Bekijk profielpagina

Brussel Inside - De ruimte

Revue
 
Deze nieuwsbrief gaat over ruimte. De ruimte aan de grens en tussen grenzen, de ruimte die gebruikt w
 

Brussel Inside

21 juni · Editie #142 · Bekijk online
Hoe komt Europa uit de crisis? En hoe verloopt de tweede golf? De brexit-discussie is in de finale fase aangeland. Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt samen met zijn collega’s in Europese hoofdsteden de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

Deze nieuwsbrief gaat over ruimte. De ruimte aan de grens en tussen grenzen, de ruimte die gebruikt wordt om vluchtelingen terug te duwen. Pushbacks. Niet alleen aan de grens tussen Turkije en Griekenland, maar ook bij Kroatië en Bosnië.
Politieke ruimte, daar gaat ook over. Heeft premier Rutte nu meer ruimte? En waarom?
En de ruimte voor insecten. Het gaat niet goed met de bijen, ondanks alle richtlijnen en verboden.
Aantal woorden 3.200
Leestijd ongeveer twaalf minuten
Blijf ons volgen @BrusselInside

Intimidatie migranten aan de grens
Ze worden aan de grens tegengehouden, teruggestuurd, opgejaagd en zitten klem tussen Turkije en Griekenland. De afgelopen maanden zijn er steeds meer beschuldigingen te horen over zogenoemde pushbacks van vluchtelingen en migranten. Zowel vanaf het Griekse vasteland als vanuit de Griekse territoriale wateren naar Turkije. En dat gaat, zo laat Conny Keessen weten, gepaard met gevaarlijke en gewelddadige praktijken.
Er duiken steeds meer verhalen op waarin sprake is van gemaskerde mannen in rubberboten, maar ook van Griekse kustwachtboten die zouden proberen om migranten te intimideren. Er worden tactieken gebruikt zoals op hoge snelheid rond de boten met migranten varen, de vernieling van motoren, het afnemen van brandstof, bedreiging met wapens, en het terugslepen naar de Turkse territoriale wateren nadat de mensen in reddingsvlotten zijn gezet.
De Griekse autoriteiten beroepen zich op het recht de grenzen te controleren en te bewaken. Maar een toenemend aantal mensenrechten- en hulporganisaties waarschuwt dat pushbacks in strijd zijn met de Europese en internationale mensenrechten, en het recht op asiel.
Aan de andere kant van de Egeïsche zee doet de Turkse kustwacht overigens geen enkele moeite vluchtelingenboten tegen te houden. Sterker nog: ze begeleiden de boten vaak naar de territoriale zeegrens en wachten dan af wat de Grieken gaan doen. Het gevolg is dat de overvolle bootjes urenlang op zee dobberen.
Sinds eind februari dit jaar, toen de Turkse president Erdogan de grens openzette, en duizenden migranten per bus naar de noordoostelijk landgrens tussen Griekenland en Turkije liet vervoeren, is de situatie duidelijk verhard. De Griekse autoriteiten zijn bezig tientallen kilometers hek aan te leggen langs de rivier de Evros, als uitbreiding op de twaalf kilometer hek dat al bestond. De protesten van Turkije halen niks uit.
Sterker nog; sinds eind mei zijn er meer politie-eenheden naar de landgrens gestuurd. Zij zullen daar blijven tot 400 nieuwe grenswachten, wiens opleiding is vertraagd door de coronacrisis, hen vervangen. De aanwezigheid van de Europese grensbewakingsorganisatie Frontex, met personeel, schepen en vliegtuigen (onderdeel van de Rapid Border Intervention (RABIT), is op verzoek van Athene verlengd.
In maart bezocht de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen de Grieks-Turkse grens en sprak haar solidariteit uit met Griekenland. Maar daarna bleef het stil. Zo stil, dat de mensenrechtencommissie in het Europees Parlement de Griekse regering, Frontex en de Eurocommissarissen Schinas en Johansson op het matje roept. Lid van die commissie is Tineke Strik (GroenLinks).
