Bekijk profielpagina

Brussel Inside - De laatste groene loodjes

Revue
 
 

Brussel Inside

11 juli · Editie #190 · Bekijk online

Elke week houden redacteur Aïda Brands, haar collega's van Bureau Brussel en Europese correspondenten je op de hoogte van wat er speelt, gaat spelen of zou moeten spelen in de Europese Unie.


De vakantie lonkt! Maar voor we kunnen gaan, volgt nog één heel drukke week. Frans Timmermans presenteert het klimaatpakket Fit For 55. En in Polen wordt duidelijk of nationale regels zwaarder wegen dan de Europese. 
Dit is onze laatste nieuwsbrief voor het zomerreces en daarom bijten we vandaag het spits af met de ultieme vakantietip van dit jaar.

Vakantie? Blijf op één plek!
Reisoverzicht van Sander van Hoorn
Reisoverzicht van Sander van Hoorn
Wie deze zomer met vliegtuig, trein of veerboot wil reizen, of naar een aantal verschillende landen, moet zich voorbereiden op veel uitzoekwerk, testreserveringssites in vreemde talen en het downloaden van veel apps. Voor een reis deze week van België op en neer naar Nederland, vervolgens via Luxemburg en Duitsland naar Frankrijk volstond één PCR-test.
Langs de grenzen op de weg werd niet gecontroleerd. Dat een negatieve coronatest in België een digitaal EU-COVID-reiscertificaat opleverde (in de Belgische app) die in Nederland door een Testen voor Toegang-app gelezen kon worden, stemde hoopvol. Zou het dan toch werken, met een QR-code eenvoudig door de EU reizen?
Misschien wel voor mensen die al meer dan twee weken volledig gevaccineerd zijn. Maar voor al die mensen die dat (nog) niet of niet volledig zijn, is het wel gedoe. En met prijzen variërend van 20 (Athene) tot 69 euro (goedkoopste optie in Frankfurt) wordt de reis meteen flink duurder.
Want de vervolgreis van Frankrijk via Duitsland naar Griekenland vereiste een nieuwe PCR test in Frankrijk. Die gold niet alleen voor de reis naar Griekenland (gecontroleerd bij aankomst op Rhodos), maar ook nog op de veerboot naar Tilos (niet gecontroleerd). De geldigheid van de Franse test zou na een verblijf van anderhalve dag op Tilos verlopen zijn.
Voor de veerboot terug werd er wel een geëist. Op de luchthaven van Frankfurt dus nog snel voor vertrek een nieuwe test gedaan om de veerboot twee dagen later op te kunnen. De QR-code werd daar overigens niet gecontroleerd. Voor de terugvlucht naar Duitsland, zondag rond het verschijnen van deze nieuwsbrief wordt nu door de verslechterende situatie in Griekenland toch ook weer een test verplicht voor niet volledig gevaccineerden. De test uit Duitsland is dan inmiddels 4 dagen oud en dat is er dus één te veel. Op Tilos was testen niet mogelijk dus dat moet bij aankomst in Athene. De vierde in een week.
Mocht België of Luxemburg besluiten bij aankomst uit Duitsland toch ook een test te willen zien, dan zit ik nog goed. Alhoewel ik dan gelukkig weer in de auto de grens over ga, waarschijnlijk weer ter hoogte van de plaats waar ik een week geleden óók langs reed: Schengen. De naam klonk toen nog hoopvol.
12 punten voor Frankrijk, waar de coronatest gratis was.
12 punten voor Duitsland, het enige land waar je om de QR-code op je telefoon te krijgen geen aparte, nationale Covid-app nodig hebt. De code kan gewoon in Apple of Google Wallet gezet worden.
0 punten voor Griekenland waar ik niet heb ontdekt hoe ik mijn negatieve test in een Europese QR code kon omzetten. Er werd bij het inchecken wel om de test gevraagd. Gelukkig voldeed het certificaat dat ik in het hotel had laten printen.
Zijn we klaar voor een groene toekomst?
Al decennia wordt wereldwijd gesproken over het reduceren van de emissie-uitstoot. Toch bleef het tot recent vooral bij gepraat. Dit jaar kwam een langverwacht akkoord: de klimaatwet. In 2030 moet de Europese emissie-uitstoot met 55 procent zijn afgenomen in vergelijking met 1990, in 2050 helemaal CO2-neutraal zijn.
Over de doelen zijn de meesten het wel eens. Maar komende week moet duidelijk worden hoe Europa deze doelen kan gaan halen. De Commissie presenteert dan het Fit For 55-pakket. Met een klein voorbehoud, want nog altijd wordt over het plan gesproken in het College van Commissarissen.
