat woorden. Aanvankelijk ging het vooral over de no-deal, die in Brussel de harde brexit werd genoemd en ook populair de backstop. We maakten er zelfs een speciale uitleg over. En voor alle andere brexit-woorden ontwikkelden we een soort digitaal woordenboek.
En wat opvalt is dat op drie manieren tegen de gebeurtenissen kan worden aangekeken. Mensen die hopen dat andere landen het voorbeeld van het Verenigd Koninkrijk zullen volgen.
Omdat ik er van uitga dat meerdere landen gaan vertrekken uit deze molog !
Maar ook mensen die het nieuws zo fascinerend vinden dat ze niks willen missen, geen debat willen overslaan. De Volkskrant bedacht daarvoor de term brexit-verslaafde.
Britse politici vallen in een zwart gat als er straks duidelijkheid is over wel of geen brexit. Ik volg alles. Het is smullen.
Het beroert de gemoederen zozeer zelfs dat er plekken zijn waar het onderwerp verboden is, zoals een lezer het formuleert.
Nog niet eerder heeft een woord de actualiteit zo beheerst.
Het is letterlijk onvermijdelijk.
Commentaar overbodig.
Niet weg te slaan uit het nieuws. Meest besproken onderwerp van dit jaar.
Kom het elke dag in het nieuws tegen.
En een tegenstander van de brexit laat weten: Too many fools on an island
Na de stemming deze week in het Britse Lagerhuis lijkt het alsof op 31 januari volgend jaar de Britten echt vertrekken uit de EU. Luister hier naar de laatste stand van zaken in de podcast van Tim de Wit.
De 'gierige vijf' of de 'éénprocentlanden'
Hoewel het voortdurend over geld gaat - wie moet wat betalen en hoeveel is Nederland volgend jaar kwijt aan de Europese Unie en hoeveel levert die contributie op?- vertaalt zich dat niet in deze uitslag.
Het woord ‘éénprocentlanden’, zo genoemd omdat ze niet meer dan één procent van hun Binnenlands Bruto Product willen betalen aan de EU (Nederland bijvoorbeeld), kan nog wel op enige sympathie rekenen.
Omdat dit de enorme kloof weergeeft tussen noord en zuid.
Ook de omschrijving van de 'gierige vijf’, een andere omschrijving van de éénprocentlanden haalt stemmen.
Klinkt als een gezellig clubje.
Groenwassen
Naast het bekende witwassen is er nu ook ‘groenwassen’. Je komt het begrip niet tegen in Panama Papers of andere stukken over belastingontduiking, maar het is een begrip in de wereld van nieuwe, vooral financiële, groene producten. Het laatste jaar zijn er steeds meer producten op de markt gekomen die in feite ons geweten afkopen. Een lange auto- of bustocht gemaakt? Compensatie is mogelijk. Vliegen kan, maar zorg dat je ecologische voetafdruk niet achterblijft door mee te doen aan een groen programma. Moderne aflaten.
Bij het tanken kan je zelfs extra geld doneren aan een speciaal bosprogramma, zodat met een gerust hart verder kan worden gereden. Maar hoe groen zijn al die programma’s, klopt het wel wat allemaal beloofd wordt? Oftewel: zijn we hier niet ongelooflijk ons geweten aan het groenwassen?
Deze week is er net een akkoord bereikt over welke financiële producten zich allemaal groen mogen noemen. Taxonomie, zo heet het. Definities over wat groen is en wat niet. Zonder slag of stoot ging het niet, omdat Frankrijk wilde dat kernenergie (ze hebben 58 kerncentrales) ook onder de normen zou vallen. Daar was niet iedereen het mee eens, omdat er nog geen oplossing is gevonden voor het kernafval. De oplossing is trouwens simpel. Je krijgt groen en groen. Energie uit wind krijgt een hoog label en dat label heeft, inderdaad, de kleur groen.
