Bekijk profielpagina

Brussel Inside - De man zonder oneliner

Revue
 
De migratiediscussie is de rode draad die door veel Europese onderwerpen loopt. Zweden stemt vandaag
 

Brussel Inside

9 september · Editie #47 · Bekijk online
Europa is in beweging, maar wat speelt er echt? Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt iedere week, samen met zijn collega’s in de Europese hoofdsteden, de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

De migratiediscussie is de rode draad die door veel Europese onderwerpen loopt. Zweden stemt vandaag en de vraag is welke partij vertrouwt de bevolking op migratiegebied. Spanje krijgt een tik op de vingers, omdat het migranten terugstuurt naar Marokko.
Uit Italië deze week even geen migratieverhaal, daar gaat het gewoon ouderwets over geld, de begroting, tekorten en de Europese afspraken daarover.
Mitra Nazar praat ons helemaal bij over de grensperikelen tussen Kosovo en Servië. De presidenten zouden met elkaar praten in Brussel maar het gesprek werd op het laatste moment afgezegd.
En dan hebben we nog de EU-verkiezingsrace. De Europese politieke partijen zijn op drift een kleine negen maanden voordat de stembussen geopend worden. Manfred Weber wil de opvolger van Jean-Claude Juncker worden, maar wie is deze man zonder oneliner?
En we hebben sinds kort Twitter. Volg ons via @brusselInside of volg onze Europese correspondenten.

De Zweedse keus
Jimmie Åkesson de leider van Zweden-Democraten signeert portret van zichzelf.
Vandaag kiezen de Zweden, en voor het eerst zijn vluchtelingen en immigranten, het meest besproken verkiezingsthema in Zweden. De anti-immigratiepartij Zweden-Democraten heeft veel nieuwe kiezers gewonnen door de vluchtelingencrisis en de politieke boycot van de afgelopen jaren. Verwacht wordt dat de rechts-populistische partij bij de verkiezingen van vandaag de op één-na-grootste, en volgens sommige peilingen zelfs de grootste partij in Zweden wordt.
Onze Scandinavië-correspondent Rolien Créton is er bij.
De toon van het politieke debat is dit maal ongekend fel voor Zweedse begrippen. Waar andere Europese landen het debat over vluchtelingen al jaren geleden aangingen, bleef het onderwerp in Zweden taboe. Maar dat is nu ook in Zweden veranderd:
“Immigranten zijn niet Zweeds en passen niet in Zweden. Natuurlijk krijgen ze daarom geen baan”, zo riep Jimmy Åkesson uit in het afsluitend partijleider debat, uitgezonden door SVT, de publieke Zweedse omroep.
Hij gaf aan dat de pogingen om immigranten en vluchtelingen aan het werk te krijgen, daarom nooit zullen aanslaan. Deze bewering zorgde voor een relletje. SVT koos ervoor om na het debat de kijkers te laten weten dat de omroep afstand neemt van deze uitspraak. Partijleider Jimmie Åkesson, normaal gesproken een vaak geziene spreker bij de SVT, boycot nu de Zweedse omroep. De verantwoordelijke eindredacteur voor die verkiezingsuitzending is inmiddels vervangen.
Zweedse anti-immigratie partij: “Wij zijn de elephant in the room.”
De rest van de politieke partijen hebben eerder met elkaar afgesproken dat ze niet met de Zweden-Democraten willen samenwerken. Maar die overeenkomst heeft de anti-immigratiepartij alleen maar doen groeien. Die boycot wordt heel ver doorgevoerd: onlangs kozen de Zweedse partijleiders bijvoorbeeld om gezamenlijk naar de Gay Pride Parade in Stockholm te gaan. Alleen partijleider Åkesson was niet welkom: op zijn stoel werd een speelgoed-olifant neergezet. Het werd een schot voor open doel voor de anti-immigratiepartij. “Ja dat klopt helemaal: wij zijn the elephant in the room”, zei Åkesson op een bijeenkomst tegen juichende aanhangers. We zijn heel erg groot en heel erg aanwezig, maar niemand durft over ons te spreken. Maar gaat helemaal veranderen.”
Wat gaat er veranderen?