Het klimaatpakket van de Commissie is zeer omvangrijk en bevat zo’n 13 wetsvoorstellen. Een groot deel daarvan bestaat al en zal worden aangescherpt maar er is ook een aantal nieuwe voorstellen. Al deze veranderingen zorgen voor behoorlijk wat angstzweet in de EU. Nu pas wordt duidelijk wat er allemaal gedaan moet worden om in 2030 55 procent minder CO2 uit te stoten.
ETS
Verreweg de belangrijkste wet is de ETS, Emission Trading System. Er komt een plafond op wat bedrijven mogen uitstoten. Bedrijven die daar onder blijven kunnen vervolgens hun overgebleven emissierechten verkopen aan bedrijven die juist te veel CO2 uitstoten.
Het huidige emissiehandelsysteem zou voor een emissiereductie van 40 procent in 2030 moeten zorgen, maar met de geplande aanpassing zou de CO2-uitstoot 55 procent moeten afnemen. Uit gelekte plannen blijkt dat er meer sectoren gaan vallen onder het systeem. Zo lijkt het erop dat de scheepvaart, bouwsector en wegtransport er ook aan zullen moeten geloven.
Ook ziet het er naar uit dat de Europese regels voor energiebelasting worden herzien. Door de aanpassing moet het onmogelijk worden voor landen om kerosine en brandstoffen voor de scheepvaart niet meer te belasten. Maar ook consumenten zullen meer moeten gaan betalen voor gas en benzine.
Prijsverhoging van brandstoffen is een zeer gevoelig onderwerp in veel landen. De meeste weerstand wordt verwacht in de Oost-Europese landen. Maar ook in Frankrijk is veel verzet tegen hogere belasting op brandstof. Eerdere pogingen van president Macron leidde tot grote protesten en de opkomst van de Gele Hesjes-beweging. In tegenstelling tot andere wetsvoorstellen is voor dit plan unanimiteit in de Raad nodig en de kans is erg klein dat die er komt.
De Commissie hoopt dat niet veel aan het pakket gewijzigd wordt. Het klimaatpakket is misschien nog wel het best te vergelijken met een Jenga-toren. Als er te veel blokken worden uitgehaald, riskeer je dat hij in elkaar stort en de klimaatdoelen niet worden gehaald. En er is nog een reden om te hopen dat er niet te veel onenigheid zal zijn over het klimaatpakket: tijd. Er moet nog ontzettend veel gebeuren. In 2019 was de uitstoot in de EU 24 procent lager dan in 1990. De komende 9 jaar moet de EU erin slagen 55 procent minder uit te stoten.
De klok tikt
Er wordt verschillend gereageerd op de vraag wie of wat voor de meeste vertraging gaat zorgen. Europarlementariërs wijzen naar de Raad en die wijst weer terug. Waarom? De komende maanden moeten in het Europees Parlement commissies worden ingesteld en rapporteurs worden aangewezen. Daarnaast moet binnen de Raad consensus komen. Van het Sloveens voorzitterschap wordt de komende zes maanden op dit punt niets verwacht. De hoop is gevestigd op het Franse voorzitterschap in de eerste helft van 2022. Maar de vraag is hoe daadkrachtig de Franse president Macron kan zijn in de aanloop naar de presidentsverkiezingen.
De verwachting is dat het pakket aan klimaatwetten niet vóór 2023 door de Raad en het Parlement is goedgekeurd. Mogelijk gaan de wetten pas vanaf 2024 in en dat geeft Europa dan nog 6 jaar om de doelen te bereiken. Heel bezorgd lijken ze nog niet in Brussel. De hoop is dat het bedrijfsleven en de industrie direct al aan de slag gaan, vooruitlopend op een akkoord.
Woensdag wordt duidelijk wat de plannen zijn. Het zal naar alle waarschijnlijkheid pas op het laatste nippertje blijken of het allemaal genoeg is.
Het Sloveens voorzitterschap
De Sloveense premier Janez Jansa presenteerde deze week in het Europese Parlement zijn plannen voor het voorzitterschap van de EU. De komende zes maanden zal het land alle raden en bijeenkomsten leiden, en dus ook mede de agenda bepalen. Veel Europarlementariërs reageren sceptisch op de plannen. Heel veel vertrouwen lijkt Jansa deze week niet te hebben gewonnen.
Jansa kreeg vooral verwijten dat hij de Sloveense rechtstaat verzwakt en de persvrijheid inperkt. Voor zijn plannen om gesprekken te voeren over uitbreiding van de EU was bijna geen aandacht.
Brussel Inside Jansa in het Europees Parlement
EU vs Polen
In Brussel kijken ze deze week met angst en beven naar Warschau. Daar speelt een rechtszaak voor het Constitutioneel Hof die de toch al gespannen verhoudingen tussen Polen en de Europese Unie nog meer op scherp kan zetten.