“Frontex moet veel beter zijn best doen. Nu wekken ze eerder het idee dat ze een oogje dichtknijpen of zelfs betrokken zijn bij pushbacks. Maar het probleem ligt vooral bij de Commissie. De Commissie, die toezicht houdt op de Europese wetten, weet van al die mensen die worden weggestuurd van de grens, zelfs met geweld, zonder dat ze een kans krijgen om asiel aan te vragen. Dat is een grove schending van die wetten, maar de Commissie doet niks.”
Kroaten komen weg met martelen migranten
Vluchtelingen proberen de grens over te steken.
Vluchtelingen proberen de grens over te steken.
En dan is er nog het verhaal van Kroatië. Mitra Nazar bericht.
Gemarteld en vernederd aan de Kroatische grens. Kaalgeschoren, uitgekleed, stokslagen, bijtende honden, kapotgeslagen telefoons, en onlangs nog: met rode verf kruizen op schedels gespoten. Het laatste verhaal gaat de boeken in als meest gewelddadige incident van allemaal. Zestien mannen uit Pakistan en Afghanistan werden bij de Plitvica meren staande gehouden door mannen met bivakmutsen en zwarte uniformen. Ze werden aan bomen vastgebonden, met het gezicht naar de boomstam. Drie uur lang werd op ze geschoten, boven hun hoofden en onder hun voeten. Ze werden met messen toegetakeld, en vervolgens in een busje teruggereden naar de Bosnische kant van de grens. 
De verhalen zijn inmiddels ontelbaar. De foto’s als bewijs ook. Hulporganisaties en activisten houden het nauwkeurig bij. Het wordt steeds gewelddadiger. Op de grens van de Europese Unie tussen Bosnië en Kroatië, gebeuren al jaren zaken die het daglicht niet kunnen verdragen. En net zo lang wordt al geroepen dat de Europese Unie niet wil zien wat daar gebeurt. Het is immers de buitengrens van de Unie, de Kroaten zorgen ervoor dat migranten niet doorsteken naar de rijkere landen. Fort Europa wordt bewaakt, en hoe de Kroaten dat doen zal ze in Brussel een worst wezen. Dat zijn de geluiden die ik al die jaren hoorde van cynische hulpverleners in Bosnië en Servië. Van de mensen die gewonde jongens uit Afghanistan en Pakistan opvangen en oplappen als ze keer op keer terugkomen met sporen van martelingen op hun lichamen. 
Bewijs
Maar inmiddels zijn het niet meer alleen cynische statements van teleurgestelde hulpverleners. De Britse krant The Guardian kwam vorige week met een flinke onthulling. Journalisten van de krant lazen e-mails van ambtenaren in Brussel. Daaruit blijkt dat bewust geen actie is ondernomen toen bleek dat de Kroatische regering helemaal niet werkte aan het verbeteren van de situatie aan de grens. Dat was namelijk wel afgesproken. De Commissie had Kroatië twee jaar geleden al op de vingers getikt, het geweld moest stoppen, helemaal omdat het land lid wil worden van de Schengen (vrij reizen) zone.
Er werd Europees geld (6,8 miljoen euro) naar Zagreb gestuurd voor een zogeheten ‘monitoring mechanisme’. Er zou meer supervisie aan de grenzen moeten komen, gewelddadige agenten opgespoord en bestraft. Maar daar had Kroatië helemaal geen zin in. Het geld kwam wel, maar ging in plaats daarvan naar het potje ‘grensbewaking’. De Europese Commissie wist het, en deed niks. 
Eigen ervaring
Een jaar geleden lukte het me om met de Kroatische grenspolitie op pad te gaan. Dat was niet makkelijk. De Kroaten beantwoorden liever geen vragen van journalisten. Ze geven schriftelijke verklaringen, en als je geluk hebt krijg je een perswoordvoerder aan de lijn. Maar dit keer hadden ze er belang bij de deur voor me open te doen, dachten ze. Een week eerder hadden ze een Afghaanse familie met kinderen gered in de bergen op de grens tussen Bosnië en Kroatië. De mensen waren verdwaald en onderkoeld geraakt. Beelden van de reddingsoperatie werden met trots gepresenteerd.