De Zweden zijn tot op het bot verdeeld over het vluchtelingen- en immigratiebeleid. Zweden heeft jarenlang een zeer ruimhartig vluchtelingenbeleid gevoerd, waarbij permanente verblijfsvergunningen de regel waren. Tijdens de vluchtelingencrisis in 2015 ving het land ruim 160.000 vluchtelingen op. De linkse regering besloot vervolgens om noodwetten aan te nemen, waarbij het vluchtelingen- en immigratiebeleid drastisch werd aangescherpt. Permanente verblijfsvergunningen worden nu nauwelijks meer verstrekt en de gezinshereniging is sterk ingeperkt. Maar die aanscherpingen waren te laat voor de linkse regering: de anti-immigratiepartij bleef groeien en gaat vandaag volgens de verwachtingen één op de vijf stemmen halen.
Zweden gaat een politiek onstabiele tijd tegemoet. Het is onwaarschijnlijk dat de Zweden-Democraten directe regeringsmacht krijgen. Daarmee kunnen minderheidsregeringen van zowel rechts als links door de Zweden-Democraten geveld worden. Het is mogelijk dat de anti-immigratiepartij de gedoogpartij van een rechtse regering zal worden. Een comfortabele positie, waarbij de partij de eer voor successen kan opeisen en afstand van omstreden beslissingen kan nemen. En dat is precies de positie waar de Zweden-Democraten al heel lang op hebben gehoopt
Sweden: Truth, lies and manipulated narratives? - BBC Newsnight - YouTube
Het Spaanse dilemma
Spanje wil hard ingrijpen bij de enclaves Ceuta en Melilla. Migranten die er over de hekken klimmen, sturen we meteen terug, kondigde het land aan. Maar Spanje is alweer teruggefloten door de Raad van Europa. Die vindt dat het terugzetten van vluchtelingen moet stoppen. NOS-correspondent Rop Zoutberg over de Spaanse problemen in Marokko.
“Ieder persoon die aankomt in Spanje moet worden beschermd tegen collectieve uitwijzingen en heeft recht op een eerlijke asielprocedure. Dat geldt ook voor mensen die over grenshekken in Melilla en Ceuta klimmen”, zegt Tomáš Boček, speciaal afgezant migratie en vluchtelingen bij de Raad van Europa.
Boček bezocht de twee omstreden stukjes land die Spanje in het noorden van Marokko nog bezit en publiceerde deze week zijn bevindingen. In het verslag noemt Boček het hanteren van de migrantenstroom een uitdaging voor alle Europese lidstaten. “Dat is niet anders voor Spanje.”
Council of Europe
.@CoESR_migration report on #Spain: ”Every person arriving in Spain, including those jumping border fences in #Melilla & #Ceuta, should be protected against #refoulement & collective expulsions" & have access to "an effective and fair #asylum procedure.” https://t.co/goNALgsu7S https://t.co/0IhwvEnTzG
11:27 AM - 6 Sep 2018
Iedereen wil naar Spanje
Controle en veiligheid rond grenzen is één kant van het verhaal, gaat het rapport verder. “Maar aan de andere kant staan bescherming van de mensenrechten van migranten en vluchtelingen.” Ook de opvang door de overvolle migrantencentra in de enclaves komt er in het verslag slecht vanaf. 
Spanje is dit jaar de voornaamste bestemming geworden van Afrikaanse migrantenbootjes. Bij de UNHCR schoot de teller deze week door de grens van 30.000 migranten. Ruim een derde van deze groep kwam Spanje binnen via Ceuta en Melilla.
Ook smokkelmaffia’s hebben de enclaves als nieuwe springplank ontdekt en zitten achter de bestorming van de metershoge hekken, zeggen politiediensten. Ze brengen migranten momenteel 200 dirham (iets meer dan 18 euro) in rekening om mee te mógen doen aan de aanvallen op de grensposten.
En juist daar moet de druk als het aan Spanje ligt snel verdwijnen. 116 migranten die er eind augustus in slaagden met veel geweld over het prikkeldraad van Ceuta te klauteren zijn vrijwel meteen teruggeplaatst naar Marokko. Grensbewakers gebruikten daarbij - voor het eerst - een akkoord met de Marokkanen uit 1992. Die afspraken geven Spanje het recht mensen terug te sturen die via Marokko illegaal het land binnenkomen.
Volgens de Spaanse minister Fernando Grande-Marlaska blijft het ook zeker niet bij één keer.
“We geven criminele organisaties die handelen met mensen de boodschap dat we hun gewelddadige vorm van migratie niet tolereren. We willen menselijk zijn, maar dat betekent niet dat we alles maar toestaan.” 
