Bekijk profielpagina

Brussel Inside - De richting

Revue
 
De richting is duidelijk, de afloop nog niet. De Britten willen richting de uitgang, maar er zijn nog
 

Brussel Inside

15 december · Editie #117 · Bekijk online
De nieuwe Europese Commissie is begonnen. Klimaat, geld, migratie en geopolitiek vormen de hoofdmoot van de nieuwe ploeg. En of ze het in Brussel (en Londen) willen of niet: de brexit-discussie is nog lang niet voorbij. Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt samen met zijn collega’s in Europese hoofdsteden de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

De richting is duidelijk, de afloop nog niet. De Britten willen richting de uitgang, maar er zijn nog veel obstakels.
De richting is groen, maar of het aan het eind ook groen is, is nog maar de vraag. De EU zegt dat is afgesproken om in 2050 klimaatneutraal te zijn, maar er liggen heel wat kolen- en kerncentrales en andere obstakels op de weg.
En verder aandacht voor boze mannen in Spanje, het ongemakkelijke gevoel bij de premier van Malta die gewoon meepraat tijdens de EU-top.
Volgende week komen we met de uitslag van het Europese Woord van het Jaar.
Blijf ons volgen @BrusselInside

Daar is de no-deal-brexit weer
Na de overwinning volgt de realiteit. Let’s get brexit done, de slogan waarmee Boris Johnson gewonnen heeft, betekent niet dat alles nu soepeltjes en gladjes gaat. De kans bestaat namelijk dat eind volgend jaar de Britten alsnog zonder deal uit de Europese Unie stappen.
Dat klinkt raar, want de verwachting is dat het nieuwe Britse parlement de overeenkomst die in oktober is gesloten wel zal goedkeuren. En ook het Europees Parlement zal niet gaan dwarsliggen in januari. Niets staat dan een vertrek van de Britten op 31 januari 2020 in de weg.
Maar, daarna komt het handelsakkoord. Dat moet voor december 2020, dus rond Kerst volgend jaar klaar zijn. Zo niet dan kunnen de Britten er alsnog zonder deal uitstappen en dat betekent opnieuw politieke spanning.
Want voor de helderheid de Britten zijn er straks wel uitgestapt, maar de EU wetten en regels blijven gelden voor het Verenigd Koninkrijk, totdat het handelsverdrag is afgesloten. Groot nadeel voor Londen is dat ze het komend jaar moeten luisteren naar Brussel zonder zelf mee te kunnen praten. Vandaar dat premier Johnson haast heeft.
En die haast hebben de EU-leiders nou net niet. Eind februari wordt het onderhandelingsmandaat opgesteld. “Dat zal nog een hele kluif worden, evenals de gesprekken daarna”, zegt premier Rutte.
Daar is ie weer
Michel Barnier de Fransman die tot grote tevredenheid van de EU-leiders het eerste brexit-akkoord heeft onderhandeld, mag ook de handelsovereenkomst gaan doen. Ook hij heeft haast, want zonder akkoord komen er grote problemen niet alleen bij de export en import, maar ook bij de vissers. Waar mogen de Nederlandse vissers bijvoorbeeld nog wel vis vandaan halen en waar niet? Waar moet het aan land worden gebracht. Het is zaak om dat snel te regelen voordat de gemoederen op zee hoog oplopen.
Tot op heden dacht de EU dat in geval van nood, dus bij een no-deal-brexit, de regels van de Wereldhandelsorganisatie WTO met heffingen en quota zouden gelden. Strikt formeel is dat ook zo, maar de WTO is op sterven na dood.
Bij conflicten doet een speciaal college uitspraak, maar doordat de Amerikanen de afgelopen jaren hebben geweigerd om nieuwe rechters voor dat rechtsprekende college te leveren, kunnen er geen uitspraken meer worden gedaan.
De Ier Phil Hogan, die in de nieuwe Europese Commissie over handel gaat, wil nu zelf meer macht om conflicten te beslechten, zonder de WTO. Er komen binnenkort nieuwe regels, die overigens nog wel goedgekeurd moeten worden door zowel het Europees Parlement als de nationale lidstaten.
Drie erbij
Jeroen Lenaers
Het Europees Parlement ná #brexit.