Ik vroeg ze me mee te nemen naar de plek waar het was gebeurd. We reden met four-wheel-drive door de besneeuwde bergen rondom de Plitvica-meren. Een gebied dat prachtig en onheilspellend tegelijk is. Precies de plek waar migranten en vluchtelingen niet alleen gevaar lopen als ze wilde dieren tegen komen, waar ze kunnen doodvriezen in de nacht, maar waar ze ook blootstaan aan geweld van de mens, de grenspolitie of wie die mannen in bivakmutsen ook zijn. 
Politieagent Marin en ik stappen de auto uit en gaan staan op een uitkijkpunt. Onze voeten zakken diep weg in de sneeuw.
“Beren, wolven, en oh er liggen hier ook nog landmijnen uit de oorlog,” zegt hij heldhaftig. “Het is hier echt gevaarlijk.”
Ik was natuurlijk niet gekomen voor de publiciteitsstunt van de reddingsactie, of voor Marin’s stoere verhalen over het gevaar van de natuur. Dat had hij kunnen weten. Toch schrok hij toen ik de vraag stelde waarvoor ik was gekomen. “Hoe zit het met de martelingen?” Hij reageerde geprikkeld. En het antwoord was niet verrassend. “Dat zijn leugens,” zegt Marin stellig. “Zie hoe ruig de route hier is? Die jongens vallen gewoon, en daar komen die verwondingen vandaan. Het zijn allemaal leugens die ze vertellen.”
De ruimte
En dan de Europese Top. De laatste per videoverbinding, is de bedoeling. Zo hebben we het over de positie van premier Rutte, die aan het veranderen is, maar eerst de aanloop. Overal zie je de dagen voor zo'n top leiders en ministers positie innemen.
In Duitsland schreef Die Welt opeens dat Duitsland 42 procent meer geld moest afdragen aan Brussel. De Denen hadden het al over 34 procent extra gehad. En in Oostenrijk strooide de minister van Financiën Blümel met een percentage van meer dan vijftig procent. De mediastrategie van de Oostenrijkers was vooral gericht op zuiderbuur Italië. In een groot interview met het Italiaanse dagblad La Stampa trok hij de rode lijnen van Wenen richting Rome.
“Solidariteit is geen eenrichtingsverkeer en moet ook van toepassing zijn op Europese regels. Na de Covid-crisis is daarom een ​​hernieuwde inzet voor een gezond begrotingsbeleid en een schuldvermindering noodzakelijk.”
En ook uit Frankrijk werden de pijlen vooraf gericht op Spanje en vooral Italië. De Franse staatssecretaris voor Europese Zaken Amelie de Montchalin koos de radio uit om het standpunt uit te leggen. “Er is geen magisch geld, we zullen het geld terugbetalen.” Om Rome gerust te stellen zei ze erbij dat het anders zal gaan dan tijdens de vorige crisis. “Geen herhaling van de trojka of het voogdijschap zoals tijdens de Griekse financiële crisis.”
“Ik luister naar de Italiaanse premier en hij zegt dat hij een grote behoefte heeft om zijn economie en industrie opnieuw op gang te brengen, maar Italië zal niet meer functioneren als hij niet tegelijkertijd zijn bureaucratie en zijn rechtssysteem niet hervormt, hij doet het voor de Italianen.”
En natuurlijk waren er ook signalen richting Nederland. Zo waarschuwde Manfred Weber niet alleen de fractievoorzitter van de Europese christendemocraten, maar ook vertrouweling van Bondskanselier Merkel, via De Telegraaf dat Nederland water bij de wijn moest doen.