Marokko verplaatst migranten
Maar niet alleen vanuit de Raad van Europa is kritiek op het groepsgewijs terugsturen van groepen migranten. Zeker 1600 Afrikaanse migranten werden afgelopen weken door Marokko in het noorden van het land opgepakt en met bussen gedropt rond de plaats Tiznit, zo’n 700 kilometer ten zuiden van Rabat. Volgens Marokkaanse autoriteiten zijn daar de levensomstandigheden beter voor de migranten. 
Volgens mensenrechtengroepen gaat het echter om illegale arrestaties, uitgevoerd zonder gerechtelijke uitspraken. “Marokko, Spanje en de Europese Unie zijn hiervoor direct verantwoordelijk”, zegt een woordvoerder van de groepen tegen AFP. 
In twintig Spaanse steden werd deze week gedemonstreerd tegen het terugsturen van migranten naar Marokko. Van de kant van de regering is nog niet gereageerd op het rapport van de Raad van Europa.
Van migratie naar budget
De Italiaanse premier Conte en EU voorzitter Tusk
Na een woelige migratiezomer kunnen we een onstuimige begrotingsherfst tegemoet zien in Italië. En opnieuw wordt Europa er met de haren bijgesleept. NOS-Italië correspondent Mustafa Marghadi bericht.
De kern van het probleem is dat Italië veel wil uitgeven. Teveel als je kijkt naar de schuldenlast die het land al draagt (2300 miljard euro of 132% van het bbp). Maar de regering wil economische groei aanjagen door de belastingen fors te verlagen (vlaktaks) en een verkapte vorm van een basisinkomen in te voeren.
De kern van het probleem is dat het twee volstrekt verschillende verkiezingsbeloften waren, van twee partijen die twee verschillende delen van het land aanspraken. De Lega het rijke noorden en de Vijfsterrenbeweging het arme zuiden. Twee partijen die hun eigen verkiezingsbelofte moeten nakomen en bedacht hebben dat ze het allebei doen, hoewel ze weten dat de schuldenberg daardoor alleen maar toeneemt.
Lichte paniek
O ja, en ze draaien de verhoging van de pensioenleeftijd ook nog even terug. Katsjing! Europese leiders raakten in paniek toen ze de eerste plannen zagen. Budgetbaas, commissaris Oetinger meende zelfs dat Italië de EU wil vernietigen (en in alle eerlijkheid sluit ik dat niet uit). Maar belangrijker, de financiële markten werden de afgelopen weken nogal nerveus. De rente op langlopende staatsleningen steeg naar eurocrisis-hoogte.
Zelfs Griekenland presteerde beter. Vicepremier Salvini zei eerst dat het hem weinig kon schelen en de andere vicepremier Di Maio zei dat hij er geen moeite mee had om de 3-procent-begrotingsregel te overschrijden. Maar mogelijk hebben ze toch het rekensommetje gemaakt en gezien dat de steeds hogere rente de overheid per jaar miljarden extra gaat kosten. Want zowel Salvini als Di Maio heeft inmiddels beloofd om het begrotingstekort binnen de 3 procent te houden. En de markten reageerden daar heel positief op.
Maar de vraag is, waarom dat vermoeiende gevecht met Europa aangaan als je uiteindelijk toch weer inbindt? Of is het vechten om het vechten? Profileringsdrang om de gunst van de kiezer te winnen? Of toch onderdeel van dat grotere plan om de EU van binnenuit op te blazen? Gezien de laatste ontmoeting van Salvini ga je toch aan dat laatste denken
De man zonder oneliner
Manfred Weber (rechts) wil graag Jean-Claude Juncker opvolgen
Het moet allemaal politieker worden. De ambtenaren hebben teveel macht in Europa. Manfred Weber, de man die voorzitter van de Europese Commissie, wil worden gaat de komende tijd op pad met een politiek programma.
Als voorbeeld noemt hij de gesprekken met Turkije om lid te worden van de EU. “Dat zijn gesprekken voor diplomaten. Tijdens de Duitse verkiezingscampagne kwam de vraag op tafel: stoppen of doorgaan met die gesprekken? En zowel Angela Merkel (CDU) als Martin Schülz (SPD) zeiden stoppen. Dat is een politieke uitspraak en zo hoort het ook. De politiek moet beslissen en niet de diplomaten.