Als er dan toch één positieve consequentie is van Brexit, dan is het wel dat de positie van de christendemocratie in de Europese democratie nóg verder verstevigd wordt. https://t.co/V3ZRTTy89R
11:04 AM - 13 Dec 2019
De overwinning van Boris Johnson betekent ook dat drie Nederlanders hun koffers kunnen pakken om naar Brussel af te reizen. En dat de 73 Britten naar huis gaan. Ze vergaderen nog één keer in Straatsburg in januari, vervolgens nog een korte sessie in Brussel en dan is het gedaan.
De verhoudingen in het parlement veranderen ook. De christendemocratische Europarlementariërs zijn de grote winnaar van de brexit. Ze krijgen er vijf zetels bij. De sociaal-democraten, de liberalen, maar ook de politieke familie van Forum voor Democratie zien hun aantal zetels slinken.
Het aantal Nederlanders stijgt van 26 naar 29. Marcel de Graaff van de PVV komt terug en ook de VVD krijgt een extra zetel. Bart Groothuis, nu nog werkzaam in Den Haag bij het ministerie van Defensie vertrekt voor de liberalen naar het EP. De derde extra plek is voor Forum voor Democratie. Dorien Rookmaker, die met de groep Otten uit de partij is gestapt, komt eveneens naar de hoofdstad van Europa.
En niet alleen in het Europees Parlement zijn de gevolgen waarneembaar. Ook in Schotland en Noord-Ierland zijn de verhouding drastisch gewijzigd. De roep om onafhankelijkheid in Schotland klinkt en de roep om in de EU te blijven. In Noord-Ierland zijn er zelfs kiesdistricten van protestantse- in katholieke handen overgegaan. Lees over Schotland meer hier en over de Ierse situatie meer hier.
Groene Kerst
De grote groene maand is met horten en stoten op gang gekomen. In Madrid waar over het klimaat werd gesproken (de uitvoering van de regels van eerdere afspraken gemaakt in Parijs) ging het moeizaam. De Green Deal die Ursula von der Leyen samen met Frans Timmermans presenteerde moest op applaus worden onthaald, maar de Europese regeringsleiders vlogen elkaar de dag na de lancering urenlang in de haren. “Zo wordt het nooit een groene Kerst”, verzuchtte een diplomaat.
Vooral Polen en met name Tsjechië lagen de afgelopen dagen dwars. Premier Babis kwam geharnast naar Brussel om met zijn andere collega’s te praten.
“Kerncentrales stoten geen CO2 uit. Vijftien lidstaten produceren zelf energie via kerncentrales en in verschillende landen zijn nog centrales in aanbouw, of wordt de constructie gepland.” 
Hij had een klein feitje dat hij graag met iedereen wilde delen. De energiemix van Tsjechië bestond op donderdag 12 december uit kolen (67 procent) en kernenergie (33 procent). Maar doordat de energienetten met elkaar verbonden zijn in de EU, profiteerde buurland Oostenrijk, dat tegen kernenergie is, voor maar liefst 25 procent van de Tsjechische kernenergie.
Tsjechië vindt dat hypocriet. “Zonder onze kernenergie hebben ze niks en kunnen ze fluiten naar hun klimaatdoelstellingen.”
Hoe verliep de discussie?
De toon was bits. Tsjechië wilde de garantie dat kernenergie niet opeens in de ban wordt gedaan. Premier Rutte snapt dat niet zo, omdat nergens staat opgeschreven dat kernenergie niet mag. Maar er heerst veel wantrouwen bij de Tsjechen. En feit is dat de Europese Investeringsbank de laatste tijd niet scheutig met het lenen van geld voor de bouw van nieuwe kerncentrales. Ook bij de bank staat nergens geschreven dat kerncentrales geen geld mogen krijgen, maar de praktijk laat anders zien.
De Hongaarse premier Orban sloot zich bij Babis aan. Orban heeft de uiteindelijk opgeschreven conclusie na afloop van de EU-top dat kernenergie onderdeel is van de energiemix, die elk land zelf mag bepalen, vooral nodig om aan Rusland te laten zien dat ze de nucleaire centrales in Hongarije mogen bouwen van de EU.
En dan waren er nog de Polen. Ook dat land wil kernenergie gebruiken om aan de uiteindelijke doelstelling, klimaatneutraliteit in 2050, te kunnen voldoen. Maar de Polen hebben een groter probleem. Het land is dermate afhankelijk van kolen, zowel voor de energie als voor de werkgelegenheid en dus de ontwikkeling van hun economie, dat omschakeling heel moeilijk en vooral kostbaar gaat worden. Zonder het te noemen wil Polen vooral heel erg veel geld om die omschakeling te kunnen betalen.