Waarom is het woord mooi?
De reacties op een rij
Een prachtig woord, er wordt al genoeg witgewassen en meer bonte was mag van mij ook.
Het geeft goed aan dat de economische belangen meestal toch weer boven de milieubelangen gaan.
Alsof je een gezonde leefomgeving creëert met een wasbeurt!
We hebben het over een serieus probleem. Dit woord (groenwassen) kan de klimaatdiscussie en regelingen in goede richting sturen.
En verder
…..Een ander verhaal over mens, rendier en industrie. De zender Arte maakte een reportage over de gevolgen van de gaspijplijn Nord Stream 2. Klik hier om te kijken.
…..Heeft Indonesië een rechtszaak aangespannen bij de Wereldhandelsorganisatie tegen de Europese Unie. Volgens de EU zorgt de teelt van palmolie, dat gebruikt wordt voor biodiesel, voor massale ontbossing en moet het de komende jaren worden afgebouwd. Meer achtergrond hier.
…..Nu we toch met lijstjes bezig zijn. Een lijstje van de jongste en oudste premiers op dit moment in de EU. Finland heeft de jongste, Oostenrijk de oudste (al is dat nu een interimmer).
  • Sanne Marin (Finland) 34 jaar
  • Leo Varadkar (Ierland) 40 jaar
  • Juri Ratas (Estland) 41 jaar
Overigens zorgde de jonge leeftijd van de Finse premier deze week voor een kleine rel tussen Finland en Estland, omdat de Estse minister van Binnenlandse Zaken haar denigrerend een verkoopster noemde. Meer hier.
En dan het lijstje met wat oudere regeringsleiders:
  • Brigitte Bierlein (Oostenrijk) 70 jaar
  • Andrej Babis (Tsjechie) 65 jaar
  • Stefan Lofven (Zweden) 62 jaar
  • Bojko Borisov (Bulgarije) 60 jaar
…..Is het de tijd van de onthullingen. Zo onthulde het reclamebureau dat het blauwe brexitmonster bedacht hoe ze op het idee zijn gekomen. Hier meer. Kleine spoiler we weten nog steeds niet wie er in het blauwe pak zat. En om het geheugen op te frissen nog een keer de beroemde tweet van Stef Blok waarmee het blauwe monster werd gelanceerd.
Stef Blok
Heb jij al gecheckt welke gevolgen Brexit voor jou of je bedrijf heeft? Doe de Brexit Impact Scan op https://t.co/eytAlAwphK of kijk op https://t.co/U64nYectmE. Zorg dat Brexit jou niet in de weg zit....of ligt. https://t.co/LWKOLnLPQl
7:51 AM - 14 Feb 2019
…..Voor onder de kerstboom een greep uit de agenda van volgend jaar.:
In januari komt het voorstel van Timmermans over hoe er meer geld voor het milieu vrijgemaakt kan worden (Just Transition Mechanisme). Komen de eerste plannen voor een socialer Europa met onder meer voorstellen voor een minimumloon. In de eerste maand komt er ook een plan met nieuwe regels voor de eurolanden (een herziening van het groei en stabiliteitspact).
En wie nog verder vooruit wil kijken. In februari komt het eerste voorstel voor de Klimaatwet van Timmermans en komt er een Europees plan over hoe om te gaan met kunstmatige intelligentie.
…..Gaan we op reces. Brussel bij Nacht keert weer terug op maandag 13 januari en de nieuwsbrief gaat ook even uit de lucht tot begin volgend jaar. Alle Europese correspondenten en medewerkers aan de nieuwsbrief wensen iedereen fijne feestdagen en de beste wensen voor 2020!
Tot volgend jaar.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Judith van de Hulsbeek, Frank Renout, Laura Joël, Wouter Zwart, Arjan Noorlander, Dirk van den Bosch, Tijn Sadée, Saskia Dekkers en Thomas Spekschoor.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.