Bekijk profielpagina

Brussel Inside - De schaduwkant van de EU

Revue
 
Catalonië hangt als een schaduw over Brussel. Alle regio's kijken gespannen naar de politieke ontwikk
 

Brussel Inside

5 november · Editie #10 · Bekijk online
Europa is in beweging, maar wat speelt er echt? Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt iedere week, samen met zijn collega’s in de Europese hoofdsteden, de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

Catalonië hangt als een schaduw over Brussel. Alle regio’s kijken gespannen naar de politieke ontwikkelingen. Servië put hoop uit de Spaanse opstelling en wil zo Kosovo opnieuw inlijven. Suriname (!) speelt daar opeens een grote rol bij. En die andere schaduw (de brexit) hoopt deze week, als er weer gesproken wordt, uit het donker te komen. 
Vol in het licht stralen deze week de nieuwe Nederlandse ministers, als ze voor het eerst Brussel bezoeken. En op Sicilië zijn de schijnwerpers helemaal gericht op oude, nieuwe, jonge én afgedankte politici die allemaal premier willen worden. 

Brexitkansen
Het Justitiepaleis van Brussel: krijgt de stad er een nieuwe rechtbank bij?
Nieuwe ronde, nieuwe kansen voor de brexit-onderhandelaars. Deze week zal blijken of er echt vaart wordt gemaakt, nadat de regeringsleiders twee weken geleden hebben gezegd dat haast is geboden. De angst bij met name werkgevers wordt steeds groter. Nadat een paar weken geleden de Duitse werkgevers hadden gewaarschuwd en onlangs ook VNO-NCW sombere woorden liet horen, komen nu de Franse bedrijven met zorgelijke geluiden. En zelfs de Britten zien gevaren.
Voorman Franse werkgevers: “We have to consider the catastrophic scenario.”
België is ondertussen bezig om speciale Engelstalige rechtbanken op te zetten. NOS-correspondent Sander van Hoorn zocht het uit. 
Het gaat om zakenrechtbanken, die conflicten tussen bedrijven kunnen oplossen. De Belgische federale regering, die het besluit tot oprichting nam, verwacht kennelijk wel dat de vraag daarnaar als gevolg van de brexit zal toenemen.
Belgische kabinet: “Brexit zorgt ervoor dat een beroep doen op een rechtbank in Londen niet langer een evidente optie zal zijn.”
Voor de goede orde: het Brussels International Business Court, zoals de naam van de rechtbank is, wordt geen EU-instelling, hoewel premier Michel Europa dat wel in het achterhoofd heeft. “De ontwikkeling van de Europese Unie mag niet worden afgeremd door de brexit”, zo zegt hij.
Premier Michel: “Ons land maakt van de gelegenheid gebruik om een nieuw juridisch instrument aan te bieden.” 
En dat moet vooral ook Brussel als vestigingsplaats ten goede komen. Iedereen probeert immers te profiteren van het vertrek van de Britten uit de EU.
Pleiten en recht spreken
Engels is in veel bedrijven, zeker de internationale, de voertaal. Contracten zijn erin opgesteld, managers spreken het. “In België moet je dan bij een geschil naar de Nederlands- of Franstalige rechtbank”, zegt een woordvoerder van de Belgische minister van Justitie.
“Bij de nieuwe rechtbank zijn alle stukken in het Engels en wordt in die taal gepleit en recht gesproken.” Hoe groot de vraag daarnaar is, of wat de verwachte vraag is na de brexit, weet de woordvoerder niet.
Snel recht
De nieuwe rechtbank zou ook sneller recht moeten spreken, zonder mogelijkheid om in beroep te gaan. En de partijen kunnen zelf kiezen volgens het recht uit welk land de zaak behandeld wordt, weet de website Legalnews.be
De wet die door de ministerraad goedgekeurd werd, ligt nu bij de Raad van State en moet daarna nog worden goedgekeurd door het Federale Parlement. Volgens het ministerie van Justitie zou de het Brussels International Business Court medio 2018 operationeel kunnen zijn.
Probleempjes
De grens tussen Ierland en Noord-Ierland
De rekening, wie wat gaat betalen, is het grootste struikelblok bij de brexit-gesprekken, maar ook de Ierse kwestie ligt zwaar op de maag. Om het nog ingewikkelder te maken neemt Londen een deel van de bevoegdheden van Noord-Ierland over. De begroting wordt door de Britse minister voor Noord-Ierse aangelegenheden opgesteld. Het Britse parlement stemt over twee weken over het voornemen. 