De Polen zijn wel consistent overigens. In de aanloop naar het klimaatverdrag van Parijs waren ze het laatste EU-land dat overstag ging. Dit voorjaar bij de top van de Europese leiders in Sibiu (Roemenië) hadden ze grote bezwaren en bij de top daarna in juni hielden ze de conclusies over klimaatneutraliteit tegen. Uiteindelijk is de Poolse premier Mateusz Morawiecki akkoord gegaan met een soort uitstel. Hij moet in juni volgend jaar laten weten of Polen zich alsnog aansluit bij de doelstelling om in 2050 klimaatneutraal te zijn. Na afloop kwam het hoge woord er dan toch uit. Hij wil best akkoord gaan, maar dat is afhankelijk van de hoeveelheid geld die het land krijgt.
Die discussie wordt ook volgend jaar gevoerd. De verwachting is dat over de nieuwe begroting na de zomer besluiten gaan vallen.
'Hysterisch, stom, hoer'
Het zijn vooral mannen die iets vinden van Greta Thunberg, ontdekte El País. De krant onderzocht drie weken lang berichten op social media over de Zweedse klimaatactiviste en komt op 228.000 mensen met een Twitteraccount die iets over haar meldden. Daarvan waren 70.000 originele berichten, de rest retweets. 
Twee derde van deze tweets waren geschreven door mannen (of mensen die op Twitter aangeven dat ze man zijn). 
De 16-jarige Thunberg bezocht afgelopen week de klimaattop in Madrid en ervoer wat het betekent om in een complete hype rond haar persoon terecht te komen. Honderden journalisten en fans volgden iedere stap die ze zette en dat maakte het actievoeren een stuk moeilijker. Thunberg moest uiteindelijk door de politie uit de klimaatmars worden gehaald en per (elektrische) auto in veiligheid worden gebracht. 
In dezelfde periode verschenen alleen al in Spanje 10.000 hatetweets per dag. 
En vooral mannen (bruine percentages) maken zich in die berichten boos. De vrouwen zijn in het paars, rechts. De beschuldigingen zijn in deze volgorde: hysterisch, stom, hoer, gestoord, dwaas, pathetisch, gek, verwend kind, marionet. In de berichten wordt Thunberg naar de stieren gestuurd, aangeraden een boot te kapen of worden erotische geluiden onder haar stem gezet, signaleren de onderzoekers. Ze zagen ook dat vrouwen gematigder in hun toon en retweets waren.
In de kritische tweets gaat het vooral over de leeftijd van Thunberg, en het niet naar school gaan, de vermeende druk van haar ouders, het Asperger syndroom dat ze heeft en haar manier van reizen. In linkse groepen duiken vooral de hashtags #asperger, #bunny en #leven op. Bij rechts #studie, #zakkenvullen en #ouders.
De week eindigde voor Greta Thunberg met haar uitverkiezing als Persoon van het Jaar door het Amerikaanse tijdschrift Time. So ridiculous, tweette Donald Trump onmiddellijk. Greta moet aan haar woedeaanvallen werken, vond de Amerikaanse president. “Daarna moet ze thuis een klassieke film gaan kijken met een vriendje. Chill Greta, Chill!” Thunberg kreeg hierop bijval van Michelle Obama.
Michelle Obama
.@GretaThunberg, don’t let anyone dim your light. Like the girls I’ve met in Vietnam and all over the world, you have so much to offer us all. Ignore the doubters and know that millions of people are cheering you on.
6:12 AM - 13 Dec 2019
Overigens valt uit het bijgewerkte profiel van Thunberg op te maken dat ze wel iets van de adviezen van Donald Trump opvolgde.
Wij moeten even praten
In de vergaderzaal, vlak voor het begin van de EU-top drentelt de premier van Malta een beetje verloren rond. Geen hartelijke begroetingen, klopjes op de schouder, kussen of lachen om kleine grapjes die worden gemaakt. Hij gaat maar snel op de stoel achter z'n naambordje zitten, wachtend op de discussie die gaat komen. “Hij heeft heel wat uit te leggen”, zegt premier Rutte voordat de vergadering begint.
Eerder op de dag sprak de zoon van de vermoorde journaliste Daphne Caruana Galizia via een krakkemikkige luidspreker. “Ze rapporteerde over de feiten, en de mensen geloofden en vertrouwden haar. Dat zijn de twee redenen dat mijn moeder werd vermoord.“
De kou in Brussel is bijtend, de stem van Andrew zacht. “Het laatste boek dat mijn moeder las, ging over autoritarisme en dat we daar nooit aan moeten gehoorzamen. Daarom zijn we hier vandaag. Elke stap, hoe pijnlijk die ook is, kan tot rechtvaardigheid leiden.”