Manfred Weber
I want to become the @EPP's lead candidate for the 2019 European Elections and be the next President of the European Commission. Europe needs a new beginning and more democracy. #Spitzenkandidaten 3/3
10:13 AM - 5 Sep 2018
Weber presenteert zichzelf als een bruggenbouwer, een verzoener. Geen strijd tussen Oost en West of Noord en Zuid. En dat hij geen minister of premier is geweest, maakt volgens de 46-jarige Beier (CSU) niet veel uit.
“Barroso was premier geweest voordat hij voorzitter van de Europese Commissie werd, maar had geen idee van de problemen in Roemenië.”
Wat hem betreft, wordt het komende verkiezingsjaar een jaar van inhoud, standpunten en een nieuw begin. Hij wil niet meedoen aan het spelletje ‘ja of nee tegen Europa’, hoewel hij wel denkt dat veel nationale campagnes op die vraag zullen uitkomen.
“Populisten kunnen altijd betere oneliners schreeuwen. Daar moeten we ons niet aan wagen. Dat heeft de CSU ook niet goed gedaan. We komen er nooit als held uit, laat ons nou maar de oplossingen bedenken.”
Weber is voorlopig de eerste zogenoemde Spitzenkandidat. Het wachten is nu op wat Michel Barnier gaat doen, de brexit-onderhandelaar. Hij nam het vijf jaar geleden op tegen Juncker en verloor nipt, maar heeft nu wel de handen vol aan de gesprekken met de Britten.
Het Nederlandse CDA heeft ondertussen gekozen.
Sybrand Buma
Het CDA steunt @ManfredWeber als Spitzenkandidaat voor de Europese verkiezingen van 2019. Hij heeft de afgelopen jaren zijn kwaliteiten bewezen als leider van de @EPP fractie en is als geen ander in staat om onze gemeenschappelijke waarden te beschermen.
11:00 AM - 7 Sep 2018
In de rest van Europa kijkt iedereen ook nog naar de Finse oud-premier Alexander Stubb. Die houdt de kaarten voorlopig tegen de borst, maar feliciteerde Weber wel alvast met zijn kandidatuur.
Alexander Stubb
My friend @ManfredWeber joins the race for @EPP lead candidate to head the next @EU_Commission. We joined the European Parliament at the same time in 2004. Manfred is an excellent candidate and I wish him good luck. #Spitzenkandidat
12:07 PM - 5 Sep 2018
Hongaarse stemming
Hongaarse feestdag in Boedapest
De sollicitatie van Manfred Weber naar de baan van Juncker heeft meteen politieke gevolgen komende week. Hij heeft de steun gekregen van de Hongaarse premier Orbán, maar dan moeten de leden van zijn Christendemocratische EVP niet opeens voor strafmaatregelen tegen Hongarije gaan stemmen.
Het leiderschap van Weber wordt meteen getest, want als het parlement met 376 stemmen, oftewel een meerderheid van tweederde voor de resolutie stemt om de Hongaren aan te pakken, dan kan getwijfeld worden aan één van zijn uitspraken: “Ik kan de boel bij elkaar houden”. Die 376 stemmen kunnen er namelijk alleen komen met steun van de christen-democraten. En dat zou voor Weber een enorme politieke nederlaag zijn, die zijn positie als kandidaat voor de EVP zou verzwakken.
Woensdag is de stemming en de opsteller van de resolutie Judith Sargentini telt de dagen af.
“Het wordt een dubbeltje op z'n kant. Ik hoop niet dat er iemand tijdens de stemming in de lift vast komt te zitten, want elke stem telt.”
Volgens Sargentini is het een cruciale stemming. “We hebben komende week een debat over de Staat van de Unie. Hoe staan we ervoor? Het rapport over Hongarije gaat over die Staat van de Unie, over de staat van de democratie.”
Zo vlak voor het debat wil de GroenLinks-politica vier zaken noemen die van belang zijn.
  1. De onafhankelijke media verdwijnen. Zie de overname deze zomer van het onafhankelijke tv-station HirTV door een vriend van premier Orbán
  2. Gebrek aan academische vrijheid. De Central European University (CEU) ligt onder vuur
  3. Misbruik van Europese fondsen; oftewel fraude. De trein die de twee dorpen verbindt waar Orbán opgroeide vervoert nauwelijks passagiers. Is betaald met geld van de Europese belastingbetaler.
  4. Nepotisme. Rechters worden vervroegd met pensioen gestuurd en vervangen door leden van Orbán’s partij.
“Hij heeft jarenlang alle normen en waarden van de Europese Unie aan de kant geschoven. Als een land dat stelselmatig doet dan wordt het tijd om als Europa in te grijpen.”