Na de verkiezingen van dit voorjaar is er een patstelling ontstaan in Noord-Ierland. Er is nog steeds geen regering. De protestantse DUP en de katholieke Sinn Féin verschillen grondig met elkaar van mening over bijna alles. Het begon met energiesubsidies waar mee geknoeid werd, maar nu gaat het over liberalisering van de abortuswet, het homohuwelijk en het invoeren van Iers als tweede taal. 
De steun van de DUP in Londen aan de regering van premier May, nodig voor haar meerderheid in het Lagerhuis, heeft de zaak ook geen goed gedaan. De DUP vraagt nu openlijk aan Londen om in te grijpen. Desnoods moeten Britse ministers het overnemen. Voorlopig moet premier May daar niet aan denken, maar het maakt de brexit-gesprekken niet makkelijker. 
Berlusconi is terug
Berlusconi was twee weken geleden opeens in Brussel
Met de lokale verkiezingen op Sicilië vandaag, is het een leuk moment om samen met onze Italiëman Mustafa Marghadi te kijken naar de gezichten die de komende maanden het beeld in Italië gaan domineren. De verkiezingen op Sicilië worden gezien als een graadmeter voor de landelijke stembusgang, die waarschijnlijk in maart 2018 zal plaatsvinden.
En dat maakt dit een make- or break-dag  voor de Vijfsterrenbeweging. Partijleider Luigi di Maio heeft een goed resultaat nodig om in maart kans te maken op het premierschap. Cinque Stelle heeft lang de wind mee gehad, omdat de Italianen het establishment spuugzat waren. Maar met twee burgemeesters in Rome en Turijn die er weinig van bakken, twijfelen veel Italianen of de partij regeringsverantwoordelijkheid aan kan. En dan zou Di Maio met zijn 31 jaar ook met afstand de jongste premier ooit zijn.
Nieuwe kieswet
Het lijkt, vooral als de uitslag vanavond slecht uitpakt voor de Vijfsterrenbeweging, een strijd te worden tussen de centrumlinkse en centrumrechtse blokken. Dat ligt aan de onlangs nieuw aangenomen kieswet, waardoor het systeem verandert in het voordeel van de traditionele partijen. Een ingewikkeld verhaal, maar persbureau Bloomberg legt het helder uit. 
Bij centrumlinks lijkt het een uitgemaakte zaak dat oud-premier Matteo Renzi zijn oude baan mag terugverdienen. Hij is al op de trein gestapt voor een ’luister-campagne’ en is de afgelopen maanden bijna dagelijks te zien in het nieuws. Kortom, Renzi blijft de machinist op de trein van centrum-links.
Zwarte haren
En je zou het bijna niet geloven, maar Silvio Berlusconi is opnieuw hét gezicht van rechts. Met zijn gezicht opnieuw wat strakker en zijn vers geverfde zwarte haren weer recht achterover gekamd, voert de 81-jarige oud-premier campagne op Sicilië. Maar premier kan hij niet meer worden, vanwege een veroordeling voor fraude in 2013. Voor zijn vervanging kijkt Berlusconi daarom naar… Brussel. Zijn oude bondgenoot Antonio Tajani is daar sinds begin dit jaar voorzitter van het Europees Parlement.
Na Martin Schulz in Duitsland zou Tajani de tweede EP-voorzitter in een jaar zijn die de Europese politiek verruilt voor de landelijke. Maar misschien met de keiharde nederlaag van Schulz in het achterhoofd, houdt Tajani de boot voorlopig af. Hij laat Berlusconi vooral het boegbeeld zijn, maar de verwachting is dat Tajani de kans op het premierschap grijpt als een centrumrechtse coalitie straks de verkiezingen wint.
Dus dit zijn de namen:
Scandinavië tast in de buidel
NAVO-oefening in Zweden
Niet alleen de brexit-onderhandelingen spelen zich deze week af in Brussel. Aan het eind van de week komen de ministers van Defensie naar het nieuwe hoofdkwartier van de NAVO. Het is de eerste bezoek van Ank Bijleveld als bewindspersoon.
Het is ook de eerste keer dat de ministers aan elkaar kunnen vragen hoe het gaat met de defensie-uitgaven. Die moeten volgens afspraak omhoog, naar 2 procent van het BNP.  NOS-correspondent Rolien Créton merkt op dat in Scandinavië de militaire bestedingen al fors omhoog gaan.