En dan Rutte
Die was redelijk stil in de dagen voorafgaand aan de top. Hij had wel veel overlegjes, maar als er nieuws naar buiten moest worden gebracht dan liet hij dat aan de anderen over. Zo zat er een Zweedse postzegel op de brief die de vier leiders van de zuinige (frugals) landen naar de Financial Times stuurden. En al eerder werd het tegenplan van de vier landen (Oostenrijk, Zweden, Denemarken en Oostenrijk) via de Oostenrijkse kanselier Kurz naar buiten gebracht.
En tijdens de top liet Rutte het woord voeren namens de zuinige landen door de Zweedse premier die de bezwaren uiteenzette, waardoor het niet meteen een discussie tussen Nederland en Zuid-Europa werd.
De ruimte
Er begint aan de kant van Rutte zowel technische als politieke ruimte te ontstaan. Om te beginnen de technische ruimte. Als Nederland de korting (de rebate) van ongeveer een miljard euro behoudt dan wordt het financiële probleem een stuk minder groot. “Dan kunnen we creatief gaan schuiven met posten”, zeggen bronnen in Den Haag, waardoor het acceptabel kan worden voor Nederland.
En de politieke ruimte is ineens ook een stuk grote sinds de bekendmaking van Wopke Hoekstra dat hij geen lijsttrekker van het CDA wil worden. Rutte moest de afgelopen maanden de hele tijd achteromkijken of de mogelijk nieuwe leider van het CDA wel in de buurt was. Hij kon niet afwijken van de harde lijn van Hoekstra om de christendemocraten straks bij de verkiezingscampagne niet het argument te geven dat hij als premier te snel te veel geld had weggegeven, zoals destijds bij de Griekse crisis.
De gedoodverfde kandidaat vicepremier Hugo de Jonge zit iets anders in de wedstrijd. Hij zit, zo zeggen verschillende mensen meer op de lijn Merkel. Streng, rechtvaardig, maar wel werken aan een Europese oplossing. Ook meer de lijn van het CDA in Brussel, waar ze grote moeite hebben met de dominantie van Financiën in het Europese debat.
Maar goed, met ruimte bouw je geen compromissen en het zullen nog lastige onderhandelingen worden de komende maand. Brussel houdt rekening met twee langdurige toppen, voordat de echte vakantie begint.
Alleen nog eerlijke bitcoins in Estland
Estland houdt grote schoonmaak. De licenties van maar liefst 500 cryptocurrency bedrijven zijn ingetrokken. Op die manier hoopt het land een einde te maken aan de grootschalige witwasoperaties die via dergelijke bedrijven lopen.
Het land is lange tijd vrij populair geweest als toevluchtsoord voor bedrijven die in nieuwe valuta handelden. De Baltische staat was een van de eerste landen die de cryptomunten (zoals bitcoins) toestond en in drie jaar tijd zijn er meer dan 1.400 vergunningen verleend. Maar nadat bleek dat de Danske Bank voor bijna 250 miljard euro via Estlandse cryptobedrijfjes had witgewassen, besloot het kabinet de boel op te schonen.
Volgens Madis Reimand, een van de financiële speurders in Estland, kon het niet anders.
“Dit is een eerste stap in het opruimen van de markt. Voortaan laten we alleen bedrijven toe die onder Ests toezicht staan en aan onze regels voldoen.”
Bedrijven die zes maanden nadat ze een vergunning hebben gekregen nog niks waarneembaars hebben gedaan, raken die vergunning vanaf nu meteen weer kwijt. Ook het verkrijgen van een vergunning wordt lastiger. Voorheen was dat binnen dertig dagen gepiept. Nu nemen de autoriteiten drie maanden de tijd. Ook moet er een echte vestiging van de onderneming worden geopend, dus niet alleen een papieren (postbus) adres. Verder moeten werknemers, met name de managers, in het land verblijven.
Reimand denkt dat het hier niet bij blijft. Hij vreest dat meer dan de helft van de 900 bedrijven die nu nog actief zijn, de komende maanden waarschijnlijk hun vergunning zullen verliezen. 