Manfred Weber is het daar niet mee eens. Hongarije zoekt de grenzen op, maar houdt zich altijd aan gerechtelijke uitspraken. Dat is het grote verschil met bijvoorbeeld Polen, dat land trekt zich nergens wat van aan. Weber wil daarom dat zijn fractie het rapport van Sargentini niet steunt en wil al helemaal geen procedure tegen Hongarije starten.
Vanwege die opstelling krijgt hij in ieder geval geen steun van de Franse president Macron, die begrijpt niet dat een politicus én Orbán kan steunen én Merkel steunt.
De stemming is woensdagmiddag rond het middaguur.
De liberale tegenbeweging
De vier liberale leiders in Luxemburg
De Franse president Macron besprak de kandidatuur van Manfred Weber deze week in Luxemburg met onder andere premier Rutte. Hij wil een vernieuwer als opvolger van Juncker en vernieuwing is in ieder geval niet opnieuw een christen-democraat. En de Franse president heeft geen zin in de spitzenkandidaten-strijd. NOS-Europa correspondent Sander van Hoorn ging naar de speciale bijeenkomst in het groothertogdom.
Premier Mark Rutte heeft persoonlijk altijd een gruwelijke hekel gehad aan het fenomeen spitzenkandidat. Hij herhaalde het nog maar eens op het bordes van een pittoresk kasteeltje in Luxemburg. Daar ontmoette hij samen met de twee andere liberale Benelux-premiers Michel en Bettel de Franse president Macron.
De Europese liberalen (Alde) hebben Rutte en Michel erop uitgestuurd om Macron aan deze groep te binden. Zo zou een serieus blok ontstaan tegenover de EVP en zou een liberale kandidaat meer kans hebben om Weber uit te dagen. Eerder voerde de Nederlandse premier al gesprekken met de Deense commissaris Vestager om haar te overtuigen dat ze een hele goede voorzitter van de Europese Commissie zou kunnen zijn.
Politiek in beweging
De politieke liberale familie (met D66 en de VVD) is niet principieel tegen een spitzenkandidat, erkent ook Rutte in Luxemburg. En dus ging het gesprek tussen de vier over de komende migratietop in Salzburg, maar ook over samenwerking.
Premier Rutte: “In alle vergaderingen nu praat je natuurlijk ook over de verkiezingen. Dat is onvermijdelijk, want die zijn volgend jaar mei. En er zijn natuurlijk veel bewegingen in het partijlandschap in Europa, dus daar moeten we met z’n allen goed naar kijken”.
Iedereen kijkt met angst en beven naar Europe En Marche: wat gaat de nieuwe partij doen? Bij welke politieke familie sluiten de liberalen van Macron zich aan en hoe groot worden ze?
Het oude Europa werkt ook nog steeds door in vernieuwingsbewegingen. Fransen sluiten zich nooit bij iets aan, anderen moeten zich bij Fransen aansluiten, hoor je veel deze dagen. Oftewel: de beweging van Macron zal nooit zomaar samen met de Europese liberalen één partij vormen. De Alde liberalen kunnen zich natuurlijk wel bij En Marche aansluiten.
Een tijdelijke lijstverbinding tussen Alde en Macron is wat je in Brussel wel hoort. Met niet één topkandidaat maar een lijst met meerdere opties voor meerdere vrijkomende functies. Ook weer een formulering om Macron aan boord te krijgen.
Het jachtseizoen tot de verkiezingen is nog lang, en geen liberale omhelzing op het bordes van een kasteel in Luxemburg kan dat verdoezelen. Want intussen strijden ook de sociaal-democraten in het parlement nog onverminderd om de hand van jonkheer Macron.
Emmanuel Macron
LIVE | Suivez en direct la conférence de presse avec @Xavier_Bettel, Mark Rutte @MinPres et @CharlesMichel.
https://t.co/F63EUTXJ6o
3:45 PM - 6 Sep 2018
De andere Donald
De schijnwerpers staan deze week gericht op de rede van Juncker, maar ook die andere voorzitter (president) Donald Tusk kan het niet laten om even de aandacht op de premiers te vestigen. Even laten zien wie de baas is in de EU. Een vette trailer over wat hij de komende maanden allemaal gaat doen. Een beetje Donald The Movie of Tusk the Man.