De NAVO-landen Noorwegen en Denemarken verhogen allebei hun defensie-uitgaven na jarenlange bezuinigingen. Noorwegen wil de huidige 1,5 procent van het BNP de komende zes jaar verhogen tot 2 procent.
Noorse premier: “We moeten in spelen op een steeds meer onvoorspelbare buur.”
Er wordt onder meer geïnvesteerd in 52 nieuwe straaljagers: de eerste drie exemplaren van de Amerikaanse gevechtsstraaljager F-35 werden deze week vanuit Dallas naar Noorwegen gevlogen. De komende jaren volgt de rest van de F-35-toestellen, die de huidige F-16’s vervangen.
Finmarken
Bovendien wordt de legerbasis in het Noorse Finnmark uitgebreid. Finnmark is de meest noordelijke regio van Noorwegen, die grenst aan Rusland. Het is een bekend trainingsgebied voor mariniers die er winteroefeningen houden en ervaring opdoen met afzien bij temperaturen ver onder nul. In maart dit jaar werd in Finnmark de grootste internationale militaire oefening ooit gehouden, met 10.000 deelnemers. 
Voor de 300 Amerikaanse mariniers was het even wennen: ze moesten het doen met uitrusting die normaal gesproken in het Californische berggebied wordt gebruikt. Jassen gingen kapot en schoenen raakten los van de ski’s en moesten met gaffa-tape worden gemaakt. De Amerikaanse soldaten zijn sinds vorig jaar tijdelijk in Finnmark gestationeerd. Mogelijk zal de Noorse regering binnenkort bekend maken dat het gaat om een permanente stationering, waarbij de militairen elk half jaar worden afgelost.
Deense defensie-uitbreiding
Ook Denemarken gaat de defensie-uitgaven opschroeven. De Denen zitten momenteel met 1,14 procent van het BNP aan defensie-uitgaven ver onder het gemiddelde. De komende zes jaar zullen de defensie-uitgaven met 20 procent worden verhoogd, naar 1,3 procent van BNP. 
Deense premier Lars Løkke Rasmussen: “De prijs voor vrede en veiligheid is gestegen.”
Denemarken wil onder meer een nieuwe eenheid van 4000 man in het leven roepen, die snel naar buitenlandse missies kan worden gestuurd. Ook worden de schepen van de marine gemoderniseerd.
Smeltend ijs
Een nieuwe antiterreureenheid van 500 man moet de politie bij terreurdreiging bijstaan. En er wordt ingezet op Deense militaire schepen in het Arctisch gebied bij Groenland, dat bij het Deense koninkrijk hoort. Het Arctisch gebied is vanwege de smeltende ijskappen belangrijk geworden. 
Het smeltende ijs heeft een jacht op olie- en gasreserves ontketend. Bovendien is er een toename aan scheepsverkeer tussen Europa en Azië. De handelsroute via de Noordelijke IJszee is beduidend korter dan de zuidelijke route via het Suez-kanaal.
Nog veel geld nodig
Eind deze maand wordt een speciale EU-Afrika-top gehouden in Ivoorkust. Premier Rutte gaat er ook naartoe. Doel is om oplossingen te vinden voor het indammen van de migratiestroom richting de Europese Unie.
Er is een fonds, het Africa-trustfonds, met geld voor speciale projecten, zodat er een alternatief is voor de migratie, maar de leiders willen ook geld voor een speciale troepenmacht in de Sahel. Deze zomer beloofde de EU al 50 miljoen euro voor de vredesmacht, die in Burkina Faso, Mali, Tsjaad, Mali, Mauritanië en Niger actief moet worden. En nu heeft de VS ook nog eens 60 miljoen beloofd voor de anti-terrorisme strijdmacht
Op 14 december vindt in Brussel een financieringsconferentie plaats voor de G5-troepenmacht. In totaal is bijna 500 miljoen euro nodig.  
Cruiseschepen voor vluchtelingen
Dat is allemaal om te voorkomen dat mensen naar Europa komen. Voor de mensen die er al zijn en niet meer verder kunnen, komen er cruiseschepen en extra hotelkamers - allemaal om de Griekse eilanden en de opvang winterklaar te maken. Vorig jaar werden de vluchtelingen overvallen door de sneeuw en de temperaturen onder nul. En verder wordt het aantal plekken uitgebreid.
Op de eilanden zitten meer dan 10.000 mensen vast. Ze zijn niet de enigen die vastzitten. Ook verder op de route in Servië, vlak bij de Kroatische grens, zitten migranten vast. Daar zijn niet de winter en de overvolle kampen de boosdoener, maar de terreur van de politie. Lees dit verhaal van Mitra Nazar.