Black lives matter
Juan Benjumea
Volle steun aan Pierrette Herzberger-Fofana. Hardhandig gefouilleerd toen ze politie filmde, wat volledig haar recht is.

Tijd voor onderzoek, excuses en engagement van #PolBruno om zo’n praktijken te stoppen. Onze politie onwaardig.

#BlackLivesMatter 
https://t.co/rV8OT29Wrk
Het Europees Parlement heeft deze week een groot debat gehouden over Black Lives Matter. Uiteindelijk werd een resolutie met de volgende hoofdpunten aangenomen:
  • Black Lives Matter, benadrukt het Europees Parlement, en veroordeelt elke vorm van blank superioriteitsgevoel
  • Europarlementariërs veroordelen de verschrikkelijke dood van George Floyd en steunen vreedzame demonstraties
  • Discriminatie op grond van ras blijft een alledaags probleem in de hele EU
  • Beëindig etnisch profileren in het strafrecht en zorg dat politiegeweld bestraft wordt
Tijdens het debat vertelde de Duitse Pierrette Herzberger-Fofana wat haar de avond voor het debat overkomen was toen ze door de Brusselse politie werd aangehouden. (Klik op het filmpje voor haar bijdrage). Ze werd hardhandig gefouilleerd terwijl ze een foto nam van een arrestatie op het station. De voorzitter van het Parlement (Sassoli) heeft de politie van Brussel ondertussen om opheldering gevraagd.
De dood van miljoenen bijen
THE UNPUNISHED BEE POISONERS
Ze liggen overal op hun rug. Het is een enorm tapijt van miljoenen dode bijen, pootjes gekruist en een uitgestoken tong. Het is het beeld dat een groep imkers uit de Bulgaarse Pleven regio, vlak bij de grens met Roemenië, in mei aantreft als ze hun bijenkorven checken. Het is weer zo ver. De bijen zijn vergiftigd. Hannah van der Wurff over waarom er zoveel bijen sterven. 
Het is een verschrikkelijk gezicht voor iedere imker, maar de Bulgaren zijn er bijna aan gewend. Het is namelijk al de derde keer dat het scenario zich afspeelt: imkers klagen bij de regionale landbouwautoriteiten over de massabijensterfte. Dan voert een delegatie ambtenaren en dierenartsen onderzoek uit naar doodsoorzaak van de bijen en testen de grond en planten. Vervolgens krijgen de imkers te horen dat er een grote hoeveelheid ‘thiamethoxam’, een pesticide (daar zo meer over), te vinden was in de bijen en planten. De imkers stappen dan naar de rechter, maar daar loopt het vast.
Er wordt geschat dat er dit voorjaar alleen al 200-400 miljoen bijen zijn gestorven in de regio. In Kroatië is het nu ook mot. Begin deze maand werden daar in meer dan 600 korven dode bijen aangetroffen in de grensregio met Hongarije. Per bijenkorf kunnen de Kroatische imkers ongeveer 200 euro terugverwachten als schadevergoeding, hebben de lokale autoriteiten besloten.
Hoe komt het? 
Thiamethoxam hoort, samen met imidacloprid en clothianidin, tot een categorie pesticiden (chemische gewasbeschermingsmiddelen) die in de EU sinds december 2018 verboden zijn. Deze categorie middelen werd verboden omdat ze ernstig gevaarlijk zijn voor bijensoorten. Ze mogen alleen nog legaal gebruikt worden in afgesloten kassen.
Daar zit het probleem, volgens Greenpeace Europa. Uit de kassen stroomt het gif alsnog naar het milieu. 
In het Bulgaarse Pleven zijn er over de jaren meerdere mensen vergiftigd, waarbij regelmatig ook kinderen in het ziekenhuis terecht komen. Ook in de honing worden sporen van de bestrijdingsmiddelen gevonden en het aantal dode egels, salamanders, vogels en slangen neemt toe.
Brussel help!