Watch: Donald Tusk just came out with an action-movie style trailer - YouTube
No deal 1
Servische krant: Als Vucic wordt aangehouden gaat het leger naar Kosovo
Met spanning keken we deze week uit naar vrijdagochtend. De presidenten van Servië en Kosovo zouden elkaar in Brussel ontmoeten na weken van speculatie over een controversieel plan om stukken land met elkaar uit te ruilen en zo een einde te maken aan het laatste bevroren conflict op de Balkan. Mitra Nazar onze correspondent op de Balkan zat er ook helemaal klaar voor.
Mitra Nazar
Vucic present ✅
Thaci present ✅ https://t.co/1yCbC6QxEz
Now we wait. https://t.co/uSBDJUr3VX
10:55 AM - 7 Sep 2018
Onder leiding van bemiddelaar Federica Mogherini, de buitenlandchef van de EU, zouden Aleksandar Vucic (Servië) en Hashim Thaci (Kosovo) met elkaar spreken over een harde echtscheiding. Jarenlang spraken ze al in Mogherini’s kantoor over ‘normalisering’ van de relatie tussen Belgrado en Pristina. Nu moesten er eindelijk maar eens spijkers met koppen worden geslagen. Alle partijen willen binnen afzienbare tijd een deal sluiten. Het momentum is aangebroken. Niet alleen omdat Servië stappen wil zetten naar lidmaatschap van de EU, maar ook omdat Mogherini’s termijn er bijna op zit en zij als onderhandelaar graag een succesverhaal op haar cv wil zetten.
Met die normalisering schoot het niet op. Dus trokken ze een oud plan uit de kast. Een plan waarop al twintig jaar een taboe rust, omdat het gaat over het verschuiven van grenzen. En omdat het etnisch zuivere gebieden moet creëren, iets wat op de Balkan een bittere bijsmaak heeft na de bloedige oorlogen van de jaren 90.
Kern van het plan
Het idee is als volgt: Kosovo geeft het overwegend Servische noorden aan Servië. In ruil daarvoor doet Servië afstand van drie zuidelijke gemeenten waar een Albanese meerderheid woont. De nieuwe grenzen zullen betekenen dat het probleem Kosovo is opgelost, en dat Servië kan accepteren dat Kosovo een onafhankelijk land is. Dan staat de deur open naar een VN-zetel voor Kosovo. En beide landen kunnen vervolgens op termijn toetreden tot de Europese Unie.
Het plan wekt veel onrust, onzekerheid, zelfs angst voor nieuw geweld. Niet alleen onder de bevolking, ook in politieke kringen in Belgrado en Pristina is er onenigheid over. In Pristina staan de premier Haradinaj, en president Thaci hierin lijnrecht tegenover elkaar. Thaci wil het doorzetten, Haradinaj zegt dat het oorlog kan betekenen. In Servië wil de nationalistische hoek niks weten van erkenning van Kosovo, in hun ogen blijft (heel) Kosovo een Servische provincie.
Lastig
Vrijdagochtend zagen we meteen dat het niet zo eenvoudig is. Op het programma in Brussel stond dat beide presidenten eerst afzonderlijk met Mogherini zouden praten. So far so good. Eerst kwam Hashim Thaci opdagen.
Hashim Thaçi
Good start of the day with a bilateral meeting with HRVP Mogherini in Brussels today. We’re talking about the framework for a peace final agreement for normalisation and enabling of european integration for #Kosovo and the region. https://t.co/U43Z08iSey
10:47 AM - 7 Sep 2018
Een uur later zagen we Aleksandar Vucic binnenwandelen. Direct erna stond een trilateraal gepland met beide presidenten. Dit was the moment of truth.
En toen… ging het mis.
Berichten kwamen eerst via Servische media binnen. Vucic had “besloten niet met Thaci te praten” vanwege “bedreigingen en leugens van de kant van de Albanezen”. In Brussel werd al snel duidelijk dat Vucic inderdaad niet was komen opdagen. En met één lege stoel kon het feestje niet doorgaan.
Wat was er nou gebeurd?
Een dag eerder begon de tamtam op de Balkan. Een uitspraak van de Kosovaarse parlementsspreker Kadri Veseli zette kwaad bloed bij Servische politici. Kadiri, een bondgenoot van premier Haradinaj, had gezegd dat het bezoek van de Servische president aan Kosovo, gepland voor dit weekend, wel eens kon worden tegengehouden als het bezoek zorgde voor “destabilisatie”.