Kosovo-Suriname... euh Suriname?
De Surinaamse minister Pollack-Beighle op bezoek bij haar Russische ambtgenoot Lavrov
En dan misschien wel de belangrijkste gebeurtenis in het Servische nieuws deze week. De buitenlandminister belegde er zelfs een persconferentie voor. NOS-correspondent Mitra Nazar met een opmerkelijk verhaal: Suriname zou de erkenning van Kosovo als onafhankelijke staat hebben ingetrokken, middels een brief aan de VN-Veiligheidsraad. 
Buitenlandminister Dacic: “Een hele belangrijke beslissing. Dit betekent dat het nog niet voorbij is.”
Een prominente Servische nieuwssite kopte: ‘Zuid-Amerikaans land trekt erkenning Kosovo in’. Waarschijnlijk om het ongemak bij lezers weg te nemen over de vraag: Suriname? Waar ligt dat eigenlijk?
Bakermat
In februari volgend jaar viert Kosovo het 10-jarig bestaan als onafhankelijke staat. Servië ziet het anders: Kosovo is de bakermat van de Servische geschiedenis en zal daarom altijd een provincie van Servië blijven. Kosovo lobbyt al tien jaar met succes voor erkenning, de lijst bestaat uit 111 landen. Of nee, zonder Suriname 110 landen.
Suriname heeft hiermee de toch al fragiele verhouding tussen Belgrado en Pristina flink opgeschud. Want betekent dit dat de diplomatieke strijd over Kosovo dus een terugwerkend effect kan hebben? En dat meer landen hun erkenning kunnen gaan intrekken?
Servische leugens, fake news, propaganda, gefabriceerde brief, waren de kwalificaties in de kranten in Pristina. Na Dacic’ persconferentie op dinsdag kwam de Kosovaarse regering dezelfde dag nog met een verklaring. Kosovo heeft geen brief ontvangen, was de boodschap. En bovendien: zo'n terugtrekking kan helemaal niet. In internationale wetgeving bestaat het concept van terugtrekking van een erkenning helemaal niet, stelt de Kosovaarse regering. Dat klopt niet helemaal. Het gebeurde eerder, toen de Verenigde Staten en andere landen de erkenning van Taiwan introkken.
Kosovo terug
Kosovo en Servië lobbyen al jaren in tegengestelde richting. Maar met de steun van Rusland, hoopt Servië dat Suriname de eerste stap is in een proces om Kosovo terug te krijgen.
Rusland is namelijk de sleutel in dit verhaal. Vlak voor de bewuste Kosovo-brief, zat de Surinaamse minister van Buitenlandse Zaken op de thee bij Sergej Lavrov in Moskou. Ze bespraken allerlei zaken: handel, investeringen, militaire samenwerking. Niemand weet of het woord Kosovo tijdens die gesprekken ook echt is uitgesproken. 
Maar, zeggen de analisten, één en één is twee. De hardnekkige Russische steun voor de Servische zaak, is de reden dat Kosovo nog altijd geen officiële status heeft. Rusland gebruikt daarvoor zijn veto in de VN-Veiligheidsraad. Het is dus niet ondenkbaar dat Rusland probeert Servië ook zo een handje te helpen.
Brief is echt
Intussen kunnen we concluderen dat de brief uit Suriname wel degelijk echt is. Sterker: de Surinaamse minister van Buitenlandse Zaken vloog donderdag naar Belgrado voor een ontmoeting met zijn collega Dacic, waarbij de zaak uitvoerig besproken werd.
In Suriname blijft het verdacht stil. Onze correspondent in Paramaribo wacht al dagen op antwoord, maar een reactie van de regering-Bouterse blijft uit. Ook de oppositie in het Surinaamse parlement heeft vragen gesteld over de zaak. Het laatste woord is nog niet gezegd. 
Debutantenbal in Brussel
Komende week debuteren de nieuwe ministers van Rutte III in Brussel. Carola Schouten bij de Landbouwraad, Wopke Hoekstra in de Eurogroep en de Ecofin, de raad waar alle EU-ministers van Financiën bijzitten. Ank Bijleveld gaat langs bij de NAVO. En als laatst in de week Sigrid Kaag bij de handelsministers.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Jeroen Wollaars, Judith van de Hulsbeek, Mitra Nazar, Harmen Boerboom, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Frank Renout, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Tom Wisseborn en Thomas Spekschoor.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.