De bijenhouders hebben nu contact opgenomen met Brussel. De Poolse Eurocommissaris Wojciechowski (Landbouw) heeft beloofd te helpen. Maar de imkers uit de getroffen regio’s zitten nog steeds met hun handen in het haar. “Diegenen die dit illegale spul gebruiken zijn ontastbaar”, zegt een van de imkers die sinds de rechtszaken uit 2018 betrokken is. Volgens hem loopt het vast door het ingewikkelde rechtssysteem, waar men het niet eens kan worden over de vraag wie nu verantwoordelijk is voor de dood van de bijen.
De Bulgaarse journalist Valia Ahchieva, die deze zaak onderzoekt voor Euractiv, denkt daar anders over. Zij zegt dat het landbouwbedrijf ‘Octopus Invest Holding’, die door een regionaal Hof in Bulgarije schuldig is bevonden, wordt beschermd door het ministerie van Landbouw. (Lees hier meer.)
En verder
…Is er ruzie tussen Frankrijk en Turkije. Een Frans marineschip is volgens de Franse minister van Defensie Florence Parly op de Middellandse Zee lastiggevallen door de Turkse marine. Het gebeurde nadat de Fransen wilden controleren of een Turks vrachtschip geen wapens aan het smokkelen was richting Libië. Secretaris-generaal Stoltenberg gaat de zaak onderzoeken. Meer hier.
…Maar er is meer. Volgens het Duitse persbureau DPA blokkeert Turkije het geheime verdedigingsplan voor Oost-Europa. De Turkse regering wil daar alleen aan meewerken als de andere NAVO-landen verklaren dat de Syrisch-Koerdische organisaties PYD en YPG terroristische groeperingen zijn. Dat was ook al in december tijdens de top in Londen een struikelblok, omdat een aantal landen waaronder Frankrijk weigert dit te doen. Meer achtergronden hier en hier.
…Is de EU kwaad op de Amerikaanse president Trump. Op 27 juni vinden er op het Witte Huis gesprekken plaats tussen Servië en Kosovo, maar de EU is niet welkom. Diplomaten vermoeden dat de Amerikaanse president op deze manier niet alleen de EU wil dwars zitten, maar vooral de Duitse bondskanselier Merkel. Opvallend is dat de aankondiging een dag kwam nadat Trump aankondigde dat de Amerikaanse troepen uit Duitsland zouden worden teruggetrokken.
…Gaat ondertussen ook de discussie over digitale belastingen verder. Waar moeten de Google’s en Facebooken van deze wereld belasting betalen? Die zaak lag bij de OECD (de organisatie voor economische ontwikkeling) in Parijs. Volgens de Franse minister Bruno Le Maire waren ze dicht bij een oplossing op het moment dat de Amerikanen zich onverwacht terugtrokken. “Een provocatie”, zo noemde de minister de Amerikaanse stap. Meer hier.
…Begint de journalistieke rondreis door Europa populair te worden. Tijn Sadée had de primeur, maar nu zijn er meer reizigers met een pen. Lees hier het verslag in het Dagblad van het Noorden.
…Heeft de Europese Commissie een witboek gemaakt over subsidies en hoe die de markt kunnen verstoren. Het gaat over steun aan bedrijven buiten de EU die met staatssteun oneerlijk kunnen concurreren. Lees meer hier en hier.
…Voor als je op vakantie wil is dit heel handig. Wat zijn de beperkingen, welke afstand moet je houden, zijn de campings open en meer van dat soort praktische zaken. Klik hier.
…Is er maandagavond weer een Brussel bij Nacht. Tijn Sadée vertelt weer een mooi verhaal uit de Brusselse krochten. Vanaf 23.30 uur te beluisteren op NPO Radio 1.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Gerard van den Broek, Mitra Nazar, Conny Keessen, Hannah van der Wurff, Rolien Créton, Tim de Wit, Judith van de Hulsbeek, Frank Renout, Wouter Zwart, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Saskia Dekkers en Thomas Spekschoor.

Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.