Hij staat met zijn rug naar de Maltese Vertegenwoordiging bij de EU, tegenover een kleine groep demonstranten. Die juichen hem toe en roepen “justitia, justitia!” Rechtvaardigheid voor allen. Ze houden borden omhoog met daarop “Gangsterparadijs”, “Bescherm ons recht op de waarheid om de democratie te bewaren!” en “Rechtvaardigheid: is het te veel gevraagd?”
Maar hij spreekt niet alleen tot de demonstranten. De demonstratie is gericht aan de Maltese overheid en de premier in het bijzonder. Ze willen rechtvaardigheid voor de vermoorde journaliste, maar ook de vrijheid en veiligheid van Maltese journalisten waarborgen.
Niet alleen Galizia’s zoon staat er vandaag, maar ook mensen uit alle hoeken van Europa die rechtvaardigheid in Malta willen. Zo neemt een Italiaanse jongen het woord nadat Andrew heeft gesproken. Met tranen in zijn ogen en een priemende vinger richting de Maltese ambassade verheft hij zijn stem: “Malta lijkt een overheid te hebben die de zoon van Italië is. Dit is de maffia!”
De groep demonstranten barst uit in kreten: “Maffia! Maffia! Maffia!” Op één van hun borden staat dan ook “Mafja barra,” weg met de maffia.
Nadat ze zijn gekalmeerd, pakt een Maltese vrouw die vandaag speciaal naar Brussel gekomen is de microfoon: “Ik schaam me om Maltees te zijn vandaag. Geef ons onze vrijheid terug!”
Rutte spreekt uiteindelijk apart met de premier. Hij zit tijdens de vergadering naast Muscat. Nadat de Maltezer premier had gezegd niets tijdens de vergadering te willen zeggen, maakte de Nederlandse premier een afspraak. "Wij moeten even apart praten”, zo liet hij Muscat weten. “Ik kan hem niet zeggen wat hij moet doen, want ik ben tenslotte niet de premier van Malta”, zei hij na afloop.
Het komt niet tot een veroordeling door de EU van het eiland. Er loopt een onderzoek en de leiders willen daar niet doorheen fietsen. “Dat kan averechts werken.” Maar Rutte heeft gezegd dat er een echt onafhankelijk onderzoek moet komen en dat het afgelopen moet zijn met het bedreigen van mensen die kritische vragen stellen.
En verder
…..Botst de EU opnieuw met Turkije. De Turken hebben een overeenkomst met Libië gesloten, waardoor ze toegang krijgen tot een gebied waar veel olie en gas zit. Volgens Griekenland is het deel van de zee wat Turkije nu Turks noemt eigenlijk Grieks. Turkije noemt de zee waar het over gaat ondertussen het blauwe moederland. De EU-regeringsleiders zijn het met de Grieken eens.
…..Nog meer nieuws over de vraag van wie de zee is. Slovenië moet vooralsnog in het stof bijten over de baai van Piran. De advocaat-generaal van het Europees Hof van Justitie zegt dat het Hof niet de bevoegdheid heeft om zich over het grensverschil tussen Slovenië en Kroatië uit te spreken. Slovenië noemt de argumentatie slecht onderbouwd en niet doordacht. Lees meer hier.
….Gaat Brussel bij Nacht in het Oog op Morgen over de speechschrijvers in Brussel. Wie heeft het speechfragment man on the moon bedacht voor Ursula von der Leyen? Tijn Sadée onthult het maandag.
…..Struikelde de Italiaanse oppositieleider Salvini bijna over de Italiaanse trots Nutella. De nootjes-pasta die door veel Italianen als een wonderbaarlijke lekkernij wordt beschouwd. Hij wilde geen Nutella, waar hij dol op is, meer eten, omdat er Turkse nootjes voor worden gebruikt.
Maar de export van de Nutella is zo succesvol dat de fabrikant veertig procent van de wereldwijde hazelnoot productie opkoopt, ook in Turkije. Na enkele dagen besefte Salvini dat hij uit de bocht was gevlogen, omdat het over een van de meest succesvolle Italiaanse bedrijven ging. Op Facebook lazen we vervolgens: “Eet een boterham met Nutella om de dag wat zoeter te maken.”
…..Is de hashtag #greensanta populair in Frankrijk en Ierland. Geen witte Kerst, maar een groene Kerst! Het moet allemaal CO2-neutraal, biologisch, diervriendelijk en afvalvrij zijn. Geen nepboom, een echte boom uit Frankrijk, geen speelgoed met batterijen en ingepakt in gerecycled papier.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Judith van de Hulsbeek, Frank Renout, Laura Joël, Wouter Zwart, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Saskia Dekkers en Thomas Spekschoor.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.