Hij noemde het plan van Vucic om het waterreservoir Gazivode te bezoeken geen goed idee. Gazivode is een meer in noord-Kosovo waar een groot deel van de Kosovaarse watervoorziening vandaan komt. Eerder werd in Belgrado gesproken van een ‘historisch bezoek’ waarbij Vucic zou gaan spreken over de toekomst van de Serviërs in Kosovo, en mogelijk zelfs plannen voor landuitruil uit de doeken zou doen.
Omdat Pristina toestemming moet geven als Servische politici Kosovo willen bezoeken (één van de resultaten van de Brussel-normaliseringsgesprekken) werd Belgrado zenuwachtig. Een paar maanden geleden ging het al mis toen Marko Djuric, de Servische vertegenwoordiger voor Kosovo, hardhandig werd gearresteerd in Noord-Kosovo. Hij had volgens Pristina geen toestemming om daar te zijn. De spanningen liepen hoog op. Uit Belgrado kwam inmiddels harde taal: niemand zal Vucic tegenhouden op bezoek te gaan bij zijn eigen volk. Voorpagina’s van kranten schreeuwden dat het leger klaar staat om in te grijpen als Vucic zou worden aangehouden. Oorlogstaal is de Servische pro-regeringstabloids niet vreemd.
Kou weer uit de lucht
Vrijdagochtend was het een full-blown diplomatieke rel geworden. Dus zegde Vucic het gesprek met Thaci en Mogherini op het laatste moment af. Ook zijn bezoek aan Kosovo stond ter discussie. Die avond bekoelde alles. Vucic kondigde aan dat hij toch naar Kosovo zou gaan, en Pristina besloot dat Vucic toch welkom was, zelfs in Gazivoda. Escalatie uit de lucht.
Mogherini’s verklaring na afloop van de mislukte ochtend was een flinke understatement. “Moeilijkheden blijven bestaan,” schreef ze. “Ik vertrouw de volledige toewijding van beide presidenten in het voortzetten van dit proces, en dat we in de komende maanden een akkoord kunnen sluiten over de normalisering van de relatie, in lijn met internationale wetgeving.”
Ze nodigde Vucic en Thaci uit om eind september weer op de koffie te komen. Tot die tijd moeten de beide presidenten hun best doen om thuis draagvlak te creëren voor hun riskante echtscheidingsplannen.
To be continued. Maar voorlopig no deal.
No deal 2
Britse onderhandelaar Raab
En dan die andere deal, waar de EU het hoofd over breekt. De gesprekken met de Britten schieten op z'n zachtst gezegd niet echt op. De klok tikt, zoals de EU brexit-onderhandelaar Michel Barnier het graag zegt en dus komt de mogelijkheid dat er geen fatsoenlijke scheiding tussen de EU en Groot-Brittannië komt, steeds dichterbij. Een no-deal scenario, zoals dat is gaan heten.
De Duitse werkgevers beginnen daar steeds banger voor te worden en willen dat er noodplannen komen. Maar niet alleen Duitsland is volop bezig met scenario’s voor het geval de gesprekken op niks uitlopen.
Pieter Cleppe van de Brusselse denktank Open Europe heeft de maatregelen op een rij gezet.

  • Ierland
Er komen binnenkort extra douane- en veterinaire inspecteurs bij, die aan de grens ingezet kunnen worden als er geen deal met de Britten komt. Ierland is voorzichtig, omdat ze blijven hopen dat het de komende maanden alsnog lukt om een overeenkomst tussen de EU en Groot-Brittannië te sluiten. 
Ierse premier: “In het onwaarschijnlijke geval van dat we geen overeenstemming bereiken zullen we noodvoorzieningen treffen om te doen wat er gedaan moet worden.”
De Ieren zijn verder bezig om olievoorraden die ze in het Verenigd Koninkrijk hebben liggen, terug te trekken. Ook zijn er plannen in de maak om medicijnen die nu nog in Groot-Brittannië worden gekocht, zoals bijvoorbeeld insuline te hamsteren.
Zorgen zijn er verder over de pensioenen. Veel Ieren hebben een pensioen in het Verenigd Koninkrijk opgebouwd.

  • Duitsland
De Duitse regering is druk bezig met plannen maken. Er wordt telkens bij gezegd dat het alleen in werking treedt als er inderdaad geen overeenkomst komt, maar de ministeries in Berlijn maken overuren.