Het Poolse Hof doet dinsdag uitspraak over de vraag: wat weegt zwaarder, Pools of Europees recht? De Poolse premier Morawiecki heeft de vraag persoonlijk bij het Hof aangebracht. De Polen willen een einde aan de “bemoeienis vanuit Brussel” en de “vervelende uitspraken” van het Europees Hof in Luxemburg. Dat tikte Polen al meerdere keren op de vingers vanwege hervormingen die de onafhankelijke rechtspraak in gevaar brengen.
Van uitstel kwam geen afstel
De brisante zaak stond al eerder op de rol, maar verdween al meerdere keren zonder opgaaf van reden van de agenda. Ook in Warschau zijn ze zich terdege bewust dat de uitspraak heel wat teweeg kan brengen. Zouden de rechters namelijk beslissen dat Pools recht voorrang heeft, dan ondermijnen ze daarmee een van de belangrijkste principes binnen de EU. In de verdragen staat dat uitspraken van het Europees Hof bindend zijn, en dus zwaarder wegen dan het nationaal recht.
Europees Commissaris van Justitie Didier Reynders heeft Morawiecki met klem gevraagd de zaak terug te trekken, vanwege de mogelijk vergaande implicatie van het oordeel. De voorrangsregel is een fundamenteel principe van het Europees recht, zegt Reynders, daaraan moet je niet willen morrelen. Vanuit Polen kwam onmiddellijk een vinnige repliek op dat verzoek. “Dit is weer een typisch voorbeeld van die irritante, koloniale houding ten opzichte van Warschau”, sneerde de Poolse minister van Justitie Zbigniew Ziobro.
Rechters in Polen vragen zich af waartoe dit kan leiden. “Ze plaatsen zich hiermee eigenlijk buiten de Europese Unie. Het is een eerste stap naar een Polexit. En dat kan niet zijn wat de Polen willen”, zegt Pawel Juszczyszyn. Hij was twintig jaar lang rechter in de stad Olzstyn, maar werd onlangs vanwege kritiek op de hervormingen uit zijn ambt gezet. Hij toert deze zomer samen met andere rechters door het land om aandacht te vragen voor de situatie. Juszczyszyn: “Het is als een politieke coup tegen de rechterlijke macht”.
Spannende week
Dinsdag moet dus duidelijk worden hoe deze ‘rel in de dop’ eindigt. Als er een uitspraak komt, dan is de kans groot dat die in het voordeel is van de Poolse regering. Het Poolse grondwettelijk Hof is een van de eerste juridische instellingen die door regeringspartij PiS onder handen is genomen en bestaat nu grotendeels uit rechters die aan de kant staan van PiS. De rechter die deze zaak behandelt staat ook bekend als anti-Europees.
Waarom de uitspraak nu ineens weer op de rol is verschenen, is onduidelijk. Het wordt hoe dan ook een bewogen week in het dossier. Donderdag doet het Europees Hof uitspraak over de legitimiteit van de tuchtkamer van het Poolse Hooggerechtshof. In een tussentijdse uitspraak oordeelde Luxemburg dat de tuchtkamer zijn werk onmiddellijk moest stilleggen, omdat de onafhankelijkheid van de rechters niet te garanderen was.
Overigens is Polen niet het enige land dat het vanwege de voorrangskwestie aan de stok heeft met Brussel. Ook het Duitse Constitutioneel Hof kreeg laatst een standje, omdat zij met haar kritiek op het staatsschuldenopkoopprogramma van de Europese Centrale Bank het primaat van het EU-recht boven het nationale recht niet erkent. Polen noemt het oordeel van het Duitse Hof een “bewijs dat de Poolse regering in het geschil over de hervorming van de Poolse rechterlijke macht gelijk heeft”.
Op de agenda komende week
  • Maandag spreekt een Parlementscommissie over het inzetten van migranten als politiek drukmiddel. Er wordt met name gesproken over de situatie aan de Poolse en Litouwse grens met Wit-Rusland. De Wit-Russische president Loekasjenko stuurt migranten de grens over om de druk op de EU te vergroten. 
  • Naast het Fit For 55-pakket presenteert de Commissie volgende week woensdag ook de bossenstrategie. Dan wordt duidelijk of biomassa nou wel of niet als duurzaam gezien zal worden. Eerder dit jaar kwamen de landen er niet uit. Vooral Zweden en Finland zijn erop gebrand biomassa als duurzame energiebron te houden.
Deze editie werd geschreven door Aïda Brands, Kysia Hekster, Judith van de Hulsbeek en Sander Van Hoorn.
Vond je deze editie leuk?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Aïda Brands met Revue.