Er wordt vooral naar de douane gekeken. Niet alleen in de havens van Noord-Duitsland (Bremen en Hamburg), maar ook de luchthavens zoals Frankfurt als financieel centrum en de vliegvelden in het Ruhrgebied.
De Duitse bank verklaarde al voor de zomer dat ze klaar zijn voor een no-dealscenario. Ook de grote autofabrikanten, die veel onderdelen in het Verenigd Koninkrijk produceren lijken klaar te zijn. Zorgen zijn er vooral over het midden- en kleinbedrijf dat nog nauwelijks heeft nagedacht over de gevolgen van een politieke mislukking.
Opmerkelijk is dat bondskanselier Merkel deze week voor het eerst zich echt met de brexit-discussie bemoeide.
Merkel: “We willen niet dat de discussies mislukken, maar we kunnen het ook niet volledig uitsluiten, omdat we nog steeds geen resultaat hebben. Ik beloof iedereen dat we al onze kracht en creativiteit zullen gebruiken om ervoor te zorgen dat er een deal komt.”

  • België
Ook in België ligt de nadruk op de douane, omdat het land met de zeehavens Antwerpen en Zeebrugge voortaan een buitengrens van de EU zal zijn als het om goederen uit Groot-Brittannië gaat.
Verder moeten er meer snuffelhonden, scanners en drones komen. Ook wordt gedacht aan een extra onderzeeër om schepen al op de Noordzee te onderzoeken. De haven van Zeebrugge zegt klaar te zijn voor de brexit.
 
  • Frankrijk
De Franse regering is eveneens bezig met extra douaniers, die moeten in de havens van Duinkerken en Calais komen en bij de plekken waar de Eurostar naar Londen vertrekt.
Bovendien is het kabinet bezig om noodmaatregelen op te stellen voor het geval er geen deal wordt afgesloten. Ook wordt gekeken hoe de vele Britten die in Frankrijk werken en wonen zo min mogelijk hinder kunnen ondervinden in het geval het mis gaat.
In Calais is er extra zorg. Niet alleen vanwege de vrees dat de problemen met migranten die naar Groot-Brittannië groter worden, maar ook vanwege de slag om de zeeroutes. Als het Verenigd Koninkrijk uit de EU is, zullen goederen uit Ierland naar een haven aan het vaste land worden vervoerd. In de plannen van de Europese Commissie, waarin alle routes zijn getekend, komt Calais niet voor, terwijl de havens van Nederland en België wel op de tekentafel liggen. De Fransen vrezen dat havens als Antwerpen en Rotterdam op die manier kunnen profiteren van de brexit.
 
  • Overige landen
In Luxemburg geen extra douaniers, maar vooral financiële plannen, zodat banken en beurshandelaren het land als een hub richting Londen kunnen gebruiken.
Spanje maakt zich zorgen over de toeristenindustrie. Britten mogen ook na de brexit hun Spaanse identiteitskaart gebruiken. Met name de Spaanse regio’s maken zich zorgen.
Polen maakt zich zorgen over de nieuwe EU-begroting. Door het wegvallen van de Britten krijgt het land waarschijnlijk minder subsidies uit de EU-potten en moet de begroting van het land worden aangepast. Verder zijn er zorgen over de vele Polen die nu nog in het Verenigd Koninkrijk werken.
In Nederland wordt komende week trouwens een echte brexit-oefening gehouden in de Rotterdamse haven, waar ze gaan kijken of alles wat ze hebben bedacht in de praktijk ook werkt.
Ook in de wekelijke videobrief, die elke zondag om 13.00 uur te zien is via NPO Politiek, veel aandacht voor de brexit.
No deal - YouTube
En verder
Deze week weer een interview met Frans Timmermans. Te zien via NPO Politiek en te horen op maandagavond in de rubriek Brussel Bij Nacht in Met het Oog op Morgen op NPO Radio 1.
Vanaf vandaag ook weer elke week de videobrief van Hans Brom over de Europese politiek.
Bij D66 weten ze maandag wie de nieuwe lijsttrekker gaat worden voor de Europese verkiezingen.
En natuurlijk vergadert het parlement deze week in Straatsburg over the State of the Union, die Juncker op woensdagochtend zal uitspreken. De Griek Alexis Tsipras is trouwens premier van de maand. Hij houdt op dinsdagochtend een toespraak in het parlement.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Beau Heimensen, Kees van Dam, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Frank Renout, Arjan Noorlander, Elise van Zijst, Tijn Sadée, Hans Brom en Thomas Spekschoor.

Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.